1. ΜΑΘΖΣΖ΢: ΠΑΝΑΓΗΩΣΖ΢
ΕΑΡΑΝΖ΢
ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ΢:ΣΡΗΑΝΣΑΦΤΛΛΗΑ
ΛΟΤΚΟΤ

3. Ίζσο έλα δέλδξν πνπ παξαζύξζεθε μεξηδσκέλν από ηα λεξά ελόο πνηακνύ θαη έπιεε ζην γηαιό,
έδσζε ηελ πξώηε αθνξκή ζην αλζξώπηλν κπαιό λα ζπιιάβεη ηνλ καθξηλό πξόγνλν ηνπ θαξαβηνύ,
δειαδή ηε ζτεδία. Κνξκόο δέληξνπ, πειεθεκέλνο ζηηο δύν άθξεο, ήηαλ ην πξώην πισηό κέζν
θηηαγκέλν από ηα ρέξηα ηνπ αλζξώπνπ. Σέηνηα κνλόμπια ηεο λενιηζηθήο επνρήο βξέζεθαλ κέζα
ζε ιίκλεο ηεο Διβεηίαο θαη ζηελ Ηξιαλδία.
Ο άλζξσπνο παξαθηλνύκελνο από ηα ρέξηα ηνπ, πνπ ηα θνπλνύζε γηα λα ζπξώρλεη ηα λεξά όηαλ
θνιπκπνύζε, θαηαζθεύαζε γηα ην πξώην εθείλν πιενύκελν μύιηλα “ρέξηα” , δειαδή ηα θνππηά.
Με θιαδηά ή θνξκνύο δέληξσλ δεκέλνπο καδί, έθηηαμε ζε ιίγν ζρεδίεο πνπ θνπβαινύζαλ όρη έλα
ή δύν αιιά πνιινύο αλζξώπνπο καδί.
Με ηε Φσηηά θαη κε ην ηζεθνύξη έκαζε λα θάλεη θνίια αλνίγκαηα ζηνπο θνξκνύο έηζη ώζηε λα
θάζεηε κέζα θαη λα κε βξέρεηε θαη λα θσπειαηεί κε επθνιία .
Κάπνην ηπραίν ίζσο γεγνλόο έδσζε ηελ αθνξκή ζηνλ άλζξσπν λα θαηαιάβεη ηελ αμία ησλ παληώλ
ζην ρνληξνθνκκέλν εθείλν πιενύκελό ηνπ. Κνληά ζηα θνππηά πνπ ηα θνπλνύζε κε ηα ρέξηα ηνπ θη
έζπξσρλε πξνο ηελ θαηεύζπλζε πνπ ήζειε ην πιενύκελν ηνπ, είρε ηώξα θαη ηα παληά πνπ
θνύζθσλε ν άλεκνο θαη ην έθαλε λα γιηζηξά πάλσ ζηελ επηθάλεηα ησλ λεξώλ.

4. Ασηή είναι η πρώηη νασπηγική καηαζκεσή!
Ζ εμέιημε ηεο λαππεγηθήο ηέρλεο ηελ επνρή εθείλε ήηαλ πνιύ αξγή, όπσο θαη κε ηηο άιιεο
δξαζηεξηόηεηεο ηνπ αλζξώπνπ. Γηα πνιιά ρξόληα νη άλζξσπνη ρξεζηκνπνηνύζαλ θσπήιαηα
κνλόμπια, πινηάξηα δειαδή ηα νπνία ήηαλ ιαμεπκέλα από έλα θαη κόλν θνξκό δέλδξνπ, ηα νπνία
είραλ ηε δπλαηόηεηα κεηαθνξάο εκπνξεπκάησλ. Μάξηπξεο ηεο εκπνξηθήο ρξήζεο ησλ κνλόμπισλ
είλαη ηα εξγαιεία από νςηαλό πνπ έρνπλ βξεζεί ζε αξθεηνύο πξντζηνξηθνύο νηθηζκνύο. Σν
εθαηζηεηνγελέο απηό πέηξσκα ππάξρεη κόλν ζηε Μήιν, ζην Γπαιί ηεο Νηζύξνπ θαη ζηελ Αληίπαξν.
Τπνζηεξίδεηαη όηη ηνπιάρηζηνλ από ηε Μεζνιηζηθή επνρή (8ε ρηιηεηία π.Υ.) νη θάηνηθνη ηνπ
Αηγαίνπ είραλ ηε δπλαηόηεηα λα δηαζρίδνπλ ην Αξρηπέιαγνο θαη λα κεηαθέξνπλ ην απαξαίηεην
νξπθηό ζηνλ ηόπν ηνπο από ηε Μήιν.
Γηα λα ιάβεη ην κνλόμπιν ηε κνξθή ηεο ζρεδίαο (ζύλδεζε θνξκώλ) θαη από απηή ηε κνξθή ηεο
"δηήξνπο" θαη ηεο "ηξηήξνπο" πέξαζαλ πνιιέο εθαηνληαεηίεο ίζσο θαη ρηιηεηίεο! Άμην πξνζνρήο
όκσο είλαη ε δηαηήξεζε ηνπ επηκήθνπο ζρήκαηνο πνπ είρε απ' αξρήο ην πινίν. Οη παιαηόηεξεο
αλαπαξαζηάζεηο πινίσλ πξνέξρνληαη από πήιηλα ηεγαλόζρεκα ζθεύε ηεο Πξσηνθπθιαδηθήο ΗΗ
πεξηόδνπ (2800-2300 π.Υ.). ΢ηα βαζηθά ζηνηρεία απηώλ ησλ κνξθώλ δηαθξίλνληαη έλα είδνο
εκβόινπ ζηελ ειαθξώο αλαζεθσκέλε πιώξε, νη ζεηξέο θνππηώλ εθαηέξσζελ ηνπ ζθάθνπο θαη ε
νγθώδεο αλαζεθσκέλε πξύκλε.
Γηά κέζνπ ησλ αηώλσλ ε εμέιημε δηαπηζηώλεηαη ζην κέγεζνο (δπλαηόηεηα κεηαθνξάο) θαη ζηε
ηαρύηεηα (κε αύμεζε ησλ αξηζκώλ ησλ θνππηώλ). Όκσο, ν ηξόπνο λαππήγεζεο ζε ζπλδπαζκό κε
ηε ρξήζε μύινπ θαζώο θαη ε ειηθηηθή ηθαλόηεηα, δελ επέηξεςαλ ηελ αύμεζε ηνπ κήθνπο πέξα από
έλα όξην, κε ζπλέπεηα ηελ αλάπηπμε πνιύθσπσλ πινίσλ (900-700 π.Υ.).

6. Η ζτεδία ηοσ Οδσζζέα

7. Ζ ζηαηική άνωζη ηνπ ύδαηνο επί ησλ ζσκάησλ είλαη απηή πνπ επηηξέπεη ηε λαππήγεζε πινίσλ.
Λόγσ δε ηεο ζηαηηθήο άλσζεο ηα πινία αλ δπγηζηνύλ κέζα ζην ξεπζηό πνπ βξίζθνληαη ή
θηλνύληαη παξνπζηάδνπλ κηθξόηεξν βάξνο ηνπ πξαγκαηηθνύ ηνπο. Γηα παξάδεηγκα έλα θνκκάηη
μύινπ επηπιέεη ζην λεξό δηόηη ε άλσζε πνπ δέρεηαη είλαη κεγαιύηεξε από ην βάξνο ηνπ, ιόγσ ηνπ
όηη ε ππθλόηεηα ηνπ είλαη κηθξόηεξε από απηή ηνπ λεξνύ. Αληηζέησο έλα θνκκάηη ράιπβα δελ
επηπιέεη κηαο θαη ην βάξνο είλαη κεγαιύηεξν από ηελ άλσζε θάηη ην νπνίν νθείιεηαη ζηνλ γεγνλόο
όηη ε ππθλόηεηα ηνπ είλαη κεγαιύηεξε από απηή ηνπ λεξνύ.
Αιολική ενέργεια νλνκάδεηαη ε ελέξγεηα πνπ παξάγεηαη από ηελ εθκεηάιιεπζε ηνπ
πλένληνο αλέκνπ. Ζ ελέξγεηα απηή ραξαθηεξίδεηαη "ήπηα κνξθή ελέξγεηαο" θαη πεξηιακβάλεηαη
ζηηο "θαζαξέο" πεγέο, όπσο ζπλεζίδνληαη λα ιέγνληαη νη πεγέο ελέξγεηαο πνπ δελ εθπέκπνπλ ή δελ
πξνθαινύλ ξύπνπο. Ζ αξραηόηεξε κνξθή εθκεηάιιεπζεο ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο ήηαλ
ηα ηζηία (παληά) ησλ πξώησλ ηζηηνθόξσλ πινίσλ

8. ΢ΥΔΓΗΔ΢ ΜΑΘΖΣΩΝ
ΓΤΜΝΑ΢ΗΟΤ

9. Ζ ζάιαζζα από ηα αξραία ρξόληα αθόκα έπαημε ζεκαληηθό ξόιν ζηε δσή ηνπ
αλζξώπνπ θαη ζηε δηακόξθσζε ηνπ ηξόπνπ δσήο ηνπ.
΢ηα πξντζηνξηθά ρξόληα ηε θνβόηαλ θη έλησζε δένο απέλαληί ηεο. Παξάιιεια
όκσο ηνπ θηλνύζε ηελ πεξηέξγεηα θαη ηελ επηζπκία ηελ θαηαθηήζεη. Έηζη ζηγά -
ζηγά άξρηζε λα δεκηνπξγεί πιενύκελα όπσο ζρεδίεο πξνζπαζώληαο λα ηε
δηαζρίζεη θη άξρηζε λα εθκεηαιιεύεηαη έλα κέξνο από ηνλ απέξαλην πινύην ηεο.
Με ηνλ θαηξό ν άλζξσπνο άξρηζε λα εθκεηαιιεύεηαη πεξηζζόηεξν ηε ζάιαζζα
γηαηί ηνπ παξείρε πξντόληα ρξήζηκα γηα ηελ επηβίσζή ηνπ. Αλαθάιπςε ηξόπνπο γηα
λα ςαξεύεη. Σα ςάξηα πνπ έπηαλε απνηεινύζαλ ζεκαληηθό κέξνο ηεο δηαηξνθήο
ηνπ. Αξγόηεξα ζεκείσζε πξόνδν θαη ζηνλ ηνκέα ηεο λαπζηπινταο.
Καηαζθεύαζε γεξά πιενύκελα ηα νπνία κπνξνύζαλ λα ηαμηδεύνπλ πην καθξηά
από ηηο αθηέο θαη λα κεηαθέξνπλ αλζξώπνπο θαη εκπνξεύκαηα.
Οζν πξνρσξνύζε ε εμέιημε ηεο λαπζηπινταο θαηαζθεύαδε πην κεγάια θαη πην
αλζεθηηθά πινία κε ζσζηό πδξνδπλακηθό ζρεδηαζκό. ΢ε κεξηθέο πεξηνρέο ηεο
γεο απηά ηα αξρέγνλα «πινία» ππάξρνπλ κέρξη ζήκεξα θαη ρξεζηκνπνηνύληαη
ζε θαζεκεξηλή βάζε από ιανύο ηεο Αθξηθήο, ηεο Αζίαο θαη ηεο
Απζηξαιίαο. Με απηό, ν άλζξσπνο εμαζθάιηδε από παιηά κέρξη ζήκεξα έλα
κέξνο ηεο ηξνθήο ηνπ, κεηαθέξεη όια ηα πξντόληα πνπ ρξεηάδεηαη θαη
κεηαθέξεηαη θαη ν ίδηνο από ηνλ έλα ηόπν ζηνλ άιιν, γλσξίδνληαο λένπο
πνιηηηζκνύο θαη λένπο θόζκνπο.

10. Ζ ζπγθεθξηκέλε ζρεδία, θαηαζθεπάζηεθε από κία μύιηλε
βάζε από θαιακάθηα ζηελ νπνία ηνπνζεηήζεθαλ ζηγά ζηγά όια ηα ηκήκαηα ηεο ζρεδίαο,
ηα νπνία είλαη ηα παληά, ηα ζθνηληά, ην θαηάξηη, ηα θνππηά, κηα άγθπξα θαη έλα θνπβά .
• Τα πανιά
Σα παληά θηηάρηεθαλ από ζθιεξό ραξηόλη θαη ιεηηνπξγνύλ σο πξνο ηε θίλεζε ηεο ζρεδίαο
• Τα ζκοινιά
Σα ζθνηληά βνεζνύλ ζην θξάηεκα ηεο βάζεο, ζην ζηεξέσκα ηεο άγθπξαο θαη ζην θξάηεκα ησλ
παληώλ
• Το καηάρηι
Σν θαηάξηη είλαη από μύιηλν θαιακάθη θαη ζηεξίδεη ηα παληά θαη είλαη επελδπκέλν από ζθνηλί
• Τα κοσπιά
ηα θνππηά είλαη από πιαζηειίλε θαη βνεζνύλ ζηελ ώζεζε ηεο ζρεδίαο
• Η άγκσρα
Ζ άγθπξα είλαη από πιαζηειίλε θαη είλαη δεκέλε ζην θαηάξηη ηεο ζρεδίαο
• Ο κοσβάς
Ο θνπβάο είλαη από πιαζηειίλε θαη ζπλδεηήξα θαη ρξεζηκεύεη ζην ςάξεκα
Ζ βάζε ηεο ζρεδίαο είλαη θαηαζθεπαζκέλε από μύιηλα κεγάια θαιακάθηα, ηα νπνία είλαη
θνιιεκέλα ην έλα κε ην άιιν θαη ζρεκαηίδνπλ κηα επίπεδε βάζε κεγέζνπο 15x 20 εθ.

11. Ζ δηαδηθαζία θαηαζθεπήο ηεο ζρεδίαο ήηαλ κηα εύθνιε θαηαζθεπή ε νπνία είλαη εθηθηή λα
πξαγκαηνπνηεζεί από όινπο καο.
1. Καηαζθεύαζα ηε βάζε από μπιάθηα ηα νπνία ηα θόιιεζα ην έλα δίπια ζην άιιν.
2. ΢ην θέληξν ηεο βάζεο θόιιεζα κε ζηιηθόλε έλα θειιό.
3. Δπάλσ ζην θειιό θάξθσζα ην θαηάξηη όπνπ ήηαλ από θαιακάθη.
4. Δπάλσ ζην θαιακάθη έβαια ηα παληά όπνπ ήηαλ από ζθιεξό ραξηόλη.
5. Σα θνππηά ηα θαηαζθεύαζα από πιαζηειίλε όπσο ηνλ θνπβά αιιά θαη ηελ άγθπξα.
6. Σνπνζέηεζα ζθνηληά επάλσ ζηελ βάζε αιιά θαη ζηα παληά ώζηε λα ηα θξαηάλε ζηελ ζσζηή
ζέζε.
ΥΛΙΚΑ
 Ξύιηλα θαιακάθηα κεγάια
 Πιαζηειίλε
 Φειιό
 ΢θνηλί
 ΢θιεξό ραξηόλη
 ΢πλδεηήξα
 ΢ηιηθόλε
 ςαιίδη

12. Οη ζρεδίεο θαηαζθεπάδνληαη πάληα από „‟μύιν‟‟ δηόηη επηπιέεη ζηελ ζάιαζζα. Ζ βάζε
ηεο ζρεδίαο θαηαζθεπάδεηαη από θνξκνύο δέληξσλ. Γηα λα είλαη ελσκέλνη νη θνξκνί
ηνπο δέλνπκε ζηελ ζεηξά κε ζρνηληά. Βέβαηα έρεη θαη θαηάξηη ώζηε λα θξαηάεη ηα παληά.
Σα παληά ηα έρεη ε ζρεδία γηα λα θηλείηε ζηε ζάιαζζα. Έρεη δύν θνππηά γηα ηελ ώζεζε
ηεο ζρεδίαο. Δίλαη απαξαίηεηα λα έρεη έλα ηηκόλη ώζηε λα κεηαθηλείηε θαη λα
πξνζαλαηνιίδεηαη ζηνπο σθεαλνύο. Σν ηηκόλη όπνπ κε ηελ βνήζεηα ζρνηληώλ ζπλδέεηαη
κε ηα παληά. Αθόκε ζηελ ζρεδία ππάξρεη θαη κηα άγθπξα πνπ ρξεζηκεύεη ζην λα κελ
θηλείηε ε ζρεδία.
ΚΟ΢ΣΟ΢
Σν θόζηνο ήηαλ κεδεληθό δηόηη έθαλα αλαθύθισζε.

13. ΑΠΟ ΣΟ ΓΗΑΓΗΚΣΤΟ ΚΑΗ ΣΗ΢ ΠΑΡΑΚΑΣΩ Η΢ΣΟ΢ΔΛΗΓΔ΢
httwww.6gymnasio.gr
p://el.wikipedia.gr
http://gym-platan.chan.sch.gr