Tài liệu cung cấp thông tin về các loại thuốc kháng nấm và cách phân loại nấm nhiễm bệnh. Nó đề cập đến nhiều loại thuốc kháng nấm, bao gồm amphotericin B, griseofulvin, flucytosin, và các dẫn xuất imidazol và triazol, cùng với cơ chế tác động, tác dụng phụ và chỉ định điều trị của chúng. Các thuốc này được sử dụng để điều trị nhiều loại nấm khác nhau và có tác dụng khác nhau trên cơ thể.

1. THUỐC KHÁNG NẤM

2.  Thông thường có thể phân loại nấm nhiễm bệnh
như sau:
THUỐC KHÁNG NẤM
Ơû người
khỏe mạnh:
Td : các nấm
lưỡng hình:
Histoblasma
Blastomyces
Nhiễm
cơ hội:
(Candida,
Aspergilus,
Cryptococcus..)
Bề mặt
(Dermatophytes..)
Tòan thân
(Histoblasma
Cryptococcus.. ),
NấmNấm

3.  Kháng sinh đặc hiệu chỉ tác động trên tbào nấm
 Phân loại :
Các thuốc kháng nấm
THUỐC KHÁNG NẤM
Toàn thân
Amphotericin B
Ketoconazol
Griseofulvin
Flucytosin
Tại chỗ
Nystatin
Terbinafin

4.  Nhóm polyen macrolid, ly trích từ nấm Streptomyces
nodosus
 Phổ kháng nấm rộng, bao gồm
Candida, Cryptoccus, Blastomyces, Histoplasma,
Aspergilus..
 Dược động học :
- Hấp thu kém qua PO tiêm IV
- Gắn giữ mạnh ở mô gan, thận, phổi ,…
- Thải trừ rất chậm qua mật.
AMPHOTERICIN B (1957)

5. AMPHOTERICIN B
Cơ chế tác dụng
 Amphotericin gaén + sterol/ maøng teá
baøo
( ergostrerol,
cholesterol)
Thay ñoåi tính thaám maøng teá baøo
Hö hoaïi teá baøo naám

6. AMPHOTERICIN B
Tác dụng phụ – Độc tính
 Ñoäc tính thaän
- xaûy ra ôû >80% beänh nhaân duøng lieàu cao
(3-4gIV) toån thöông quaûn caàu, oáng thaän
vaø maïch maùu.
- Hoaïi töû oáng thaän khoâng hoài phuïc neáu
duøng keùo daøi vôùi lieàu cao hay coù phoái
hôïp vôùi thuoác khaùc ñoäc vôùi thaän.
 Caàn hieäu chænh lieàu sd khi creùatinin/huyeát > 3mg/dl

7. AMPHOTERICIN B
Tác dụng phụ – Độc tính
Độc tính ngoài thận
 - Sốt, run, đau đầu, hạ HA trong 2 giờ sau tiêm thuốc
( 50% ca)
- Có thể giảm = dùng hydrocortison 25-30mg; kháng
histamin; paracetamol trước tiêm.
 Thiếu máu, giảm tiểu cầu, bạch cầu hạt.. Sau nhiều tuần
sử dụng (có hồi phục)
 Viêm tĩnh mạch nơi chích.
 Sốc phản vệ ( hiếm)
không có biểu hiện độc tính gan và da

8. AMPHOTERICIN B
Chỉ định trị liệu
 Duøng PO ( vieân, hoãn dòch) trò naám
Candida mieäng vaø ñöôøng tieâu hoùa .
 Duøng tieâm IV : trò nhieãm naáâm toaøn
thaân naëng : Cryptococcus, Histoblasma,
Candida, Blastomyces…
 Löu yù :
- dd tieâm laø 5% glucoz, khoâng duøng dd
muoái Na /K
- Tieâm truyeàn chaäm 8 - 10h vaø caùch nhau
48 h

9. AMPHOTERICIN B
Dạng liposom hay phức lipid (1990s)
 Daïng phöùc hôïp lipid (ABELCET 1996)
 Daïng liposom ; d<100nm (AMBISOM 1997)
 Daïng phaân taùn keo ( AMPHOTEC 1996)
 laø caùc daïng tieâm IV giuùp thuoác deã
dung naïp hôn vaø giaûm ñoäc tính treân
thaän.
 Chæ ñònh trong caùc tröôøng hôïp suy thaän,
khoâng dung naïp hay thaát baïi vôùi daïng
amphotericin B coå ñieån .

10. GRISEOFULVIN
 Ly trích töø Penicillum griseofulvium
 Chæ taùc ñoäng treân naám da, naám toùc vaø
naám moùng
( Microsporum, Epidermophyton , Trichophyton)
 ÖÙc cheá söï giaùn phaân cuûa teá baøo naám.
 Döôïc ñoäng hoïc:
- Haáp thu töông ñoái toát qua PO, nhaát laø
trong böõa aên coù chaát beùo.
- Phaân boá chuû yeáu vaøo chaát söøng ôû
da,toùc, moùng
- Thaûi tröø chaäm vaøo qua thaän.(T

11. GRISEOFULVIN
Tác dụng phụ & chỉ địnhtrị liệu
 Taùc duïng phuï :
 Roái loaïn tieâu hoùa
 Phaûn öùng da ( dò öùng, nhaïy caûm aùnh
saùng)
 Roái loaïn thaàn kinh(hieám nhöng taêng khi
coù röôïu)
 Roái loaïn veà maùu ( hieám)
 Chæ ñònh : PO, boâi taïi choã
 Naám moùngchaân (6-12thaùng) moùng tay 4-8
thaùng)
 Naám da ( 2-4 tuaàn),

12. GRISEOFULVIN
Tương tác thuốc
 Laø chaát caûm öùng enzym gan
 Khoâng neân duøng chung vôùi : röôïu, thuoác
ngöøa thai duøng uoáng,
 Caàn thaän troïng khi duøng vôùi
- AVK (choáng ñoâng maùu)
- INH
- Thyroxin
- ciclosporin
- caùc thuoác coù ñoäc tính treân gan.

13. FLUCYTOSIN: 5-fluorocytosin
 Phổ hẹp: Candida, Cryptococcus, Toluropsis, Aspergilus
 Cơ chế tác dụng: trong cơ thể
5-fluorocytosin 5-fluorouracil (5-Fu)
Chất chống chuyển hóa
_
Tổng hợp DNA
Tổng hợp protein
Enzym chuyeân
bieät

14. FLUCYTOSIN: 5-fluorocytosin
 Dễ bị đề kháng thường dùng phối hợp
flucytosin + amphotericin B
 Dược động học
 Hấp thu tốt qua PO
 Phân bố tốt ở các mô, kể cả LCR ( dùng trị viêm
màng não do nấm)
 Cần giảm liều ở người suy thận
 Có thể gây xáo trộn máu và suy tủy xương

15. Dẫn chất IMIDAZOL và TRIAZON (1970s)
 Daãn chaát IMIDAZOL
 Ketoconazol
 Miconazol
 Daãn chaát TRIAZOL
 Fluconazol
 Itraconazol
 Phoå khaùng naám roäng : Candida,
Cryptococcus, Blastomyces, Histoplasma,
Aspergilus, Coccidioides,
caùc naám da….

16. Dẫn chất Imidazol và Triazol: cơ chế TĐ
 DC / Imidazol & Triazol
Ưùc
chế
Cytochrom P-450 / tb nấm
14α-metylsterol ergosterol
Ưùc
chế
Tích tụ Thiếu hụt
Sự tăng trưởng của nấm
-

17. Dẫn chất Imidazol
Ketoconazol ( NIZORAL®)
 Daïng duøng: PO, taïi choã( kem, daàu
goäi..)
 Haáp thu caàn pH acid ñeå hoøa tan
 Phaân taùn nhanh trong cô theå , tröø
LCR
 Thaûi tröø chuû yeáu qua maät

18. Dẫn chất Imidazol
Ketoconazol ( NIZORAL®)
 TDP-Ñoäc tính:
 Tieâu hoùa : buoàn noân, keùm aên
(20%).
 Dò öùng da, ruïng toùc.
 Roái loaïn noäi tieát ôû nam vaø nöõ,
phuï thuoäc lieàu vaø giaûm khi ngöøng
trò lieäu.
 Vieâm gan : hieám nhöng raát naëng.
 Gaây quaùi thai ôû thuù :
CCÑ ôû phuï nöõ coù thai vaø cho con

19. Dẫn chất Imidazol
Ketoconazol ( NIZORAL®)
 Töông taùc thuoác
 Laø chaát öùc cheá enzym gan, do ñoù laøm
taêng C nhieàu thuoác trong cô theå vaø coù
theå daãn ñeán ñoäc tính:
- Phenytoin, cyclosporin, terfenadin,
astemizol
cisaprid., ergotamin, corticosteroid…
 Chaát khaùng acid vaø ngaên tieát acid
 Rifampicin : giaûm C/ ketoconazol trong
plasma.
 Warfarin , tolbutamid chöa roõ cô cheá)

20. Dẫn chất TRIAZOL
Fluconazol và itraconazol
 Tác dụng chọn lọc hơn trên Cyt -P450 của nấm
ít tác dụng phụ về nội tiết.
 Độc tính tương tự ketoconazol
 Dùng trị nhiễm nấm nội tạng
 Dạng thuốc
-PO : viên, dịch treo
- IV

21. Dẫn chất TRIAZOL
Fluconazol và itraconazol
 Ưu điểm của fluconazol :
 Không bị ảnh hưởng bởi thức ăn và độ acid ở dạ dày .
 Ít làm tăng C/ terfenadin trong máu
 Qua dịch não tủy tốt > itraconazol
là thuốc chọn lọc điều trị bước đầu trong trị viêm não do
Cryptococcus ở bệnh nhân AIDS và ngăn ngừa sự tái phát bệnh
.

22. Thuốc kháng nấm tại chỗ
NYSTATIN ( MYCOSTATIN®)
 Ly trích töø Streptomyces noursei
 Candida albicans ôû ruoät duøng uoáng
cho taùc ñoäng tröïc tieáp treân naám.
 C. albicans mieäng : duøng daïng dòch treo ,
ngaäm vaøi phuùt tröôùc khi nuoát.
 C. albicans ôû da-maøng nhaøy : daïng
thuoác môõ.trò trong 2 tuaàn.
 C. albicans aâm ñaïo: vieân ñaët , thöôøng
phoái hôïp vôùi thuoác khaùng vieâm duøng
trong 2-3 tuaàn .

23. Thuốc kháng nấm tại chỗ
 Daãn chaát Imidazol
ketoconazol, miconazol, clotrimazol
 Daãn chaát Triazol
terconazol, butoconazol
 Terbinafin ( coù daïng PO, trò naám moùng<
griseofulvin)
 Ciclopiroxolamin
 Haloprogin
 Tolnafate
 Ac benzoic & ac salicylic