1. Μαθαίνω
για τις
Δευτερεύουσες
προτάσεις

2. Η ΢ύνδεζη ηυν πποηάζευν
Παπάηαξη Τπόηαξη
Αζύνδεηο ζσήμα
Όκνηεο Γηαθνξεηηθέο
Πξνηάζεηο πξνηάζεηο
Όκνηεο
Κ+Κ Κ+ Γ
πξνηάζεηο Γ +Γ
Γ+Γ (ίδηεο)
Υσξίδνληαη (δηαθνξεηηθή)
κε ,

3. Βνπιεηηθνί
Απνηειεζκαηηθνί
(λα, θαη)
(ώζηε λα, πνπ)
Γηζηαθηηθνί
Δλαληησκαηηθνί
(κε, κήπσο) ( ελώ, αλ θαη,
κνινλόηη, παξόιν
Δηδηθνί πνπ)
Τπνηαθηηθνί (όηη, πσο, πνπ)
ζύλδεζκνη
Υξνληθνί Αηηηνινγηθνί
(όηαλ, ζαλ, ελώ, θαζώο, (γηαηί, επεηδή,
αθνύ, κέρξη, ώζπνπ, αθνύ, δηόηη,πνπ)
όπνηε, πξηλ, άκα, όζν
θ.α.)
Σειηθνί
Τπνζεηηθνί
(λα, γηα λα)
(αλ, ζαλ, άκα)

4. Άιια εηζαγσγηθά ζηνηρεία
Αλαθνξηθέο Δξσηεκαηηθέο
αλησλπκίεο/ αλησλπκίεο/επηξξή ΢πλδεηηθά ζηνηρεία
επηξξήκαηα καηα
Ο οποίορ-α-ο,
όποιορ, πος, Ποιορ-α- Δκεί πος, ηη
ό,ηι, όπος, ο, ηι, πόζορ-η- ζηιγμή πος,
όπυρ, όζορ-η-ο ο, πού, πώρ, πόηε κ.α.
κ.α. κ.α. Διζάγοςν
Διζάγοςν Διζάγοςν Πλάγιερ σπονικέρ
αναθοπικέρ Δπυηήζειρ πποηάζειρ
πποηάζειρ

5. Δεστερεύοσσες προτάσεις
Ονοματικές προτάσεις Επιρρηματικές προτάσεις

6. Ονομαηικέρ Πποηάζειρ
Ονομαηικέρ ιέγνληαη νη πξνηάζεηο πνπ ιεηηνπξγνύλ
ζαν ονόμαηα, δειαδή ζαλ:
 Τποκείμενο: (ζε αππόζυπα ξήκαηα θαη εθθξάζεηο) : Φαίλεηαη πυρ
θα βπέξει απότε. Πξέπεη να θύγειρ.
 Ανηικείμενο: Ο δηθαζηήο αλαθνίλσζε όηι ο καηηγοπούμενορ είναι
αθώορ.
 Δπεξήγηζη (ζπλήζσο ζε δεικηική αλησλπκία): Σν ζπλήζηδε απηό,
να κπαηά ζημειώζειρ. Σνύην κόλν ξώηα, πόζα ρξήκαηα
ρξεηάδνληαη.

7. Παπαηηπήζειρ:
1. Μία πξόηαζε κπνξεί λα είλαη Τποκείμενο ζε
απξόζσπα ξήκαηα ή εθθξάζεηο:
Αππόζυπα πήμαηα: ιέγεηαη, θεκνινγείηαη δηαδίδεηαη,
ζεσξείηαη, θαίλεηαη, απνδεηθλύεηαη, απαγνξεύεηαη,
επηηξέπεηαη, πξέπεη, ρξεηάδεηαη θ.α.
Αππόζυπερ εκθπάζειρ: είλαη θαιό, είλαη εύθνιν, είλαη
αλάγθε, είλαη θαλεξό θ.α.
2. Οη πξνηάζεηο πνπ ιεηηνπξγνύλ σο επεξήγηζη
ρσξίδνληαη κε κόμμα από ηελ Κύξηα, ε νπνία έρεη
ζπλήζσο κία δεηθηηθή αλησλπκία, όπσο ηα αυτό,
τούτο, εκείνο θιπ.

8. Σα είδη ηυν ονομαηικών πποηάζευν
 Διδικέρ : Ο γηαηξόο είπε πσο ν αζζελήο αλέξξσζε πιήξσο.
 Δνδοιαζηικέρ ή διζηακηικέρ: Τπάξρεη θόβνο κήπσο
εθξαγεί ην εθαίζηεην.
 Βοςληηικέρ : Απνθάζηζε ηνύην, λα κελ ηνλ καιώζεη γηα ηα
ιάζε ηνπ.
 Πλάγιερ επυηημαηικέρ : Αλαξσηήζεθε πώο ζα
μεκπεξδέςεη από απηή ηελ ηζηνξία.
ΠΡΟ΢ΟΥΗ :Οη Αναθοπικέρ πποηάζειρ είλαη εηδηθή
πεξίπησζε, γηαηί άιινηε ιεηηνπξγνύλ ζαν ονομαηικέρ θη
άιινηε ζαν επιππημαηικέρ πξνηάζεηο.

9. Δεστερεύοσσες προτάσεις
Ονοματικές προτάσεις Επιρρηματικές προτάσεις

10. Δπιππημαηικέρ πποηάζειρ
Δπιππημαηικέρ ιέγνληαη νη πξνηάζεηο πνπ ιεηηνπξγνύλ
ζαν επιππήμαηα, δειαδή δειώλνπλ σπόνο , αιηία, ζκοπό,
ςπόθεζη, ενανηίυζη ή ζςμπέπαζμα/αποηέλεζμα :
 Υπονικέρ: Πήξε ηειέθσλν, μόλιρ έθςγερ.
 Αιηιολογικέρ: Αθού δεν έπσεζαι, εγώ θεύγσ.
 Σελικέρ (δειώλνπλ ζθνπό) : Σαμίδεπε πάληα κε ηξέλν, για να
απολαμβάνει ηο ηαξίδι ηος.
 ΢ςμπεπαζμαηικέρ ή Αποηελεζμαηικέρ : ΢πκβνπιεύηεθε
δηθεγόξν, ώζηε να αποθύγει ηιρ κακοηοπιέρ.
 Τποθεηικέρ : Αν θέλειρ, ζα βγνύκε γηα θαγεηό απόςε.
 Δνανηιυμαηικέρ : Δνώ απσικά δεν ήθελε, ηειηθά δέρηεθε.
΢ημείυζη: Οη επηξξεκαηηθέο πξνηάζεηο ζπλήζσο ρσξίδνληαη κε
κόμμα από ηελ Κύξηα.

11. Βνπιεηηθνί Απνηειεζκαηηθνί
(λα, θαη) (ώζηε λα, πνπ)
Γηζηαθηηθνί Δλαληησκαηηθνί
(κε, κήπσο) ( ελώ, αλ θαη,
κνινλόηη, παξόιν
Δηδηθνί πνπ)
Τπνηαθηηθνί (όηη, πσο, πνπ)
ζύλδεζκνη
Υξνληθνί Αηηηνινγηθνί
(όηαλ, ζαλ, ελώ, θαζώο, (γηαηί, επεηδή,
αθνύ, κέρξη, ώζπνπ, αθνύ, δηόηη, πνπ)
όπνηε, πξηλ, άκα, όζν
θ.α.)
Σειηθνί Τπνζεηηθνί
(λα, γηα λα) (αλ, ζαλ, άκα)

12. Μάθημα με τον Αστεπίξ .
Οι εικόνερ πος ακολοςθούν πποέπσονηαι από ηο κόμιξ: «Οβελίξ και ζία» ηυν Uderzo και
Goscinny, εκδ. Μαμούθ Κόμιξ, 1989. Σα κείμενα ηυν εικόνυν όμυρ είναι ηποποποιημένα από ηην
εκπ/κό Μακπιδάκη Καηεπίνα.
Κάθε ζυζηή απάνηηζη παίπνει 1 πόνηο. Άπιζηα : 40 πόνηοι

13. 1η άζκηζη
1. Μια κάποια ταλαρότητα επικρατεί
στο ρωμαϊκό οτσρό Μπαμπαο-
ρούμ, όποσ οι στρατιώτες περιμέ-
νοσν με ανσπομονησία τοσς
αντικαταστάτες τοσς.
 Να ρσξίζεηε ην παξαπάλσ
θείκελν ζε πξνηάζεηο θαη λα ηηο
ραξαθηεξίζεηε σο θύξηεο ή
δεπηεξεύνπζεο.
Γείηε εδώ ηε ζσζηή απάληεζε.
Μηα θάπνηα ραιαξόηεηα
επηθξαηεί ζην ξσκατθό νρπξό 2. «όποσ οι στρατιώτες περιμένοσν με
Μπακπανξνύκ, όπνπ νη ανσπομονησία τοσς αντικαταστάτες
ζηξαηηώηεο πεξηκέλνπλ κε τοσς.» α. Γεςηεπεύοςζα
αλππνκνλεζία ηνπο ειδική β. Κύπια γ.
αληηθαηαζηάηεο ηνπο. Γεςηεπεύοςζα αναθοπική
 Πόληνη: ___

14. Όηαλ απηνί έξρνληαη κε ηάμε θαη κε ζεηξά, ν Αζηεξίμ ηξέρεη
όιν ραξά, γηα λα εηδνπνηήζεη ηνπο ππόινηπνπο Γαιάηεο.
2η άζκηζη
 «Όηαν αςηοί έπσονηαι με ηάξη και με ζειπά »: α) Γεςηεπεύοςζα
αιηιολογική β) Γεςηεπ. σπονική
 «ο Αζηεπίξ ηπέσει όλο σαπά» : α) Γεςηεπεύοςζα αναθοπική β)
Κύπια γ) Γεςηεπ. Δνανηιυμαηική
 «για να ειδοποιήζει ηοςρ ςπόλοιποςρ Γαλάηερ» : α) Γεςηεπ.
Σελική β) Γεςηεπεύοςζα Υπονική γ) Γεςηεπ. Βοςληηική
 Πόληνη: ___

15. Μπξνζηά όκσο ζηνλ Οβειίμ ζηακαηάεη λα ηξέρεη, θαη δελ ηνλ ελεκεξώ-
λεη όηη ήξζαλ νη Ρσκαίνη, αιιά απνκαθξύλεηαη θάλνληαο ηνλ αλήμεξν!
3η άζκηζη
 «Μπποζηά όμυρ ζηον Οβελίξ ζηαμαηάει» : α) Γεςηεπ.
Δνανηιυμαηική β) Κύπια
 «να ηπέσει» : α) Γεςη. βοςληηική ςποκείμενο β) Γεςη. βοςληηική
ανηικείμενο γ) Γεςη. ηελική
 «και δεν ηον ενημεπώνει» : α) Γεςηεπ. Σελική β) Κύπια
 «όηι ήπθαν οι Ρυμαίοι» : α) Γεςη. ειδική ςποκείμενο β) Γεςη.
ειδική ανηικείμενο γ) Πλάγια επώηηζη ανηικείμενο
 «αλλά απομακπύνεηαι κάνονηαρ ηον ανήξεπο» : α) Γεςηεπ.
Διδική ανηικείμενο β) Κύπια Πόνηοι: __

16. Όινη κπξνζηά ζηνλ Οβειίμ θάλνπλ αθξηβώο απηό, πσο δε
ζπκβαίλεη ηίπνηα, γηαηί ζέινπλ λα θξαηήζνπλ ην κπζηηθό.
 4η άζκηζη
 «Όλοι μπποζηά ζηον Οβελίξ κάνοςν ακπιβώρ αςηό» : α) Γεςη.
ειδική ςποκείμενο β) Γεςη. αναθοπική γ) Κύπια
 «πυρ δε ζςμβαίνει ηίποηα» : α) Γεςη. ειδική επεξήγηζη β) Γεςη.
Διδική ανηικείμενο γ) Γεςη. πλάγια επώηηζη επεξήγηζη
 «γιαηί θέλοςν » : α) Γεςη. αιηιολογική β) Γεςη. ηελική γ) Κύπια
 να κπαηήζοςν ηο μςζηικό» : α) Γεςη. βοςληηική ανηικείμενο β)
Γεςη. Σελική γ) Γεςη. βοςληηική επεξήγηζη Πόνηοι: __

17. Όκσο ν Οβειίμ θάηη θαηάιαβε θαη ξσηά ηνλ Αζηεξίμ ηη ηξέρεη. Μα εθείλνο
απνκαθξύλεηαη ρακνγειώληαο αλ θαη άθεζε ηνλ Οβειίμ έθπιεθην.
5η άζκηζη
 «Όμυρ ο Οβελίξ κάηι καηάλαβε»: α) Γεςη. ειδική ςποκείμενο β) Γεςη.
αναθοπική γ) Κύπια
 «και πυηά ηον Αζηεπίξ» : α) Γεςη. ειδική επεξήγηζη β) Κύπια
 «ηι ηπέσει» : α) Γεςη. ειδική επεξήγηζη β) Γεςη. Διδική ανηικείμενο γ)
Γεςη. πλάγια επώηηζη ανηικείμενο
 «Μα εκείνορ απομακπύνεηαι σαμογελώνηαρ »: α) Γεςη. ενανηιυμαηική β)
Κύπια γ) Γεςη. αποηελεζμαηική
 «αν και άθηζε ηον Οβελίξ έκπληκηο» : α) Γεςη. ενανηιυμαηική β) Κύπια
 Πόνηοι: __

18. 6η άζκηζη
 «Δνώ ζηο γαλαηικό συπιό
ζςνέβαιναν αςηά» : α) Γεςη.
σπονική β) Γεςη.
ενανηιυμαηική
 «ζηο πυμαφκό οσςπό οι
λεγευνάπιοι θαίνεηαι» : α)
Γεςη. αναθοπική β) κύπια γ)
Γεςη. ειδική ανηικείμενο
 «πυρ ήηαν έηοιμοι για επίθεζη»
Δλώ ζην γαιαηηθό ρσξηό : α) Πλάγια επώηηζη
ζπλέβαηλαλ απηά, ζην ανηικείμενο β) Πλάγια
επώηηζη ςποκείμενο γ) Γεςη.
ξσκατθό νρπξό νη
ειδική ςποκείμενο
ιεγεσλάξηνη θαίλεηαη πσο
 Πόνηοι: ___
ήηαλ έηνηκνη γηα επίζεζε.

19. 7η άζκηζη
 «και ζκέπηεηαι ηούηο» : α)
Γεςη. ενδοιαζηική β) Κύπια
 «όηη, αλ ληθήζεη, ζα πάξεη
πξναγσγή» : Ο ζσζηόο
ρσξηζκόο είλαη: α) «όηι, αν
νικήζει », «θα πάπει πποα-
γυγή» β) «αν νικήζει », «όηι
θα πάπει πποαγυγή»
Ο εθαηόληαξρνο είλαη  «Όηι θα πάπει πποαγυγή» : α)
θηιόδνμνο θαη Γεςη. αναθοπική β) Γεςη.
ζθέπηεηαη ηνύην, όηη, ειδική ςποκείμενο γ) Γεςη.
αλ ληθήζεη, ζα πάξεη ειδική επεξήγηζη
πξναγσγή.  Πόνηοι : __

20. Όηαλ νη Ρσκαίνη επηηίζεληαη, ν Οβειίμ παξαθαιά λα ηνπο αθήζνπλ όινπο ζ’
εθείλνλ, θαη ν Αζηεξίμ ηνλ δηαβεβαηώλεη όηη όινη είλαη δηθνί ηνπ!!
8η άζκηζη
 «Όηαν οι Ρυμαίοι επιηίθενηαι» : α) Γεςη. Υπονική β) Κύπια
 «ο Οβελίξ παπακαλά» : α) Γεςη. αναθοπική β) Κύπια
 «να ηοςρ αθήζοςν όλοςρ ζ’ εκείνον» : α) Γεςη. ηελική β) Γεςη.
βοςληηική ςποκείμενο γ) Γεςη. βοςληηική ανηικείμενο
 «και ο Αζηεπίξ ηον διαβεβαιώνει » : α) Γεςη. βοςληηική
ςποκείμενο β) Κύπια γ) Γεςη. ηελική
 «όηι όλοι είναι δικοί ηος» : α) Γεςη. ειδική ςποκείμενο β) Γεςη.
ειδική ανηικείμενο γ) Γεςη. ειδική επεξήγηζη
 Πόνηοι : __

21. Αθνύ εθείλε ηελ εκέξα είρε ηα γελέζιηά ηνπ ήηαλ
πξνγξακκαηηζκέλν λα είλαη απηό ην δώξν ηνπ!!
9η άζκηζη
 «Αθού εκείνη ηην ημέπα είσε ηα γενέθλιά ηος» : α) Γεςη.
Υπονική β) Γεςη. αιηιολογική γ) Γεςη. αποηελεζμαηική
 «ήηαν ππογπαμμαηιζμένο» : α) Κύπια β) Γεςη. ειδική ςποκείμενο
 «να είναι αςηό ηο δώπο ηος» : α) Γεςη. βοςληηική ςποκείμενο
β) Γεςη. βοςληηική ανηικείμενο γ) Γεςη. βοςληηική επεξήγηζη
 Πόνηοι : ___

22. 10η άζκηζη
 «Έηζι η ιζηοπία μαρ
ηελειώνει με ηον Οβελίξ» : α)
Γεςη. αναθοπική β) Γεςη.
ενανηιυμαηική γ) Κύπια
 «ο οποίορ απολαμβάνει ηο
δώπο ηος» : α) Γεςη.
Αναθοπική β) Γεςη. ειδική
επεξήγηζη γ) Γεςη. ηελική
Έηζη ε ηζηνξία καο  «ενώ ακούγεηαι ηο σαπούμενο
ηειεηώλεη κε ηνλ Οβειίμ, ν ηπαγοςδάκι ηυν γενεθλίυν
νπνίνο απνιακβάλεη ην ηος» : α) Γεςη. ηελική β)
Γεςη. ενανηιυμαηική γ) Γεςη.
δώξν ηνπ, ελώ αθνύγεηαη
σπονική
ην ραξνύκελν ηξαγνπδάθη
 Πόνηοι: ___
ησλ γελεζιίσλ ηνπ.

23. Καη νη Ρσκαίνη γηα κηα αθόκε θνξά εηηήζεθαλ νηθηξά, ώζηε έιαβαλ ηε γλσζηή
απόθαζε, λα κελ μαλαβγνύλ από ην νρπξό, κέρξη λα έξζνπλ νη αληηθαηαζηάηεο
ηνπο.
11η άζκηζη
 «Και οι Ρυμαίοι για μια ακόμη θοπά ηηηήθηκαν οικηπά » : α) Γεςη. σπονική β)
Γεςη. ΢ςμπεπαζμαηική γ) Κύπια
 «ώζηε έλαβαν ηη γνυζηή απόθαζη» : α) Γεςη. σπονική β) Γεςη. ΢ςμπεπαζμα-
ηική γ) Γεςη. ενδοιαζηική
 «να μην ξαναβγούν από ηο οσςπό» : : α) Γεςη. βοςληηική ςποκείμενο β) Γεςη.
βοςληηική ανηικείμενο γ) Γεςη. βοςληηική επεξήγηζη
 «μέσπι να έπθοςν οι ανηικαηαζηάηερ ηοςρ» : α) Γεςη. Υπονική β) Κύπια
 Πόνηοι : __

24. Σέλορ
Μακπιδάκη Καηεπίνα, θιλόλογορ ηος 7ος Γςμναζίος Ιλίος