1. Μονόλογος εσαιζθήηοσ
Διδακηικές επιζημάνζεις
Οη καζεηέο θαη νη καζήηξηεο κπνξνύλ:
•Να ζρνιηάζνπλ ηνλ ηίηιν ηνπ ρξνλνγξαθήκαηνο θαη λα ζπδεηήζνπλ ηηο πξνζδνθίεο πνπ δεκηνπξγεί, πξνζδνθίεο πνπ
αλαηξέπνληαη από ηηο πξώηεο ζρεδόλ αξάδεο. Να επηζεκάλνπλ ηελ εηξσλεία θαη ηνλ ριεπαζκό πνπ εκπεξηέρεη,
ζε ζρέζε κε ην πεξηερόκελν ηνπ θεηκέλνπ.
•Να ζπδεηήζνπλ ην ζέκα ηνπ ρξνλνγξαθήκαηνο, όπνπ κέζα από ηελ απηνπαξνπζίαζε ελόο δήζελ επαίζζεηνπ
αλζξώπνπ, πξνβάιιεηαη θαη ζαηηξίδεηαη κηα ζεηξά από θαηαζηάζεηο θαη θνηλσληθά θαηλόκελα, αλζξώπηλεο
ζπκπεξηθνξέο, ζηάζεηο θαη ζπλήζεηεο ηεο αζελατθήο θνηλσλίαο ζηα ηέιε ηνπ 19νπ αηώλα.
•Να απαξηζκήζνπλ ηα γεγνλόηα θαη ηηο θαηαζηάζεηο πνπ ελνρινύλ ηνλ «επαίζζεην» άλζξσπν (π.ρ. δελ κπνξεί λα
παξαθνινπζήζεη θεδείεο ή ηε κνλνκαρία ελόο θίινπ, αδπλαηεί λα δαλείζεη ρξήκαηα ζε θίιν, κηζεί λα θάλεη
ειεεκνζύλεο, «ζπζηάδεηαη» θαη ζπλάπηεη πινύζην γάκν, ζηραίλεηαη ηελ αξξώζηηα ηεο γπλαίθαο ηνπ) θαη λα
επηζεκάλνπλ ηηο δηθαηνινγίεο-επηρεηξήκαηα πνπ ρξεζηκνπνηεί ζε θάζε πεξίζηαζε.
•Να εληνπίζνπλ ηνλ ηύπν ηνπ αλζξώπνπ πνπ θξύβεηαη πίζσ από ηνλ ππνηηζέκελν επαίζζεην θαη λα αλαιύζνπλ ηα
ζηνηρεία ηεο ζπκπεξηθνξάο θαηηνπ ραξαθηήξα ηνπ. Να πξνζέμνπλ ζηνηρεία όπσο ε θνηλσληθή αλαιγεζία, ε
ππνθξηζία, ν εγσθεληξηζκόο, ν θπληζκόο, ε εθθεληξηθόηεηα, ε αδηαθνξία θ.ά., ηα νπνία παξνπζηάδνληαη κε ηε
ζαξθαζηηθή θαη ριεπαζηηθή πεξηγξαθή.
•Να αλαδεηήζνπλ ηα ζεκεία ηνπ θεηκέλνπ όπνπ ζθηαγξαθείηαη ν πξαγκαηηθά επαίζζεηνο άλζξσπνο.
•Να παξαηεξήζνπλ όηη ν «επαίζζεηνο» ηνπ θεηκέλνπ αλήθεη ζε ζπγθεθξηκέλε θνηλσληθή ηάμε, ηελ ηάμε ησλ
νηθνλνκηθά θαη θνηλσληθά ηζρπξώλ (αθξηβά θαγεηά κε αζηαθνύο, κπαξκπνύληα θαη θηιέην, πινύζηα γεύκαηα ζε
πνιπηειή μελνδνρεία, ζέαηξα θαη εθδξνκέο), ηεο νπνίαο ζηειηηεύεηαη ε ππνθξηηηθή
ζπκπεξηθνξά.
•Να ζπδεηήζνπλ εάλ θαη ζε πνην βαζκό πεηπραίλεη ν ζπγγξαθέαο λα ζαηηξίζεη αλζξώπηλνπο ηύπνπο θαη θαηαζηάζεηο.
•Να ζρνιηάζνπλ ην απνηέιεζκα ηεο ρξήζεο ηνπ α΄ ξεκαηηθνύ πξνζώπνπ ζηελ αθήγεζε. Να επηζεκάλνπλ όηη ν
αθεγεηήο είλαη νκνδηεγεηηθόο-απηνδηεγεηηθόο, πίζσ από έλα εηξσληθό θαη ζαξθαζηηθό πξνζσπείν.
Σσμπληρωμαηικές ερωηήζεις-Δραζηηριόηηηες
Θεσξείηε όηη ην θείκελν ηνπ Ρνΐδε δηαηεξεί ηελ επηθαηξόηεηά ηνπ; Να δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο.
Πνηεο αληηιήςεηο πεξί γάκνπ δηαθαίλνληαη κέζα από ην θείκελν ηνπ Ρνΐδε; Ιζρύνπλ ζήκεξα ή έρνπλ αιιάμεη
ξηδηθά; Παξνπζηάζηε ηεθκεξησκέλε ηελ άπνςή ζαο.

2. Παράλληλο κείμενο
Κάξνινο Νηίθελο, Μηα ρξηζηνπγελληάηηθε ηζηνξία (απόζπαζκα)
«Σνύηε ηε γηνξηηλή επνρή ηνπ ρξόλνπ, θύξηε ΢θξνπηδ», επέκεηλε ν θύξηνο παίξλνληαο ζην ρέξη ηνπ ηελ πέλα ηνπ,
«είλαη πεξηζζόηεξν από θάζε άιιε θνξά ζσζηό θαη ζθόπηκν λα ζπκόκαζηε ηνπο θησρνύο θαη ηνπο απόξνπο,
πνπ ππνθέξνπλ ηέηνηεο κέξεο δηπιά. Υηιηάδεο είλαη νη ζπλάλζξσπνί καο πνπ ζηεξνύληαη ηα απαξαίηεηα. Δθαηνληάδεο
ρηιηάδεο απηνί πνπ δελ έρνπλ νύηε ηηο πην ζηνηρεηώδεηο αλέζεηο, θύξηε».
«Γελ ππάξρνπλ θπιαθέο;» ξώηεζε ν ΢θξνπηδ.
«Τπάξρνπλ, ππάξρνπλ. Καη πνιιέο κάιηζηα», απάληεζε ν άληξαο αθήλνληαο ηελ πέλα μαλά ζην ηξαπέδη.
«Καη πησρνθνκεία; Μήπσο ζηακάηεζαλ λα ιεηηνπξγνύλ θαη δελ ην μέξσ;» ζπλέρηζε ν ΢θξνπηδ.
«Όρη θύξηε, ιεηηνπξγνύλ θαλνληθά. Μαθάξη λα κε ρξεηάδνληαλ, βέβαηα, αιιά ρξεηάδνληαη. Καη ιεηηνπξγνύλ
θαλνληθά».
«Κη ν Οίθνο ηεο Πξόλνηαο, κήπσο έθιεηζε; Μήπσο νη Νόκνη Πεξί Πξνζηαζίαο ησλ Φησρώλ έπαςαλ λα ηζρύνπλ;»
«Όρη, θύξηε, ηζρύνπλ. Κη ν Οίθνο ηεο Πξόλνηαο αλνηρηόο είλαη θη απηόο. Καη γεκάηνο».
«Α! Γηαηί από ηα ιόγηα ζαο θνβήζεθα γηα κηα ζηηγκή όηη θάηη ζπλέβε θη όια απηά ηα θηιαλζξσπηθά ηδξύκαηα
έθιεηζαλ θη όινη απηνί νη θνζκνζσηήξηνη λόκνη έπαςαλ λα ηζρύνπλ. Υαίξνκαη πνπ όια πάλε θαιά», είπε ν
΢θξνπηδ.
«Ναη, αιιά ηα ελ ιόγσ ηδξύκαηα δελ θαηαθέξλνπλ λα ηα βγάινπλ πέξα, κέξεο πνπ είλαη. Πώο λα δώζνπλ κηα ζηάια
από ηε ραξά ησλ Υξηζηνπγέλλσλ ζηελ θαξδηά θαη ζην θνξκί ρηιηάδσλ αλαγθεκέλσλ;» μαλαπήξε ην ιόγν ν
θαινληπκέλνο θύξηνο. «Γη’ απηό θαη κεξηθνί από καο πξνζπαζνύκε λα ζπγθεληξώζνπκε έλα κηθξό πνζό, γηα λ’
αγνξάζνπκε θξέαο θαη θξαζί γηα ηηο άπνξεο νηθνγέλεηεο... Να θάλε, λα πηνύλε θη απηνί, λα δεζηαζνύλ ιηγάθη.
Γηαιέμακε ηνύηε ηε κέξα, γηαηί ε γηνξηή ησλ Υξηζηνπγέλλσλ θάλεη ηελ αλέρεηα θαη ηε ζηέξεζε λα κνηάδνπλ πην
ζηελάρσξεο θαη πην βαξηέο απ’ ό,ηη είλαη. Δλώ γηα ηνπο ηπρεξνύο, πνπ έρνπλ όια ηα θαιά ηνπο, ε γηνξηηλή απηή κέξα
ζεκαίλεη πεξίζζεηα επηπρίαο θαη ραξάο. Ση πνζό λα ζεκεηώζσ, ινηπόλ, δίπια ζη’ όλνκά ζαο;»
«Σίπνηα!» απάληεζε ν ΢θξνπηδ.
«Θέιεηε λα κείλεη αλώλπκε ε πξνζθνξά ζαο;»
«Αθνύ κε ξσηάηε ηη ζέισ, θύξηνη, αθήζηε κε ήζπρν! Γε γηνξηάδσ ηα Υξηζηνύγελλα θαη δελ έρσ θακηά όξεμε λα
βνεζήζσ άιινπο λα ηα γηνξηάζνπλ. Άιινπο πνπ θάζνληαη κε ζηαπξσκέλα ηα ρέξηα όιν ην ρξόλν θαη ηώξα
πεξηκέλνπλ λα ηα βξνύλε όια έηνηκα. Βνεζώ θαη ζηεξίδσ κε ηνλ νβνιό κνπ ηα ηδξύκαηα, γηα ηα νπνία ζαο κίιεζα...
πηζηέςηε κε, κνπ ζηνηρίδνπλ θαη κε ην παξαπάλσ. Όζνη ινηπόλ είλαη θησρνί, αο πάλε εθεί θαη ζα βξνύλε ό,ηη ηνπο
ρξεηάδεηαη».
«Τπάξρνπλ όκσο πνιινί πνπ δελ κπνξνύλ. Κη αξθεηνί πνπ ζα πξνηηκνύζαλ
λα πεζάλνπλ παξά λα πάλε».
«Αλ πξνηηκνύλ λα πεζάλνπλ, αο ην θάλνπλ», απνθξίζεθε ν ΢θξνπηδ. «Με ηελ επρή κνπ. Να ιηγνζηέςνπκε ιηγάθη νη
ππόινηπνη. Αιιά αο κε ράλνπκε ηελ ώξα καο: εγώ δελ μέξσ ηίπνηα, θύξηνη! Καη κε ην ζπκπάζην, δε ζέισ λα μέξσ.»
(Κ. Νηίθελο, Μηα ρξηζηνπγελληάηηθε ηζηνξία, κηθξ. Μ. Αγγειίδνπ,
Νάξθηζζνο, Αζήλα, 2002, ζει. 28-29)
Να ζπγθξηζνύλ ζηα δύν θείκελα νη απόςεηο γύξσ από ην ζέκα ηεο βνήζεηαοζε άηνκα πνπ έρνπλ αλάγθε.