БЭЛЦРҮҮТ ТУУРАЛТ PPT хэрэгтэй бол btk1092@gmail.com хаягаар холбогдоно уу

1. Бэлцрүүт тууралтын хам
шинж
АУС- 518 хэсэг Б. Батхүү

2. Чонон хөрвөс
Бэлцрүүт тууралтаар илэрдэг, харшлын
шалтгаант арьс, салстын өвчин

3. Тархвар зүй
Дэлхийн нийт хүн амын 15-20 хувь нь уг өвчнөөр
өвчилсөн гэж үздэг.
Аль ч насныхан өвчилнө. Залуучууд голдуу
Эрэгтэй эмэгтэй харьцаа 1:2

4. Шалтгаан эмгэг жам
Хурц үед:
Идиопатик- 50%
Амьсгалын замын халдвар – 40%
Аспирин, анельгетик ба бусад эм– 9%

5. Архаг үед:
HLA-DR4, HLA-DRB453, HLA-DQ8, DQA3011|12 антиген
Физик хүчин зүйл (даралт халуун хүйтэн чичэргээ)
Эм химийн бодис
↓
Ig-E- хамааралт болон үл хамааралт үрэвсэл

6. Судасны хемотаксис хүчин зүйл
Фермент Цитокин Простогликан
Тарган эс идэвхижнэ
мөхлөгүйжилт явагдаж гистамин болон
биологийн идэвхит бодис ялгарна
H болон Н гистамины рецевтор цочирч арьсанд
судаснууд өөрчлөгдөнө

7. Ангилал
Шалтгаан эмгэг жамаар
 Дархлалын
 Дархлалын бус меранизмаар үүссэн
Эмгэг жамд орлцож буй гол механизмаар
 Хавсрагаар
 Тарган эсээр
 Арахидоны хүчлийн солилцоо алдагдсанаар

8. Даралтын
Чичэргээний
Хүйтний
Нарны
Холинерг
Дулааны
Дасгалтай холбоотой
Анафилаксийн
Усны
Идиопатик Чонон хөрвөс гэж ангилдаг.

9. Даралтын улмаас үүссэн чонон хөрвөс
 Арьсан дээр тортмол даралт 0.5-6 цагийн дараа улаан
өнгөтэй, арьсны гүн хэсэгт өвдөлттэй хаван үүсдэг.
 Халуурах
 Үе мөчөөр өвдөх
 Улаан эсийн тунах хурд ихсэх
 Лейкоцит олшрохшинжүүд илэрнэ.
Чанга бүсэлсэн бүсний ормоор, гүйсний дараа уланд,
биеийн хүчний дараа алганд бэлцрүү гарах нь Даралтын
улмаас үүссэн ЧХ юм.

11. Чичэргээний улмаас үүссэн чонон хөрвөс
Байнгын чичэргээнд байдаг ажил хийдэг
хүмүүст тохиолдоно.
Нүүрэнд хатуу хаван үүсэх
Цусны сийвэнд гистамны хэмжээ ихсэнэ

12. Хүйтнээс хамааралт чонон хөрвөс
Олдмол ба төрөлхийн
Толгой өвдөх
Амьсгаадах, амьсгал богиносох
Даралт буурах
Ухаан алдлах шинж илэрнэ
Мөсөөр сорил тавьдаг.

14. Нарны чонон хөрвөс
Загатнаа
Улайлт
 Бэлцрүү илэрнэ.
Нөлөөлөх хүчин зүйл: нарны туяа

16. Холинергийн гаралтай чонон хөрвөс
 Усанд орох, дасгал хийх, халуурах үед тохиолдоно
 1-2 мм жижиг хэмжээтэй загатнаа бүхий бэлцрүү
гарна.
 Бэлцрүү нь том том улаан толбоор хүрээлэгдсэн
байна. Заримдаа эдгээр нь нийлж Квинкийн хаван
үүсгэнэ.

17. Биеийн тамирын дасгалтай холбоотой
анафилакси
Тарган эсээс гистамин ялгарсантай
холбоотой доорх шинж илэрнэ:
Загатнаа
Чонон хөрвөс
Арьс, төвөнх гэдэсний хаван

18. Усны гаралтай чонон хөрвөс
Арьсанд ус хүрэлцэх үед үүсдэг.
Тууралттай хэсэгт тарган эсийн
мөхлөгүйжилт ба гистамин ихэсдэг.

19. Эмнэл зүй
 Арьснаас дээш өргөгдсөн хязгаарлагдмал, ягаан өнгөтэй
бэлцрүүт тууралт гарна.
 Маш их загатнаатай ба цаашид цайвар ягаан өнгөтэй
болдог.
 Биеийн аль ч хэсэгт гарч 24-48 цагийн дотор арилж ул
мөргүй эдгэнэ.
 Бэлцрүүт тууралт тодорхойгүй хугацааны дараа олон
давтан гардаг. Дахилт нь 6-8 долоо хоногийн дотор
үргэлжилбэл хурц түүнээс дээш удаан бол архаг ЧХ
гэнэ.
 Дермографизм үлаан бэлцрүүт байдлаар илэрнэ.

24. Квинкийн хаван
 Хурц чонон хөрвөсийн нэг өвөрмөц хэлбэр.
Цайвар хаван голдуу нүүрэнд мөчдийн хэсэг гарч, загатнаагүй олон хоног
тогтвортой үргэлжилдэг. Хаван нь мод шиг хатуу байна.
Энэ үед:
 Толгой өвдөх
 Нойрмоглох
 Дотор муухайрах
 Гүйлгэх
 Үе мөчөөр өвдөх
 Хоолой сөөж бачуурах
 Амьсгал давхцах, богиносох шинж илэрнэ

27. Ялган оношлогоо
Олон хэлбэрт шүүдэст улайрал
Лайммын боррелиоз
Цэврүүт пемфигоид
Нөсөөт чонон хөрвөс
Тунгалагын судасны зогсонгошил
Бусад хавагнах процесс

28. Эмчилгээ
1. Шалтгааны эсрэг
2. Шинж тэмдэг арилгана.
загатнааг дарах ба тайвшруулах
Аспирин стеройд бус үрэвслийн эсрэг тос, шавшлага
3. Гистамины эсрэг бэлдмэл
4. Судасны хана бэхжүүлэх
5. Бусад эмчилгээ
Доксепин, тербутамин, циклоспорин, плазмаферез,
преднизолон

32. Дерматит
Гадны ямар нэгэн цочруул арьсанд шууд
үйлчилсэний улмаас үүсч буй арьсны хурц
үрэвсэл хэлнэ.
Цочруул үйлчилсэний улмаас
1. Энгийн хавьтлын дерматит
2. Харшил хавьтлын дерматит
3. Ходлого харшлын дерматит

33. Энгийн хавьтлын дерматит
Irritant Contact Dermatitis
Нөхцөлт бус цочруул арьс ба салстад
шууд үйлчилсний улмаас үүсч, хуурамч
полиморфизмын шинжээр илэрдэг,
арьсны хурц үрэвсэлт өвчин юм.
Бүх насныханд эрэгтэй эмэгтэй хүнд
хүйс харагл захгүй тохиолддог.

34. Шалтгаан эмгэг жам
Цочруулын шинж чанараар
Химийн ( Шүлт, хүчил, хлор бром, тоосонцор
хий, ариутгагч уусма)
Физикийн ( цацраг туяа, тулэгдэлт, хөлдөх,
цахилгаан гүйдэл г.м )
Биологийн ( амьтан, ургамал)
Механикийн хүчин зүйл

35. Эмнэлзүй
Олон төрлийн тууралтаар илэрдэг.
Улайлт, цэврүү, шалбархай, үхжил бүхий
шарх, тав, хайрс зэрэг болно.
Тууралт цочруул үйлчилсэн тэр хэсэгт,
хязгаарлагдмал, цочруулын хэлбэр
дүрсийг хадгална.

36. Физикийн цочруулаар үүссэн энгийн
хавьтлын дерматит
 Хэт өндөр темпратурын нөлөөгөөр арьсанд түлэгдэлт үүснэ.
I зэрэгийн түлэгдэлт Гэмтсэн арьсан дээр улайрал,
хаван үүсч, хорсож өвдөнө.
II зэрэгийн түлэгдэлт I зэрэгийн түлэгдэлт + цэврүү
III зэрэгийн түлэгдэлт Өнгөн хөрс, жинхэнэ арьсны дээд
хэсгийг хамарсан үхжил бий болно.
IV зэрэгийн түлэгдэлт Жинхэнэ арьс ба түүний доорх эд
эсийг хамарсан үхжил, шарх, тав
үүснэ.

37.  Түлэгдэлтийн талбайг естийн дүрмээр тогтоодог.

38.  Хэт нам темпратурын нөлөөгөөр хөлдөлт үүснэ. Биеийн дулаан буурах, мэдээгүй
болох, судас нарийссантай холбоотойгоор арьс цайх шинж хөлдөлтийн өмнө ил
хэсгүүдэд илэрдэг.
I зэрэгийн хөлдөлт Арьс хөхөлбөр өнгөтэй болж хавагнана.
II зэрэгийн хөлдөлт I зэрэгийн хөлдөлт + цэврүү
III зэрэгийн хөлдөлт Өнгөц үхжил тав үүсч улмаар хүчтэй
өвдөлттэй
IV зэрэгийн хөлдөлт Булчин, яс хүртэл гүн үхжил

39. Химийн цочруулаар үүссэн энгийн хавьтлын
дерматит
Арьсийг түлж
үхжүүлнэ.
Хүчтэй
шүлт
Арьсанд үхжил
үүсгэнэ
Арьсийг
улайлгаж,
цэврүүнцэр,
цаашид шарх
үүснэ.
Хүчтэй
хүчил

40. Механикийн цочруулаар үүссэн
энгийн хавьтлын дерматит
Даралт ба үрэлтийн улмаас биеийн төвгөр
ястай хэсгүүдийн (ууц, ташаадал, өвдөг,
шагай) арьс гэмтдэг.
Улайж хавагнан хатуурсан голомтууд бий
болно.
Үоэлтийн хзч их бол шарх үүсч хоёрдогч халдвар
орж шарх идээлж, цаашид сепсис болох
аюултай.

41. Биологийн цочруулаар үүссэн энгийн
хавьтлын дерматит
Ургамлын нөлөөгөөр үүссэн энгийн хавьтлын
дерматитийг фитоперматит гэнэ. (халгайнд түлэгдэх)
 Арьс улайж, тунгалаг шингэн агуулсан цэврүү эсвэл
бэлцрүү үүснэ.
 7 хоногийн дотор нөсөөт толбо үүсгэн эдгэрнэ.
Амьтанд хазуулах, хатгуулах үед:
 Улайрал, бэлцрүүт тууралтаар илэрдэг.

42. Оношлогоо
Шалтгааныг зөв тодорхойлох нь чухал.

43. Эмчилгээ
 Цочруулын үйлчлэлийг таслан зогсоох хэрэгтэй.
Түлэгдэлт ба хөлдөлтийн I зэрэг Кортикостеройдтой тосон
түрхлэг, борын хүчил ба этилийн
спирттэй шавшлага
Түлэгдэлт ба хөлдөлтийн II зэрэг Устөрөгчийн хэт ислийн
уусмалаар цэвэрлэх шавшлага
хийж, Кортикостеройдтой болон
Түлэгдэлт ба хөлдөлтийн III зэрэг антибиотиктой тосон түрхлэг
болон антибиотик ууж болон
тарьж хэрэглэнэ.
Түлэгдэлт ба хөлдөлтийн IV зэрэг Өвчтөний биеийн байдлаас
шалтгаалж шингэн нөхөх,
амьсгал, зүрх судасны үйл
ажиллагааг дэмжинэ.

44. Шүлтэнд түлэгдвэл:
Урсгал усаар сайн угаах
Хүчлээр саармагжуулах
Хүчилд түлэгдвэл:
Яаралтай усаар зайлж
угаах
Сод, кальц, гидроксид,
савангийн уусмалаар
саармагжуулна.

45. Даралт ба үрэлтийн үед:
Хэсэг газрын цусан хангамж сайжруулах
Шинж тэмдэгийн эмчилгээ хийх ба шарх үжил үүссэн
бол шавшлага анибиотиктой тосон түрхлэгэ хийнэ. Мөн
үхжсэн эдийг цэвэрлэнэ.
Биологийн цочруулаар үүссэн үед:
Хэсэг газар шавшлага хийж, 2 хувийн аналины будгийн
спиртэн уусмал түрхэнэ.

46. Урьдчилсан сэргийлэлт
Хүчтэй цочруулуудаас арьс ба салст
бүрхэвчийг хамгаалж, хөдөлмөр
хамгааллын дэглэм барина.

47. Харшил хавьтлын дерматит
Allergic Contact Dermatitis
Мэдрэгшсэн арьсанд аллерген
хүрэлцсэнээр үүснэ.

48. Шалтгаан
 Аллергэний үйлчлэлээр арьсан дээр өөрчлөлт бий болно.
Аллергенийг ерөнхийд нь:
 Химийн
 Биологийн
 Эмийн гэж ангилна.
Энэхүү өвчиний үед хүний биед аажим хэт мэдрэгшил буюу
эсийн дархлааны өөрчлөлт явагдана. Голчлон
Лангергансийн эс чухал үүрэгтэй.

51. Эмнэлзүй
 Цочруул үйлчилсэн хэсгээс гадангш ялимгүй хальж
байрласан байдаг.
 Голомтонд: толбо, гүвдрүү, цэврүүнцэр, бэлцрүү,
шалбархай, зулгархай, тав зэрэг олон төрлийн
тууралтууд байхаас гадна улайж хавагнана.
 Тууралт гархын өмнө хүчтэй загатнах зовиур илэрч,
тууралт гарах хэрээр хорсож, нойр муудах шинж
илэрнэ.
 Хүзүүний ар, нурууны дээд, цээжний хажуу, бүсэлхий
мөчдийн нугалагч гадаргуугаар

57. Оношлогоо
Анемнез
Эмнэлзүйн шинж
Бүгнүүрийн сорил
Шульцбергийн аргаар уншиж 48 цаг болон 4-7
хоногийн дараа 2 удаа үнэлгээ өгнө. Эмнэлзүйн
шинж арилсаны дараа сорил тавина.

60. Эмчилгээ
 ШИнж тэмдэгийн эмчилгээ
Цэврүү бэлцрүү бүхий тууралтанд аргаах, хатаах бодис (азот
хүчлийн мөнгөний уусмал, аналины спиртэн уусмал
метиллен хөх)
Архаг ширшил бүхий үед коем, тосон түрхэц
Загатнааг дарах гистамины эсрэг бэлдмэл
 Глюкокортикойд болон хэт ягаан туяа
 Биеийн 25% их талбай бол кортикостеройд,
 Аллерген ашигласан өвөрмөц вакцин

61. Хордлого харшлын дерматит
Toxico Allergic Dermatitis
Ямар нэгэн цочроогч хүчин зүйл биед нэвтрэн
орж хүний биед эмзэгшил үүсгэснээр бий
болдог аоьс болон салст бүрхүүлийн
хордлогот үрэвсэл юм.

62. Шалтгаан
50 гариу эмийн төрөл судлагдсан байдаг.
Ихэнх хувийг пенициллины бүлэг,
сульфаниламидууд, доксициклийн
карбамазепин эзэлдэг.
Мөн зарим хүнсний бүтээгдхүүн мөн хордлого
харшлын дерматит үүсгэдэг.

63. Эмгэг жам

64. Эмнэлзүй
Эмнэлзүйн шинжээр нь:
Тархмал хордлого харшлын дерматит
Бэхлэгдсэн хордлого харшлын
дерматит гэж ангилна

65. Тархмал хордлого харшлын дерматит
 Эмнэлзүй нь чонон хөрвөс, туяаны хэт мэдрэгшил, нөсөөжилт,
олон хэлбэрт шүүдэст улайрал, зангилаат улайрал, улаан
бурхан төст тууралтууд, харшлын васкулит, ягаан үлд, улаан
чонон яр зэрэг эмгэгүүдээр илэрч болно.
 Улайлт гүвдрүү, цэврүүнцэр, цэврүү бүхий тууралтууд олон
тоогоор биеийн хоёр талд ижил хэмтэй тархаж гардаг.
 Амны хөндий ба бэлэг эрхтний салстад бүрхэвчинд мөн улайлт,
цусархаг толбо, цэврүү, шалбархай илэрч болно.

66. Бэхлэгдсэн хордлого харшлын
дерматит
 Нэг буюу цөөн тоотой, тодорхой зах ирмэгтэй, дугуй, зуйван, улаан
толбо гарснаар эхэлдэг.
 Эдгээр толбо амны хөндий болон бэлэг эрхтний салст бүрхэвчийг
хамардаг. ОНЦЛОГ нь эмийг дахин хэрэглэсэн үед тууралтууд
өмнөх байрлалдаа давтан гардаг. Эдгэхдээ хоёрдогч нөсөөт
толбо үлдээнэ.
 Төв мэдрэлийн тогтолцооны хямралын шинж
 Халуурах, бие сульдах, үе мөчөөр өвдөх, зүрх судас, бөөр элэгний
эмгэг өөрчлөлт гардаг.
 Мөн загатнах, хорсох, чинэрэх, өвдөх, чихүүдэс хүрэх, гүйлгэх
зовиуртай байна.

67. Penicillin-induced
rash

69. Papular eruption
(hydroxychloroquine)

70. Лайеллын хам шинж
 Хордлого харшилийн дерматитийн хүндрэл.
Шинж:
Тархмал улайралт
Цэврүү
Арьс хөрсгүй болох
Арьсны үхжил
Ерөнхий хордлогийн шинжээр илэрдэг, хүнд явцтай,
хордлого харшилын өвчин.

71.  Өвчтөн гэнэт 39-40 хэм хүртэл халуурч их бие мөчдөөр тархмал
улаан өнгийн толбо гарч, хоорондоо нийлж томорно.
 Хэдэн цагийн дараа үрэвссэн арьсан дээр нимгэн бүрхүүлтэй,
улбагар, янз бүрийн хэмжээний цэврүү үүсч,амархан хагарч,
өвчин эмзэглэлтэй амархан цус гардаг шалбархай үүсгэнэ.
Энэ үед арьсыг харахад түлэгдлийн II зэрэгийг санагдуулам
байна.
 Нойтон даавууны шинж: Арьс улайсан өвчин эмзэглэлтэй
болсон байх бөгөөд хүрэхэд амархан ховорч, үрчийнэ. Мөн
бээлий, оймсны шинж гэдэг.
 Никольскийн шинж: Эрс эерэг
 Өвчтөний биеийн байдал улам хүндэрч, унтамхай болох, цангах,
хоол боловсруулах шүүрэл багасах, цус өтгөрөх, усгүйжлийн
шинж илэрнэ.

73. Оношлогоо
 Асуумж
 Эмнэлзүйн шинж
 Хатгах сорил ( захын цусанд эозинофил ховор ба
тарган эстэй холбогдсон IgE-тэй холбоотой харшил
илрүүлнэ. Харшил төрүүлэгч эмийн бодисыг тогтооно. )
 Радиоаллергосорбент тест ( цусны ийлдсэн дэх
тодорхой антигений эсрэг үүссэн IgE эсрэг биеийг
хэмжих)
 Бигнүүрэн сорил ( тухайн эмийн эсрэг бий болсон
эсийн өвөрмөц дархлалыг илрүүлнэ)

74. Хатгах сорил
Цэврүүний (mm) Old “+” scale ТайлБар
<4 0+ Сөрөг
5 – 10 2+ Бага зэрэг мэдрэг
10 – 15 3+ Дунд зэрэг мэдрэг
>15 4+ Маш их мэдрэг

75. Эмчилгээ
 Шалтгаан болох эмийг зогсоосноор эхэлнэ
 Хоол боловёруулах заиаар орсон бол 1-2 хоногийн дотор ходоод,
гэдэсийг яаралтай цэвэрлэнэ.
 Хордлого тайлах гистамины эсрэг, эмзэгшил бууруулах эм
 Хэсэг газарт антисептик болон үрэвслийн эсрэг уусмалаар
шавшлага хийх
 Өвдөлт намдаах, арьсыг төлжүүлэх бэлдмэл
 Хүнд үед түлэгдлийн үеийн эмчилгээтэй ижил

76. Урьдчилсан сэргийлэлт
Шалтгаан болох аллергенээс зайлсхийх
Өвчин үүсгэж буй эмийг тогтоон цаашид
хэрэглэхгүй байх

77. Дерматитийн ялган оношлогоо
Үзүүлэлт Энгийн хавьтлын
дерматит
Харшил хавьтлын
дерматит
Хордлого харшлын
дерматит
Цочруул Нөхцөлт бус Нөхцөлт (аллерген) Нөхцөлт (аллерген)
Цочруулын шинж
чанараас хамаарах
эсэх
Шууд хамаарна Хамаарахгүй Хамаарахгүй
Өртөмтгий бүлэг Бүх хүн Харшилтай өвчтөн Харшилтай өвчтөн
Цочруул үйлчлэх
давтамж
1 удаа 2 ба түүнээс дээш 2 ба түүнээс дээш
Цочруул арьсанд
үйлчлэх механизм
Арьсыг шууд
гэмтээнэ
Аажим хэт
мэдрэгшлийн урвал
Аажим хэт
мэдрэгшлийн урвал
Нууц хугацаа - + +
Тууралтууд Олон төрлийн Олон төрлийн Нэг буюу олон
төрлийн
Полиморфизм Хуурамч Жинхэнэ Жинхэнэ
Тууралтын байрлал Хязгаарлагдмал, Цочруул үйлчилсэн Ихэвчлэн тархмал