2. Халууралтын тухай ойлголт
 Халуурах гэдэг нь хэв шинжит үйл явц бөгөөд
пироген бодисын нөлөөгөөр дулааны зохицуулгын
төв өөрчлөгдөн шинэчлэгдэж биеийн температур
ихсэхийг хэлнэ.

3.  Пойкилотерми
 Гомойтерми

4. Хүний биеийн дулаан
 Суганд 36.4-37.2 СО
 Аманд 37.2-37.7 СО
 Шулуун гэдсэнд 36.6-37.9 СО

5. Халуурах шалтгаан
 Халдварын /халдварт өвчин/
 Халдварын бус /тархинд цус харвах, түлэгдэлийн
болон харшлын өвчин, хавдар, цус сэлбэх гэх мэт/
 Халууралтыг шууд үүсгэгч шалтгаан нь пироген
бодис юм.

6. Пироген бодис
 Pyros - гал
 Pyretos - халуун
 Genesis – үүсэл
 Пироген бодис гэдэг нь биед ороод халууралт
үүсгэдэг бодисыг хэлнэ.

7.  Экзопироген - анхдагч:
 Халдварын /нянгийн бүрхүүл-липополисахарид,
липид А/
 Халдварын бус /пирогенал, пиромен/
 Эндопироген – экзопирогены нөлөөгөөр хүний
биед үүсдэг хоѐрдогч пироген юм.
 Голлон цусны цагаан эсэд дүүсдэг болохоор
лейкоцитын пироген гэдэг.
 Уушиг, элэг, дэлүү болон тунгалагын зангилаанд
байдаг хөдөлгөөнгүй макрофагуудад нийлэгждэг.
 Цитокинууд /ИЛ1, ИЛ6, TNF, интерферон/

8. Халуурах эмгэг жам
Дулаан зохицуулалтын төв нь гипоталамуст
байрладаг ба 3 төрлийн нейроноос тогтоно.
1. Температурыг мэдрэх нейрон
2. Дулааны тогтмол цэгийг тогтоох нейрон
3. Дулаан үүсэлт, дулааны алдалтыг зохицуулах
нейрон

9. Температурыг мэдрэх нейрон
 Гипоталамусын урьд хэсэгт байна.
 Дулааныг мэдрэх, хүйтнийг мэдрэх нейронууд
оршино.
 Захын терморецепторуудаас ирэх гадаад, дотоод
орчны халуун хүйтний мэдээллийг хүлээн авч
түүнийг тогтмолжуулагч II хэсгийн нейронд
дамжуулна.

10. Дулааны тогтмол цэгийг тогтоох
нейрон
 Халуун хүйтний мэдээллийг боловсруулан дулааны
тогтмол цэгтэй харьцуулсны үндсэн дээр тогтмол
хэмжээнээс их юм бага байгааг тогтооно.

11. Дулаан үүсэлт, дулааны алдалтыг
зохицуулах нейрон
 Гипоталамусын арын хэсэгт байрлана.
 Хэвийн тогтмол цэгээс зөрөөтэй байгаа
өөрчлөлтийг мэдрэл шингэний замаар дулаан
үүсэлт, дулаан алдалтыг зохицуулан хэвийн
хэмжээнд байлгана.

12. Симпатик мэдрэл
 Захын судас агшин, хөлс ялгаралт хязгаарлагдан,
дулаан алдалт багасна.
 Катехоламины нөлөөгөөр булчингийн тонус ихсэж
бүлчин чичрэн дулаан үүсэлт ихсэх ба мөн эсэд
бодисын солилцоо сайжирч дулаан ихсэнэ.

13. Парасимпатик мэдрэл
 Судас өргөсч хөлс ялгаран дулаан алдалт ихсэх
ба бодисын солилцооны эрчим буурч дулаан
үүсэлт багасан, биеийн температурыг ихэсгэхгүй
хэвийн байдалд хадгалах замаар зохицуулж
байдаг байна.

14. Экзогены /анхдагч/ пироген
Лейкоцит
Эндогены /хоёрдогч/ пироген
Гипоталамус /урд, дунд, арын нейрон/
Симпатик
мэдрэлийн сэрэл
Парасимпатик
мэдрэлийн сэрэл
Захын /арьсны/ судас нарийсч, хөлс ялгаралт багасан
дулаан алдалт багасах, элэг, булчинд бодисын солилцоо
эрчимжиж, булчин чичрэн дулаан үүсэлт ихсэх
Халууралт

15. Халуурах үе шат
 I үе буюу Statum incrementi
 II үе буюу Statum fastigi
 III үе буюу Statum decrementi

16. I үе буюу Statum incrementi
 Биеийн халуун нэмэгдэх үе
 Пироген бодисын нөлөөгөөр дулаан үүсэлт /20-
50%/ ихсэж, дулаан алдалт багасна.
 Халууралтын өвөрмөц хэлбэрийн үед 3-4 цаг
үргэлжилдэг.
 Халуун нэмэгдэх нь янз бүрийн хурдтай явагдана.

17. I үед гарах шинжүүд:
 Арьс цайх
 Шар үс өрвийх
 Арьс хуурайшин бэржийх
 Хөлс багасах
 Арьс хөрж даарах
 Чичрэх
Эдгээр шинжүүд биеийн халуун шинээр тогтсон
түвшинд хүртэл үргэлжилнэ.

18. II үе буюу Statum fastigi
 Халуун өндөр түвшинд тогтмол байх үе
 Биеийн халуун дулаан зохицуулгын төвийн шинээр
тогтоосон түвшинд хүрэхэд халуун цааш
нэмэгдэхгүй. Дулаан үүсэлт нь дулаан алдалттай
тэнцэж ирнэ.
 I үед багассан дулаан алдалт ихэссэнээр илүүдэл
халууныг биеэс ялгаруулсанаар судас өргөсөн,
амьсгал түргэсч, хөлс бага зэрэг ялгарч болно. Арьс
улайн халуун болно.

19.  Халуун хэр зэрэг ихсэж байгаагаар нь:
 Бага халууралт 38С хэм хүртэл
 Дунд 38-39С хэм хүртэл
 Өндөр 39-41 хэм хүртэл
 Хэт өндөр 41С-ээс дээш
 Биеийн температур ихсэх нь пироген бодисын
шинжээс гадна, биеийн энергийн нөөц, мэдрэл
дааврын зохицуулга, тэжээл зохицуулах үйл
ажиллагаанаас хамаарна.
 II үеийн үргэлжлэх хугацаа нь пирогены биед байх
хугацаа, эмчилгээ зэргээс хамаарч янз бүр байна.

20. III үе буюу Statum decrementi
 Халуун буурах үе. Энэ үе гаднаас гаралтай пироген
байхгүй болж дотроос гаралтай пироген үүсэхгүй
болсонтой холбоотой.