ÁÃäÁÕͧ¤ ø àÊŒ¹·Ò§¤ÃÙá·Œ
¾ÃÐÀÒǹÒÇÔÃÔ¤س
(à¼´ç¨ ·µÚµªÕâÇ)
Ãͧ਌ÒÍÒÇÒÊÇÑ´¾ÃиÃÃÁ¡ÒÂ
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 1 27/10/2555 12:23:17
มรรคมีองค์ ๘ เส้นทางครูแท้
พระภาวนาวิริยคุณ (เผด็จ ทตฺตชีโว)
พิมพ์ครั้งที่ ๑	 มิถุนายน ๒๕๕๕ จ�ำนวนพิมพ์ ๔๔,๐๐๐ เล่ม
พิมพ์ครั้งที่ ๒	 กรกฎาคม ๒๕๕๕ จ�ำนวนพิมพ์ ๕๔,๐๐๐ เล่ม
พิมพ์ครั้งที่ ๓	 ตุลาคม ๒๕๕๕ จ�ำนวนพิมพ์ ๔๓,๐๐๐ เล่ม
พิมพ์ที่		 บริษัท เอส.เอ็ม.เค. พริ้นติ้ง จ�ำกัด
		 ๕/๑ ซอยเจริญนคร ๑๔ แขวงคลองต้นไทร
		ำ
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 2 27/10/2555 12:23:17
๓
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
¤íÒ¹íÒ
มรรคมีองค ๘ คือ แมบทใหถึงความดับทุกขของ
มนุษยและเทวดาทั้งหลายและเปนแมบทแหงการปฏิบัติ
อันสําคัญยิ่งของชาวพุทธทุกเพศ ทุกวัย ทุกระดับ เพื่อบรรลุ
เปาหมายสูงสุดของชีวิต คือความดับทุกขดับกิเลสใหสนิท
ที่เรียกวา บรรลุนิพพาน
มรรคมีองค๘นี้เปนทางอันประเสริฐสูงสุดสายเดียว
ที่แมมีแปดขอ แตในทางปฏิบัติมีเงื่อนไขวา ตองปฏิบัติ
ควบกันไปใหสมบูรณทั้งแปดขอ ซึ่งจะเปนการละเวน
กรรมชั่วใหมมิใหเกิด แตเปดโอกาสใหกรรมดีใหมเกิดเปน
สายขึ้นมาแทน
เมื่อผูปฏิบัติตั้งใจปฏิบัติมรรคมีองค ๘ อยางตอเนื่อง
กิเลสจึงหมดชองทางที่จะครอบงําบังคับบัญชาใหใจ
ทําความชั่วรายใด ๆ ไดอีก แตกลับซบเซาอับเฉาลงและ
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 3 27/10/2555 12:23:18
๔
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
หมดฤทธิ์ในที่สุด พรอมกับนิสัยเสีย ๆ ก็ถูกกําจัดทําลาย
ไปโดยปริยาย ตรงกันขามธรรมชาติบริสุทธิ์ภายใน ซึ่งเปน
แหลงปญญาความรูแจงเห็นจริงทุกสรรพสิ่งและความสุข
ความเจริญที่เรียกวา นิพพาน ยอมปรากฏออกมาใหเห็น
โดยอัตโนมัติ
การปฏิบัติมรรคมีองค ๘ ใหคุนเปนนิสัยตองเริ่ม
ปลูกฝงกันตั้งแตเด็ก โดยทําพรอม ๆ กันไปกับผูใหญ แต
ตองจัดกิจกรรมใหเหมาะกับวัยของเด็กดวยจึงจะไดผล
เต็มที่ นี้คือที่มาของมรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
(พระภาวนาวิริยคุณ)
รองเจาอาวาสวัดพระธรรมกาย
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 4 27/10/2555 12:23:19
๕
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ÅÕÅÒÇ´Õ
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 5 27/10/2555 12:23:20
๖
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ÊÒúÑÞ
¡Òû¯ÔºÑµÔÁÃäÁÕͧ¤ ø ¢Í§¤ÃÙ ÷
๑) สัมมาทิฐิ : ความเห็นถูก ๑๓
๒) สัมมาสังกัปปะ : ความดําริถูก ๑๕
๓) สัมมาวาจา : การพูดถูก ๑๗
๔) สัมมากัมมันตะ : การกระทําถูก ๑๙
๕) สัมมาอาชีวะ : การเลี้ยงชีพถูก ๒๑
๖) สัมมาวายามะ : ความพยายามถูก ๒๓
๗) สัมมาสติ : ความระลึกถูก ๒๕
๘) สัมมาสมาธิ : ความตั้งใจมั่นถูก ๒๗
การเริ่มตนปฏิบัติมรรคมีองค ๘ ๒๙
มรรคมีองค ๘ เพื่อการปลูกฝงนิสัยตามวัย ๓๑
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 6 27/10/2555 12:23:20
๗
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
¡Òû¯ÔºÑµÔÁÃäÁÕͧ¤ ø ¢Í§¤ÃÙ
¡ÒÃÐàÇ¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 7 27/10/2555 12:23:21
๘
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ᡌÇ਌ҨÍÁ
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 8 27/10/2555 12:23:21
๙
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
อริยมรรคมีองค ๘ หรือเรียกกันสั้น ๆ วา มรรค
มีองค ๘ เปนธรรมแมบทแหงการปฏิบัติเพื่อพัฒนา
กาย วาจาและใจของบุคคลทุกเพศ ทุกวัย ทุกระดับ และ
มีอํานาจถึงขั้นประหารกิเลสทั้งปวง ใหอันตรธานไปจาก
จิตใจผูปฏิบัติไดโดยเด็ดขาดถาวร คือ การบรรลุนิพพาน
พระสัมมาสัมพุทธเจาตรัสสรรเสริญมรรคมีองค ๘
วา เปนทางเอกสายเดียวหรือทางอันเกษม ประกอบดวย
ขอปฏิบัติ ๘ ประการ คือ
๑) สัมมาทิฐิ ความเห็นถูก
๒) สัมมาสังกัปปะ ความดําริถูก
๓) สัมมาวาจา การพูดถูก
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 9 27/10/2555 12:23:22
๑๐
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
๔) สัมมากัมมันตะ การกระทําถูก
๕) สัมมาอาชีวะ การเลี้ยงชีพถูก
๖) สัมมาวายามะ ความพยายามถูก
๗) สัมมาสติ ความระลึกถูก
๘) สัมมาสมาธิ ความตั้งใจมั่นถูก
มรรคมีองค ๘ แตละขอมีความหมายกวางมาก แบง
ออกเปน ๒ ระดับ
๑. ระดับโลกียะเปนระดับใชสรางบุญในชีวิตประจําวัน
ใหเปนสุข
๒. ระดับโลกุตตระ เปนระดับสูงใชปราบกิเลสให
หมดสิ้นไปโดยเด็ดขาด บรรลุนิพพาน
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 10 27/10/2555 12:23:22
๑๑
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ¡ØËÅÒº
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 11 27/10/2555 12:23:22
๑๒
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
เพื่อใหกลุมบุคคลแตละอาชีพสามารถนํามรรค
มีองค ๘ ไปปฏิบัติไดถูกตองตามพุทธประสงค บางครั้ง
จําเปนตองกําหนดรายละเอียดแตกตางกันไปบาง
ในกรณีของครู ซึ่งมีหนาที่หลักคือ ปลูกฝงใหผูเรียน
ทุกระดับชั้นทั้งหญิงและชายมีนิสัยบัณฑิต ๕ คือ
๑. ใฝควบคุมตนเอง
๒. ใฝรักษาสุขภาพ
๓. ใฝเรียนรู
๔. ใฝทําดีตามกฎแหงกรรม
๕. ใฝเจริญภาวนา
จึงจําเปนตองปรับวิธีปฏิบัติมรรคมีองค๘ใหพอเหมาะ
กับครูซึ่งสอนแตละระดับชั้นเรียน ดังนี้
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 12 27/10/2555 12:23:23
๑๓
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
¾Ø´¹éíÒºØÈ
ñ. ÊÑÁÁÒ·Ô°Ô:¤ÇÒÁàËç¹¶Ù¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 13 27/10/2555 12:23:24
๑๔
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ครูมีความเห็นถูกวา
๑.๑ นิสัยดี ๆ ของศิษยมีความสําคัญกวาความรู
ทางวิชาการ เพราะนิสัยดี ๆ ทําหนาที่กํากับศิษยใหใช
ความรูในทางที่ถูก
๑.๒ นิสัยดี ๆ ของศิษยจะเกิดขึ้นไดก็ตอเมื่อ
ก. มีครูดีเปนตนแบบ
ข. ครูดีตนแบบตองปลูกฝงอบรมนิสัยดีๆใหศิษย
และติดตามตรวจสอบอยางใกลชิด
ค. ครูตองเขมงวดกวดขันใหศิษยประพฤตินิสัย
ดี ๆ จนบังเกิดเปนคุณธรรม ๓ ประการขึ้นใน
จิตใจคือความมีวินัยความอดทนความเคารพ
และสมัครใจเขาไปรับใชครูอยางใกลชิด
ง. ครูถายทอดความรูและนิสัยโดยเริ่มตนจากให
ความเขาใจถูกและความคิดถูกในเรื่องนั้นๆกอน
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 14 27/10/2555 12:23:25
๑๕
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
¡ÒËŧ
ò. ÊÑÁÁÒÊѧ¡Ñ»»Ð :¤ÇÒÁ´íÒÃÔ¶Ù¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 15 27/10/2555 12:23:26
๑๖
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ครูมีความดําริถูกวา
๒.๑ การเปนนํ้าหนึ่งใจเดียวรวมกันปลูกฝง คุณธรรม
พื้นฐาน ๓ คือ ความมีวินัย ความอดทน ความเคารพ ใหเกิด
ขึ้นกับเยาวชน เปนภาระสําคัญและเรงดวนที่ผูใหญทุกคน
โดยเฉพาะอยางยิ่งผูปกครองตองรวมมือกับโรงเรียน
๒.๒ การปลูกฝงนิสัยบัณฑิต ๕ ใหแกศิษย ไดแก
๑) ใฝควบคุมตน
๒) ใฝรักษาสุขภาพ
๓) ใฝเรียนรู
๔) ใฝทําดีตามกฎแหงกรรม
๕) ใฝเจริญภาวนา
คือหนาที่อันทรงเกียรติและนาภาคภูมิใจของครูที่ได
รับความไววางใจจากประชาชนใหทําหนาที่นี้
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 16 27/10/2555 12:23:26
๑๗
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ËÔÃÑÞÞÔ¡ÒÏ
à¢çÁá´§
ó. ÊÑÁÁÒÇÒ¨Ò :¡Òþٴ¶Ù¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 17 27/10/2555 12:23:27
๑๘
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ครูทําตนเปนตนแบบความสํารวมทางวาจาแกศิษยและ
ชาวโลกดวยชีวิต
๓.๑ รักษาวจีสุจริต ๔
ก. ไมพูดเท็จ
ข. ไมพูดสอเสียด
ค. ไมพูดคําหยาบ
ง. ไมพูดเพอเจอ
๓.๒ อธิบายไดถูกตองชัดเจนตรงตามความเปนจริง
ใหแกศิษย
ก. คํานิยาม
ข. ทฤษฎีและหลักการ
ค. ขั้นตอนและวิธีการ
ง. เหตุผล
จ. สรุปสาระสําคัญ
๓.๓ ไมวารายใคร ๆ ถาติก็เพื่อกอและชี้ทางแกให
และกลาวชื่นชมเมื่อเห็นผูอื่นทําดี เพื่อสราง
ความสมัครสมานสามัคคีในหมูคณะ
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 18 27/10/2555 12:23:27
๑๙
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
¾Ø·¸ªÒµÔ
ô. ÊÑÁÁÒ¡ÑÁÁѹµÐ :¡ÒáÃзíÒ¶Ù¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 19 27/10/2555 12:23:27
๒๐
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ครูทําตนเปนตนแบบความสํารวมทางกายแกศิษย
และชาวโลกดวยชีวิต
๔.๑ รักษากายสุจริต ๓
ก. ไมฆาสัตว
ข. ไมลักทรัพย
ค. ไมประพฤติผิดในกาม
๔.๒ รักษาสุขภาพพลานามัยใหแข็งแรง มีรูปราง
สมสวนอยูเสมอ พรอมปฏิบัติหนาที่ครูตนแบบ
ทั้งดานวิชาการคุณธรรมและการรักษาสุขภาพ
๔.๓ สํารวมระวังอิริยาบถอยางเหมาะสม ถูกตอง
ทุกกาลเทศะอยางมั่นใจในตนเอง
๔.๔ ไมทําลายลางผลาญใคร ๆ ทั้งสิ้น
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 20 27/10/2555 12:23:28
๒๑
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ºÑÇÊÇÃä
õ. ÊÑÁÁÒÍÒªÕÇÐ :¡ÒÃàÅÕ駪վ¶Ù¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 21 27/10/2555 12:23:30
๒๒
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ครูทําตนเปนตนแบบความสํารวมอาชีพแกศิษยและ
ชาวโลกดวยการทุมชีวิต
๕.๑ ถายทอดวิชาการทางโลกตามสาขาที่ตน
รับผิดชอบ ใหศิษยรูจริง
๕.๒ หมั่นศึกษาหาความรูเพิ่มเติมทั้งทางโลกและ
ทางธรรม
๕.๓ ฝกฝนอบรมศิษยใหมีนิสัยบัณฑิต ๕ เชนเดียว
กับตน
๕.๔ ฝกฝนอบรมตนเองใหสํารวมศีล มารยาท
สมเปนครูตนแบบ พรอมทั้งใหการปลูกฝง
อบรมศิษยอยูเสมอ
๕.๕ สอดแทรกความรูทางธรรมแกศิษยทุกครั้ง
เมื่อมีโอกาส
๕.๖ ไมเกี่ยวของกับอบายมุข พรอมทั้งชี้โทษของ
อบายมุขใหแกศิษยดวย
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 22 27/10/2555 12:23:30
๒๓
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ÃÒªÒÇ´Õ
ö. ÊÑÁÁÒÇÒÂÒÁÐ :¤ÇÒÁ¾ÂÒÂÒÁ¶Ù¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 23 27/10/2555 12:23:31
๒๔
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ครูพยายามอยางสุดชีวิตที่จะกําจัดทุกข ทั้งโลกนี้
และโลกหนาใหแกศิษยดวยการปรับปรุงตนเองทุก ๆ ดาน
ใหยิ่ง ๆ ขึ้นไป
๖.๑ ทุมเทถายทอดความรูทั้งทางโลกและทางธรรม
เพื่อใหศิษยเปนทั้งคนเกงและคนดี
๖.๒ เอาใจใสศิษยที่เรียนออนใหเรียนทันเพื่อน
พรอมทั้งมีกุศโลบายใหศิษยที่เรียนเกงชวย
ทบทวนบทเรียนใหเพื่อนที่เรียนออน และเพื่อ
ปลูกฝงความสามัคคีในหมูศิษย
๖.๓ ตั้งใจพัฒนาสัมมาทิฐิในตนทั้งภาคทฤษฎีและ
ปฏิบัติ พรอมทั้งโนมนาวศิษยใหปฏิบัติตาม
และเอาใจใสอบรมศิษยเกเรเปนพิเศษ
๖.๔ ทุมเทปลูกฝงความรูเรื่องกฎแหงกรรมใหศิษย
เขาใจอยางลึกซึ้ง เพื่อกระตุนใหศิษยตั้งใจรักษา
ศีลใหบริสุทธิ์
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 24 27/10/2555 12:23:32
๒๕
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
¨Ñ¹·Ã¡Ð¾ŒÍ
÷. ÊÑÁÁÒÊµÔ :¤ÇÒÁÃÐÅÖ¡¶Ù¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 25 27/10/2555 12:23:32
๒๖
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ครูมีความระลึกรูตัวอยูเสมอวา เรามีหนาที่เปนครู
ตลอดชีวิต คือ
๗.๑ ตองเปนตนแบบนิสัยบัณฑิต ๕ ใหแกชาวโลก
ทั้งในเวลาและนอกเวลางาน
๗.๒ ตั้งใจฝกฝนอบรมศิษยใหมีนิสัยบัณฑิต ๕
เพื่อเปนพลเมืองดีของประเทศชาติและเปน
พุทธศาสนิกชนที่ดีตลอดไป
๗.๓ ตั้งใจฝกฝนอบรมศิษยมิใหตกเปนทาสของ
สังคมวัตถุนิยม ซึ่งเปนอุปสรรคตอการพัฒนา
นิสัยบัณฑิต ๕
๗.๔ เลือกคบแตคนดี หางไกลจากคนพาลและ
มีวิจารณญาณในการเลือกบริโภคขาวสาร
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 26 27/10/2555 12:23:32
๒๗
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ªÁ¹Ò´
ø. ÊÑÁÁÒÊÁÒ¸Ô :¤ÇÒÁµÑé§ã¨ÁÑè¹¶Ù¡
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 27 27/10/2555 12:23:33
๒๘
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ครูมีความทุมเทฝกฝนอบรมใจใหตั้งมั่นในความดี
และเจริญภาวนาดวยชีวิต
๘.๑ เพื่อพัฒนาปญญาของตนใหสูงขึ้นโดยไมมีวัน
ตกตํ่า
๘.๒ เพื่อใหตระหนักถึงคุณคาและศักดิ์ศรีแหงอาชีพ
ครูของตนใหยิ่ง ๆ ขึ้นไป
๘.๓ เพื่อใหมีกําลังใจฝกฝนอบรมศิษยใหดียิ่ง ๆ
ขึ้นไป
๘.๔ เพื่อใหสามารถชี้แนะศิษยใหตระหนักในคุณคา
และความจําเปนของการเจริญภาวนา
๘.๕ เพื่อการบรรลุธรรมสิ้นทุกขโดยถาวรของตนเอง
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 28 27/10/2555 12:23:33
๒๙
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
àÊÅÒ
¡ÒÃàÃÔèÁµŒ¹»¯ÔºÑµÔÁÃäÁÕͧ¤ ø
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 29 27/10/2555 12:23:34
๓๐
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
การเริ�มต้นปฏิบัติ
มรรคมีองค์ ๘
เพิ�มพูน
กําลังใจ
ให้ตนเอง
สร้างนิสัย
พึงปรารถนา
แก้ปัญหา
ทุกชนิด
๓. สัมมาวาจา
การพูดถูก
๔. สัมมากัมมันตะ
การทําถูก
๕. สัมมาอาชีวะ
การเลี�ยงชีพถูก
๖. สัมมาวายามะ
ความพยายามถูก
๗. สัมมาสติ
ความระลึกถูก
๑. สัมมาทิฐิ
ความเห็นถูก
เข้าใจถูก
๘. สัมมาสมาธิ
ความตั�งใจมั�นถูก
๒. สัมมาสังกัปปะ
ความดําริถูก-คิดถูก
เริ�มจาก
กัลยาณมิตร
ให้คําแนะนํา
การเริ�มต้นปฏิบัติ
มรรคมีองค์ ๘
เพิ�มพูน
กําลังใจ
ให้ตนเอง
สร้างนิสัย
พึงปรารถนา
แก้ปัญหา
ทุกชนิด
๓. สัมมาวาจา
การพูดถูก
๔. สัมมากัมมันตะ
การทําถูก
๕. สัมมาอาชีวะ
การเลี�ยงชีพถูก
๖. สัมมาวายามะ
ความพยายามถูก
๗. สัมมาสติ
ความระลึกถูก
๑. สัมมาทิฐิ
ความเห็นถูก
เข้าใจถูก
๘. สัมมาสมาธิ
ความตั�งใจมั�นถูก
๒. สัมมาสังกัปปะ
ความดําริถูก-คิดถูก
เริ�มจาก
กัลยาณมิตร
ให้คําแนะนํา
เพิ�มพูน
กําลังใจ
ให้ตนเอง
สร้างนิสัย
พึงปรารถนา
แก้ปัญหา
ทุกชนิด
๓. สัมมาวาจา
การพูดถูก
๔. สัมมากัมมันตะ
การทําถูก
๕. สัมมาอาชีวะ
การเลี�ยงชีพถูก
๖. สัมมาวายามะ
ความพยายามถูก
๗. สัมมาสติ
ความระลึกถูก
๑. สัมมาทิฐิ
ความเห็นถูก
เข้าใจถูก
๘. สัมมาสมาธิ
ความตั�งใจมั�นถูก
๒. สัมมาสังกัปปะ
ความดําริถูก-คิดถูก
เริ�มจาก
กัลยาณมิตร
ให้คําแนะนํา
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 30 27/10/2555 12:23:36
๓๑
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
ªŒÍ§¹Ò§
ÁÃäÁÕͧ¤ ø à¾×èÍ¡ÒûÅÙ¡½˜§¹ÔÊѵÒÁÇÑÂ
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 31 27/10/2555 12:23:36
๓๒
มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท
มรรคมีองค์ ๘
เพื�อการปลูกฝังนิสัยตามวัย
มรรคมีองค์ ๘
เพื�อการปลูกฝังนิสัยตามวัย
BookmakaForPress09062555amnaj.indd 32 27/10/2555 12:23:37

มรรคมีองค์ ๘ เส้นทางครูแท้

  • 1.
    ÁÃäÁÕͧ¤ ø àÊŒ¹·Ò§¤ÃÙá·Œ ¾ÃÐÀÒǹÒÇÔÃÔ¤س (༴稷µÚµªÕâÇ) Ãͧ਌ÒÍÒÇÒÊÇÑ´¾ÃиÃÃÁ¡Ò BookmakaForPress09062555amnaj.indd 1 27/10/2555 12:23:17
  • 2.
    มรรคมีองค์ ๘ เส้นทางครูแท้ พระภาวนาวิริยคุณ(เผด็จ ทตฺตชีโว) พิมพ์ครั้งที่ ๑ มิถุนายน ๒๕๕๕ จ�ำนวนพิมพ์ ๔๔,๐๐๐ เล่ม พิมพ์ครั้งที่ ๒ กรกฎาคม ๒๕๕๕ จ�ำนวนพิมพ์ ๕๔,๐๐๐ เล่ม พิมพ์ครั้งที่ ๓ ตุลาคม ๒๕๕๕ จ�ำนวนพิมพ์ ๔๓,๐๐๐ เล่ม พิมพ์ที่ บริษัท เอส.เอ็ม.เค. พริ้นติ้ง จ�ำกัด ๕/๑ ซอยเจริญนคร ๑๔ แขวงคลองต้นไทร ำ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 2 27/10/2555 12:23:17
  • 3.
    ๓ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ¤íÒ¹íÒ มรรคมีองค๘ คือ แมบทใหถึงความดับทุกขของ มนุษยและเทวดาทั้งหลายและเปนแมบทแหงการปฏิบัติ อันสําคัญยิ่งของชาวพุทธทุกเพศ ทุกวัย ทุกระดับ เพื่อบรรลุ เปาหมายสูงสุดของชีวิต คือความดับทุกขดับกิเลสใหสนิท ที่เรียกวา บรรลุนิพพาน มรรคมีองค๘นี้เปนทางอันประเสริฐสูงสุดสายเดียว ที่แมมีแปดขอ แตในทางปฏิบัติมีเงื่อนไขวา ตองปฏิบัติ ควบกันไปใหสมบูรณทั้งแปดขอ ซึ่งจะเปนการละเวน กรรมชั่วใหมมิใหเกิด แตเปดโอกาสใหกรรมดีใหมเกิดเปน สายขึ้นมาแทน เมื่อผูปฏิบัติตั้งใจปฏิบัติมรรคมีองค ๘ อยางตอเนื่อง กิเลสจึงหมดชองทางที่จะครอบงําบังคับบัญชาใหใจ ทําความชั่วรายใด ๆ ไดอีก แตกลับซบเซาอับเฉาลงและ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 3 27/10/2555 12:23:18
  • 4.
    ๔ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท หมดฤทธิ์ในที่สุดพรอมกับนิสัยเสีย ๆ ก็ถูกกําจัดทําลาย ไปโดยปริยาย ตรงกันขามธรรมชาติบริสุทธิ์ภายใน ซึ่งเปน แหลงปญญาความรูแจงเห็นจริงทุกสรรพสิ่งและความสุข ความเจริญที่เรียกวา นิพพาน ยอมปรากฏออกมาใหเห็น โดยอัตโนมัติ การปฏิบัติมรรคมีองค ๘ ใหคุนเปนนิสัยตองเริ่ม ปลูกฝงกันตั้งแตเด็ก โดยทําพรอม ๆ กันไปกับผูใหญ แต ตองจัดกิจกรรมใหเหมาะกับวัยของเด็กดวยจึงจะไดผล เต็มที่ นี้คือที่มาของมรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท (พระภาวนาวิริยคุณ) รองเจาอาวาสวัดพระธรรมกาย BookmakaForPress09062555amnaj.indd 4 27/10/2555 12:23:19
  • 5.
    ๕ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแทÅÕÅÒÇ´Õ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 5 27/10/2555 12:23:20
  • 6.
    ๖ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ÊÒúÑÞ ¡Òû¯ÔºÑµÔÁÃäÁÕͧ¤ø ¢Í§¤ÃÙ ÷ ๑) สัมมาทิฐิ : ความเห็นถูก ๑๓ ๒) สัมมาสังกัปปะ : ความดําริถูก ๑๕ ๓) สัมมาวาจา : การพูดถูก ๑๗ ๔) สัมมากัมมันตะ : การกระทําถูก ๑๙ ๕) สัมมาอาชีวะ : การเลี้ยงชีพถูก ๒๑ ๖) สัมมาวายามะ : ความพยายามถูก ๒๓ ๗) สัมมาสติ : ความระลึกถูก ๒๕ ๘) สัมมาสมาธิ : ความตั้งใจมั่นถูก ๒๗ การเริ่มตนปฏิบัติมรรคมีองค ๘ ๒๙ มรรคมีองค ๘ เพื่อการปลูกฝงนิสัยตามวัย ๓๑ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 6 27/10/2555 12:23:20
  • 7.
    ๗ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ¡Òû¯ÔºÑµÔÁÃäÁÕͧ¤ø ¢Í§¤ÃÙ ¡ÒÃÐàÇ¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 7 27/10/2555 12:23:21
  • 8.
    ๘ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแทᡌÇ਌ҨÍÁ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 8 27/10/2555 12:23:21
  • 9.
    ๙ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท อริยมรรคมีองค๘ หรือเรียกกันสั้น ๆ วา มรรค มีองค ๘ เปนธรรมแมบทแหงการปฏิบัติเพื่อพัฒนา กาย วาจาและใจของบุคคลทุกเพศ ทุกวัย ทุกระดับ และ มีอํานาจถึงขั้นประหารกิเลสทั้งปวง ใหอันตรธานไปจาก จิตใจผูปฏิบัติไดโดยเด็ดขาดถาวร คือ การบรรลุนิพพาน พระสัมมาสัมพุทธเจาตรัสสรรเสริญมรรคมีองค ๘ วา เปนทางเอกสายเดียวหรือทางอันเกษม ประกอบดวย ขอปฏิบัติ ๘ ประการ คือ ๑) สัมมาทิฐิ ความเห็นถูก ๒) สัมมาสังกัปปะ ความดําริถูก ๓) สัมมาวาจา การพูดถูก BookmakaForPress09062555amnaj.indd 9 27/10/2555 12:23:22
  • 10.
    ๑๐ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ๔)สัมมากัมมันตะ การกระทําถูก ๕) สัมมาอาชีวะ การเลี้ยงชีพถูก ๖) สัมมาวายามะ ความพยายามถูก ๗) สัมมาสติ ความระลึกถูก ๘) สัมมาสมาธิ ความตั้งใจมั่นถูก มรรคมีองค ๘ แตละขอมีความหมายกวางมาก แบง ออกเปน ๒ ระดับ ๑. ระดับโลกียะเปนระดับใชสรางบุญในชีวิตประจําวัน ใหเปนสุข ๒. ระดับโลกุตตระ เปนระดับสูงใชปราบกิเลสให หมดสิ้นไปโดยเด็ดขาด บรรลุนิพพาน BookmakaForPress09062555amnaj.indd 10 27/10/2555 12:23:22
  • 11.
    ๑๑ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท¡ØËÅÒº BookmakaForPress09062555amnaj.indd 11 27/10/2555 12:23:22
  • 12.
    ๑๒ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท เพื่อใหกลุมบุคคลแตละอาชีพสามารถนํามรรค มีองค๘ ไปปฏิบัติไดถูกตองตามพุทธประสงค บางครั้ง จําเปนตองกําหนดรายละเอียดแตกตางกันไปบาง ในกรณีของครู ซึ่งมีหนาที่หลักคือ ปลูกฝงใหผูเรียน ทุกระดับชั้นทั้งหญิงและชายมีนิสัยบัณฑิต ๕ คือ ๑. ใฝควบคุมตนเอง ๒. ใฝรักษาสุขภาพ ๓. ใฝเรียนรู ๔. ใฝทําดีตามกฎแหงกรรม ๕. ใฝเจริญภาวนา จึงจําเปนตองปรับวิธีปฏิบัติมรรคมีองค๘ใหพอเหมาะ กับครูซึ่งสอนแตละระดับชั้นเรียน ดังนี้ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 12 27/10/2555 12:23:23
  • 13.
    ๑๓ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ¾Ø´¹éíÒºØÈ ñ.ÊÑÁÁÒ·Ô°Ô:¤ÇÒÁàËç¹¶Ù¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 13 27/10/2555 12:23:24
  • 14.
    ๑๔ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ครูมีความเห็นถูกวา ๑.๑นิสัยดี ๆ ของศิษยมีความสําคัญกวาความรู ทางวิชาการ เพราะนิสัยดี ๆ ทําหนาที่กํากับศิษยใหใช ความรูในทางที่ถูก ๑.๒ นิสัยดี ๆ ของศิษยจะเกิดขึ้นไดก็ตอเมื่อ ก. มีครูดีเปนตนแบบ ข. ครูดีตนแบบตองปลูกฝงอบรมนิสัยดีๆใหศิษย และติดตามตรวจสอบอยางใกลชิด ค. ครูตองเขมงวดกวดขันใหศิษยประพฤตินิสัย ดี ๆ จนบังเกิดเปนคุณธรรม ๓ ประการขึ้นใน จิตใจคือความมีวินัยความอดทนความเคารพ และสมัครใจเขาไปรับใชครูอยางใกลชิด ง. ครูถายทอดความรูและนิสัยโดยเริ่มตนจากให ความเขาใจถูกและความคิดถูกในเรื่องนั้นๆกอน BookmakaForPress09062555amnaj.indd 14 27/10/2555 12:23:25
  • 15.
    ๑๕ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ¡ÒËŧ ò.ÊÑÁÁÒÊѧ¡Ñ»»Ð :¤ÇÒÁ´íÒÃÔ¶Ù¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 15 27/10/2555 12:23:26
  • 16.
    ๑๖ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ครูมีความดําริถูกวา ๒.๑การเปนนํ้าหนึ่งใจเดียวรวมกันปลูกฝง คุณธรรม พื้นฐาน ๓ คือ ความมีวินัย ความอดทน ความเคารพ ใหเกิด ขึ้นกับเยาวชน เปนภาระสําคัญและเรงดวนที่ผูใหญทุกคน โดยเฉพาะอยางยิ่งผูปกครองตองรวมมือกับโรงเรียน ๒.๒ การปลูกฝงนิสัยบัณฑิต ๕ ใหแกศิษย ไดแก ๑) ใฝควบคุมตน ๒) ใฝรักษาสุขภาพ ๓) ใฝเรียนรู ๔) ใฝทําดีตามกฎแหงกรรม ๕) ใฝเจริญภาวนา คือหนาที่อันทรงเกียรติและนาภาคภูมิใจของครูที่ได รับความไววางใจจากประชาชนใหทําหนาที่นี้ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 16 27/10/2555 12:23:26
  • 17.
    ๑๗ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแทËÔÃÑÞÞÔ¡ÒÏ à¢çÁá´§ ó. ÊÑÁÁÒÇÒ¨Ò :¡Òþٴ¶Ù¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 17 27/10/2555 12:23:27
  • 18.
    ๑๘ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ครูทําตนเปนตนแบบความสํารวมทางวาจาแกศิษยและ ชาวโลกดวยชีวิต ๓.๑รักษาวจีสุจริต ๔ ก. ไมพูดเท็จ ข. ไมพูดสอเสียด ค. ไมพูดคําหยาบ ง. ไมพูดเพอเจอ ๓.๒ อธิบายไดถูกตองชัดเจนตรงตามความเปนจริง ใหแกศิษย ก. คํานิยาม ข. ทฤษฎีและหลักการ ค. ขั้นตอนและวิธีการ ง. เหตุผล จ. สรุปสาระสําคัญ ๓.๓ ไมวารายใคร ๆ ถาติก็เพื่อกอและชี้ทางแกให และกลาวชื่นชมเมื่อเห็นผูอื่นทําดี เพื่อสราง ความสมัครสมานสามัคคีในหมูคณะ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 18 27/10/2555 12:23:27
  • 19.
    ๑๙ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ¾Ø·¸ªÒµÔ ô.ÊÑÁÁÒ¡ÑÁÁѹµÐ :¡ÒáÃзíÒ¶Ù¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 19 27/10/2555 12:23:27
  • 20.
    ๒๐ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ครูทําตนเปนตนแบบความสํารวมทางกายแกศิษย และชาวโลกดวยชีวิต ๔.๑รักษากายสุจริต ๓ ก. ไมฆาสัตว ข. ไมลักทรัพย ค. ไมประพฤติผิดในกาม ๔.๒ รักษาสุขภาพพลานามัยใหแข็งแรง มีรูปราง สมสวนอยูเสมอ พรอมปฏิบัติหนาที่ครูตนแบบ ทั้งดานวิชาการคุณธรรมและการรักษาสุขภาพ ๔.๓ สํารวมระวังอิริยาบถอยางเหมาะสม ถูกตอง ทุกกาลเทศะอยางมั่นใจในตนเอง ๔.๔ ไมทําลายลางผลาญใคร ๆ ทั้งสิ้น BookmakaForPress09062555amnaj.indd 20 27/10/2555 12:23:28
  • 21.
    ๒๑ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ºÑÇÊÇÃä õ.ÊÑÁÁÒÍÒªÕÇÐ :¡ÒÃàÅÕ駪վ¶Ù¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 21 27/10/2555 12:23:30
  • 22.
    ๒๒ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ครูทําตนเปนตนแบบความสํารวมอาชีพแกศิษยและ ชาวโลกดวยการทุมชีวิต ๕.๑ถายทอดวิชาการทางโลกตามสาขาที่ตน รับผิดชอบ ใหศิษยรูจริง ๕.๒ หมั่นศึกษาหาความรูเพิ่มเติมทั้งทางโลกและ ทางธรรม ๕.๓ ฝกฝนอบรมศิษยใหมีนิสัยบัณฑิต ๕ เชนเดียว กับตน ๕.๔ ฝกฝนอบรมตนเองใหสํารวมศีล มารยาท สมเปนครูตนแบบ พรอมทั้งใหการปลูกฝง อบรมศิษยอยูเสมอ ๕.๕ สอดแทรกความรูทางธรรมแกศิษยทุกครั้ง เมื่อมีโอกาส ๕.๖ ไมเกี่ยวของกับอบายมุข พรอมทั้งชี้โทษของ อบายมุขใหแกศิษยดวย BookmakaForPress09062555amnaj.indd 22 27/10/2555 12:23:30
  • 23.
    ๒๓ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ÃÒªÒÇ´Õ ö.ÊÑÁÁÒÇÒÂÒÁÐ :¤ÇÒÁ¾ÂÒÂÒÁ¶Ù¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 23 27/10/2555 12:23:31
  • 24.
    ๒๔ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ครูพยายามอยางสุดชีวิตที่จะกําจัดทุกขทั้งโลกนี้ และโลกหนาใหแกศิษยดวยการปรับปรุงตนเองทุก ๆ ดาน ใหยิ่ง ๆ ขึ้นไป ๖.๑ ทุมเทถายทอดความรูทั้งทางโลกและทางธรรม เพื่อใหศิษยเปนทั้งคนเกงและคนดี ๖.๒ เอาใจใสศิษยที่เรียนออนใหเรียนทันเพื่อน พรอมทั้งมีกุศโลบายใหศิษยที่เรียนเกงชวย ทบทวนบทเรียนใหเพื่อนที่เรียนออน และเพื่อ ปลูกฝงความสามัคคีในหมูศิษย ๖.๓ ตั้งใจพัฒนาสัมมาทิฐิในตนทั้งภาคทฤษฎีและ ปฏิบัติ พรอมทั้งโนมนาวศิษยใหปฏิบัติตาม และเอาใจใสอบรมศิษยเกเรเปนพิเศษ ๖.๔ ทุมเทปลูกฝงความรูเรื่องกฎแหงกรรมใหศิษย เขาใจอยางลึกซึ้ง เพื่อกระตุนใหศิษยตั้งใจรักษา ศีลใหบริสุทธิ์ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 24 27/10/2555 12:23:32
  • 25.
    ๒๕ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ¨Ñ¹·Ã¡Ð¾ŒÍ ÷.ÊÑÁÁÒÊµÔ :¤ÇÒÁÃÐÅÖ¡¶Ù¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 25 27/10/2555 12:23:32
  • 26.
    ๒๖ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ครูมีความระลึกรูตัวอยูเสมอวาเรามีหนาที่เปนครู ตลอดชีวิต คือ ๗.๑ ตองเปนตนแบบนิสัยบัณฑิต ๕ ใหแกชาวโลก ทั้งในเวลาและนอกเวลางาน ๗.๒ ตั้งใจฝกฝนอบรมศิษยใหมีนิสัยบัณฑิต ๕ เพื่อเปนพลเมืองดีของประเทศชาติและเปน พุทธศาสนิกชนที่ดีตลอดไป ๗.๓ ตั้งใจฝกฝนอบรมศิษยมิใหตกเปนทาสของ สังคมวัตถุนิยม ซึ่งเปนอุปสรรคตอการพัฒนา นิสัยบัณฑิต ๕ ๗.๔ เลือกคบแตคนดี หางไกลจากคนพาลและ มีวิจารณญาณในการเลือกบริโภคขาวสาร BookmakaForPress09062555amnaj.indd 26 27/10/2555 12:23:32
  • 27.
    ๒๗ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ªÁ¹Ò´ ø.ÊÑÁÁÒÊÁÒ¸Ô :¤ÇÒÁµÑé§ã¨ÁÑè¹¶Ù¡ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 27 27/10/2555 12:23:33
  • 28.
    ๒๘ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ครูมีความทุมเทฝกฝนอบรมใจใหตั้งมั่นในความดี และเจริญภาวนาดวยชีวิต ๘.๑เพื่อพัฒนาปญญาของตนใหสูงขึ้นโดยไมมีวัน ตกตํ่า ๘.๒ เพื่อใหตระหนักถึงคุณคาและศักดิ์ศรีแหงอาชีพ ครูของตนใหยิ่ง ๆ ขึ้นไป ๘.๓ เพื่อใหมีกําลังใจฝกฝนอบรมศิษยใหดียิ่ง ๆ ขึ้นไป ๘.๔ เพื่อใหสามารถชี้แนะศิษยใหตระหนักในคุณคา และความจําเปนของการเจริญภาวนา ๘.๕ เพื่อการบรรลุธรรมสิ้นทุกขโดยถาวรของตนเอง BookmakaForPress09062555amnaj.indd 28 27/10/2555 12:23:33
  • 29.
  • 30.
    ๓๐ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท การเริ�มต้นปฏิบัติ มรรคมีองค์๘ เพิ�มพูน กําลังใจ ให้ตนเอง สร้างนิสัย พึงปรารถนา แก้ปัญหา ทุกชนิด ๓. สัมมาวาจา การพูดถูก ๔. สัมมากัมมันตะ การทําถูก ๕. สัมมาอาชีวะ การเลี�ยงชีพถูก ๖. สัมมาวายามะ ความพยายามถูก ๗. สัมมาสติ ความระลึกถูก ๑. สัมมาทิฐิ ความเห็นถูก เข้าใจถูก ๘. สัมมาสมาธิ ความตั�งใจมั�นถูก ๒. สัมมาสังกัปปะ ความดําริถูก-คิดถูก เริ�มจาก กัลยาณมิตร ให้คําแนะนํา การเริ�มต้นปฏิบัติ มรรคมีองค์ ๘ เพิ�มพูน กําลังใจ ให้ตนเอง สร้างนิสัย พึงปรารถนา แก้ปัญหา ทุกชนิด ๓. สัมมาวาจา การพูดถูก ๔. สัมมากัมมันตะ การทําถูก ๕. สัมมาอาชีวะ การเลี�ยงชีพถูก ๖. สัมมาวายามะ ความพยายามถูก ๗. สัมมาสติ ความระลึกถูก ๑. สัมมาทิฐิ ความเห็นถูก เข้าใจถูก ๘. สัมมาสมาธิ ความตั�งใจมั�นถูก ๒. สัมมาสังกัปปะ ความดําริถูก-คิดถูก เริ�มจาก กัลยาณมิตร ให้คําแนะนํา เพิ�มพูน กําลังใจ ให้ตนเอง สร้างนิสัย พึงปรารถนา แก้ปัญหา ทุกชนิด ๓. สัมมาวาจา การพูดถูก ๔. สัมมากัมมันตะ การทําถูก ๕. สัมมาอาชีวะ การเลี�ยงชีพถูก ๖. สัมมาวายามะ ความพยายามถูก ๗. สัมมาสติ ความระลึกถูก ๑. สัมมาทิฐิ ความเห็นถูก เข้าใจถูก ๘. สัมมาสมาธิ ความตั�งใจมั�นถูก ๒. สัมมาสังกัปปะ ความดําริถูก-คิดถูก เริ�มจาก กัลยาณมิตร ให้คําแนะนํา BookmakaForPress09062555amnaj.indd 30 27/10/2555 12:23:36
  • 31.
    ๓๑ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท ªŒÍ§¹Ò§ ÁÃäÁÕͧ¤ø à¾×èÍ¡ÒûÅÙ¡½˜§¹ÔÊѵÒÁÇÑ BookmakaForPress09062555amnaj.indd 31 27/10/2555 12:23:36
  • 32.
    ๓๒ มรรคมีองค ๘ เสนทางครูแท มรรคมีองค์๘ เพื�อการปลูกฝังนิสัยตามวัย มรรคมีองค์ ๘ เพื�อการปลูกฝังนิสัยตามวัย BookmakaForPress09062555amnaj.indd 32 27/10/2555 12:23:37