Downloaded 63 times
Uploaded byChalachon Presentation Studio
ขันธ์ 5
ขันธ์ 5 ใช้ในรายวิชา ความจริงกับการพัฒนาชีวิต จัดทำโดย ฤทธิพร เหล็กดี สาขาจิตวิทยา รหัส 5610123243006 มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
ขันธ์ 5
- 1.
- 2.
- 3. ขันธ์ แปลว่ากอง พวกหมวด หมู่ ขันธ์ 5 (เบญจขันธ์) จึงจะหมายถึงสถาวะธรรม 5 อย่าง
- 4.
- 5. ส่วนที่เป็นวัตถุทั้งหลาย ได้แก่ สสารทั้งหลายแสง สีทั้งหลาย เสียง กลิ่น รส ความเย็น ความร้อน ความอ่อน ความแข็ง ความหย่อน ความตึง อาการเคลื่อนไหวของสิ่งต่างๆ ช่องว่าง ต่างๆ อากาศ ดิน น้้า ไฟ ลม สภาพแห่งความเป็นหญิง เป็น ชาย เนื้อสมองและระบบของเส้นประสาททั้งหลาย อันเป็นฐาน ให้จิตเกิด รวมทั้งอาการแห่งความเกิดขึ้น ตั้งอยู่ เสื่อมไป ดับ ไปของวัตถุทั้งหลายด้วย ซึ่งรวมเรียกว่า รูปขันธ์
- 6.
- 7. 2.2 สัญญาขันธ์ คือความจ้าได้หมายรู้ในสิ่งต่างๆคือส่วนที่ท้าหน้าที่ ในการจ้านั่นเอง (ไม่ใช่เนื้อสมอง แต่เป็นส่วนของความรู้สึกนึกคิด เนื้อสมอง นั้นจัดเป็นรูปขันธ์ เนื้อสมองเป็นเหมือนส้านักงาน ส่วนนามขันธ์ทั้งหลาย เหมือนผู้ที่ท้างานในส้านักงานนั้น) 2.1 เวทนาขันธ์ คือความรู้สึกเป็นสุขทางกาย ทุกข์ทางกาย โสมนัส(สุขทางใจ) โทมนัส(ทุกข์ทางใจ) อุเบกขาหรือ อทุกขมสุขเวทนา(เป็นกลางๆ ไม่สุขไม่ทุกข์)
- 8. 2.4 วิญญาณขันธ์ หรือจิตคือผู้ที่รับรู้สิ่งทั้งปวง คือรับรู้ความรู้สึกต่างๆ 2.3 สังขารขันธ์ คือส่วนที่ปรุงแต่งจิต คือสภาพที่ปรากฎของจิตนั่นเอง เช่น ความโลภ ความโกรธ ความหลง ทาน(สภาพของจิตที่สละสิ่งต่างๆ ออกไป) ความเมตตา กรุณา มุทิตา สมาธิ ความฟุ้งซ่าน ความหดหู่ท้อถอย ความง่วง ความละอาย ความเกรง กลัว ความไม่ละอาย ความไม่เกรงกลัว เจตนาในการท้าสิ่งต่างๆ ความลังเลสงสัย ความ มั่นใจ ความเย่อหยิ่งถือตัว ความเพียร ปิติ ความยินดีพอใจ ความอิจฉา ความตระหนี่ ศรัทธา สติ ปัญญา การคิด การตรึกตรอง ตั้งแต่ ข้อ 2.1 จนถึงข้อ 2.3 และเป็นผู้รับรู้ถึงส่วนที่เป็นรูปขันธ์ทั้งหลายด้วย อันได้แก่เป็นผู้รับรู้สิ่งทั้งหลาย ที่มากระทบทางตา หู จมูก ลิ้น กาย นั่นเอง รวมถึงเป็นผู้รับรู้ในสภาวะแห่ง นิพพาน ด้วย
- 9. นิพพาน คือสภาวะที่พ้นจากรูปขันธ์และนาม ขันธ์ทั้งปวง หรือสภาวะจิตที่พ้นจากความยึดมั่น ผูกพันธ์ในสิ่งทั้งปวงรวมถึงไม่ยึดมั่นในนิพพานด้วย นิพพาน = นิ + วาน (ในภาษาบาลีนั้น ว. กับ พ. ใช้แทนกันได้ วาน จึงเท่ากับ พาน) นิ = พ้น วาน = สิ่งที่เกี่ยวโยงไว้ ได้แก่ ตัณหาคือความทะยานอยาก และอุปาทานคือความยึดมั่น ถือมั่นนั่นเอง นิวาน หรือนิพพาน แปลตามตัวจึงหมายถึงความพ้นจากเครื่องเกี่ยวโยง(ตัณหาและ อุปาทาน) นั่นเอง
- 10. - รูปขันธ์ - -เวทนาขันธ์ - - สัญญาขันธ์ - - สังขารขันธ์ - - วิญญาณขันธ์ - สรุปแล้วขันธ์ 5 ประกอบด้วย
- 11. สรุปว่า ขันธ์ 5ก็คือ รูป จิต และเจตสิก นั่นเอง การเกิดขึ้นของ จิต (วิญญาณขันธ์) จะเกิดขึ้นโดยไม่มี เจตสิก (เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์) นั้นไม่ได้ ล้าพังจิตอย่างเดียว ไม่สามารถรับรู้หรือ นึกคิดอะไรได้เลย จิตและเจตสิก จะแยกจากกันไม่ได้ ต้องเกิดร่วมกันอิงอาศัยกัน จิตแต่ละดวงที่เกิดขึ้น จะต้องมีเจตสิกประกอบปรุงแต่งด้วยเสมอ
- 12.
- 13. 1. ขันธ์ แปลว่าอะไร =ขันธ์ แปลว่ากอง พวก หมวด หมู่
- 14. 2. ขันธ์ 5เรียกอีกอย่างว่าอะไร = เบญจขันธ์
- 15.
- 16. 4. สรรพสิ่งทั้งหลายในอนันตจักรวาลนั้น แยกประเภทได้เป็น 3ส่วน มีส่วนใดบ้าง = 1. ส่วนวัตถุ / 2. ส่วนรู้สึกนึกคิด / 3. ส่วนนิพพาน
- 17. 5. จากการแยกส่วนสรรพสิ่งทั้งหลาย ในอนันตจักรวาลเป็น 3ส่วน เสียงอยู่ส่วนใด = ส่วนวัตถุ
- 18. 6. จากการแยกส่วนสรรพสิ่ง ทั้งหลายในอนันตจักรวาลเป็น 3ส่วน ส่วนที่ 1 ถือเป็นขันธ์ใด = รูปขันธ์
- 19. 7. จากการแยกส่วนสรรพสิ่งทั้งหลายใน อนันตจักรวาลเป็น 3ส่วน ส่วนที่ 1 ถือเป็นขันธ์ใด = รูปขันธ์
- 20. 8. ส่วนที่เป็นความรู้สึกนึกคิด และความคิดทั้งหลาย รวมๆ แล้วเรียกว่าอะไร = นามขันธ์
- 21. 9. นามขันธ์ ประกอบไปด้วยขันธ์ใดบ้าง =เวทนาขันธ์ / สัญญาขันธ์ / สังขารขันธ์ / วิญญาณขันธ์
- 22. 10. นิพพาน คืออะไร =คือสภาวะที่พ้นจากรูปขันธ์และนามขันธ์ทั้งปวง หรือสภาวะจิต ที่พ้นจากความยึดมั่นผูกพันธ์ในสิ่งทั้งปวง รวมถึงไม่ยึดมั่นใน นิพพานด้วย