-1-
ΑΑΑΦΦΦΤΤΤΠΠΠΝΝΝΘΘΘ΢΢΢ΣΣΣΘΘΘΚΚΚΗΗΗ ΦΦΦΩΩΩΝΝΝΗΗΗ
ΠΠΠΑΑΑΣΣΣΕΕΕΡΡΡΩΩΩΝΝΝ ΓΓΓΘΘΘΑΑΑ ΜΜΜΕΕΕΣΣΣΑΑΑΝΝΝΟΟΟΘΘΘΑΑΑ
ΟΟΟ πππρρρώώώηηηοοοςςς μμμεεεηηηάάά ηηηηηηννν άάάλλλωωωζζζηηη ηηηηηηςςς ΚΚΚωωωνννζζζηηηααανννηηηιιινννοοοσσσπππόόόλλλεεεωωωςςς ΠΠΠαααηηηρρριιιάάάρρρτττηηηςςς ΓΓΓεεεννννννάάάδδδιιιοοοςςς οοο ΢΢΢τττοοολλλάάάρρριιιοοοςςς κκκαααιιι
οοο δδδάάάζζζκκκαααλλλόόόςςς ηηηοοοσσσ ΘΘΘωωωζζζήήήθθθ ΒΒΒρρρσσσέέέννννννιιιοοοςςς μμμοοονννααατττόόόςςς...
ηηηοοοσσσ μμμααακκκαααρρριιιζζζηηηοοούύύ γγγέέέρρροοονννηηηοοοςςς ΦΦΦιιιλλλοοοθθθέέέοοοσσσ ΖΖΖεεερρρβββάάάκκκοοοσσσ
1ε Έθδνζε
΢ύλζεζε ΠΑΕΛ θαη επηκέιεηα παξνπζίαζεο: Δὐάγγεινο ὁ ΢άκηνο
Δεκέμβριος 2014
-2-
Σχόλιο ΠΑΖΛ: Δηαβάδνληαο ην θείκελν λνκίδνπκε όηη αλαθέξεηαη ζην ζήκεξα. Με έθπιεμε όκωο
δηαπηζηώλνπκε όηη αλαθέξεηαη ζηνπο ρξόλνπο πξηλ από ηελ άιωζε ηεο Πόιεο.
Τόηε ε παηδαγωγηθή ξάβδνο ηνπ Κπξίνπ επέιεμε ηνπο ηνύξθνπο ωο ηηκωξνύο γηα ηελ απνζηαζία καο, πξνο
ζπλεηηζκό καο.
Τώξα πνπ ε απνζηαζία καο ζπλαγωλίδεηαη ηελ αληίζηνηρε ηωλ ρξόλωλ εθείλωλ, πνία παηδαγωγηθή ξάβδν
ζα επηιέμεη;
Επίζεο ζα ζαο παξαζέζνπκε ιίγεο πιεξνθνξίεο γηα ην Γελλάδην Β΄Σρνιάξην, ηνλ Ιωζήθ Βξπέλληνο
(1350-1431 πεξίπνπ) θαη ηνλ ζπγγξαθέα ηνπ θεηκέλνπ καθαξηζηό Γέξνληα π. Φηιφζεν Εεξβάθν.
Οη ελλέα πιεγέο πνπ αλαθέξεη ν καθαξηζηφο π. Φηιφζενο Εεξβάθνο, κάησζαλ ηελ Διιάδα καο.
Πνηά φκσο ζα είλαη ε 10
ε
πιεγή πνπ ζα είλαη θνβεξφηεξε απφ ηηο άιιεο; Μήπσο πιεζηάδεο;
Δίηε έηζη, είηε αιιηψο, αθνχ θαη ν ρξφλνο ηνπ ζαλάηνπ καο είλαη άγλσζηνο, κία είλαη ε ιχζε γηα φινπο θαη
γηα φια Η ΜΕΤΑΝΟΘΑ.
Δὐάγγεινο ὁ ΢άκηνο
27 Γεθεκβξίνπ 2014
Αγίνπ ΢ηεθάλνπ ηνπ Πξσηνκάξηπξνο
1
ε
Έθδνζε
ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ
1. Αθππληζηηθή θσλή παηέξσλ γηα κεηάλνηα
2. Γελλάδηνο Β´ ὁ ΢ρνιάξηνο
3. Ησζήθ Βξπέλληνο (1350-1431 πεξίπνπ)
4. Παηήξ Φηιόζενο Εεξβάθνο
-3-
1. Αθππληζηηθή θσλή παηέξσλ γηα κεηάλνηα
-4-
-5-
-6-
-7-
-8-
-9-
2. Γελλάδηνο Β´ ὁ ΢ρνιάξηνο
὇ Γελλάδηνο ὑπήξμε ὁ πξῶηνο Παηξηάξρεο Κσλζηαληηλνππφιεσο κεηὰ ηὴλ Ἅισζη. Πξφθεηηαη δηὰ κία ἐμέρνπζα θπζηνγλσκία ηνῦ 15νπ
αἰῶλνο, ἡ ὁπνία ἐζθξάγηζε ηῇ πνιππιεύξῳ αὐηῆο δξάζεη ηὴλ πνξεία θαὶ ηὴλ ἐμέιημη ηνῦ ἖ιιεληζκνῦ θαὶ ηῆο ὆ξζνδόμνπ Ἀλαηνιηθῆο
἖θθιεζίαο.
Γόλνο εὐπόξνπ νἰθνγελείαο ἀπὸ ηὴ Θεζζαιία, ἐγελλήζε, ἐκνξθώζε θαὶ ἔδξαζε εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιε εἰο κίαλ ἐπνρὴ βαζηὰ
ζεκαδεκέλε ἀπὸ ἐληόλνπο ἐθθιεζηαζηηθνπνιηηηθὰο κεηαιιαγάο. ὇ ρξόλνο ηῆο γελλήζεώο ηνπ ηνπνζεηεῖηαη κεηαμὺ ηῶλ ἐηῶλ 1398 θαὶ
1400. Σὸ θνζκηθὸ ηνῦ ὄλνκα ἦην Γεώξγηνο. Ἡ ἐπσλπκία ΢ρνιάξηνο ζεσξεῖηαη νἰθνγελεηαθὴ θαὶ πξνέξρεηαη πηζαλόηαηα ἀπὸ ἀμίσκα
κέινπο ηῆο νἰθνγέλεηάο ηνπ εἰο ηὸλ ζηξαηὸ ἢ εἰο ηὰ ἀλάθηνξα.
Ἀζαθὴο παξακέλεη ἡ πξνέιεπζηο ηνῦ ὀλόκαηνο Κνπξηέζηνο ἢ Κνξηέζηνο, ὅπεξ ηνῦ ἀπνδίδεηαη θπξίσο θαηὰ ηνὺο κεηαγελεζηέξνπο
ρξόλνπο. Δἶλαη κᾶιινλ ἀπίζαλν λὰ πξνέξρεηαη ἀπὸ ἐθιαηηληζκὸ ηνῦ ΢ρνιάξηνο, δεδνκέλνπ ὅηη ὁ Γελλάδηνο ὑπῆξμε ἀληηιαηηληζηὴο θαὶ
ζπρλῶο θαηεγόξεζε ἐθείλνπο πνὺ ζπλήζηδνλ λὰ ἐθιαηηλίδνπλ ηὸ ὄλνκά ηνπο. Σὸ πηζαλφηεξνλ εἶλαη λὰ πξόθεηηαη δηὰ κεηαγελεζηέξα
παξεκβνιή, ἀπαληνῦζα ἄιισζηε κόλν εἰο ἀκθηιεγόκελα ἔξγα ηνπ, θαὶ ἐμππεξεηνῦζα πξνθαλεῖο ζθνπηκόηεηαο.
Σὸ γεγνλὸο ὅηη ἡ νἰθνγέλεηά ηνπ ἦην εὔπνξνο, ηνῦ ἔδσθε ηὴλ δπλαηόηεηα λὰ ἀπνθηήζῃ εὐξπηάηε κόξθσζηλ. Γὲλ ὑπάξρνπλ ζαθεῖο
καξηπξίαη ἀλ ἐζπνύδαζε εἰο ζπγθεθξηκέλε ζρνιὴ ἢ ἀλ ἐκαζήηεπζε πιεζίνλ θάπνηνπ δηδαζθάινπ ηῆο ἐπνρῆο ηνπ. ὇ ἴδηνο καξηπξεῖ ὅηη
ὑπῆξμε αὐηνδίδαθηνο· ζεσξεῖηαη ὅκσο βέβαην ὅηη παξεθνινύζεζε καζήκαηα ἐπηθαλῶλ δαζθάισλ, ὅπσο ηνῦ Γακαζθελνῦ Θενθιήηνπ,
ηνῦ λνκνδηδαζθάινπ Μεζνδίνπ, ἴζσο ηνῦ Γεσξγίνπ Γεκηζηνῦ ἢ Πιήζσλνο, θαζὼο θαὶ ηνῦ ΢πκεὼλ Θεζζαινλίθεο. Ἡ ἔκθπηνο
θηινκάζεηα θαὶ ἡ εὐθπΐα ηνπ ηὸλ ἐβνήζεζαλ λὰ ἐπηδνζεῖ κὲ δῆιν εἰο ηὰο ζπνπδὰο ηῆο ῥεηνξηθῆο, ηῆο ηαθηηθῆο, ηῆο θηινζνθίαο, ηῆο
ζενινγίαο θαὶ ηῆο λνκηθῆο. Γηὰ λὰ δηεπξύλῃ ηὰο θηινζνθηθὰο θαὶ ζενινγηθὰο γλώζεηο ηνπ, ἐμάιινπ, ἔκαζε ἄξηζηα ηὴλ ιαηηληθὴ γιῶζζα,
ἀπὸ ηὴλ ὁπνία κεηέθξαζε ἢ ἐζρνιίαζε πνιιὰ ἔξγα θιαζηθῶλ ἗ιιήλσλ θαὶ Λαηίλσλ ἐθθιεζηαζηηθῶλ ζπγγξαθέσλ. Οὕησο, εἰο πνιὺ
λεαξὰ ἡιηθία ἐπέηπρε λὰ δηαθξηζῇ δηὰ ηὴλ ἐμαίξεην κόξθσζί ηνπ θαὶ ζπλεδέζε ὅιαηο ζρεδὸλ ηαῖο ἐμερνύζαηο πλεπκαηηθαῖο
πξνζσπηθόηεζη ηῆο ἐπνρῆο ηνπ. Ἰδηαίηεξν δεζκὸ ἐδεκηνύξγεζε κὲ ηὸλ κεηξνπνιίηε ἖θέζνπ Μάξθν Δὐγεληθό, ηνῦ ὁπνίνπ ἔγηλε
πλεπκαηηθὸ ηέθλν θαὶ ηὸλ δηεδέρζε εἰο ηὸλ ἀγῶλα θαηὰ ηῆο ἑλώζεσο κεηὰ ηῆο Γπηηθῆο ἖θθιεζίαο ὡο ἀξρεγὸο ηῶλ ἀλζελσηηθῶλ.
Ἀξρηθῶο ὁ ΢ρνιάξηνο ἤζθεζε ηὸ ἐπάγγεικα ηνῦ δηδαζθάινπ. Ἱ/δξπζε εἰο ηὴλ νἰθία ηνῦ ἰδησηηθὴ ζρνιή, ὅπνπ ἐδίδαζθε γξακκαηηθή,
ῥεηνξηθὴ θαὶ θηινζνθία. Ἡ θήκε ηνπ ὡο δηδαζθάινπ, ἡ κεγάιε ηνπ κόξθσζηο θαὶ ἡ ζύλδεζίο ηνπ ηνῖο ἀλαθηόξνηο ηνπ ἔδσθαλ ηὴλ
δπλαηόηεηα λὰ θαηαιάβῃ ζεκαληηθὰο δηνηθεηηθὰο ζέζεηο. Σῇ ὑπνζηήξημεη Κσλζηαληίλνπ ηνῦ Παιαηνιόγνπ δησξίζζε ὑπὸ ηνῦ
αὐηνθξάηνξνο «θαζνιηθὸο θξηηὴο ηῶλ Ῥσκαίσλ» (ἀλώηαην δηθαζηηθὸ ἀμίσκα ηῆο ἐπνρῆο) θαὶ «θαζνιηθὸο ζεθξεηάξηνο ηνῦ βαζηιέσο
Ἰσάλλνπ». Παξαιιήισο δηεδέρζε ηὸλ Ἰσζὴθ Βξπέλλην εἰο ηὴλ ζέζηλ ηνῦ θαζεγεηνῦ ηῆο ζενινγίαο εἰο ηὴλ βαζηιηθὴ Ἀθαδεκία, ὅπνπ
ἔθαζηε Παξαζθεπὴ ὠξγάλσλε ζενινγηθὰο ζπδεηήζεηο ηῇ ζπκκεηνρῇ ηῆο βαζηιηθῆο νἰθνγελείαο, ηῶλ ἐπίζεκσλ αὐιηθῶλ θαὶ πιήζνπο
ἀθξναηῶλ ηῆο Πόιεσο.
Γηὰ ηῆο θαηαιήςεσο αὐηῶλ ηῶλ ζέζεσλ ἀξρίδεη θαὶ ἡ ιακπξὰ πνιηηηθὴ θαὶ ἐθθιεζηαζηηθὴ ζηαδηνδξνκία ηνπ. Γξήγνξα θαζηεξώζε ὡο ὁ
θνξπθαῖνο λνκηθόο, ζενιόγνο θαὶ θηιόζνθνο ηῆο Πόιεσο θαὶ ἡ θήκε ηνπ ἐμαπιψζε πέξαλ ηῶλ ὁξίσλ ηῆο αὐηνθξαηνξίαο. Καζὼο ἦην
εὔινγν, ἐδεηήζε ἡ ζπκβνιή ηνπ θαὶ ἡ ζπλεξγαζία ηνπ ἀπὸ ηὸλ Ἰσάλλε H´ Παιαηνιόγν δηὰ ηὴλ ἑλσηηθὴ ηνπ πνιηηηθὴ εἰο ηὰ πιαίζηα ηῆο
πξνζπάζεηάο ηνπ λὰ ἐμαζθαιίζῃ νἰθνλνκηθὴ θαὶ ζηξαηησηηθὴ βνήζεηα δηὰ ηὴλ ἀληηκεηώπηζη ηνῦ ζπλερῶο αὐμαλνκέλνπ ηνπξθηθνῦ
θηλδύλνπ.
Δἴο ηηλα πξνθαηαξθηηθὴ ζπλεδξία ἐλ ηνῖο ἀλαθηφξνηο, ἐθιήζε ὁ Γελλάδηνο λὰ ἐθθξάζῃ ηὴλ γλώκε ηνπ. Ἡ θιήζηο αὕηε πξέπεη λὰ
-10-
ζηεξίρζε ὄρη κόλν εἰο ηὴλ ἰδηόηεηά ηνπ ὡο γεληθνῦ ζπκβνύινπ ηνῦ αὐηνθξάηνξνο, ἀιιὰ θαὶ εἰο ἐθείλε ηνῦ ἀλαγλσξηζκέλνπ ζενιόγνπ.
἖θεῖ ὁ ΢ρνιάξηνο ἐμεθώλεζε ζπκβνπιεπηηθὸ ιόγν, κεζ᾽ νὗ ἐηάρζε θαηὰ ηῆο κεηαβάζεσο ηῶλ ὆ξζνδόμσλ εἰο Ἰηαιίαλ θαὶ ηῆο
ζπκκεηνρῆο ηνπο εἰο ἑλσηηθὴλ ζύλνδν, ἐθ᾽ ὅζνλ δὲλ ἐμεζθαιίδνλην αἱ ἀλαγθαῖαη πξνυπνζέζεηο δηὰ κία δνγκαηηθὴλ ἕλσζη, ἀθνῦ
πξνεγνπκέλσο ἐπειύνλην ἅπαζαη αἱ ζενινγηθαὶ δηαθνξαὶ ρσξίδνπζαη ηὰο δύσ ἐθθιεζίαο. ὇ ιόγνο αὐηόο, πεξίιεςη ηνῦ ὁπνίνπ
δηέζσζε ὁ ΢. ΢πξόπνπινο εἰο ηὰ Ἀπνκλεκνλεύκαηά ηνπ, ἀπερεῖ ηὸλ γεληθὸ πξνβιεκαηηζκὸ ἐπηθξαηνῦληα ηὴλ ἐπνρὴ ἐθείλε ζρεηηθῶο ηῇ
ζθνπηκόηεηη ηῆο ὀξζνδόμνπ ζπκκεηνρῆο εἰο κηὰ ζύλνδν ἐλ Ἰηαιίᾳ ἀπνβιέπνπζα εἰο κία ζπκβαηηθὴ θαὶ θάη᾽ νἰθνλνκίαλ ἕλσζη ηῷ
ἀληαιιάγκαηη ηὴλ ἀκθηζβεηνπκέλε παξνρὴ νἰθνλνκηθῆο θαὶ ζηξαηησηηθῆο βνεζείαο ἐθ κέξνπο ηνῦ πάπα.
Δἰο ηὴλ ΢ύλνδν ηῆο Φεξάξαο - Φισξεληίαο (1438-1439) ὁ ΢ρνιάξηνο ἔθζαζε κὲ θαζπζηέξεζη ἀξθεηῶλ κελῶλ. Σὸ ἐξώηεκα δηὰ ἐθεῖ
ζηάζη ηνπ θαηὰ ηὰο ζπδεηήζεηο ἀπεζρόιεζε ἐληόλσο ηὴλ ἐπηζηεκνληθὴ ἔξεπλα κέρξη ζήκεξνλ. Ἡ ἐπηθξαηνῦζα ἄπνςηο (θαὶ
ὑπνζηεξίδεηαη θπξίσο ἀπὸ ῥσκαηνθαζνιηθνὺο θύθινπο, δηὰ εὐλνήηνπο ιόγνπο) ἐκθαλίδεη ηὸλ ΢ρνιάξην ἔλζεξκν ὑπνζηεξηθηὴλ ηῆο
ἑλώζεσο, ὅπσο αὕηε κεζσδεπόηαλ ἀπὸ ηνὺο Λαηίλνπο, δηὰ ηὴλ ὁπνία κάιηζηα ἐμεθώλεζε θαὶ ζρεηηθνὺο θηινιαηηληθνὺο ιόγνπο. Μηὰ
ἄιιε ζεσξία, εἰο ηὴλ πξνζπάζεηά ηεο λὰ ἐπηιύζῃ ηὰ ἀλαθύπηνληα πξνβιήκαηα ηῆο πξνεγνπκέλεο ἀπόςεσο, δηεηύπσζε ηὴλ ἐθδνρὴ
ηῆο ὑπάξμεσο δύν ΢ρνιαξίσλ, ἑλὸο θηιελσηηθνῦ θαὶ ἑλὸο ἀλζελσηηθνῦ, ηνῦ κεηέπεηηα παηξηάξρνπ Κσλζηαληηλνππόιεσο, ἡ ὁπνία ὅκσο
ζήκεξα ἔρεη ἐγθαηαιεηθζεῖ γηαηὶ δὲλ ζηεξίδεηαη εἱο ἀληηθεηκεληθὰ ἐπηρεηξήκαηα.
Σέινο, κηὰ λεσηέξα ζεσξία, ζηεξηδόκελε ζρεδὸλ ἀπνθιεηζηηθῶο εἰο ηὰ ἴδηα ηὰ ἔξγα ηνπ, ἐκθαλίδεη ηὸλ ΢ρνιάξην ἔληνλα ἀλζελσηηθὸ θαὶ
ἐξγαζζέληα δηὰ ηὴλ ἀπνηξνπὴ ηῆο ἀπὸ ηὸλ πάπα θαὶ ηνὺο «ἑλσηηθνύο» ὆ξζόδνμνπο κεζνδεπνκέλεο ςεπδέλσζεο. Σὰ πξνζαγφκελα
ἐπηρεηξήκαηα δηὰ ηὴλ ζηήξημε ηῆο ζεσξίαο αὐηῆο ζπλνςίδνληαη εἰο ηὰο ἐμὴο δηαπηζηώζεηο·
α´. ηὰ ἀπνδηδόκελα ζηὸλ ΢ρνιάξην ἔξγα θηινιαηηληθνῦ πεξηερνκέλνπ (ὅπσο εἰδηθὰ νἱ ιόγνη νὓο θέξεηαη λὰ ἔρεη ἐθθσλήζεη θαηὰ ηὴ
ζύλνδν) εἶλαη λόζα θαὶ ἀπνηεινῦλ κεηαγελέζηεξεο πξνζζῆθεο εἰο ηὸ θύξην ζῶκα ηῶλ γλήζησλ ζπγγξακκάησλ ηνπ·
β´. ἡ ἰδηόηεο ηνῦ ΢ρνιάξηνπ ὡο ιατθνῦ δὲλ ηνῦ ἐπέηξεπε λὰ ιάβεη ἐλεξγὸ κέξνο εἰο ηὰο ζπδεηήζεηο θαὶ πνιὺ πεξηζζόηεξν λὰ ἐθθσλήζεη
ιόγνπο, ἐθόζνλ ὁ ἴδηνο ὁ αὐηνθξάηνξ εἶρε ῥεηῶο ἀπαγνξεύζεη ηὴ ζπκκεηνρὴ ιατθῶλ εἰο ηὴλ ζύλνδν.
γ´. ὁ ἴδηνο ὁ ΢ρνιάξηνο καξηπξεῖ (Ἄπαληα, II, 258) ὅηη ἦην ὁ ζπληάθηεο ηνῦ ιόγνπ ηὸλ ὁπνῖν ἐθθώλεζε ὁ Βεζζαξίσλ ζηὴ ζύλνδν θαὶ
ἀληέθξνπζε ηὶο ζεσξίεο ηνῦ Λαηίλνπ ἀξρηεπηζθόπνπ Ρόδνπ Ἀλδξέα.
δ´. ἐμέθξαζε ὁ ἴδηνο ηὴλ ἔληνλν δπζθνξία ηνπ δηὰ ηὴλ ἀιιαγῆ ηῆο ζηάζεσο ηῶλ κεηξηνπαζῶλ «ἐλσηηθῶλ», νἱ ὁπνῖνη ἀπεδέρζεζαλ
ηειηθῶο ηὰο ἀπαηηήζεηο ηῶλ Λαηίλσλ (Ἅπαληα III, 110-113), δη᾽ αὐηὸ θαὶ πξνεηίκεζε λὰ ἀπνρσξήζῃ κεηὰ ηνῦ ἀδειθνῦ ηνπ
αὐηνθξάηνξνο Γεκήηξηνπ θαὶ ηνῦ θηινζόθνπ Γεσξγίνπ Γεκηζηνῦ ἢ Πιήζσλνο, πξὸ ηῆο ὑπνγξαθῆο ηνῦ ηειηθνῦ Ὅξνπ ηῆο ἑλώζεσο.
Μεηὰ ηὴλ ἐπηζηξνθὴ ηνῦ εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιε, ὁ ΢ρνιάξηνο δὲλ ἐκθαλίδεηαη λὰ παίξλεη ἐλεξγὸ κέξνο, ηνπιάρηζηνλ θαηὰ ηὰ πξῶηα
ἔηε ἀπὸ ηὴλ ὑπνγξαθὴ ηῆο ἑλώζεσο, εἰο ηὰο δηακάραο κεηαμὺ «ἐλσηηθῶλ» θαὶ «ἀλζελσηηθῶλ». Γηεηήξεζε ηὰ ἀμηώκαηά ηνπ εἰο ηὰ
ἀλάθηνξα, θαζὼο θαὶ ηὴλ ζέζηλ ηνῦ ἐπίζεκνπ ζενιόγνπ, παξαδίδνληαο ηὰ ηαθηηθὰ καζήκαηά ηνπ ἑθάζηε Παξαζθεπή. Μόιηο ηῷ 1444,
κεηὰ ἀπὸ πξνηξεπηηθὴ ἐπηζηνιὴ ηνῦ θίινπ θαὶ δηδαζθάινπ ηνπ Μάξθνπ Δὐγεληθνῦ, ἐκθαλίδεηαη εἰο ηὸ πξνζθήλην θαὶ ιακβάλεη ἐλεξγὸ
κέξνο εἰο ηὸλ ἀλζελσηηθὸ ἀγῶλα. Σὸ ἐπόκελν ἔηνο (1445) ὡξίδεηαη ὡο ὁ θύξηνο ὁκηιεηῆο εἰο δηάζθεςηλ, ἡ ὁπνία ἐπξαγκαηνπνηήζε εἰο
ηὸ παιάηηνλ ηνῦ Ξπιαιᾶ ηῇ ζπκκεηνρῇ ιαηηληθῆο ἀληηπξνζσπείαο ὑπὸ ηνῦ ἐπηζθόπνπ Βνξηώλεο Βαξζνινκαίνπ Λαπάηζη, δηὰ ηὴλ
ἀλαλέσζη ηνῦ ἑλσηηθνῦ ὄξνπ. Δἰο ηὰο δηεμαρζεῖζαο ζπδεηήζεηο ὁ ΢ρνιάξηνο θαηέῤῥηςε ηὰ ἐπηρεηξήκαηα ηῶλ Λαηίλσλ θαὶ ἀπέθξνπζε ηὴλ
ιαηηληθὴ δηδαζθαιία ηνῦ filioque. Αἱ δεκόζηαη αὐηαὶ ζπδεηήζεηο ηνῦ ΢ρνιάξηνπ, ηὰο ὁπνῖεο ἀκέζσο κεηὰ ζπλέζεζε εἰο ὀγθῶδεο
ζύγγξακκα κὲ ηίηιν· Πεξὶ ηῆο ἐθπνξεύζεσο ηνῦ Ἁγίνπ Πλεύκαηνο, ἀπνηεινῦλ ηὴλ ἀπαξρὴ ηῆο δεκνζίνπ δξάζεψο ηνπ ἐλαληίνλ ηῶλ
ἀπνθάζεσλ ηῆο ΢πλόδνπ ηῆο Φισξεληίαο. Πξνεγνπκέλσο, ὁ Μάξθνο Δὐγεληθόο, ὁιίγν πξὸ ηνῦ ζαλάηνπ ηνπ, ηνῦ εἶρε ἐπίζεκσο
ἀλαζέζεη ηὴλ ἀξρεγία ηῶλ ἀλζελσηηθῶλ. Παξαιιήισο ὁ ΢ρνιάξηνο ἐμεθνινύζεζε λὰ πξνζθέξῃ ηὰο ὑπεξεζίαο ηνπ εἰο ηὸ θξάηνο θαὶ εἰο
ηὰ ἀλάθηνξα. Ἡ ἀλζελσηηθὴ ηνῦ δξαζηεξηόηεο δὲλ θαίλεηαη λὰ ἐπεξέαζε ζνβαξῶο ηὴλ εὔλνηα ηνῦ αὐηνθξάηνξνο Ἰσάλλε Ζ´ πξὸο ηὸ
πξόζσπό ηνπ, νὔηε θαὶ ηνῦ δηαδόρνπ ηνπ (ἀπὸ ηὸ 1448) Κσλζηαληίλνπ ΗΑ´ Παιαηνιόγνπ. Παξ᾽ ὅια αὐηά, ηὸ 1450 ὁ ΢ρνιάξηνο
ἀπεθάζηζε λὰ ἐγθαηαιείςῃ ηὰ θνζκηθὰ ἀμηώκαηα θαὶ ηὰο ἀπνιαπάο ηνπο θαὶ λὰ ἐλδπζεῖ ηὸ κνλαρηθὸ ζρῆκα, εἰο ζηηγκὴ κάιηζηα θαηὰ ηὴλ
ὁπνίαλ, ὅπσο ὁ ἴδηνο καξηπξεῖ, αἱ ζρέζεηο ηνπ ηῷ παιαηίῳ ἦζαλ ἄξηζηαη (Ἅπαληα, IV, 472). Ἡ ἀπόθαζίο ηνπ αὕηε ἀπεηέιεη ἐθπιήξσζη
παιαηᾶο ηνῦ ἐπηζπκίαο, ἀιιὰ θαὶ ζπκκόξθσζη πξὸο ζρεηηθὴ πξνηξνπὴ ηνῦ πλεπκαηηθνῦ ηνῦ παηξὸο Μάξθνπ Δὐγεληθνῦ. ἖γθαηέιεηςε
ηὴ Μνλὴ ηνῦ Παληνθξάηνξνο, ὅπνπ δηέκελε κεηὰ ηὸλ ζάλαην ηῶλ γνλέσλ ηνπ, θαὶ εἰζῆιζε εἰο ηὴλ θνηλνβηαθὴ Μνλὴ ηνῦ Υαξζηαλείηνπ κὲ
ηὸ ὄλνκα Γελλάδηνο.
Ἀπὸ ηὴλ ζέζη αὐηὴ ἐπεδόζε ἀπεξίζπαζηνο εἰο ηὸλ ἀλζελσηηθὸ ηνῦ ἀγῶλα, ζπγγξάθνληαο ἀληηιαηηληθὰ ἔξγα θαὶ θαζνδεγῶληαο ηνὺο
ὁκνθξόλνπο ηνπ εἰο ηὴλ κὴ ἀπνδνρὴ ηῶλ ὅξσλ ηῆο ΢πλόδνπ ηῆο Φισξεληίαο. ΢πνπδαία δξαζηεξηόηεο ηνῦ Γελλαδίνπ θαηὰ ηὴλ πεξίνδν
αὐηὴ ὑπῆξμε ἡ ἀλάζεζηο εἰο αὐηὸλ ηῆο θαηερήζεσο εἰο ηὴλ ὀξζόδνμνλ δηδαζθαιία ηνῦ Ἄγγινπ ἱεξένο Κσλζηαληίλνπ Πιάηξε,
ἀλεπίζεκνπ ἀπεζηαικέλνπ ηῶλ Υνπζηηῶλ ηῆο Πξάγαο δηὰ ηὴλ δηαπξαγκάηεπζη ηῆο ἑλώζεσο κὲ ηὴλ ὆ξζόδνμε ἖θθιεζία (1451).
἖λ ηῷ κεηαμύ, ηὰ πνιηηηθὰ θαὶ ἐθθιεζηαζηηθὰ πξάγκαηα εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιε εἶραλ πάξεη πνιὺ ἄζρεκε ηξνπή. ἖κπξὸο ηνῦ
θαζεκεξηλῶο αὐμαλνκέλνπ ηνπξθηθνῦ θηλδύλνπ, ὁ αὐηνθξάησξ Κσλζηαληῖλνο ἐδέρζε, εἰο κία ὕζηαηνλ πξνζπάζεηα λὰ ἐμαζθαιίζῃ
βνήζεηα ἀπὸ ηὴλ Γύζε, ηὴλ κεηὰ ἀπὸ ἐλεξγείαο ηῶλ κεηξηνπαζῶλ ἀλζελσηηθῶλ ἐπαλάιεςη ηῶλ δηαπξαγκαηεύζεσλ δηὰ ηὴλ ἕλσζη ηῶλ
἖θθιεζηῶλ. ὇ πάπαο ἀπέζηεηιε ἐλ Κσλζηαληηλνππόιεη ἀληηπξνζσπεία κὲ ἐπηθεθαιῆο ηὸλ πξώελ ὆ξζόδνμν κεηξνπνιίηε Ῥσζίαο θαὶ
λῦλ θαξδηλάιην Ἰζίδσξν. ἖ηο ηὰο ζπδεηήζεηο αἵηηλεο δηεμήρζεζαλ ἐλ παιαηίῳ ηνῦ Ξπιαιᾶ (Ννέκβξηνο 1452), πξνζεθιήζε θαὶ ἔιαβε
κέξνο θαὶ ὁ Γελλάδηνο «ὀξηζκῷ βαζηιηθῷ θαὶ ἀμηώζεη ηῶλ αἰδεζηκσηάησλ ηνύησλ παηέξσλ», ὁ ὁπνῖνο δηὰ ηξίηε θνξὰ ἀληέθξνπζε ηὰ
ἐπηρεηξήκαηα ηῶλ Λαηίλσλ (΢ρνιαξίνπ, Ἄπαληα, III, 188-193). Παξὰ ηὸ γεγνλὸο ὅκσο ὅηη ἐπεθξάηεζαλ θαὶ ηόηε αἱ ἀπόςεηο ηῶλ
ἀλζελσηηθῶλ θαὶ πξνηάζεθε ἡ ζύγθιεζε λέαο ζπλόδνπ ζηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιε, ηῇ 12 Γεθεκβξίνπ 1452 ἐηειέζζε ἑλσηηθὴ ιεηηνπξγία
εἰο ηὸλ λαὸ ηῆο Ἁγίαο ΢νθίαο ἀπὸ ηὸλ θαξδηλάιην Ἰζίδσξν θαὶ κὲ ηὴλ παξνπζία ηνῦ αὐηνθξάηνξνο θαὶ ηῶλ πνιηηηθῶλ ἀμησκαηνύρσλ. Δἰο
ηὴλ ἐλέξγεηα αὐηὴ ὁ Γελλάδηνο ἀληέδξαζε ἐληόλσο, θαὶ εἰο ἔλδεημη δηακαξηπξίαο, δηὰ ηὴλ ἔλαληη ηῆο νὐδέπνηε ἀπνζηαιείζεο βνεζείαο
λέα πξνδνζία ηῆο ὀξζνδόμνπ πίζηεσο, ἐζπξνθόιιεζε εἰο ηὴλ πόξηα ηνῦ θειηνῦ ηνπ θείκελν κὲ ὀμπηάηε θαηὰ ηῶλ ἑλσηηθῶλ πξνθήξπμηλ.
Ἔθηνηε θαὶ κέρξη ηὴλ ἅισζη ηῆο Κσλζηαληηλνππόιεσο ἀπὸ ηνὺο Σνύξθνπο, ἀπεκνλώζε εἰο ηὴλ κνλή ηνπ.
Δἰο ηὴλ πξνζπάζεηά ηνπ λὰ δηαθύγῃ κεηὰ ηὴλ θαηάιεςη ηῆο Πόιεσο, ζπλειήθζε αἰρκάισηνο θαὶ ὠδεγήζε εἰο ηὴλ Ἀδξηαλνύπνιη ὡο
δνῦινο εἰο ηὴλ ὑπεξεζία ἀμησκαηνύρνπ κνπζνπικάλνπ. ΢ύληνκα ὅκσο ἀλεδεηήζε ἀπὸ ηὸλ πνξζεηὴ Μσάκεζ θαὶ ὠδεγήζε εἰο ηὴλ
Κσλζηαληηλνύπνιη, ὅπνπ ἐδέρζε ὡο πξώηε εὔλνηα ηνῦ ζνπιηάλνπ ηὴλ ἄδεηα λὰ ζέζεη εἰο ἐπαλαιεηηνπξγία ηὴλ κνλή ηνπ. Σῇ 6ῃ
Ἰαλνπαξίνπ 1454 ἐμειέγε ἀπὸ ζύλνδν πιεζηνρώξσλ ἀξρηεξέσλ πξῶηνο κεηὰ ηὴλ Ἅισζη παηξηάξρεο Κσλζηαληηλνππόιεσο θαὶ
ἐλεζξνλίζζε δη᾽ ἐπηζήκνπ ηειεηῆο ἀπὸ ηὸλ ζνπιηάλν, ὁ ὁπνῖνο ηνῦ παξαρώξεζε ηὸλ λαὸ ηῶλ Ἁγίσλ Ἀπνζηόισλ δηὰ λὰ ἐγθαηαζηήζεη
ἐθεῖ ηὸ Παηξηαξρεῖν. Ἂλ θαὶ ὀιηγόρξνλνο, ἡ παηξηαξρεία ηνῦ Γελλαδίνπ ζεσξεῖηαη ζεκαληηθόηαηε γηὰ ηὴλ ἱζηνξία ηόζν ηνῦ λεώηεξνπ
἖ιιεληζκνῦ, ὅζν θαὶ ηῆο ὆ξζνδόμνπ ἖θθιεζίαο. Ἡ παξαρώξεζηο εἰο αὐηὸλ ηῶλ πξνλνκίσλ ἀπὸ ηὸλ Μσάκεζ ἀπεηέιεζε ηὴλ ἀθεηεξία
δηὰ ηὴλ ἐμαζθάιηζε ηῶλ ἀλαγθαίσλ πξνυπνζέζεσλ ἐπηβηώζεσο ηνῦ ἔζλνπο θαὶ ηῆο ὀξζνδόμνπ ρξηζηηαληθῆο πίζηεσο θαηὰ ηὴλ
-11-
ἐπαθνινπζήζαζα καθξαίσλε δνπιεία. Παξαιιήισο, ἡ ἵδξπζηο ἀπὸ ηὸλ Γελλάδην ηῆο Παηξηαξρηθῆο ΢ρνιῆο ἔζεζε ηὰ ζεκέιηα ηῆο
πλεπκαηηθῆο δσῆο ηνῦ ὑπνδνύινπ πιένλ γέλνπο. Σῷ 1456 ὁ Γελλάδηνο ἠλαγθάζζε, θάησ ἀπὸ ηὸ βάξνο ηῶλ ἀλππέξβιεησλ
πξνβιεκάησλ θαὶ ηῆο ἐπηζθαινῦο ὑγείαο ηνπ, λὰ παξαηηεζῇ θαὶ λὰ κεηαβῇ εἰο ηὴλ Μνλὴ Βαηνπεδίνπ εἰο ηὸ Ἁγηνλ Ὅξνο. Ἀξγόηεξα
ἐγθαηεζηάζεθε κόληκα εἰο ηὴλ Μνλὴ ηνῦ Σηκίνπ Πξνδξόκνπ (εἰο ηὸ ὅξνο Μελνίθηνλ) πιεζίνλ ηῶλ ΢εξξῶκ, ὅπνπ ἀπέζαλε κεηὰ ηὸ 1472.
Ἂλ θαὶ κεηὰ ηὴλ παξαίηεζί ηνῦ ἦιζε δὶο εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιη, δὲλ ἔρεη ἀπνδεηρζεῖ κὲ βεβαηόηεηα ὅηη ἐπαλῆιζε εἰο ηὸλ παηξηαξρηθὸ
ζξόλν.
὇ Γελλάδηνο ὑπῆξμε ἀλακθηζβήηεηα κία ἀπὸ ηὰο ἐμνρνηέξαο θπζηνγλσκίαο ηνῦ 15νπ αἰῶλνο. ΢πγρξόλσο ὅκσο ὑπῆξμε θαὶ ἡ
ηξαγηθνηέξα πξνζσπηθόηεο ηῆο ἐπνρῆο ηνπ. Παξὰ ηὰο νἰαζδήπνηε ἀληηῤῥήζεηο αἵηηλεο θαηὰ θαηξνὺο δηεηππώζεζαλ ὡο πξὸο ηὴλ ἀξρηθή
ηνπ ζηάζη εἰο ηὴλ ΢ύλνδν ηῆο Φισξεληίαο, ἡ πξνζθνξά ηνπ εἰο ηὴλ ὆ξζνδνμία ὑπῆξμε ηεξάζηηα. Ἀιιὰ θαὶ αἱ ὑπεξεζίαη ηνπ πξὸο ἔζλνο
δὲλ πξέπεη λὰ ὑπνηηκεζνῦλ, ἂλ ἀμηνινγεζνῦλ ζσζηά, θαὶ ἐληὸο ηῶλ πιαηζίσλ ηῶλ ἔληνλσλ πνιηηηθῶλ ἀλαζηαηώζεσλ ἐπηθξαηνύλησλ
θαηὰ ηὴλ ἐπνρή ηνπ. ὇πσζδήπνηε, νἱ θαηὰ θαηξνὺο ἀπνδεδνκέλνη εἰο απηὸλ αὐζηεξνὶ ραξαθηεξηζκνὶ θαὶ αἰ πνιιάθηο ἀθξαῖαη ἐθηηκήζεηο
ηῆο γεληθνηέξνπ πνιηηείαο ηνπ ἀληαλαθινῦλ δηαθνξεηηθὰο ηνπνζεηήζεηο ἔλαληη ηῶλ ἐθθιεζηαζηηθνπνιηηηθῶλ πξαγκάησλ ηῆο ἐπνρῆο ηνπ,
δη᾽ αὐηὸ θαὶ δὲλ εἶλαη πάληνηε ἀπειιαγκέλαη ὑπνθεηκεληθῶλ ζηνηρείσλ. Σῷ ἀλαληηῤῥήηῳ πινχηῳ ηῶλ γλώζεώλ ηνπ θαὶ ηῷ ηεξαζηίῳ
ζπγγξαθηθῷ ηνπ ἔξγῳ θαηαιακβάλεη δηθαησκαηηθῶο κία ἀπὸ ηὰο πξῶηαο ζέζεηο εἰο ηὴλ βπδαληηλὴλ Γξακκαηεῖα. Σὰ ἔξγα ηνῦ
ἐμεδόζεζαλ παξὰ ηῶλ L. Petit – X. Siderides – M. Jugie – Oeuvres Completes de Georges Scholarios, vol. I-VIII, Paris 1928 - 1936.
http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=gr&id=159
3. Ησζήθ Βξπέλληνο (1350-1431 πεξίπνπ)
Ο κνλαρφο ηεο κνλήο ΢ηνπδίνπ θαη ιφγηνο Ησζήθ Βξπέλληνο δηέζεηε κεγάιε κφξθσζε θαη
εμαζθνχζε επηξξνή ζηα ηειεπηαία ρξφληα ηεο Απηνθξαηνξίαο ζηελ Κσλζηαληηλνχπνιε. Γελλήζεθε
πεξί ην 1350 κ.Υ. θαη πέζαλε πεξί ην 1431, κφιηο επηά ρξφληα πξηλ ζπλέιζεη ε ΢χλνδνο ζηελ
Φεξξάξα γηα λα ζπδεηήζεη γηα ηελ έλσζε ησλ Δθθιεζηψλ.
Ήηαλ «δηδάζθαινο ηεο Ηεξάο ησλ ρξηζηηαλψλ ζενινγίαο θαη δηδάζθαινο ησλ Δπηζηεκψλ εθ
Βαζηιέσο θερεηξνηνλεκέλνο».
Ήηαλ επίζεκνο ηεξνθήξπθαο ηνπ Παηξηαξρείνπ θαη θχξεηηε ζην Η.Ν. ηεο Αγίαο ΢νθίαο. Δπίζεο
δηνξίζζεθε σο «δηδάζθαινο ησλ δηδαζθάισλ», δειαδή πξχηαλεο ηεο Παηξηαξρηθήο ΢ρνιήο
Κσλζηαληηλνππφιεσο.
Ήηαλ γλψζηεο ηεο ειιεληθήο θαη ηηαιηθήο γιψζζαο. Ο άγηνο Μάξθνο Δθέζνπ ν Δπγεληθφο θαη ν
Γελλάδηνο ΢ρνιάξηνο, πξψηνο Παηξηάξρεο Κσλζηαληηλνππφιεσο κεηά ηελ Άισζε, θαη νη δχν
νκνινγεηέο ηεο πίζηεσο, ήηαλ καζεηέο ηνπ.
Έγξαςε πνιιά ζεκαληηθά ζπγγξάκκαηα θαη αγσλίζηεθε γηα ηελ νξζνδνμία.
Δίλαη αμηνπξφζεθηνη νη ραξαθηεξηζκνί πνπ ηνπ πξνζδίδεη ν νκνινγεηήο ηεο πίζηεσο, άγηνο
Μάξθνο ν Δπγεληθφο, ζε ζηίρνπο πνπ εγξάθεζαλ ζην ηάθν ηνπ δηδαζθάινπ ηνπ. Καηά ηνλ άγην
Μάξθν Δπγεληθφ ν Ησζήθ Βξπέλληνο ήηαλ «ππξίπλνπο», «ζεεγφξνο βξχζηο», «ν ηνπ Λφγνπ
πξφκαρνο ελζένηο ιφγνηο», «ν ζηεξξφηαηνο ηεο αιεζείαο ζηχινο», ν «θαλφηαηνο νξζνδνμίαο
ιχρλνο», «ν ιακπξφηαηνο ησλ αγαζψλ εξγάηεο θαη ηεξπλφηαηνο ησλ θαιψλ επαηλέηεο, ν
δνγκαηηζηήο αθξηβήο πιαλσκέλνηο». Καη θαηαιήγεη: «Αιι’ σ, Πάηεξ κέγηζηε, Παηέξσλ θιένο,
κέκλεζν θαη λπλ ησλ πνζεηλψλ ζνπ ηέθλσλ, Θεψ παξεζηεθψο, ηε κεγάιε Σξηάδη».
Γ.Ρ
http://adrianoupolis-orestiada.blogspot.gr/2012_01_20_archive.html
-12-
4. Παηήξ Φηιόζενο Εεξβάθνο
ΑΡΥΗΜΑΝΓΡΗΣΖ΢
ΦΗΛΟΘΔΟ΢ ΕΔΡΒΑΚΟ΢
Αξρηκαλδξίηνπ π. Αξζελίνπ Κνκπνύγηα
Ο π. Φηιφζενο Εεξβάθνο ππήξμελ ν πξχηαληο ηνπ νζίνπ βίνπ, κέγαο θήξπμ θαη πλεπκαηηθφο,
εγνχκελνο ππέξ ηα πεληήθνληα έηε ηεο κνλαδηθήο δηα ηελ πλεπκαηηθφηεηα θαη αγηφηεηά ησλ ζε φιελ ηελ
εθηφο ηνπ Αγίνπ Όξνπο πεξηθέξεηαλ, Ηεξάλ Κνηλνβηαθήλ Μνλήλ Εσνδφρνπ Πεγήο Λνγγνβάξδαο Πάξνπ.
Δίλαη ν κεγαιχηεξνο, κα ίζσο θαη ν ηειεπηαίνο πλεπκαηηθφο αζηήξ ν π. Φηιφζενο, επεηδή ν θφζκνο
απνζπληίζεηαη, επεηδή πιένλ ν θφζκνο πεξηήιζελ εηο ρείξαο ηνπ ζαηαλά θαη ζα είλαη αλάμηνο ηνηνχησλ
αγίσλ αλδξψλ θαη επεηδή ίζσο είλαη ηα ηειεπηαία ηνπ, φπσο ν ίδηνο θαη δηεηχπσζε θαη έγξαςε πνιιάθηο.
Ο π. Φηιφζενο ήην ν εγνχκελνο, ν αζθνχκελνο εηο ηελ αζθεηηθήλ δσήλ θαη ν Ηεξνθήξπθαο θαη
Πλεπκαηηθφο φιεο ηεο Διιάδνο. Ζ Ηεξά απηή Μνλή ηεο πεξηθήκνπ Λνγγνβάξδαο, ε κνλαδηθή απφ
πνιιά έηε εηο ηελ πλεπκαηηθφηεηα, αξηζκνχζε κφιηο πξν νιίγσλ εηψλ ππέξ ηνπο ηεζζαξάθνληα
κνλαρνχο, ηνπο νπνίνπο επνίκαλελ ν ζνθφο θαη άγηνο Γέξνληαο, πην πνιχ κε ην θσηηζκέλνλ θαη άγηνλ
παξάδεηγκά ηνπ ππέξ ηα πεληήθνληα έηε.
Τπήξμελ ν θήξπθαο ηνπ Δπαγγειίνπ θαη ν Δμνκνιφγνο, φρη κφλνλ εηο ηελ Μνλήλ πνπ επνίκαλελ, αιιά
θαη εηο φιελ ηελ λήζνλ Πάξνλ, ηαο πέξημ λήζνπο, αιιά θαη εηο ηαο πεξηζζνηέξαο πφιεηο ηεο Διιάδνο.
΢πλεδχαζελ ν καθάξηνο ηελ κνλαρηθήλ άζθεζηλ θαη ηελ θνηλσληθήλ ηεξαπνζηνιηθήλ δξάζηλ. ΢ε φια ηα
κέξε ηεο Διιάδνο είρελ πλεπκαηηθά ηέθλα. Μεγάινο ήην ν ζεβαζκφο πνπ έηξεθνλ πξνο ηνλ Γέξνληα
φρη κφλνλ ηα πλεπκαηηθά ηνπ ηέθλα, αιιά θαη θιεξηθνί, Αξρηεπίζθνπνη, Αξρηεξείο θαη απηή ε Η. ΢χλνδνο.
Δίδνλ Αξρηεξέα, φηαλ ν Γέξνληαο ήην αθφκε εμήθνληα πέληε εηψλ, λα ζθχβε θαη λα ηνπ αζπάδεηαη ην
ρέξη.
Έγξαςε πνιιά πλεπκαηηθά σξαία βηβιία, άξζξα, επηζηνιάο (εθηφο ησλ ρηιηάδσλ πξνζσπηθψλ επηζηνιψλ ζηα πλεπκαηηθά ηνπ ηέθλα).
Δμνκνινγνχλην ζ' απηφλ, εθηφο εθαηνληάδσλ θιεξηθψλ, αιιά θαη πνιινί Αξρηεξείο. Αη ιεηηνπξγίαη ηνπ ήζαλ πάληα κε δάθξπα, αη θξπθαί
πξνζεπραί θαη αγξππλίαη πνιιάθηο νινλχθηηαη γελφκελαη κεηά θιαπζκψλ αθαηάπαπζηαη, ε πξαφηεο ηνπ ακίκεηνο. Δίρε ηελ επηπρίαλ ν γξάθσλ
ηαο γξακκάο ηαχηαο, λα αλήθε είο ηελ Ηεξάλ απηήλ Μνλήλ θαη λα γαινπρεζή επί πνιιά έηε πιεζίνλ ηνπ θαη λα θαξή ππ' απηνχ Μνλαρφο, λα
ηνλ πξνσζήζε εηο ηελ Ηεξσζχλελ θαη κε ηελ εληνιήλ ηνπ θαη άδεηάλ ηνπ λα πξνρεηξηζζή Πξεζβχηεξνο ππφ ηνπ Μεηξνπνιίηνπ Ναππαθηίαο,
καθαξηζηνχ Υξηζηνθφξνπ, πνπ απεζπάζζε ηε αδεία ηνπ γηα δχν ηξία έηε, δηα λα βνεζήζε ηνχηνλ.
Δίρελ ν καθαξηζηφο Γέξνληαο πάληα ζην φλεηξφλ ηνπ, φπσο ραξαθηεξηζηηθά κνπ έγξαθελ εηο επηζηνιήλ ηνπ, λα πιαηζηψζε ηελ κνλήλ κε
κνξθσκέλνπο θαηά θφζκνλ κνλαρνχο, θαίηνη θαηά θαηξνχο εγθαηαβίσζαλ αξθεηνί πηπρηνχρνη, αιιά δη' αγλψζηνπο ιφγνπο δελ παξέκεηλνλ εηο
ηελ Μνλήλ, δηα λα θέξσκελ φινη αλάινγνλ επζχλελ δηα ηελ ζεκεξηλήλ απνγνεηεπηηθήλ αξηζκεηηθήλ ζκίθξπλζηλ ηεο ζεκεξηλήο Μνλήο.
Αθφκε είρνλ ηελ εμαηξεηηθήλ ηηκήλ, νιίγαο εκέξαο πξν ηεο εηξεληθσηάηεο εθδεκίαο ηνπ, λα επξεζψ πιεζίνλ ηνπ θαη λα ηνπ πξνζθέξσ ηαο
ηαπεηλάο κνπ ππεξεζίαο, σο θαη ηελ πξνηειεπηαίαλ κεηάδνζηλ ηεο ζείαο Κνηλσλίαο. Όλησο ππέθεξελ απφ ηελ νπξίαλ, πνπ ηνπ δεκηνπξγνχζε
δηαξθή ηάζηλ πξνο έκεηνλ θαη δελ εδχλαην, μεζπψληαο ζε δπλαηφλ βήρα.
Σνπ έιεγνλ: "Γέξνληα, ν Κύξηνο κε ηελ δνθηκαζίαλ απηήλ ζέιεη λα θαηνρπξώζε νγδνήθνληα εηώλ θόπνπο θαη κόρζνπο δηα ην Άγηνλ Όλνκά Τνπ,
δηα λα κελ ηα ιηρλίζε ν ζαηαλάο ηελ ηειεπηαίαλ ώξαλ κε ην ηειεπηαίνλ όπινλ, ηελ επάξαηνλ ππεξεθάλεηαλ".
Καη κνπ απαληνχζελ: "Δόμα ζνη ν Θεόο, ό,ηη ζέιεη ν Κύξηνο".
Δπίζεο ηνπ έιεγνλ: "Γέξνληα, θεύγεηο θαη αθήλεηο ηνλ ελ απνζηαζία θόζκνλ θαη ηα πλεπκαηηθά ζνπ παηδηά εηο ρείξαο ηνπ εξρνκέλνπ
αληηρξίζηνπ". Καη απηφο απαληνχζε: "Πξάγκαηη, ε απνζηαζία είλαη κεγάιε θαη ε θαηαζηξνθή θαη ην ηέινο ηνπ Κόζκνπ πνιύ θνληά".
Αθφκε ηνπ είπνλ: "Γέξνληα, λα πξνζεύρεζζε εηο ηνλ Κύξηνλ, όηαλ ζα πάηε εθεί, δηα ηελ ειεεηλόηεηά κνπ, δηόηη είκαη ειεεηλόο θαη αδηόξζωηνο, ωο
θαη δηα ηαο δύν Μνλάο ζνπ, ηαο νπνίαο ν ζαηαλάο ζα ζειήζε κεηά ηελ θνίκεζίλ ζνπ λα ζηληάζε ζαλ ην ζηηάξη".
Καη κνπ απαληνχζε: "Εάλ εύξω παξξεζίαλ εηο ηνλ Χξηζηόλ καο, ζα πξνζεύρωκαη δη' όινπο".
Έθπγα απφ ηελ Μνλήλ κε ηελ πεπνίζεζηλ φηη δελ ηνλ μαλαβιέπσ πιένλ δσληαλφλ, φπσο θαη έγηλελ. Μεηά ηελ αλαρψξεζίλ κνπ εθνηκήζε.
Δθνηκήζε ηελ εκέξαλ ηνπ Αγίνπ Ησάλλνπ ηνπ Θενιφγνπ θαη ηνπ κεγάινπ Αξζελίνπ. Σνλ επήξε ν καζεηήο ηεο αγάπεο, ν Ησάλλεο ν Θενιφγνο
θαη ν άγηνο Αξζέληνο, δηφηη ζαλ απηνχο εγάπεζε ηνλ Υξηζηφλ ζαλ θαη απηνχο εξγάζζεθε αζθνχκελνο ζηελ κνλαρηθή άζθεζε θαη ην θήξπγκα
ηνπ Δπαγγειίνπ.
Έθπγε εθ ησλ καηαίσλ, κφιηο έθακε επί ηνπ θξεββάηνπ ηελ απφιπζηλ ηνπ Όξζξνπ ηνπ αγίνπ Ησάλλνπ ηνπ Θενιφγνπ θαη ηνπ νζίνπ Αξζελίνπ,
κε ηαο ηειεπηαίαο ιέμεηο: "Τώξα πιένλ θεύγω, ζα θνηκεζώ". Καη έθιεηζε ακέζσο γηα πάληα ηνπο νζίνπο νθζαικνχο ηνπ.
Ζ θεδεία ηνπ ήην θάηη ην αζπλήζηζηνλ θαη ζπγθηλεηηθφλ, κε θιαπζκνχο θαη δάθξπα, κε πιήζνο θφζκνπ, εληνπίνπ θαη μέλνπ, κε πιήζνο
θιεξηθψλ θαη κνλαρψλ θαη αξθεηνχο Αξρηεξείο. Έγηλε θεδεία ηελ νπνίαλ ζα επεζχκνπλ φινη νη κεγηζηάλεο θαη φινη νη Παηξηάξραη θαη
Αξρηεπίζθνπνη θαη Μεηξνπνιίηαη, ησλ νπνίσλ ε δφμα ηνπ αμηψκαηνο ζηεξεί ηνχηνπο ηεο δφμεο, πνπ απφ εδψ αληηδνμάδεη ν Κχξηνο ηνπο
-13-
ηαπεηλνχο ηεο γήο.
Αμηνζεκείσηνλ ήην φηη ελψ είρνλ πεξάζεη 36 ψξεο κε αξθεηή δέζηε, ην φζηνλ ζψκα ηνπ Γέξνληνο δελ είρελ θαλ ζεκεία απνζπλζέζεσο, αιι'
νχηε άθελε ηελ ζπλήζε ζε φινπο ηνπο λεθξνχο, λεθξηθήλ αηκφζθαηξαλ θαη νζκήλ, αιιά δηεηεξείην ζαλ λα ήην νινδψληαλνλ.
Αησλία ε νζία κλήκε ζνπ, Γέξνληα ζεβαζηέ, π. Φηιόζεε, θαη εύρνπ απηνύ πνπ είζαη λα ιππεζή ηνλ Κόζκνλ ν Κύξηόο καο θαη λα
αλαδείμε θαη άιινπο ζαλ θαη ζέλα ζηνπο ζθνηεηλνύο καο ηνύηνπο θαηξνύο ηνπ αληηρξίζηνπ, πξνο ζηεξηγκόλ ησλ επζεβώλ, πνπ
αγαπνύλ ηνλ Κύξηνλ ελ αιεζεία, δηόηη πνιύ θνβνύκαη κήπσο εηο ην αλάζηεκα ζνπ ζα είζαη ν ΣΔΛΔΤΣΑΗΟ΢!
(δεκνζηεχζεθε ζηνλ "Οξζφδνμν Σχπν", 22-5-1980)
http://www.egolpion.net/f_zervakos.el.aspx
Σας προηείνοσμε ακόμη να διαβάζεηε:
1. Δὐαγγειίδνπ γῆ ραξάλ κεγάιελ ...
2. Υξηζηόο γελλάηαη δνμάζαηε ...
3. Αλάζηαζηλ Υξηζηνύ ζεαζάκελνη.....
4. Κπξηαθή ηεο Οξζνδνμίαο ( Α΄ Νεζηεηώλ) - H Αλαζηήισζε ησλ Αγίσλ Δηθόλσλ θαη ε Αγία
Θενδώξα ε Απγνύζηα.
5. Μαθαξίδνκέλ ζε, Θενηόθε Αγλή, θαη ηηκώκελ ηελ αγίαλ ζνπ Κνίκεζηλ, θαη ηελ ύςσζηλ εθ γεο,
πξνο νπξαλόλ
6. Ζ Ύςσζηο ηνπ Σηκίνπ ΢ηαπξνύ
7. ΜΔΣΔΜΟΡΦΩΘΖ΢ ΔΝ ΣΩ ΟΡΔΗ ΥΡΗ΢ΣΔ Ο ΘΔΟ΢
8. Σα Δηζόδηα ηεο Θενηόθνπ - Δνξηή ησλ Δλόπισλ Γπλάκεσλ
΢ύλζεζε ΠΑΕΛ θαη επηκέιεηα παξνπζίαζεο: Δὐάγγεινο ὁ ΢άκηνο
-14-
Μικροπληγή: ΦΩΣΙΕ΢
ΜΕΣΑΝΟΕΙΣΕ
Μικροπληγή: ΢ΕΙ΢ΜΟΙ
ΜΕΣΑΝΟΕΙΣΕ
Μικροπληγή: ΠΛΗΜΜΤΡΕ΢
ΜΕΣΑΝΟΕΙΣΕ
9
η
Πληγή: ΕΜΦΤΛΙΟ΢ Η΄ ΑΝΣΑΡΣΟΠΟΛΕΜΟ΢
ΜΕΣΑΝΟΕΙΣΕ
Ποια θα είναι η 10η πληγή που έρχεται;

Αφυπνιστική Φωνή Πατέρων για ΜΕΤΑΝΟΙΑ

  • 1.
    -1- ΑΑΑΦΦΦΤΤΤΠΠΠΝΝΝΘΘΘ΢΢΢ΣΣΣΘΘΘΚΚΚΗΗΗ ΦΦΦΩΩΩΝΝΝΗΗΗ ΠΠΠΑΑΑΣΣΣΕΕΕΡΡΡΩΩΩΝΝΝ ΓΓΓΘΘΘΑΑΑΜΜΜΕΕΕΣΣΣΑΑΑΝΝΝΟΟΟΘΘΘΑΑΑ ΟΟΟ πππρρρώώώηηηοοοςςς μμμεεεηηηάάά ηηηηηηννν άάάλλλωωωζζζηηη ηηηηηηςςς ΚΚΚωωωνννζζζηηηααανννηηηιιινννοοοσσσπππόόόλλλεεεωωωςςς ΠΠΠαααηηηρρριιιάάάρρρτττηηηςςς ΓΓΓεεεννννννάάάδδδιιιοοοςςς οοο ΢΢΢τττοοολλλάάάρρριιιοοοςςς κκκαααιιι οοο δδδάάάζζζκκκαααλλλόόόςςς ηηηοοοσσσ ΘΘΘωωωζζζήήήθθθ ΒΒΒρρρσσσέέέννννννιιιοοοςςς μμμοοονννααατττόόόςςς... ηηηοοοσσσ μμμααακκκαααρρριιιζζζηηηοοούύύ γγγέέέρρροοονννηηηοοοςςς ΦΦΦιιιλλλοοοθθθέέέοοοσσσ ΖΖΖεεερρρβββάάάκκκοοοσσσ 1ε Έθδνζε ΢ύλζεζε ΠΑΕΛ θαη επηκέιεηα παξνπζίαζεο: Δὐάγγεινο ὁ ΢άκηνο Δεκέμβριος 2014
  • 2.
    -2- Σχόλιο ΠΑΖΛ: Δηαβάδνληαοην θείκελν λνκίδνπκε όηη αλαθέξεηαη ζην ζήκεξα. Με έθπιεμε όκωο δηαπηζηώλνπκε όηη αλαθέξεηαη ζηνπο ρξόλνπο πξηλ από ηελ άιωζε ηεο Πόιεο. Τόηε ε παηδαγωγηθή ξάβδνο ηνπ Κπξίνπ επέιεμε ηνπο ηνύξθνπο ωο ηηκωξνύο γηα ηελ απνζηαζία καο, πξνο ζπλεηηζκό καο. Τώξα πνπ ε απνζηαζία καο ζπλαγωλίδεηαη ηελ αληίζηνηρε ηωλ ρξόλωλ εθείλωλ, πνία παηδαγωγηθή ξάβδν ζα επηιέμεη; Επίζεο ζα ζαο παξαζέζνπκε ιίγεο πιεξνθνξίεο γηα ην Γελλάδην Β΄Σρνιάξην, ηνλ Ιωζήθ Βξπέλληνο (1350-1431 πεξίπνπ) θαη ηνλ ζπγγξαθέα ηνπ θεηκέλνπ καθαξηζηό Γέξνληα π. Φηιφζεν Εεξβάθν. Οη ελλέα πιεγέο πνπ αλαθέξεη ν καθαξηζηφο π. Φηιφζενο Εεξβάθνο, κάησζαλ ηελ Διιάδα καο. Πνηά φκσο ζα είλαη ε 10 ε πιεγή πνπ ζα είλαη θνβεξφηεξε απφ ηηο άιιεο; Μήπσο πιεζηάδεο; Δίηε έηζη, είηε αιιηψο, αθνχ θαη ν ρξφλνο ηνπ ζαλάηνπ καο είλαη άγλσζηνο, κία είλαη ε ιχζε γηα φινπο θαη γηα φια Η ΜΕΤΑΝΟΘΑ. Δὐάγγεινο ὁ ΢άκηνο 27 Γεθεκβξίνπ 2014 Αγίνπ ΢ηεθάλνπ ηνπ Πξσηνκάξηπξνο 1 ε Έθδνζε ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ 1. Αθππληζηηθή θσλή παηέξσλ γηα κεηάλνηα 2. Γελλάδηνο Β´ ὁ ΢ρνιάξηνο 3. Ησζήθ Βξπέλληνο (1350-1431 πεξίπνπ) 4. Παηήξ Φηιόζενο Εεξβάθνο
  • 3.
    -3- 1. Αθππληζηηθή θσλήπαηέξσλ γηα κεηάλνηα
  • 4.
  • 5.
  • 6.
  • 7.
  • 8.
  • 9.
    -9- 2. Γελλάδηνο Β´ὁ ΢ρνιάξηνο ὇ Γελλάδηνο ὑπήξμε ὁ πξῶηνο Παηξηάξρεο Κσλζηαληηλνππφιεσο κεηὰ ηὴλ Ἅισζη. Πξφθεηηαη δηὰ κία ἐμέρνπζα θπζηνγλσκία ηνῦ 15νπ αἰῶλνο, ἡ ὁπνία ἐζθξάγηζε ηῇ πνιππιεύξῳ αὐηῆο δξάζεη ηὴλ πνξεία θαὶ ηὴλ ἐμέιημη ηνῦ ἖ιιεληζκνῦ θαὶ ηῆο ὆ξζνδόμνπ Ἀλαηνιηθῆο ἖θθιεζίαο. Γόλνο εὐπόξνπ νἰθνγελείαο ἀπὸ ηὴ Θεζζαιία, ἐγελλήζε, ἐκνξθώζε θαὶ ἔδξαζε εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιε εἰο κίαλ ἐπνρὴ βαζηὰ ζεκαδεκέλε ἀπὸ ἐληόλνπο ἐθθιεζηαζηηθνπνιηηηθὰο κεηαιιαγάο. ὇ ρξόλνο ηῆο γελλήζεώο ηνπ ηνπνζεηεῖηαη κεηαμὺ ηῶλ ἐηῶλ 1398 θαὶ 1400. Σὸ θνζκηθὸ ηνῦ ὄλνκα ἦην Γεώξγηνο. Ἡ ἐπσλπκία ΢ρνιάξηνο ζεσξεῖηαη νἰθνγελεηαθὴ θαὶ πξνέξρεηαη πηζαλόηαηα ἀπὸ ἀμίσκα κέινπο ηῆο νἰθνγέλεηάο ηνπ εἰο ηὸλ ζηξαηὸ ἢ εἰο ηὰ ἀλάθηνξα. Ἀζαθὴο παξακέλεη ἡ πξνέιεπζηο ηνῦ ὀλόκαηνο Κνπξηέζηνο ἢ Κνξηέζηνο, ὅπεξ ηνῦ ἀπνδίδεηαη θπξίσο θαηὰ ηνὺο κεηαγελεζηέξνπο ρξόλνπο. Δἶλαη κᾶιινλ ἀπίζαλν λὰ πξνέξρεηαη ἀπὸ ἐθιαηηληζκὸ ηνῦ ΢ρνιάξηνο, δεδνκέλνπ ὅηη ὁ Γελλάδηνο ὑπῆξμε ἀληηιαηηληζηὴο θαὶ ζπρλῶο θαηεγόξεζε ἐθείλνπο πνὺ ζπλήζηδνλ λὰ ἐθιαηηλίδνπλ ηὸ ὄλνκά ηνπο. Σὸ πηζαλφηεξνλ εἶλαη λὰ πξόθεηηαη δηὰ κεηαγελεζηέξα παξεκβνιή, ἀπαληνῦζα ἄιισζηε κόλν εἰο ἀκθηιεγόκελα ἔξγα ηνπ, θαὶ ἐμππεξεηνῦζα πξνθαλεῖο ζθνπηκόηεηαο. Σὸ γεγνλὸο ὅηη ἡ νἰθνγέλεηά ηνπ ἦην εὔπνξνο, ηνῦ ἔδσθε ηὴλ δπλαηόηεηα λὰ ἀπνθηήζῃ εὐξπηάηε κόξθσζηλ. Γὲλ ὑπάξρνπλ ζαθεῖο καξηπξίαη ἀλ ἐζπνύδαζε εἰο ζπγθεθξηκέλε ζρνιὴ ἢ ἀλ ἐκαζήηεπζε πιεζίνλ θάπνηνπ δηδαζθάινπ ηῆο ἐπνρῆο ηνπ. ὇ ἴδηνο καξηπξεῖ ὅηη ὑπῆξμε αὐηνδίδαθηνο· ζεσξεῖηαη ὅκσο βέβαην ὅηη παξεθνινύζεζε καζήκαηα ἐπηθαλῶλ δαζθάισλ, ὅπσο ηνῦ Γακαζθελνῦ Θενθιήηνπ, ηνῦ λνκνδηδαζθάινπ Μεζνδίνπ, ἴζσο ηνῦ Γεσξγίνπ Γεκηζηνῦ ἢ Πιήζσλνο, θαζὼο θαὶ ηνῦ ΢πκεὼλ Θεζζαινλίθεο. Ἡ ἔκθπηνο θηινκάζεηα θαὶ ἡ εὐθπΐα ηνπ ηὸλ ἐβνήζεζαλ λὰ ἐπηδνζεῖ κὲ δῆιν εἰο ηὰο ζπνπδὰο ηῆο ῥεηνξηθῆο, ηῆο ηαθηηθῆο, ηῆο θηινζνθίαο, ηῆο ζενινγίαο θαὶ ηῆο λνκηθῆο. Γηὰ λὰ δηεπξύλῃ ηὰο θηινζνθηθὰο θαὶ ζενινγηθὰο γλώζεηο ηνπ, ἐμάιινπ, ἔκαζε ἄξηζηα ηὴλ ιαηηληθὴ γιῶζζα, ἀπὸ ηὴλ ὁπνία κεηέθξαζε ἢ ἐζρνιίαζε πνιιὰ ἔξγα θιαζηθῶλ ἗ιιήλσλ θαὶ Λαηίλσλ ἐθθιεζηαζηηθῶλ ζπγγξαθέσλ. Οὕησο, εἰο πνιὺ λεαξὰ ἡιηθία ἐπέηπρε λὰ δηαθξηζῇ δηὰ ηὴλ ἐμαίξεην κόξθσζί ηνπ θαὶ ζπλεδέζε ὅιαηο ζρεδὸλ ηαῖο ἐμερνύζαηο πλεπκαηηθαῖο πξνζσπηθόηεζη ηῆο ἐπνρῆο ηνπ. Ἰδηαίηεξν δεζκὸ ἐδεκηνύξγεζε κὲ ηὸλ κεηξνπνιίηε ἖θέζνπ Μάξθν Δὐγεληθό, ηνῦ ὁπνίνπ ἔγηλε πλεπκαηηθὸ ηέθλν θαὶ ηὸλ δηεδέρζε εἰο ηὸλ ἀγῶλα θαηὰ ηῆο ἑλώζεσο κεηὰ ηῆο Γπηηθῆο ἖θθιεζίαο ὡο ἀξρεγὸο ηῶλ ἀλζελσηηθῶλ. Ἀξρηθῶο ὁ ΢ρνιάξηνο ἤζθεζε ηὸ ἐπάγγεικα ηνῦ δηδαζθάινπ. Ἱ/δξπζε εἰο ηὴλ νἰθία ηνῦ ἰδησηηθὴ ζρνιή, ὅπνπ ἐδίδαζθε γξακκαηηθή, ῥεηνξηθὴ θαὶ θηινζνθία. Ἡ θήκε ηνπ ὡο δηδαζθάινπ, ἡ κεγάιε ηνπ κόξθσζηο θαὶ ἡ ζύλδεζίο ηνπ ηνῖο ἀλαθηόξνηο ηνπ ἔδσθαλ ηὴλ δπλαηόηεηα λὰ θαηαιάβῃ ζεκαληηθὰο δηνηθεηηθὰο ζέζεηο. Σῇ ὑπνζηήξημεη Κσλζηαληίλνπ ηνῦ Παιαηνιόγνπ δησξίζζε ὑπὸ ηνῦ αὐηνθξάηνξνο «θαζνιηθὸο θξηηὴο ηῶλ Ῥσκαίσλ» (ἀλώηαην δηθαζηηθὸ ἀμίσκα ηῆο ἐπνρῆο) θαὶ «θαζνιηθὸο ζεθξεηάξηνο ηνῦ βαζηιέσο Ἰσάλλνπ». Παξαιιήισο δηεδέρζε ηὸλ Ἰσζὴθ Βξπέλλην εἰο ηὴλ ζέζηλ ηνῦ θαζεγεηνῦ ηῆο ζενινγίαο εἰο ηὴλ βαζηιηθὴ Ἀθαδεκία, ὅπνπ ἔθαζηε Παξαζθεπὴ ὠξγάλσλε ζενινγηθὰο ζπδεηήζεηο ηῇ ζπκκεηνρῇ ηῆο βαζηιηθῆο νἰθνγελείαο, ηῶλ ἐπίζεκσλ αὐιηθῶλ θαὶ πιήζνπο ἀθξναηῶλ ηῆο Πόιεσο. Γηὰ ηῆο θαηαιήςεσο αὐηῶλ ηῶλ ζέζεσλ ἀξρίδεη θαὶ ἡ ιακπξὰ πνιηηηθὴ θαὶ ἐθθιεζηαζηηθὴ ζηαδηνδξνκία ηνπ. Γξήγνξα θαζηεξώζε ὡο ὁ θνξπθαῖνο λνκηθόο, ζενιόγνο θαὶ θηιόζνθνο ηῆο Πόιεσο θαὶ ἡ θήκε ηνπ ἐμαπιψζε πέξαλ ηῶλ ὁξίσλ ηῆο αὐηνθξαηνξίαο. Καζὼο ἦην εὔινγν, ἐδεηήζε ἡ ζπκβνιή ηνπ θαὶ ἡ ζπλεξγαζία ηνπ ἀπὸ ηὸλ Ἰσάλλε H´ Παιαηνιόγν δηὰ ηὴλ ἑλσηηθὴ ηνπ πνιηηηθὴ εἰο ηὰ πιαίζηα ηῆο πξνζπάζεηάο ηνπ λὰ ἐμαζθαιίζῃ νἰθνλνκηθὴ θαὶ ζηξαηησηηθὴ βνήζεηα δηὰ ηὴλ ἀληηκεηώπηζη ηνῦ ζπλερῶο αὐμαλνκέλνπ ηνπξθηθνῦ θηλδύλνπ. Δἴο ηηλα πξνθαηαξθηηθὴ ζπλεδξία ἐλ ηνῖο ἀλαθηφξνηο, ἐθιήζε ὁ Γελλάδηνο λὰ ἐθθξάζῃ ηὴλ γλώκε ηνπ. Ἡ θιήζηο αὕηε πξέπεη λὰ
  • 10.
    -10- ζηεξίρζε ὄρη κόλνεἰο ηὴλ ἰδηόηεηά ηνπ ὡο γεληθνῦ ζπκβνύινπ ηνῦ αὐηνθξάηνξνο, ἀιιὰ θαὶ εἰο ἐθείλε ηνῦ ἀλαγλσξηζκέλνπ ζενιόγνπ. ἖θεῖ ὁ ΢ρνιάξηνο ἐμεθώλεζε ζπκβνπιεπηηθὸ ιόγν, κεζ᾽ νὗ ἐηάρζε θαηὰ ηῆο κεηαβάζεσο ηῶλ ὆ξζνδόμσλ εἰο Ἰηαιίαλ θαὶ ηῆο ζπκκεηνρῆο ηνπο εἰο ἑλσηηθὴλ ζύλνδν, ἐθ᾽ ὅζνλ δὲλ ἐμεζθαιίδνλην αἱ ἀλαγθαῖαη πξνυπνζέζεηο δηὰ κία δνγκαηηθὴλ ἕλσζη, ἀθνῦ πξνεγνπκέλσο ἐπειύνλην ἅπαζαη αἱ ζενινγηθαὶ δηαθνξαὶ ρσξίδνπζαη ηὰο δύσ ἐθθιεζίαο. ὇ ιόγνο αὐηόο, πεξίιεςη ηνῦ ὁπνίνπ δηέζσζε ὁ ΢. ΢πξόπνπινο εἰο ηὰ Ἀπνκλεκνλεύκαηά ηνπ, ἀπερεῖ ηὸλ γεληθὸ πξνβιεκαηηζκὸ ἐπηθξαηνῦληα ηὴλ ἐπνρὴ ἐθείλε ζρεηηθῶο ηῇ ζθνπηκόηεηη ηῆο ὀξζνδόμνπ ζπκκεηνρῆο εἰο κηὰ ζύλνδν ἐλ Ἰηαιίᾳ ἀπνβιέπνπζα εἰο κία ζπκβαηηθὴ θαὶ θάη᾽ νἰθνλνκίαλ ἕλσζη ηῷ ἀληαιιάγκαηη ηὴλ ἀκθηζβεηνπκέλε παξνρὴ νἰθνλνκηθῆο θαὶ ζηξαηησηηθῆο βνεζείαο ἐθ κέξνπο ηνῦ πάπα. Δἰο ηὴλ ΢ύλνδν ηῆο Φεξάξαο - Φισξεληίαο (1438-1439) ὁ ΢ρνιάξηνο ἔθζαζε κὲ θαζπζηέξεζη ἀξθεηῶλ κελῶλ. Σὸ ἐξώηεκα δηὰ ἐθεῖ ζηάζη ηνπ θαηὰ ηὰο ζπδεηήζεηο ἀπεζρόιεζε ἐληόλσο ηὴλ ἐπηζηεκνληθὴ ἔξεπλα κέρξη ζήκεξνλ. Ἡ ἐπηθξαηνῦζα ἄπνςηο (θαὶ ὑπνζηεξίδεηαη θπξίσο ἀπὸ ῥσκαηνθαζνιηθνὺο θύθινπο, δηὰ εὐλνήηνπο ιόγνπο) ἐκθαλίδεη ηὸλ ΢ρνιάξην ἔλζεξκν ὑπνζηεξηθηὴλ ηῆο ἑλώζεσο, ὅπσο αὕηε κεζσδεπόηαλ ἀπὸ ηνὺο Λαηίλνπο, δηὰ ηὴλ ὁπνία κάιηζηα ἐμεθώλεζε θαὶ ζρεηηθνὺο θηινιαηηληθνὺο ιόγνπο. Μηὰ ἄιιε ζεσξία, εἰο ηὴλ πξνζπάζεηά ηεο λὰ ἐπηιύζῃ ηὰ ἀλαθύπηνληα πξνβιήκαηα ηῆο πξνεγνπκέλεο ἀπόςεσο, δηεηύπσζε ηὴλ ἐθδνρὴ ηῆο ὑπάξμεσο δύν ΢ρνιαξίσλ, ἑλὸο θηιελσηηθνῦ θαὶ ἑλὸο ἀλζελσηηθνῦ, ηνῦ κεηέπεηηα παηξηάξρνπ Κσλζηαληηλνππόιεσο, ἡ ὁπνία ὅκσο ζήκεξα ἔρεη ἐγθαηαιεηθζεῖ γηαηὶ δὲλ ζηεξίδεηαη εἱο ἀληηθεηκεληθὰ ἐπηρεηξήκαηα. Σέινο, κηὰ λεσηέξα ζεσξία, ζηεξηδόκελε ζρεδὸλ ἀπνθιεηζηηθῶο εἰο ηὰ ἴδηα ηὰ ἔξγα ηνπ, ἐκθαλίδεη ηὸλ ΢ρνιάξην ἔληνλα ἀλζελσηηθὸ θαὶ ἐξγαζζέληα δηὰ ηὴλ ἀπνηξνπὴ ηῆο ἀπὸ ηὸλ πάπα θαὶ ηνὺο «ἑλσηηθνύο» ὆ξζόδνμνπο κεζνδεπνκέλεο ςεπδέλσζεο. Σὰ πξνζαγφκελα ἐπηρεηξήκαηα δηὰ ηὴλ ζηήξημε ηῆο ζεσξίαο αὐηῆο ζπλνςίδνληαη εἰο ηὰο ἐμὴο δηαπηζηώζεηο· α´. ηὰ ἀπνδηδόκελα ζηὸλ ΢ρνιάξην ἔξγα θηινιαηηληθνῦ πεξηερνκέλνπ (ὅπσο εἰδηθὰ νἱ ιόγνη νὓο θέξεηαη λὰ ἔρεη ἐθθσλήζεη θαηὰ ηὴ ζύλνδν) εἶλαη λόζα θαὶ ἀπνηεινῦλ κεηαγελέζηεξεο πξνζζῆθεο εἰο ηὸ θύξην ζῶκα ηῶλ γλήζησλ ζπγγξακκάησλ ηνπ· β´. ἡ ἰδηόηεο ηνῦ ΢ρνιάξηνπ ὡο ιατθνῦ δὲλ ηνῦ ἐπέηξεπε λὰ ιάβεη ἐλεξγὸ κέξνο εἰο ηὰο ζπδεηήζεηο θαὶ πνιὺ πεξηζζόηεξν λὰ ἐθθσλήζεη ιόγνπο, ἐθόζνλ ὁ ἴδηνο ὁ αὐηνθξάηνξ εἶρε ῥεηῶο ἀπαγνξεύζεη ηὴ ζπκκεηνρὴ ιατθῶλ εἰο ηὴλ ζύλνδν. γ´. ὁ ἴδηνο ὁ ΢ρνιάξηνο καξηπξεῖ (Ἄπαληα, II, 258) ὅηη ἦην ὁ ζπληάθηεο ηνῦ ιόγνπ ηὸλ ὁπνῖν ἐθθώλεζε ὁ Βεζζαξίσλ ζηὴ ζύλνδν θαὶ ἀληέθξνπζε ηὶο ζεσξίεο ηνῦ Λαηίλνπ ἀξρηεπηζθόπνπ Ρόδνπ Ἀλδξέα. δ´. ἐμέθξαζε ὁ ἴδηνο ηὴλ ἔληνλν δπζθνξία ηνπ δηὰ ηὴλ ἀιιαγῆ ηῆο ζηάζεσο ηῶλ κεηξηνπαζῶλ «ἐλσηηθῶλ», νἱ ὁπνῖνη ἀπεδέρζεζαλ ηειηθῶο ηὰο ἀπαηηήζεηο ηῶλ Λαηίλσλ (Ἅπαληα III, 110-113), δη᾽ αὐηὸ θαὶ πξνεηίκεζε λὰ ἀπνρσξήζῃ κεηὰ ηνῦ ἀδειθνῦ ηνπ αὐηνθξάηνξνο Γεκήηξηνπ θαὶ ηνῦ θηινζόθνπ Γεσξγίνπ Γεκηζηνῦ ἢ Πιήζσλνο, πξὸ ηῆο ὑπνγξαθῆο ηνῦ ηειηθνῦ Ὅξνπ ηῆο ἑλώζεσο. Μεηὰ ηὴλ ἐπηζηξνθὴ ηνῦ εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιε, ὁ ΢ρνιάξηνο δὲλ ἐκθαλίδεηαη λὰ παίξλεη ἐλεξγὸ κέξνο, ηνπιάρηζηνλ θαηὰ ηὰ πξῶηα ἔηε ἀπὸ ηὴλ ὑπνγξαθὴ ηῆο ἑλώζεσο, εἰο ηὰο δηακάραο κεηαμὺ «ἐλσηηθῶλ» θαὶ «ἀλζελσηηθῶλ». Γηεηήξεζε ηὰ ἀμηώκαηά ηνπ εἰο ηὰ ἀλάθηνξα, θαζὼο θαὶ ηὴλ ζέζηλ ηνῦ ἐπίζεκνπ ζενιόγνπ, παξαδίδνληαο ηὰ ηαθηηθὰ καζήκαηά ηνπ ἑθάζηε Παξαζθεπή. Μόιηο ηῷ 1444, κεηὰ ἀπὸ πξνηξεπηηθὴ ἐπηζηνιὴ ηνῦ θίινπ θαὶ δηδαζθάινπ ηνπ Μάξθνπ Δὐγεληθνῦ, ἐκθαλίδεηαη εἰο ηὸ πξνζθήλην θαὶ ιακβάλεη ἐλεξγὸ κέξνο εἰο ηὸλ ἀλζελσηηθὸ ἀγῶλα. Σὸ ἐπόκελν ἔηνο (1445) ὡξίδεηαη ὡο ὁ θύξηνο ὁκηιεηῆο εἰο δηάζθεςηλ, ἡ ὁπνία ἐπξαγκαηνπνηήζε εἰο ηὸ παιάηηνλ ηνῦ Ξπιαιᾶ ηῇ ζπκκεηνρῇ ιαηηληθῆο ἀληηπξνζσπείαο ὑπὸ ηνῦ ἐπηζθόπνπ Βνξηώλεο Βαξζνινκαίνπ Λαπάηζη, δηὰ ηὴλ ἀλαλέσζη ηνῦ ἑλσηηθνῦ ὄξνπ. Δἰο ηὰο δηεμαρζεῖζαο ζπδεηήζεηο ὁ ΢ρνιάξηνο θαηέῤῥηςε ηὰ ἐπηρεηξήκαηα ηῶλ Λαηίλσλ θαὶ ἀπέθξνπζε ηὴλ ιαηηληθὴ δηδαζθαιία ηνῦ filioque. Αἱ δεκόζηαη αὐηαὶ ζπδεηήζεηο ηνῦ ΢ρνιάξηνπ, ηὰο ὁπνῖεο ἀκέζσο κεηὰ ζπλέζεζε εἰο ὀγθῶδεο ζύγγξακκα κὲ ηίηιν· Πεξὶ ηῆο ἐθπνξεύζεσο ηνῦ Ἁγίνπ Πλεύκαηνο, ἀπνηεινῦλ ηὴλ ἀπαξρὴ ηῆο δεκνζίνπ δξάζεψο ηνπ ἐλαληίνλ ηῶλ ἀπνθάζεσλ ηῆο ΢πλόδνπ ηῆο Φισξεληίαο. Πξνεγνπκέλσο, ὁ Μάξθνο Δὐγεληθόο, ὁιίγν πξὸ ηνῦ ζαλάηνπ ηνπ, ηνῦ εἶρε ἐπίζεκσο ἀλαζέζεη ηὴλ ἀξρεγία ηῶλ ἀλζελσηηθῶλ. Παξαιιήισο ὁ ΢ρνιάξηνο ἐμεθνινύζεζε λὰ πξνζθέξῃ ηὰο ὑπεξεζίαο ηνπ εἰο ηὸ θξάηνο θαὶ εἰο ηὰ ἀλάθηνξα. Ἡ ἀλζελσηηθὴ ηνῦ δξαζηεξηόηεο δὲλ θαίλεηαη λὰ ἐπεξέαζε ζνβαξῶο ηὴλ εὔλνηα ηνῦ αὐηνθξάηνξνο Ἰσάλλε Ζ´ πξὸο ηὸ πξόζσπό ηνπ, νὔηε θαὶ ηνῦ δηαδόρνπ ηνπ (ἀπὸ ηὸ 1448) Κσλζηαληίλνπ ΗΑ´ Παιαηνιόγνπ. Παξ᾽ ὅια αὐηά, ηὸ 1450 ὁ ΢ρνιάξηνο ἀπεθάζηζε λὰ ἐγθαηαιείςῃ ηὰ θνζκηθὰ ἀμηώκαηα θαὶ ηὰο ἀπνιαπάο ηνπο θαὶ λὰ ἐλδπζεῖ ηὸ κνλαρηθὸ ζρῆκα, εἰο ζηηγκὴ κάιηζηα θαηὰ ηὴλ ὁπνίαλ, ὅπσο ὁ ἴδηνο καξηπξεῖ, αἱ ζρέζεηο ηνπ ηῷ παιαηίῳ ἦζαλ ἄξηζηαη (Ἅπαληα, IV, 472). Ἡ ἀπόθαζίο ηνπ αὕηε ἀπεηέιεη ἐθπιήξσζη παιαηᾶο ηνῦ ἐπηζπκίαο, ἀιιὰ θαὶ ζπκκόξθσζη πξὸο ζρεηηθὴ πξνηξνπὴ ηνῦ πλεπκαηηθνῦ ηνῦ παηξὸο Μάξθνπ Δὐγεληθνῦ. ἖γθαηέιεηςε ηὴ Μνλὴ ηνῦ Παληνθξάηνξνο, ὅπνπ δηέκελε κεηὰ ηὸλ ζάλαην ηῶλ γνλέσλ ηνπ, θαὶ εἰζῆιζε εἰο ηὴλ θνηλνβηαθὴ Μνλὴ ηνῦ Υαξζηαλείηνπ κὲ ηὸ ὄλνκα Γελλάδηνο. Ἀπὸ ηὴλ ζέζη αὐηὴ ἐπεδόζε ἀπεξίζπαζηνο εἰο ηὸλ ἀλζελσηηθὸ ηνῦ ἀγῶλα, ζπγγξάθνληαο ἀληηιαηηληθὰ ἔξγα θαὶ θαζνδεγῶληαο ηνὺο ὁκνθξόλνπο ηνπ εἰο ηὴλ κὴ ἀπνδνρὴ ηῶλ ὅξσλ ηῆο ΢πλόδνπ ηῆο Φισξεληίαο. ΢πνπδαία δξαζηεξηόηεο ηνῦ Γελλαδίνπ θαηὰ ηὴλ πεξίνδν αὐηὴ ὑπῆξμε ἡ ἀλάζεζηο εἰο αὐηὸλ ηῆο θαηερήζεσο εἰο ηὴλ ὀξζόδνμνλ δηδαζθαιία ηνῦ Ἄγγινπ ἱεξένο Κσλζηαληίλνπ Πιάηξε, ἀλεπίζεκνπ ἀπεζηαικέλνπ ηῶλ Υνπζηηῶλ ηῆο Πξάγαο δηὰ ηὴλ δηαπξαγκάηεπζη ηῆο ἑλώζεσο κὲ ηὴλ ὆ξζόδνμε ἖θθιεζία (1451). ἖λ ηῷ κεηαμύ, ηὰ πνιηηηθὰ θαὶ ἐθθιεζηαζηηθὰ πξάγκαηα εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιε εἶραλ πάξεη πνιὺ ἄζρεκε ηξνπή. ἖κπξὸο ηνῦ θαζεκεξηλῶο αὐμαλνκέλνπ ηνπξθηθνῦ θηλδύλνπ, ὁ αὐηνθξάησξ Κσλζηαληῖλνο ἐδέρζε, εἰο κία ὕζηαηνλ πξνζπάζεηα λὰ ἐμαζθαιίζῃ βνήζεηα ἀπὸ ηὴλ Γύζε, ηὴλ κεηὰ ἀπὸ ἐλεξγείαο ηῶλ κεηξηνπαζῶλ ἀλζελσηηθῶλ ἐπαλάιεςη ηῶλ δηαπξαγκαηεύζεσλ δηὰ ηὴλ ἕλσζη ηῶλ ἖θθιεζηῶλ. ὇ πάπαο ἀπέζηεηιε ἐλ Κσλζηαληηλνππόιεη ἀληηπξνζσπεία κὲ ἐπηθεθαιῆο ηὸλ πξώελ ὆ξζόδνμν κεηξνπνιίηε Ῥσζίαο θαὶ λῦλ θαξδηλάιην Ἰζίδσξν. ἖ηο ηὰο ζπδεηήζεηο αἵηηλεο δηεμήρζεζαλ ἐλ παιαηίῳ ηνῦ Ξπιαιᾶ (Ννέκβξηνο 1452), πξνζεθιήζε θαὶ ἔιαβε κέξνο θαὶ ὁ Γελλάδηνο «ὀξηζκῷ βαζηιηθῷ θαὶ ἀμηώζεη ηῶλ αἰδεζηκσηάησλ ηνύησλ παηέξσλ», ὁ ὁπνῖνο δηὰ ηξίηε θνξὰ ἀληέθξνπζε ηὰ ἐπηρεηξήκαηα ηῶλ Λαηίλσλ (΢ρνιαξίνπ, Ἄπαληα, III, 188-193). Παξὰ ηὸ γεγνλὸο ὅκσο ὅηη ἐπεθξάηεζαλ θαὶ ηόηε αἱ ἀπόςεηο ηῶλ ἀλζελσηηθῶλ θαὶ πξνηάζεθε ἡ ζύγθιεζε λέαο ζπλόδνπ ζηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιε, ηῇ 12 Γεθεκβξίνπ 1452 ἐηειέζζε ἑλσηηθὴ ιεηηνπξγία εἰο ηὸλ λαὸ ηῆο Ἁγίαο ΢νθίαο ἀπὸ ηὸλ θαξδηλάιην Ἰζίδσξν θαὶ κὲ ηὴλ παξνπζία ηνῦ αὐηνθξάηνξνο θαὶ ηῶλ πνιηηηθῶλ ἀμησκαηνύρσλ. Δἰο ηὴλ ἐλέξγεηα αὐηὴ ὁ Γελλάδηνο ἀληέδξαζε ἐληόλσο, θαὶ εἰο ἔλδεημη δηακαξηπξίαο, δηὰ ηὴλ ἔλαληη ηῆο νὐδέπνηε ἀπνζηαιείζεο βνεζείαο λέα πξνδνζία ηῆο ὀξζνδόμνπ πίζηεσο, ἐζπξνθόιιεζε εἰο ηὴλ πόξηα ηνῦ θειηνῦ ηνπ θείκελν κὲ ὀμπηάηε θαηὰ ηῶλ ἑλσηηθῶλ πξνθήξπμηλ. Ἔθηνηε θαὶ κέρξη ηὴλ ἅισζη ηῆο Κσλζηαληηλνππόιεσο ἀπὸ ηνὺο Σνύξθνπο, ἀπεκνλώζε εἰο ηὴλ κνλή ηνπ. Δἰο ηὴλ πξνζπάζεηά ηνπ λὰ δηαθύγῃ κεηὰ ηὴλ θαηάιεςη ηῆο Πόιεσο, ζπλειήθζε αἰρκάισηνο θαὶ ὠδεγήζε εἰο ηὴλ Ἀδξηαλνύπνιη ὡο δνῦινο εἰο ηὴλ ὑπεξεζία ἀμησκαηνύρνπ κνπζνπικάλνπ. ΢ύληνκα ὅκσο ἀλεδεηήζε ἀπὸ ηὸλ πνξζεηὴ Μσάκεζ θαὶ ὠδεγήζε εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιη, ὅπνπ ἐδέρζε ὡο πξώηε εὔλνηα ηνῦ ζνπιηάλνπ ηὴλ ἄδεηα λὰ ζέζεη εἰο ἐπαλαιεηηνπξγία ηὴλ κνλή ηνπ. Σῇ 6ῃ Ἰαλνπαξίνπ 1454 ἐμειέγε ἀπὸ ζύλνδν πιεζηνρώξσλ ἀξρηεξέσλ πξῶηνο κεηὰ ηὴλ Ἅισζη παηξηάξρεο Κσλζηαληηλνππόιεσο θαὶ ἐλεζξνλίζζε δη᾽ ἐπηζήκνπ ηειεηῆο ἀπὸ ηὸλ ζνπιηάλν, ὁ ὁπνῖνο ηνῦ παξαρώξεζε ηὸλ λαὸ ηῶλ Ἁγίσλ Ἀπνζηόισλ δηὰ λὰ ἐγθαηαζηήζεη ἐθεῖ ηὸ Παηξηαξρεῖν. Ἂλ θαὶ ὀιηγόρξνλνο, ἡ παηξηαξρεία ηνῦ Γελλαδίνπ ζεσξεῖηαη ζεκαληηθόηαηε γηὰ ηὴλ ἱζηνξία ηόζν ηνῦ λεώηεξνπ ἖ιιεληζκνῦ, ὅζν θαὶ ηῆο ὆ξζνδόμνπ ἖θθιεζίαο. Ἡ παξαρώξεζηο εἰο αὐηὸλ ηῶλ πξνλνκίσλ ἀπὸ ηὸλ Μσάκεζ ἀπεηέιεζε ηὴλ ἀθεηεξία δηὰ ηὴλ ἐμαζθάιηζε ηῶλ ἀλαγθαίσλ πξνυπνζέζεσλ ἐπηβηώζεσο ηνῦ ἔζλνπο θαὶ ηῆο ὀξζνδόμνπ ρξηζηηαληθῆο πίζηεσο θαηὰ ηὴλ
  • 11.
    -11- ἐπαθνινπζήζαζα καθξαίσλε δνπιεία.Παξαιιήισο, ἡ ἵδξπζηο ἀπὸ ηὸλ Γελλάδην ηῆο Παηξηαξρηθῆο ΢ρνιῆο ἔζεζε ηὰ ζεκέιηα ηῆο πλεπκαηηθῆο δσῆο ηνῦ ὑπνδνύινπ πιένλ γέλνπο. Σῷ 1456 ὁ Γελλάδηνο ἠλαγθάζζε, θάησ ἀπὸ ηὸ βάξνο ηῶλ ἀλππέξβιεησλ πξνβιεκάησλ θαὶ ηῆο ἐπηζθαινῦο ὑγείαο ηνπ, λὰ παξαηηεζῇ θαὶ λὰ κεηαβῇ εἰο ηὴλ Μνλὴ Βαηνπεδίνπ εἰο ηὸ Ἁγηνλ Ὅξνο. Ἀξγόηεξα ἐγθαηεζηάζεθε κόληκα εἰο ηὴλ Μνλὴ ηνῦ Σηκίνπ Πξνδξόκνπ (εἰο ηὸ ὅξνο Μελνίθηνλ) πιεζίνλ ηῶλ ΢εξξῶκ, ὅπνπ ἀπέζαλε κεηὰ ηὸ 1472. Ἂλ θαὶ κεηὰ ηὴλ παξαίηεζί ηνῦ ἦιζε δὶο εἰο ηὴλ Κσλζηαληηλνύπνιη, δὲλ ἔρεη ἀπνδεηρζεῖ κὲ βεβαηόηεηα ὅηη ἐπαλῆιζε εἰο ηὸλ παηξηαξρηθὸ ζξόλν. ὇ Γελλάδηνο ὑπῆξμε ἀλακθηζβήηεηα κία ἀπὸ ηὰο ἐμνρνηέξαο θπζηνγλσκίαο ηνῦ 15νπ αἰῶλνο. ΢πγρξόλσο ὅκσο ὑπῆξμε θαὶ ἡ ηξαγηθνηέξα πξνζσπηθόηεο ηῆο ἐπνρῆο ηνπ. Παξὰ ηὰο νἰαζδήπνηε ἀληηῤῥήζεηο αἵηηλεο θαηὰ θαηξνὺο δηεηππώζεζαλ ὡο πξὸο ηὴλ ἀξρηθή ηνπ ζηάζη εἰο ηὴλ ΢ύλνδν ηῆο Φισξεληίαο, ἡ πξνζθνξά ηνπ εἰο ηὴλ ὆ξζνδνμία ὑπῆξμε ηεξάζηηα. Ἀιιὰ θαὶ αἱ ὑπεξεζίαη ηνπ πξὸο ἔζλνο δὲλ πξέπεη λὰ ὑπνηηκεζνῦλ, ἂλ ἀμηνινγεζνῦλ ζσζηά, θαὶ ἐληὸο ηῶλ πιαηζίσλ ηῶλ ἔληνλσλ πνιηηηθῶλ ἀλαζηαηώζεσλ ἐπηθξαηνύλησλ θαηὰ ηὴλ ἐπνρή ηνπ. ὇πσζδήπνηε, νἱ θαηὰ θαηξνὺο ἀπνδεδνκέλνη εἰο απηὸλ αὐζηεξνὶ ραξαθηεξηζκνὶ θαὶ αἰ πνιιάθηο ἀθξαῖαη ἐθηηκήζεηο ηῆο γεληθνηέξνπ πνιηηείαο ηνπ ἀληαλαθινῦλ δηαθνξεηηθὰο ηνπνζεηήζεηο ἔλαληη ηῶλ ἐθθιεζηαζηηθνπνιηηηθῶλ πξαγκάησλ ηῆο ἐπνρῆο ηνπ, δη᾽ αὐηὸ θαὶ δὲλ εἶλαη πάληνηε ἀπειιαγκέλαη ὑπνθεηκεληθῶλ ζηνηρείσλ. Σῷ ἀλαληηῤῥήηῳ πινχηῳ ηῶλ γλώζεώλ ηνπ θαὶ ηῷ ηεξαζηίῳ ζπγγξαθηθῷ ηνπ ἔξγῳ θαηαιακβάλεη δηθαησκαηηθῶο κία ἀπὸ ηὰο πξῶηαο ζέζεηο εἰο ηὴλ βπδαληηλὴλ Γξακκαηεῖα. Σὰ ἔξγα ηνῦ ἐμεδόζεζαλ παξὰ ηῶλ L. Petit – X. Siderides – M. Jugie – Oeuvres Completes de Georges Scholarios, vol. I-VIII, Paris 1928 - 1936. http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=gr&id=159 3. Ησζήθ Βξπέλληνο (1350-1431 πεξίπνπ) Ο κνλαρφο ηεο κνλήο ΢ηνπδίνπ θαη ιφγηνο Ησζήθ Βξπέλληνο δηέζεηε κεγάιε κφξθσζε θαη εμαζθνχζε επηξξνή ζηα ηειεπηαία ρξφληα ηεο Απηνθξαηνξίαο ζηελ Κσλζηαληηλνχπνιε. Γελλήζεθε πεξί ην 1350 κ.Υ. θαη πέζαλε πεξί ην 1431, κφιηο επηά ρξφληα πξηλ ζπλέιζεη ε ΢χλνδνο ζηελ Φεξξάξα γηα λα ζπδεηήζεη γηα ηελ έλσζε ησλ Δθθιεζηψλ. Ήηαλ «δηδάζθαινο ηεο Ηεξάο ησλ ρξηζηηαλψλ ζενινγίαο θαη δηδάζθαινο ησλ Δπηζηεκψλ εθ Βαζηιέσο θερεηξνηνλεκέλνο». Ήηαλ επίζεκνο ηεξνθήξπθαο ηνπ Παηξηαξρείνπ θαη θχξεηηε ζην Η.Ν. ηεο Αγίαο ΢νθίαο. Δπίζεο δηνξίζζεθε σο «δηδάζθαινο ησλ δηδαζθάισλ», δειαδή πξχηαλεο ηεο Παηξηαξρηθήο ΢ρνιήο Κσλζηαληηλνππφιεσο. Ήηαλ γλψζηεο ηεο ειιεληθήο θαη ηηαιηθήο γιψζζαο. Ο άγηνο Μάξθνο Δθέζνπ ν Δπγεληθφο θαη ν Γελλάδηνο ΢ρνιάξηνο, πξψηνο Παηξηάξρεο Κσλζηαληηλνππφιεσο κεηά ηελ Άισζε, θαη νη δχν νκνινγεηέο ηεο πίζηεσο, ήηαλ καζεηέο ηνπ. Έγξαςε πνιιά ζεκαληηθά ζπγγξάκκαηα θαη αγσλίζηεθε γηα ηελ νξζνδνμία. Δίλαη αμηνπξφζεθηνη νη ραξαθηεξηζκνί πνπ ηνπ πξνζδίδεη ν νκνινγεηήο ηεο πίζηεσο, άγηνο Μάξθνο ν Δπγεληθφο, ζε ζηίρνπο πνπ εγξάθεζαλ ζην ηάθν ηνπ δηδαζθάινπ ηνπ. Καηά ηνλ άγην Μάξθν Δπγεληθφ ν Ησζήθ Βξπέλληνο ήηαλ «ππξίπλνπο», «ζεεγφξνο βξχζηο», «ν ηνπ Λφγνπ πξφκαρνο ελζένηο ιφγνηο», «ν ζηεξξφηαηνο ηεο αιεζείαο ζηχινο», ν «θαλφηαηνο νξζνδνμίαο ιχρλνο», «ν ιακπξφηαηνο ησλ αγαζψλ εξγάηεο θαη ηεξπλφηαηνο ησλ θαιψλ επαηλέηεο, ν δνγκαηηζηήο αθξηβήο πιαλσκέλνηο». Καη θαηαιήγεη: «Αιι’ σ, Πάηεξ κέγηζηε, Παηέξσλ θιένο, κέκλεζν θαη λπλ ησλ πνζεηλψλ ζνπ ηέθλσλ, Θεψ παξεζηεθψο, ηε κεγάιε Σξηάδη». Γ.Ρ http://adrianoupolis-orestiada.blogspot.gr/2012_01_20_archive.html
  • 12.
    -12- 4. Παηήξ ΦηιόζενοΕεξβάθνο ΑΡΥΗΜΑΝΓΡΗΣΖ΢ ΦΗΛΟΘΔΟ΢ ΕΔΡΒΑΚΟ΢ Αξρηκαλδξίηνπ π. Αξζελίνπ Κνκπνύγηα Ο π. Φηιφζενο Εεξβάθνο ππήξμελ ν πξχηαληο ηνπ νζίνπ βίνπ, κέγαο θήξπμ θαη πλεπκαηηθφο, εγνχκελνο ππέξ ηα πεληήθνληα έηε ηεο κνλαδηθήο δηα ηελ πλεπκαηηθφηεηα θαη αγηφηεηά ησλ ζε φιελ ηελ εθηφο ηνπ Αγίνπ Όξνπο πεξηθέξεηαλ, Ηεξάλ Κνηλνβηαθήλ Μνλήλ Εσνδφρνπ Πεγήο Λνγγνβάξδαο Πάξνπ. Δίλαη ν κεγαιχηεξνο, κα ίζσο θαη ν ηειεπηαίνο πλεπκαηηθφο αζηήξ ν π. Φηιφζενο, επεηδή ν θφζκνο απνζπληίζεηαη, επεηδή πιένλ ν θφζκνο πεξηήιζελ εηο ρείξαο ηνπ ζαηαλά θαη ζα είλαη αλάμηνο ηνηνχησλ αγίσλ αλδξψλ θαη επεηδή ίζσο είλαη ηα ηειεπηαία ηνπ, φπσο ν ίδηνο θαη δηεηχπσζε θαη έγξαςε πνιιάθηο. Ο π. Φηιφζενο ήην ν εγνχκελνο, ν αζθνχκελνο εηο ηελ αζθεηηθήλ δσήλ θαη ν Ηεξνθήξπθαο θαη Πλεπκαηηθφο φιεο ηεο Διιάδνο. Ζ Ηεξά απηή Μνλή ηεο πεξηθήκνπ Λνγγνβάξδαο, ε κνλαδηθή απφ πνιιά έηε εηο ηελ πλεπκαηηθφηεηα, αξηζκνχζε κφιηο πξν νιίγσλ εηψλ ππέξ ηνπο ηεζζαξάθνληα κνλαρνχο, ηνπο νπνίνπο επνίκαλελ ν ζνθφο θαη άγηνο Γέξνληαο, πην πνιχ κε ην θσηηζκέλνλ θαη άγηνλ παξάδεηγκά ηνπ ππέξ ηα πεληήθνληα έηε. Τπήξμελ ν θήξπθαο ηνπ Δπαγγειίνπ θαη ν Δμνκνιφγνο, φρη κφλνλ εηο ηελ Μνλήλ πνπ επνίκαλελ, αιιά θαη εηο φιελ ηελ λήζνλ Πάξνλ, ηαο πέξημ λήζνπο, αιιά θαη εηο ηαο πεξηζζνηέξαο πφιεηο ηεο Διιάδνο. ΢πλεδχαζελ ν καθάξηνο ηελ κνλαρηθήλ άζθεζηλ θαη ηελ θνηλσληθήλ ηεξαπνζηνιηθήλ δξάζηλ. ΢ε φια ηα κέξε ηεο Διιάδνο είρελ πλεπκαηηθά ηέθλα. Μεγάινο ήην ν ζεβαζκφο πνπ έηξεθνλ πξνο ηνλ Γέξνληα φρη κφλνλ ηα πλεπκαηηθά ηνπ ηέθλα, αιιά θαη θιεξηθνί, Αξρηεπίζθνπνη, Αξρηεξείο θαη απηή ε Η. ΢χλνδνο. Δίδνλ Αξρηεξέα, φηαλ ν Γέξνληαο ήην αθφκε εμήθνληα πέληε εηψλ, λα ζθχβε θαη λα ηνπ αζπάδεηαη ην ρέξη. Έγξαςε πνιιά πλεπκαηηθά σξαία βηβιία, άξζξα, επηζηνιάο (εθηφο ησλ ρηιηάδσλ πξνζσπηθψλ επηζηνιψλ ζηα πλεπκαηηθά ηνπ ηέθλα). Δμνκνινγνχλην ζ' απηφλ, εθηφο εθαηνληάδσλ θιεξηθψλ, αιιά θαη πνιινί Αξρηεξείο. Αη ιεηηνπξγίαη ηνπ ήζαλ πάληα κε δάθξπα, αη θξπθαί πξνζεπραί θαη αγξππλίαη πνιιάθηο νινλχθηηαη γελφκελαη κεηά θιαπζκψλ αθαηάπαπζηαη, ε πξαφηεο ηνπ ακίκεηνο. Δίρε ηελ επηπρίαλ ν γξάθσλ ηαο γξακκάο ηαχηαο, λα αλήθε είο ηελ Ηεξάλ απηήλ Μνλήλ θαη λα γαινπρεζή επί πνιιά έηε πιεζίνλ ηνπ θαη λα θαξή ππ' απηνχ Μνλαρφο, λα ηνλ πξνσζήζε εηο ηελ Ηεξσζχλελ θαη κε ηελ εληνιήλ ηνπ θαη άδεηάλ ηνπ λα πξνρεηξηζζή Πξεζβχηεξνο ππφ ηνπ Μεηξνπνιίηνπ Ναππαθηίαο, καθαξηζηνχ Υξηζηνθφξνπ, πνπ απεζπάζζε ηε αδεία ηνπ γηα δχν ηξία έηε, δηα λα βνεζήζε ηνχηνλ. Δίρελ ν καθαξηζηφο Γέξνληαο πάληα ζην φλεηξφλ ηνπ, φπσο ραξαθηεξηζηηθά κνπ έγξαθελ εηο επηζηνιήλ ηνπ, λα πιαηζηψζε ηελ κνλήλ κε κνξθσκέλνπο θαηά θφζκνλ κνλαρνχο, θαίηνη θαηά θαηξνχο εγθαηαβίσζαλ αξθεηνί πηπρηνχρνη, αιιά δη' αγλψζηνπο ιφγνπο δελ παξέκεηλνλ εηο ηελ Μνλήλ, δηα λα θέξσκελ φινη αλάινγνλ επζχλελ δηα ηελ ζεκεξηλήλ απνγνεηεπηηθήλ αξηζκεηηθήλ ζκίθξπλζηλ ηεο ζεκεξηλήο Μνλήο. Αθφκε είρνλ ηελ εμαηξεηηθήλ ηηκήλ, νιίγαο εκέξαο πξν ηεο εηξεληθσηάηεο εθδεκίαο ηνπ, λα επξεζψ πιεζίνλ ηνπ θαη λα ηνπ πξνζθέξσ ηαο ηαπεηλάο κνπ ππεξεζίαο, σο θαη ηελ πξνηειεπηαίαλ κεηάδνζηλ ηεο ζείαο Κνηλσλίαο. Όλησο ππέθεξελ απφ ηελ νπξίαλ, πνπ ηνπ δεκηνπξγνχζε δηαξθή ηάζηλ πξνο έκεηνλ θαη δελ εδχλαην, μεζπψληαο ζε δπλαηφλ βήρα. Σνπ έιεγνλ: "Γέξνληα, ν Κύξηνο κε ηελ δνθηκαζίαλ απηήλ ζέιεη λα θαηνρπξώζε νγδνήθνληα εηώλ θόπνπο θαη κόρζνπο δηα ην Άγηνλ Όλνκά Τνπ, δηα λα κελ ηα ιηρλίζε ν ζαηαλάο ηελ ηειεπηαίαλ ώξαλ κε ην ηειεπηαίνλ όπινλ, ηελ επάξαηνλ ππεξεθάλεηαλ". Καη κνπ απαληνχζελ: "Δόμα ζνη ν Θεόο, ό,ηη ζέιεη ν Κύξηνο". Δπίζεο ηνπ έιεγνλ: "Γέξνληα, θεύγεηο θαη αθήλεηο ηνλ ελ απνζηαζία θόζκνλ θαη ηα πλεπκαηηθά ζνπ παηδηά εηο ρείξαο ηνπ εξρνκέλνπ αληηρξίζηνπ". Καη απηφο απαληνχζε: "Πξάγκαηη, ε απνζηαζία είλαη κεγάιε θαη ε θαηαζηξνθή θαη ην ηέινο ηνπ Κόζκνπ πνιύ θνληά". Αθφκε ηνπ είπνλ: "Γέξνληα, λα πξνζεύρεζζε εηο ηνλ Κύξηνλ, όηαλ ζα πάηε εθεί, δηα ηελ ειεεηλόηεηά κνπ, δηόηη είκαη ειεεηλόο θαη αδηόξζωηνο, ωο θαη δηα ηαο δύν Μνλάο ζνπ, ηαο νπνίαο ν ζαηαλάο ζα ζειήζε κεηά ηελ θνίκεζίλ ζνπ λα ζηληάζε ζαλ ην ζηηάξη". Καη κνπ απαληνχζε: "Εάλ εύξω παξξεζίαλ εηο ηνλ Χξηζηόλ καο, ζα πξνζεύρωκαη δη' όινπο". Έθπγα απφ ηελ Μνλήλ κε ηελ πεπνίζεζηλ φηη δελ ηνλ μαλαβιέπσ πιένλ δσληαλφλ, φπσο θαη έγηλελ. Μεηά ηελ αλαρψξεζίλ κνπ εθνηκήζε. Δθνηκήζε ηελ εκέξαλ ηνπ Αγίνπ Ησάλλνπ ηνπ Θενιφγνπ θαη ηνπ κεγάινπ Αξζελίνπ. Σνλ επήξε ν καζεηήο ηεο αγάπεο, ν Ησάλλεο ν Θενιφγνο θαη ν άγηνο Αξζέληνο, δηφηη ζαλ απηνχο εγάπεζε ηνλ Υξηζηφλ ζαλ θαη απηνχο εξγάζζεθε αζθνχκελνο ζηελ κνλαρηθή άζθεζε θαη ην θήξπγκα ηνπ Δπαγγειίνπ. Έθπγε εθ ησλ καηαίσλ, κφιηο έθακε επί ηνπ θξεββάηνπ ηελ απφιπζηλ ηνπ Όξζξνπ ηνπ αγίνπ Ησάλλνπ ηνπ Θενιφγνπ θαη ηνπ νζίνπ Αξζελίνπ, κε ηαο ηειεπηαίαο ιέμεηο: "Τώξα πιένλ θεύγω, ζα θνηκεζώ". Καη έθιεηζε ακέζσο γηα πάληα ηνπο νζίνπο νθζαικνχο ηνπ. Ζ θεδεία ηνπ ήην θάηη ην αζπλήζηζηνλ θαη ζπγθηλεηηθφλ, κε θιαπζκνχο θαη δάθξπα, κε πιήζνο θφζκνπ, εληνπίνπ θαη μέλνπ, κε πιήζνο θιεξηθψλ θαη κνλαρψλ θαη αξθεηνχο Αξρηεξείο. Έγηλε θεδεία ηελ νπνίαλ ζα επεζχκνπλ φινη νη κεγηζηάλεο θαη φινη νη Παηξηάξραη θαη Αξρηεπίζθνπνη θαη Μεηξνπνιίηαη, ησλ νπνίσλ ε δφμα ηνπ αμηψκαηνο ζηεξεί ηνχηνπο ηεο δφμεο, πνπ απφ εδψ αληηδνμάδεη ν Κχξηνο ηνπο
  • 13.
    -13- ηαπεηλνχο ηεο γήο. Αμηνζεκείσηνλήην φηη ελψ είρνλ πεξάζεη 36 ψξεο κε αξθεηή δέζηε, ην φζηνλ ζψκα ηνπ Γέξνληνο δελ είρελ θαλ ζεκεία απνζπλζέζεσο, αιι' νχηε άθελε ηελ ζπλήζε ζε φινπο ηνπο λεθξνχο, λεθξηθήλ αηκφζθαηξαλ θαη νζκήλ, αιιά δηεηεξείην ζαλ λα ήην νινδψληαλνλ. Αησλία ε νζία κλήκε ζνπ, Γέξνληα ζεβαζηέ, π. Φηιόζεε, θαη εύρνπ απηνύ πνπ είζαη λα ιππεζή ηνλ Κόζκνλ ν Κύξηόο καο θαη λα αλαδείμε θαη άιινπο ζαλ θαη ζέλα ζηνπο ζθνηεηλνύο καο ηνύηνπο θαηξνύο ηνπ αληηρξίζηνπ, πξνο ζηεξηγκόλ ησλ επζεβώλ, πνπ αγαπνύλ ηνλ Κύξηνλ ελ αιεζεία, δηόηη πνιύ θνβνύκαη κήπσο εηο ην αλάζηεκα ζνπ ζα είζαη ν ΣΔΛΔΤΣΑΗΟ΢! (δεκνζηεχζεθε ζηνλ "Οξζφδνμν Σχπν", 22-5-1980) http://www.egolpion.net/f_zervakos.el.aspx Σας προηείνοσμε ακόμη να διαβάζεηε: 1. Δὐαγγειίδνπ γῆ ραξάλ κεγάιελ ... 2. Υξηζηόο γελλάηαη δνμάζαηε ... 3. Αλάζηαζηλ Υξηζηνύ ζεαζάκελνη..... 4. Κπξηαθή ηεο Οξζνδνμίαο ( Α΄ Νεζηεηώλ) - H Αλαζηήισζε ησλ Αγίσλ Δηθόλσλ θαη ε Αγία Θενδώξα ε Απγνύζηα. 5. Μαθαξίδνκέλ ζε, Θενηόθε Αγλή, θαη ηηκώκελ ηελ αγίαλ ζνπ Κνίκεζηλ, θαη ηελ ύςσζηλ εθ γεο, πξνο νπξαλόλ 6. Ζ Ύςσζηο ηνπ Σηκίνπ ΢ηαπξνύ 7. ΜΔΣΔΜΟΡΦΩΘΖ΢ ΔΝ ΣΩ ΟΡΔΗ ΥΡΗ΢ΣΔ Ο ΘΔΟ΢ 8. Σα Δηζόδηα ηεο Θενηόθνπ - Δνξηή ησλ Δλόπισλ Γπλάκεσλ ΢ύλζεζε ΠΑΕΛ θαη επηκέιεηα παξνπζίαζεο: Δὐάγγεινο ὁ ΢άκηνο
  • 14.
    -14- Μικροπληγή: ΦΩΣΙΕ΢ ΜΕΣΑΝΟΕΙΣΕ Μικροπληγή: ΢ΕΙ΢ΜΟΙ ΜΕΣΑΝΟΕΙΣΕ Μικροπληγή:ΠΛΗΜΜΤΡΕ΢ ΜΕΣΑΝΟΕΙΣΕ 9 η Πληγή: ΕΜΦΤΛΙΟ΢ Η΄ ΑΝΣΑΡΣΟΠΟΛΕΜΟ΢ ΜΕΣΑΝΟΕΙΣΕ Ποια θα είναι η 10η πληγή που έρχεται;