1. Îíîøèéí òóõàé îéëãîëò
ÀÓ-íû äîêòîð Ý.Áàÿðìàà
2011 îíû 08 ñàðûí 25

2. 2011-2012 îíû õè ýýëèéí
øèíý æèëèéí ìýíä õ¿ðãýå!
ÝÌØÓÈÑ-èéã òºãñºõºä
268 õîíîã ¿ëäëýý!

3. Íîçîëîãèéí çàð èì
Íîçîëîãèÿ- ªâ íèéã ñóäàëäàã øèíæëýõ óõààíûã õýëíý.
1. Ýòèîëîãèÿ- øàëòãààí
2. Ïàòîãåíåç- ýìãýã æàì
3. Îðãàíîïàòîëîãèÿ- ýðõòýíèé ýìãýã ñóäëàë
4. Ñèíäðîìîëîãèÿ- õàì øèíæ ñóäëàë
5. Êëàññèôèêàöèÿ è íîìåíêëàòóðà- àíãèëàë íýð
òîìú¸îëîë
6. Ïðèíöèïû ëå åíèÿ è ïðîôèëàêòèêè- Ýì èëãýýíèé áà
óðüä èëàí ñýðãèéëýõ çàð èì
7. Ïàòîìîðôîç- ªâ íèé ººð ëºëò
8. Ñòàòèñòèêà- ä¿í øèíæèëãýý

4. ªâ íèé øàëòãààí
• Øàëòãààí:
1. Ãàäààä- Ýêçîãåííûé –
(ãýìòýë, õàëäâàð,
ìýðãýæëèéí, áóé îð íû ã.ì.)
2. Äîòîîä –Ýíäîãåííûé
(óäàìøëûí, òºðºëõèéí)
“Ëå èòü íå áîëåçíü, à áîëüíîãî”
Ì.ß. Ìóäðîâà

5. ªâ íèé ýìãýã æàì, õàì øèíæ
Ýìãýã æàì íü øàëòãààíààñ ãàäíà àëèâàà ºâ òíèé
áèå ìàõáîäûí ôèçèîëîãè áîëîí äàðõëààíû áàéäàë,
ýìãýã ïðîöåññò ¿ç¿¿ëæ áóé õàðèó óðâàë á¿õèé
åðºíõèé ýìãýã ïðîöåññûí ìåõàíèçì þì.
Øàëòãààí íü îëîí ÿíç ºâ í¿¿äèéí ýìãýã æàì îéðîëöîî
á¿ëýã ºâ í¿¿ä áàéäàã. Æ íü:
Õàðøëûí, õýò ìýäðýãæèõ ºâ í¿¿ä, àóòîèììóííû,
ãðàíóëåìàòîçûí á¿ëýã ºâ í¿¿äèéã õýëæ áîëíî.

6. ªâ íèé ýìãýã æàì, õàì øèíæ
Ñèíäðîìîëîãèÿ- Ýðõòýí òîãòîëöîîíû ýìãýã ººð ëºëò,
ýìãýã æàìòàé õîëáîîòîé õàì øèíæèéã ñóäàëäàã
øèíæëýõ óõààíûã õýëíý.
ªâ íèé ò¿¿õýíä ñèíäðîìûí îíîø òàâèãäàõ ÿâäàë áàéäàã.
Ñèíäðîì Çîëëèíãåðà-Ýëëèñîí I – áåòà ýñèéí áèø
àäåíîìà, Çîëëèíãåðà-Ýëëèñîí II ãàñòðèíåìè,
ãàñòðîäóîäåíàëü ñèñòåìûí ãàñòðèíîìà.
Ñèíäðîì Ãóäïàñ åðà- Ẻð áà óóøãèíä àóòîàíòèòåëèéí
çºðëºã ¿¿ñ , èììóí êîìïëåêñ ¿¿ññýíýýñ : óóøãèíä
öóñàðõàã ¿ðýâñýë, Ẻðºíä õóðäàí äàâøèëòòàé
ãëîìåðóëîíåôðèò ¿¿ñäýã.
Ñèíäðîì Àëüáåðòà- Áººðíèé ãëîìåðóëîíåôðèò,
âðîæäåííàÿ ãëóõîòà, Ó õðîìîñîìûí äîìèíàíò

7. ªâ íèé íîçîëîãè
ÄÝÌÁ-èéí Îëîí Óëñûí ªâ èí ýìãýãèéí X
àíãèëàë 2010 îíä äàõèí çàñâàðëàãäàí
õýâëýãäñýí.

8. ªâ íèé ïàòîìîðôîç
ªâ èí ýìãýãèéí ñòàíäàðò õàì øèíæ, ýìãýã æàì
ïðîöåññèéí òîãòâîðòîé áàéäàë ÿíç á¿ðèéí õ¿ èí
ç¿éëèéí íºëººãººð àëäàãäàæ ºâ ëºë áîëîí íàñ
áàðàëòûí øèíæ ººð ëºãäºõèéã õýëíý.

9. ÄÈÀÃÍÎÇ - ÎÍÎØ
Ýì ë¿¿ëýã èéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäàë, áèå ìàõáîäèä
èëýðñýí ºâ èí, ýìãýã áîëîí ãýìòýë ò¿¿íèé ¿õëèéí
øàëòãààíûã àíàãààõ óõààíû íýð òîìú¸îãîîð îëîí
óëñûí ºâ èí ýìãýãèéí àíãèëàëûí äàãóó íýãòãýí
èëýðõèéëñýí ýìíýëãèéí ä¿ãíýëòèéã õýëíý. Îíîøèä:
1. Ǻâõºí ºâ èí ýìãýã , ãýìòýë áèø ýìãýã áàéäàë ìºí
îðíî.
2. ¯õëèéí øàëòãààíûã ä¿ãíýñýí áàéíà.
3. ªâ èí ýìãýãèéí íýð òîìú¸î, àíãèëàëûã òóñãàñàí
áàéíà.

10. Îíîø òàâèõ çàð èì
Íîçîëîãèéí äàãóó áè íý: øàëòãààí, ýìãýã æàì, ýìíýë
ç¿é, á¿òýö ¿éë àæèëëàãààíû ººð ëºëòººð íü îëîí
óëñàä á¿ðòãýí òîìú¸îëîãäñîí àíãèëàëûí äàãóó
òýìäýãëýæ áè íý.
I. ÝÌÍÝË Ç¯ÉÍ ÎÍÎØ
II. ÝÌÃÝÃ ÑÓÄËÀËÛÍ ÎÍÎØ
ãýæ åðºíõèé àíãèëíà.

11. Îíîø òàâèõ çàð èì
Êëèíèê áóþó ýìíýë ç¿éí îíîø:
1. ªâ òíèé çîâèóð øàíàëãàà
2. Áèåèéí åðºíõèé áàéäàë
3. ¯çëýãýýð èëýð áóé õàì øèíæ
4. Ýðõòýí òîãòîëöîîíû ýìãýã ººð ëºëò
5. Ëàáîðàòîðèéí ä¿ãíýëò
6. Ä¿ðñ îíîøëîãîîíû ä¿ãíýëò ìýäýýëýë çýðýã îëîí òàëò
¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íãýýñ òîãòñîí áàéíà.

13. ÝÌÃÝÃ ÑÓÄËÀËÛÍ ÎÍÎØ:
1. Ýñ, ýäèéí øèíæèëãýýíèé
ä¿ãíýëò- áèîïñèéí îíîø
2. Çàäëàí øèíæèëãýýíèé îíîø:
- ªâ íèé ýìãýã æàì, ýìíýë ç¿éã
íÿãòëàí ìàêðî, ìèêðî èëðýëýýð
òºãñãºëèéí îíîøèéã áè íý

14. Îíîøèéí á¿òýö
I. ¯ÍÄÑÝÍ ªÂ ÈÍ - îñíîâíîå çàáîëåâàíèå
II. ¯ÍÄÑÝÍ ªÂ ÍÈÉ Õ¯ÍÄÐÝË –îñëîæíåíèå
îñíîâíîãî çàáîëåâàíèÿ
III. ÕÀÂÑÀÐÑÀÍ ªÂ ÈÍ – ñîïóòñòâóþøèå
çàáîëåâàíèå

15. I. ¯ÍÄÑÝÍ ªÂ ÈÍ
ªºðºº áóþó ººðèéíõºº õ¿íäðýëýýð ºâ òíèéã
ýìíýëãèéí òóñëàìæ àâàõàä õ¿ðãýñýí
óëìààð ¿õëèéí øàëòãààí áîëæ áóþó
ãýìòýëèéã ¿íäñýí ºâ èí ãýíý.
1. Ìîíîêàóçàëüíûé âàðèàíò- 45-50%
2. Áèêàóçàëüíûé âàðèàíò- 35-40%
3. Ìóëüòèêàóçàëüíûé âàðèàíò-10-15%

16. I. ¯ÍÄÑÝÍ ªÂ ÈÍ
1. ªðñºëäñºí ¿íäñýí ºâ èí
ªâ òºíä èëýðñýí 2 ¿íäñýí ºâ íèé àëü àëü íü
äàíãààðàà áàéõäàà ¿õëèéí øàëòãààí áîëäîã
ºâ íèéã êîíêóðèðóþøèå ãýíý. Æèøýý:
1à. Èíôàðêò ìèîêàðäà 1á. Ðàêà ëåãêîãî ñ îáøèðíûì
ìåòàñòàçèðîâàíèåì.
1à. Ãåìîððàãè åñêèé èíñóëüò
1á. Ôëåãìîíîçíî –ÿçâåííûé àïïåíäèöèò îñëîæíåííîãî
ïåðôîðàöèåé è ïåðèòîíèòîì.

17. I. ¯ÍÄÑÝÍ ªÂ ÈÍ
2. Õàìòàðñàí ¿íäñýí ºâ èí:
Äàíãààðàà áàéõäàà ¿õýëä õ¿ðãýõ àäâàðã¿é 2
ºâ èí òîäîðõîé öàã õóãàöààíû ÿâöàä õàìòàð
¿õýëä õ¿ðãýñýí áàéâàë ñî åòàííîå ãýíý.
Æèøýý:
1à. Ãèïåðòîíè åñêàÿ áîëåçíü
1á. Ïåðåëîì áåäðà
2. Íàðàñòàþøåé ñåðäå íîé íåäîñòàòî íîñòè

18. I. ¯ÍÄÑÝÍ ªÂ ÈÍ
3. Ñóóðü ºâ èí:
¯íäñýí ºâ íèé ¿õëèéí øàëòãààí õ¿íäðýëä òîäîðõîé
íºëººëæ áóé ºâ íèéã ôîíîâîå ãýæ õýëíý.
- Èíôàðêò ìèîêàðäà íà ôîíå àòåðîñêëåðîçà.
- Ãåìîððàãè åñêèé èíñóëüò íà ôîíå
ãèïåðòîíè åñêîé áîëåçíè.

19. II. ¯ÍÄÑÝÍ ªÂ ÍÈÉ Õ¯ÍÄÐÝË
¯íäñýí ºâ èíòýé ýìãýã æàìûí õóâüä
õîëáîîòîé ìîðôîëîãèéí á¿òýö ¿éë
àæèëëàãààíû õóâüä ÿëãààòàé ýìãýã
áàéäàë áóþó ïðîöåññûã ¿íäñýí ºâ íèé
õ¿íäðýë ãýíý.
-Ïåðèêàðäèò ïðè ðåâìàòèçìå
-Êðîâîòå åíèå èç ÿçâû æåëóäêà, îñëîæíèâøåìñÿ
ïîñòãåìîððàãè åñêîé àíåìèåé.

20. III. ÕÀÂÑÀÐÑÀÍ ªÂ ÈÍ
ªºðèéí ýìãýã æàì, øàëòãààíààðàà ¿íäñýí ºâ èí áîëîí
ò¿¿íèé õ¿íäðýë, ¿õëèéí øàëòãààíòàé ÿìàð
õîëáîîã¿é ºâ òíèé áèåìàõáîäîä èëýð áóþó
ºâ íèéã ñîïóòñòâóþøèå ãýæ íýðëýíý.
- Ãåìîððàãè åñêèé èíñóëüò ãîëîâíîãî ìîçãà
+ Êàëüêóëåçíûé õîëåöèñòèò
- Ðàê ïå åíè
- Ïå åíî íàÿ íåäîñòàòî íîñòü
+ Ôèáðîìèîìà ìàòêè

21. ÝÌ ÈÉÍ ÀËÄÀÀ
Ýì èéí àëäàà íü ýì èëãýýíèé ¿éë èëãýýíèé ÿâöàä
ñàíàìñàðã¿éãýýð ºâ òºíä ó ðóóëñàí ¿éëäýë,
îíîø òàâèëò áóðóó áàéñàíààñ ¿¿äýëòýé ºðãºí
îéëãîëòóóä áàãòäàã.
-ßòðîãåííîå çàáîëåâàíèå – ýì èëãýý, øèíæèëãýýíèé
ÿâöàä àëäàà ãàðñàíààñ ºâ òíèé áèåä ýìãýã
áàéäàë ¿¿ñ óëìààð ¿õëèéí øàëòãààí áîëñîí
õ¿íäðýë èëýðñýí ¿åä õýðýãëýíý.
-Âòîðè íîå çàáîëåâàíèå- Àëèâàà ýì èëãýýíèé äàðàà
õî¸ðäîã îîð ¿¿ññýí ºâ íèéã õýëíý.

22. ÝÌ ÈÉÍ ÀËÄÀÀ
Ýì èéí àëäààã:
1. Òàêòèêèéí àëäàà- ýì èëãýý îíîøëîãîîíû ÿâöàä
àëäàà ãàðàõ
2. Ýìíýëãèéí áè èã áàðèìòûã áóðóó
òýìäýãëýñýíýýñ ¿¿ññýí àëäàà –Èñòîðè áîë ýä
ìºðèéí áàðèìò ìºí.
3. Îíîøëîãîîíû àëäàà
4. Ýì иëãýýíèé àëäàà
5. Óðüä èëàí ñýðãèéëýëòèéí àëäàà ãýæ áàéíà

23. ÝÌ ÈÉÍ ÀËÄÀÀÍÛ ØÀËÒÃÀÀÍ
Øàëòãààí: 1. Îáúåêòèâíûå. 2. Ñóáúåêòèâíûå.
Îáúåêòèâ øàëòãààí:
1. Ýìíýëýãò õýâñýí õóãàöàà ìàø áàãà áóþó õîíîã
õ¿ðýýã¿é íàñ áàðñàí òîõèîëäîë
(Äî ñóòêè)
2. ªâ òíèé áèåèéí áàéäàë õýò õ¿íä óõààíã¿é, àíàìíåç
àâàõ áîëîìæã¿é áàéõ
3. Îíîø òàâèõ áîëîìæã¿é íºõöºë áàéäàë:
- Ìàø õîâîð òîõèîëäîë
- Ýìíýëãèéí òîíîã òºõººðºìæ áàéõã¿é áàéõ

24. ÝÌ ÈÉÍ ÀËÄÀÀÍÛ ØÀËÒÃÀÀÍ
Øàëòãààí: 1. Îáúåêòèâíûå. 2. Ñóáúåêòèâíûå.
Îáúåêòèâ øàëòãààí:
1. Ýìíýëýãò õýâñýí õóãàöàà ìàø áàãà áóþó õîíîã
õ¿ðýýã¿é íàñ áàðñàí òîõèîëäîë
(Äî ñóòêè)
2. ªâ òíèé áèåèéí áàéäàë õýò õ¿íä óõààíã¿é, àíàìíåç
àâàõ áîëîìæã¿é áàéõ
3. Îíîø òàâèõ áîëîìæã¿é íºõöºë áàéäàë:
- Ìàø õîâîð òîõèîëäîë
- Ýìíýëãèéí òîíîã òºõººðºìæ áàéõã¿é áàéõ

26. ÝÌ ÈÉÍ ÀËÄÀÀÍÛ ØÀËÒÃÀÀÍ
Øàëòãààí: 1. Îáúåêòèâíûå. 2. Ñóáúåêòèâíûå.
Ñóáúåêòèâ øàëòãààí:
1. ªâ òíèéã äóòóó ¿çýõ, àíàìíåç äóòóó àâàõ,
õýòð¿¿ëýí ¿íýëýõ
2. Ä¿ðñ îíîøëîãîî, ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýã äóòóó
õèéñýí, õýòð¿¿ëýí ¿íýëñýí
3. Ǻâëºõ ýì èä ¿ç¿¿ëýýã¿é, ýì èéí ìýäëýã
áîëîâñðîë äóòóó äîðîé áàéõ
4. Ýì ºâ íèé îíîøèéã áóðóó áàéðëóóëàí áè èõ,
êëèíèê ñýòãýëãýý äóòóó áàéõ

27. Îíîøèéí çºðºº - Ðàñõîæäåíèå
Ýì èéí àëäààã äàãàæ ãàð èðýõ íýã ç¿éë áîë îíîø
çºðºõ àñóóäàë þì.
Ýìíýë ç¿éí øèíæèëãýýíèé àëü ò¿âøèíä îíîø çºðæ
áîëíî. Ëàáîðàòîðèéí áîëîí ä¿ðñ îíîøëîãîîíû
øèíæèëãýý çºðºõ, ýñ áà ýä ñóäëàëûí
øèíæèëãýýíèé îíîø çºðºõ ã.ì.
Ð1- ¿íäñýí ºâ èí çºðºõ
Ð2- õ¿íäðýëýýðýý çºðºõ
Ð3- õàâñàðñàí ºâ èí çºðºõ

28. ÝÏÈÊÐÈÇ
ªâ íèé ò¿¿õ áîë ýì èéí ¿éë àæèëëàãààíû ÿâöûã
õàðóóëñàí áàðèìò áè èã ìºí.
Ýïèêðèç- Ä¿ãíýëò òýìäýãëýë
1. ßâöûí ýïèêðèç
2. Õàãàëãààíû ºìíºõ ýïèêðèç
3. Òàñàã áóþó ýìíýëãýýñ øèëæ¿¿ëýõ ýïèêðèç
4. Ýìíýëãýýñ ãàðàõ ¿åèéí ýïèêðèç
5. Òºãñãºëèéí ýïèêðèç

29. Îíîøèéí òîõèðîîã òîäîðõîéëîõ
áîäëîãî

30. Íàñ áàðñàí òîõèîëäîë :
65 íàñòàé ýрýãòýé
• Êëèíèê îíîø
1. Àäåíîìà ïðåäñòàòåëüíîé
æåëåçû. Öèñòîñòîìà.
2. Õðîíè åñêèé ïèåëîíåôðèò.
3. Àòåðîñêëåðîç ñ ïîðàæåíèåì
àîðòû, ñîñóäîâ ñåðäöà, ìîçãà.
Ýìôèçåìà ëåãêèõ.
• Ýìãýã ñóäëàëûí îíîø
1. Ïîâòîðíûé èíôàðêò ìèîêàðäà íà
ôîíå àòåðîñêëåðîçà.
Àòåðîñêëåðîç àðòåðèé ñåðäöà,
àîðòû, ìîçã.
2. Âåíîçíîå ïîëíîêðîâèå âíóòðåííèõ
îðãàíîâ, îòåê ëåãêèõ
3. Àäåíîìà ïðåäñòàòåëüíîé
æåëåçû. Öèñòîñòîìà.
Õðîíè åñêèé ïèåëîíåôðèò.
Ñòàð åñêàÿ ýìôèçåìà ëåãêèõ.
Êàìíè æåë íîãî ïóçûðÿ.

31. Íàñ áàðñàí òîõèîëäîë :
70 íàñòàé ýмýãòýé
• Êëèíèê îíîø
1. Ìåõàíèíè åñêàÿ æåëòóõà.
Ãíîéíûé õîëåàíãèò,
Àáñöåññû ïå åíè
2. Îæèðåíèå. Ôèáðîìèîìà ìàòêè
• Ýìãýã ñóäëàëûí îíîø
1. Ðàê ãîëîâêè
ïîäæåëóäî íîé æåëåçû ñî
ñäàâëåíèåì îáøåãî
æåë íîãî ïðîòîêà
2. Ïîäïå åíî íàÿ æåëòóõà.
Ãíîéíûé õîëåàíãèò,
Àáñöåññû ïå åíè
3. Îæèðåíèå. Ôèáðîìèîìà
ìàòêè

32. Àíõààðàë õàíäóóëñàíä áàÿðëàëàà!