Download to read offline
Uploaded byrawaabdullah
خود . توێژینەوە
الوثيقة تتناول مجموعة من التعليمات والإرشادات المتعلقة بإجراءات محددة في سياق الأعمال، حيث يتم تقسيم المحتوى إلى فقرات تحتوي على تفاصيل بسبب أهمية التفاصيل الدقيقة. كما تُشير إلى المواد والمصادر المطلوبة لتنفيذ كل خطوة، مما يعكس تنظيمًا دقيقًا واهتمامًا بجودة العمل. في النهاية، توضح كيف يمكن تطبيق هذه التعليمات لتحقيق أهداف محددة بكفاءة.
خود . توێژینەوە
- 1. 1 َيةكة بةشي َي(ضواسض وةي طصيت َيتو زيِةوة ) َزيِةوةيتو سةٓةُذةكاُي:َيةكة 1 َيك. صةي َيتو زيِةوة 2 َيتو طشُطي. زيِةوة 3 َيتو ئاًاجني. زيِةوة 4 َيتو طِووسي. زيِةوة 5 َيث و ْصاساوةكا كشدُي ْدةطتِيصا. ِاطة ْكشدُيا َيتو ضةًلةكاُي :َدووة :زيِةوة 1 . َلبٕٔنکرد ی خٕٔد 2 َضووُيهٓة ٓاوطةُطي.
- 2. 2 َيةكة بةشي َيك صةي َيتو زيِةوة : ًشؤظ ئةطةس َيسضاوي بة ض طةيشي َيو و ُةكات خؤي ِايةكي َالكؤًة رياُي هة ئةوة ُةكات خؤي خودي باشي يةتي َهٓة ضووُيذا طةسكةوتوو َيُاب ت . بة خشاخ طةيشكشدُي خود الواصي ْيا ُةبووُي ِشب وا بةخؤ ْبوو الي ْطةجنا َيك صةيةكي طةوسة بؤ تان دسوطت دةكات . وة ًشؤظ َيبوُةوةس لي كؤًةاليةتية صؤس ئةطتةًة كة َيُبتوا ت بة تةُٔا بزيت تاكي طة َيتاك ٓةس وةن ُر لي تشي َهكؤًة طا َيث ويظيت بة تواُاي َالكؤًة يةتي و ئاطيت ِشب وا ْبةخؤبوو و َيس ضطشتين خود طةسكةوتِة بةطة س َهٓة ضووُةكاُيذا . تان دةسووُي َيث لٔاتووة هةاليةُي دةطتةيي , كؤًةاليةتي , ئةخالقي , َهٓة ضووُي . َيث ويظتة خود خؤي َيقبو بلات ئاساطتة َيبلش ت بةسة ئاًاجنةكاُي و َيٓةب طوجناُذُي وة ت َيهةطة ريِطةكةي كة َيت يذا دةري ُاطِاًةيةكي دياسيلشاوي َيٓةب ت . ٓةًوو َيكةط م َكة تا صؤس ٓاوطةُطي َهٓة ضووُي ٓةية ٓيض كةس ُيية َىًكا َيب ت بؤ ئةوةي كؤُرتؤهي ِستو ةيي ضاسةطةسكشدُي َيك صةكاُي َيبةب توُذوتيزي تواُاي بةسطشي كشدُي هة َئشلظت هةكاتي ْريا ِْا و ُْاخؤشييةكا كة هة رياُي طةجنذا سوودةدات . خوود َضطشتينيس د و طشُط َذاويظتيةيث هة َلةييةك دسووطت ٓؤي َتةيدةب كة ًشؤظ ةسووُييةكاُي َوةيةكييبةش سةفتاسةكاُي و َْظوكةوهٓة هةطةس َتيدةب َينيئةس كاسيطةسي كة تان الي َينيئةس بريكشدُةوةيةكي بووُي دسوطتبووُي ٓؤي َتةيدةب َزةكةييس ُضًي ياخود خوود َضطشتينيس ُةبووُي .دةوسوبةسي كةطاُي و ريِطة َيهةطة َبةسدةوا رياُي طةس هة خشاثي كاسيطةسي تاكذا هة خشاخ و َينيُةس سةفتاسي ّضةُذي َِييةويُةس ْخؤيا دةسباسةي ْساكاُيا و بري َتيدةب و ْدةطش ْخؤيا كةطايةتي هة سةخِة صؤس كةطاُة دؤسة َئة .بِاطِةوة ْخؤيا كةطايةتي َِييةكاُييُةس اليةُة ُُّاتوا َوةيةكييش بة ْريا بةساًبةس ُّاساصي بة ْخؤيا صؤس كةطاُة ئةو . ْدةكة ْدةوسوبةسيا سووداوةكاُي طةيشي سةشبيِياُة َتةيدةب ئةًةط ْدةكة طةيش ٓةًيصةيي َلييشت وةن ْكاتييةكاُيا شتة وة َْذةدةيث طشُطي , دةبةطتِةوة سابشدوو ٓةهةكاُي َيَةساوكهد و خةًؤكي و دةسووُي فصاسي وةن بؤي َصةيك ّضةُذي طةسٓةهذاُي ٓؤي ُةبووُي هةوةط صياد . قةهةقي و بشياسةكاُي هة ْٓةهةكشد هة سادةبةدةس هة َوةيةكييش بة ْبشياسدا هة َتيب دووس تان كة ئةوةي ٓؤي َتةيدةب خوود َضطشتينيس هة ئريةيي وة صاُني بةطةوسة خؤ ٓةطيت وة . ُيية َيهقبو ْيا ُاخؤشة ال تشي كةطاُي سةخِةي و َتيدةتشط ْريا ُسةفتاسةكا و ٓؤكاس ئةو هةبةسبووُي بؤية ّدةب تووسة َميٓؤكاس ٓيض بووُي َيبةب داس صؤس . َـتيَذةكشيث ٓةطيت دا ْييا َلييبةش َْضووُةكاهٓة .ُاتةُذسووطت كةطايةتي دسوطتبووُي بؤ ْٓؤكاس خود قبوهلشدُي َزةييس ُضًي تايبةمتةُذياُةي بةب ْريا َتيَِيَلذيث ٌَةيئ هة يةن ٓةس رياُي طشُطي َواصييش و ئاطت بة ئةطةس . ُيية َلييَزيض و َتا ٓيض َْضووُةكاهٓة َي و طات دةتواُني ْٓةًووًا َضووُةكاُذايةهٓة هة ْطةسكةوتِةكا َزييض و َُا هةبةسئةوةي . َِنييُ بةكاسي دسوطت .ْخؤًا يادي َِيِةئب خشاخ و باط بة ْسابشدووًا سؤراُةي رياُي سووداوةكاُي
- 3. 3 َيتو طشُطي زيِة وة : َيطةجن قؤُاغي يت قؤُاغي ِسطؤ اُة هة سووي دةطتةيي و سؤحي و ٓةطت و طؤصةوة بة قؤُاغي ْطةسدةهووهوكا ُاطشاوة طةُر هةاليةكةوة َهٓةو ذةدات خؤي َيبِاط َيِ ت هةاليةكي تش هةسووي كؤًة َيٓةواليةتييةوة دةدات خودي هة َهكؤًة طةدا َيبظةمل َيِ ت قؤُاغي َيطةد يت كة باسودؤخ و ٓة َه ظوكةوتة َيئةس ين و َيُةس ِْييةكا َيث لةوة َيت ذا بةطةس َيدةبش ت ًةبةطت هة ْطةجنا ئةو كةطاُةية كة بة َيت لشا ْتةًةُييا هة َيُ ْوا ( 14 بؤ 30 ) َهطا ي َيئ (داية َيشتؤغو , 2016 ال, 61 ) و كاسيطةسي هةوةسطشتين وة تان شاسةصايي هةدةًي ثةيذابووُي ٓؤي طةُر رياُي هة طشُطي و خود هةدةوسوبةسي ٓةًآةُطي َالكؤًة يةتي َيدةب تة بةسثةضذاُةوةي ٓةطت و دسن ْكشد َيهةطة تان و كاساًةيي هة دئاُي دةسةوة بؤية َيدةكش ت خود هةو َيس طةيةوة هة صاساوةي خؤي َيت بطات بؤ ئةو َيثاس بؤ وة دةكات كاس طوجناُذُة ضطاسي هة ٓاوطةُطي ُاوةوةي ًشؤظ بؤًاُةوة هةطةس تواُا ْهةخؤطوجناُذ هة بري و ِس اكاُي َيف شبووُي َيكاسه للشدُي َيهةطة ِس وة دةوسوبةس ريِطةي اطشتين هة ٓاوطةُطي َيًُوٌال باسودؤخة ي َهٓة و دةسووُية و ضووُييةكاُيذا َهكؤُرتؤ وة ي ِشث دةوساُة ئةوة َيك ٌص َيةك ٍص درواساُةدا و ,ّ(حظ.بلات 2012 ال, 289 ) . هة َلةييةك خوود َضطشتينيس الي َينيئةس بريكشدُةوةي دسوطتبووُي ٓؤي َتةيدةب كة ًشؤظ دةسووُيةكاُي و طشُط َويظتييةيث ٓةًيصة ًشؤظ وة . دةوسوبةسي كةطاُي و ريِطة َيهةطة َبةسدةوا َوةيلييبةش ْسةفتاسةكا هةطةس َتيدةب َينيئةس كاسيطةسي تان ئ بؤ بلات دةطتةبةس َذاويظتيةيث ئةو كة دةدات ئةوة َيهٓةو ضواسدةوسي َِةسةكاُييوسوور بؤ وةالًذاُةوةي و سةفتاس ةوةي و بري بةطصيت َتيبةسصب خوودي َضطشتينيس تان َميكات ٓةس وة . دةوسوبةس كةطاُي و خوود سةصاًةُذي ٓؤي َتةيبب َتيب َينيئةس ثةيوةطت ساطتةقيِة خوودي َضطشتيني((س : َتيدةه ٌَْايث ًاطوؤ . َتيدةب َينيئةس خؤي ساكاُي ساطتةقيِةو تواُاي بة ة )) سادةبةدةس هة َذآةهذاُييث و دةسةكي ُاوباُطي بشي هة بايةخذاس دةطلةوتي ( . Ewen,2003,P22 .) شعيب حمٌود (عوي َزيِةوةكةييتو وة 1988 ثوةكاُي هة سةطةصةكة دوو َْوايُ هة دياواصييةن دؤسة ٓيض كة دةسخيظتووة ) ْكةًرت ًُّض خوودي َضطشتينيس خاوةُي ئةواُةي كة خظتووة ْدةسيا تش َلؤهيِةوةييه ٓةُذيم وة ُية خوود َضطشتينيس ( . ْبوو شلظت و ثاهةثةطتؤ كاسيطةسي َشيهةر َميكات دةكشد ّطةسكةوت بؤ ْئاسةصوويا َصط , ٢ف 0991 ال, 19 ٓةسوةٓا . ) , سوبشتض (ئاُت َزيِةوةكةييتو 1999 َضاُةكةيخ و ٓات ئةطةس َِييةيئةس خوود ّضطشتينيس كة دةسياخنظتووة ْئةجناًةكا ) ,(وهظرت ٓةسوةٓا ّب َئاسا و َطةشتوويت َميه 1965 كؤًةاليةتي ئاسةصووي بة ثةيوةُذي خوود َضطشتينيس َلؤهيِةوةييه هة )
- 4. 4 ك خؤشةويظيت و خوودَضطشتينيس َْوايُهة ٓةية ثةيوةُذيةن ٓيض ئايا هةوةي بوو بشييت َزيِةوةكةيتو هة ئاًاُر َذايت ة ئاسةصووي َوةسييث وة خوود َضطشتينيس َوةسييث هة بوو بشييت طشتِةكةي َطايس وة .خؤشةويظيت و كؤًةاليةتي ئاسةصووي بشيي ْئةجناًةكا , خؤشةويظيت َوةسييث و كؤًةاليةتي ًُّض خوودي َضطشتينيس ْخاوة تاكاُةي ئةو هةوةي ْبوو يت ْوةسدةطش صياتش ْئةوا ضوُلة. ْبةسص خوودي َضطشتينيس خاوةُي كة تاكاُةي هةو صياتش ٓةية خؤشةويظيت بة َْويظتييايث ثةيوةُذيةكي َشةوةيه. ْدةكة َطةس ثةيوةُذي ٓةهي َصواصييث صياتش وة ْخؤيا خوودي بؤ وة تش بؤئةواُةي ٓةية َينيئةس , (قذوسي . تش ئةواُي َلشدُيهقبو وة خوود قبوألكشدُي َْوايُهة 2005 ال, 58 . ) َوةييش ًشؤظ طشوشيت َْطوًايب : ْئةًاُة وتشاوة هةطةس سايةكي و بري ضةُذ كة ٓةهضوُيض ٓاوطةُطي وةٓةسوةٓا َمييةك ٓةهبزاسدُي هةطةس كاسيطةسي كةطايةتييةكةي دؤسي و ْثةسوةسدةكشد بؤ ٓةية طةسةوة َواصاُةييش هةو صياتش ْيا َضلةييسي هة ًشؤظ ساطتةوخؤ ُا َْليايٓةُذ كة َذاُييةيت طوًاُيصي . دةسووُي باسي طوكلشدُي و َْضووهٓة كشدُةوةي َيهخا با و ريِطة دةسووُيذا ضاسةطةسكشدُي هةكاتي ْدةسووُضاُةكا َبةسدةوا كة ئةوةشة هةبةس ٓةس ْدةدة ال خؤي ئاطايي سودؤخي ٓةياُة كة دةسووُياُةي َيطش و خةفةت و َخة و ْٓةهضوو َئة ًياُةي هة بؤئةوةي . َِّيَقهدةخو ُْةخؤشةكا بؤ هةباس هة ضي َطشيس و كؤطح َيب طةسبةطيت بة ْقظةكشد و ّدةسبشي سيطةي هة َتيدةب ُةخؤط َذاُييَطةثيس بة ئةويض . َتيب ْسصطاسيا تش َيبةب ٓةية دا دةسووُي و َيد ُا ْيا دسوطتة ُا ْيا ٓةية ًاُاي كة َبذاتيطو ئةوةي َيبةب َتيَزيٓةهرب طوةًيِةوة و س ضاسةطةسكاسي كة سوودةدات َميكات طةسبةطتة دةسبشيين و ْقظةكشد ثشؤطيظي َئة َْطوًايب. ئاطايي ُا ْيا ئاطايية دسوطت ُطةسصة و طوةيي بذات ساكاُي قظةو هةطةس ُةخؤط ٓاُي َبةسدةوا دةسووُي .ُةكات ُةخؤط صيت ,(قةسةضةتاُي 2010 ال, 16 - 17 . ) هة َتيَِيدةُو خؤي كة . َتةوةيَذةُاطشيث كةطةكةي َظيتيَوهٓة كة َتيدادةُش تايبةمتةُذي ّطشُطرتي بة َضووُيهٓة ٓاوطةُطي َضووُةهٓة هةطةس ْبشياسدا هةطةس وةتواُا. هةطةسخؤيي و ئاساًي بة ْكاسةكا ئةجناًذاُي هة تواُا دؤساود ,(ايصو.ْؤسةكا 2013 ال, 20 . سةفتاسي و كةطي ي ُيصاُة َميٓةُذ بة َتةوةيدةُاطش َِةسيٓدا كةطي َتيدةه تيوةس .) .كؤًةاليةتي ئاسةصووي وة َضييشةسةُط طيفةتي كةًي وة بةسص ثوةيةكي بة ْبةخؤبوو ًتٌاُة و َضووُيهٓة ٓاوطةُطي , صيذ ابو ( َزيةُةوةييتو 1987 ئةجنا ئةو )طةشتة خوود َلشدُيهقبو َْوايُ هة ٓةية بةيةكةوةبةطرتاو ثةيوةُذييةكي كة ًةي , (ًباسن . َضووُيهٓة ٓاوطةُطي وة 2008 ال, 237 . )
- 5. 5 َيتو ئاًاجني زيِةوة : 1 َهقبو ئاطيت. لشدُي خود الي ْطةجنا . ٢ . .ْطةجناالي َضووُيهٓة ٓاوطةُطي ئاطيت 3 َزيِةيتو منووُةي الي خوود َلشدُيهقبو ئاطيت. .)َيً و َشيُ( سةطةصي َييبةث وة 4 . َيً و َشيُ سةطةصي َييبةث َزيِةوةكةيتو منووُةي الي َضووُيهٓة ٓاوطةُطي ئاطيت. 5 . ْطةجنا هةالي َضووُيهٓة ٓاوطةُطي و خود َلشدُيهقبو َْوايُ هة ثةيوةُذي ئاطيت. 6 ِس خودي دياواصي. َي بةسي ئاًاسي ْهةالية طةجناُةوة بة َيث ي طؤساُلاسي ِسثظجؤ ي . َيه طِووسي َهلؤ يِةوة َهة بواساُةي خواسةوة : 1 َيه باطي :ئادةًيضادي بواسي. َهلؤ يِةوةي َيئ ظتا هةطةس ضيين ْطةجنا . 2 َيه باطي : كاتي بواسي . َهلؤ يِةوةي َيئ ظتا َههةطا ّطةالحةددي صاُلؤي قوتابيياُي الي ْطةجنا هةطةس ي َيخو ِْذ ( 2020 - 2021 .) 3 َيشو بواسي. ّ : ٓة َيوه ش صاُلؤي َالطة ّحةددي .
- 6. 6 ْصاساوةكا دةطتِيصاُلشدُي قبوأل :خود كشدُي :ْئةًاُة كة خوود َلشدُيهقبو بؤ كشدووة ْدياواصيا َِاطةييث َْزةسايتو و ْدةسوُضاُا َيث ِ ا طةي ( ًا ط ــ و ــ ؤ ) : َيس ضطشتين خود َييةك لة هة َهثا ِةسةكاُي ًشؤظ كة َيت يذا تان َهٓةو ذةدات َيبب تة َيد طةي بايةخ و َيس ض َيس ضطشتين هةخؤي واتا ٓةطتلشدُي تان بة بةٓا و ُشخي خؤي (. ع , ضيض 2020 ال, 160 ) َيث ِاطةي سؤد ـ ةسص ( 1961 ) : َهقبو لشدُي خود بةٓؤي َيئةس ين بووة َيقبو كشدُي َيث لٔاتووة هة َيت طويصتين تان هة دةسووُي خؤي َيب ِشدةسب يين ِس ةخِة (.سةوشيت هةطةس ٍحوك ْيا 2011 , Fung ) َيث ِاطةي ( قةسةض ـ ةتاُي ) : ئةطةس َيًِذا ْيا طةوسة بة ضاوي َيس ض طةيشي خؤي ُةكات ئةوا هة رياُي َالكؤًة يةتي و َهٓة ضووُيصذا طةسكةوتوو َيُاب ت ( . قةسةضةتاُي , 2011 , ال 351 ) َهٓة ٓاوطةُطي ضووُي : ئ كة ٓةية دياواص ساي و بري ضةُذ َضووُيهٓة ٓاوطةُطي َِاطةييث بؤ وة : ْةًاُة َيث ِاطةي صاُا ( دي ـ وفؤسد ) : كة َيث ي واية كةطي ٓ َهٓة سووي هة اوطةُط ضووُي َيكةط لة ِس واُطةيةكي خؤي خودي بؤ بابةتي ِس هة خؤويظيت هة دووسة ْديادياكا باسودؤخة هة دةكات ئاساًي بة ٓةطت ٓةية واُطةي َيدةب ٓةطتياس خؤُةويظتيةي ئةو ت َيت بؤ بيين تش كةطاُي كشدُي َيش بة واتة وةيةكي َهٓة بابةتيياُة ْيا َيدةطةُط َيِ ت ,(عضيض. 2020 ال, 81 ) َيث ِاطةي ( خويى , 2007 ) : ئاًارةي بةوة كشدووة ٓاطةُطي َهٓة ضووُي بشيتيية هة تواُاي كةس هة َيكؤُرتؤ كشدُي سةفتاس و َهٓة ضووُةكاُي ريشاُة ضاسةطةسي ئةو َيك صاُة دةكات كة دووضاسي َيدةب تةوة بة َُةس و ُياُي َيًاًة َيهةطة ْباسودؤخةكا دةكات ,(عضيض. 2015 ال, 86 ) .
- 7. 7 َيث ِاطةي كشداسي : َيد بةدةطيت طةُركة منشةيةي هةو بشيتيية َيِ ت هة َيث وةسي َيس ضطشتين خود . َيد بةدةطيت طةُر كة منشةيةي هةو بشيتيية َيِ ت َيث هة وةسي َهٓة ٓاوطةُطي ضووُي . طةُر َِاطةييث : ِب كة قؤُاغةية ئةو بوُيادُةس ئيذابي و كاسيطةس كةطايةتيةكي َتيدةتواُش َتيتيادادةُش كةطايةتي اغةي طةجني صؤسي بة , َِةسيسووخ و سةشبني و توُذسةو كةطايةتييةكي بؤ َتيب بِاغةيةن َتيدةتواُش َضةواُةشةوةيث بة َتيب تةًةُي َتةيدةكةو 20 بؤ 40 ب تةًةُةط َئة ٓةهبةتة طاهييةوة َشييص تةًةُي ة كة َتيدةوتش َزةيتو بةو , َتيدادةُش ًشؤظ ين ْريا دؤسبةدؤسةكاُي بواسة ٓةًوو هة ْسادةبةدةس هة تواُايةكي و ووصة ٓيواو خاوةُي ,َيًَشتوغوَي(ئ 2016 ال 61 )
- 8.
- 9. 9 ب ەغی دٔٔەو ٕٔپێػ تٕێژیُۀەکاَی ٔتێٕری چٕارچێٕەی یەکەو تۀەرەی چٕا :یەکەو خٕد لبٕڵکردَی تێٕری رچێٕەی ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی تیۆری چٕارچێٕەی :دٔٔەو دٔٔەو تۀەرەی خٕٔد لبٕڵکردَی پێػٕٔی تٕێژیُۀەی :یەکەو ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی پێػٕٔی تٕێژیُۀەی :دٔٔەو
- 10. 10 یەکەو تۀەرەی خٕد لبٕڵکردَیتیۆری چٕارچێٕەی :یەکەو ضیٕەیهی ٨١٠٨ خٕٔد پێُاضەی نە باش : دەنێت ٔ دەکات ٠ . لبٕڵکردَی ڕێس ٔ بایەر جێگەی ببێتە دەدات ْۀڵ تاک تێیذا کە ٌيرۆڤەکا نەپاڵُەرەکاَی یەکێکە خٕد رێسگرتُی بێت لبٕڵ خۆی ْەیە کە ئۀەی ٔەک ڕەفتاری ٔ ڕۀغت ٔ کەضێتی نەضەر ٌدا دٕکى بەبێ خۆی ، (ضیٕەیهی ٨١٠٨ ال ، ٠٧٨ .) ٨ . ( ضًیث کٕبر ٠٩٧٦ ) خٕٔد بەْای نە تاکە کەضایەتی بریاری کە دەکات خٕٔد نە ٍرێسگرت ضەیری ٔا : يُذال کە راضتەلیُەی ٔێُە ئەو ٔە . خۆی خٕٔدی نە تاک ئاراضتەکاَی يأەی نە دەکرێت بۆ دەربڕیُی بەغێٕەیەک ،(عسیس.خۆی خٕٔدی رێسگرتُی نەضەر یەکەو پهەی بە پەیٕەضتە خۆی خٕدی بۆ دەکات درٔضتی ٨١٠١ ال ، ٠١ ) :خٕد لبٕڵکردَی غێٕەی نەگەڵ ، ٌْەڵطەَگاَذ نەگەڵ ،خۆی خٕدی ضەر نە ْەیە ڕاضتی بڕیارداَێکی کە دەکات لبٕڵ خۆی کە کەضەیە ٔئە ْێسی بۆ ٌدرکپێکردَیا ْەرٔەْا ،ٌبکە بڕیارەکاَی نەضەر کار تر کەضەکاَی ئۀەی بێجگەی بأەڕەکاَی تٕاَاکاَی نە ٍئازادیػ ْەیە ٌخۆیا بە تاک ْەضتکردَی ئەَجايی نە خٕد لبٕڵکردَی،ٍبەردۀايب ٌخۆیا بڕیارەکاَی ضەر ٔ خٕد بَٕٔی گرَگ بە ٌْەضتکرد ڕێگای نە چَٕکە دەبێت خٕدۀە بەْای بە ٌْەضتکرد ٔ کۆيەڵگادا نە ئەَذايبَٕی تا بەضتُی پػت ٔە ،بکات ْەژيار ٍبەرْەيٓێ کەضێکی بە خۆی ئەکات تاک نە ٔا زاَیُی بەْا ٔ خۆی تٕاَای بە ک ،(ضیٕەیهی.ٌبەربەضتەکا کۆَترۆڵکردَی ڕێگەی نە ئاياَجەکاَی بە ٍگەیػت ٔ کارەکاَی جێبەجێکردَی ٨١٠٨ ال، ٠١١ )
- 11. 11 خٕد ْەبَٕٔی ٌیاخٕد لبٕڵکردَی : ٌٕٔنەب ٌگٕياَکرد ڕێگەی نە ٔئە دايەزراَذَذٔٔە ٌٕٔب غیکردَۀەی نەضەر خۆی فەنطەفەکەی بُچیُەی دیکارت دەياَخات یػە دیکارت ْەر ْۆغیاربَٕۀەیە پهەی ٍبەرزتری ٌگٕياًَکرد ٔئە الی چَٕکە ْۆغیاربَٕۀە بەردەو ە )دیکارت ْەو کۀاتە دەکەيۀە بیر ٍ(ي دەڵێت بۆیە بَٕذا بەراَبەر نە دەدۆزێتۀە بۆ ٌگٕياَکردًَا ٔئە چارەضەری بذۆزێتە َەبَٕذا ٔ ٌٕٔب ٌنەَێٕا َٓێُە پەیٕەَذیە ٔئە ٔیطتٕیەتی گٕزارغتی َٕضەر بٕە ٌگٕياَکرد ڕێگاظ ٍباغتری ٔە خٕدی self-expression نە کردَە گٕزارغت ٍَٕضی ٔایە بڕٔای فرۆیذ ٕٔەک . دەکات يەیطەر خۆی دَیابیُی بۆ تێ يەدٕی ( غیعرەی پارچە ئەو ٕٔب باظ پ َْٕەریە ٔ ْسری ئەدەبی کتێبێکی نە باتەکە ٌچۆ ٔەک :خٕد ک بە ەڵ بکەو ضایکۆنۆژیا ْەرَەْاتی تۆ ٔ دەرْات دڵى ) ! نێٕەت ٔلطە ٔخەَذە ئەو کە .ْەرَەْاتی،ْەرَەْاتی،َەْاتی ،!(ئازاد َەباتی ٔ َٕلڵ ٔغەکر نەباتی تۆ ْەیە ٨١٠١ ال، ٠١ - ١١ ( :خٕد لبٕڵکردَی ڕێگاکاَی :ٌئەياَە پێکٓاتٕٔە پێکٓاتە چٕار ٔ يێػکی ٔێُەیەکی نە أ - پێکرد ْەضت نە ْەضتپێکرأ؛پێکذیت خٕدی ٔەضفکردَی بۆ دەدات ٌَیػا خۆی خٕدی ٌڕێگاکا کە ٌٔێُەکا َی .پێذەکات ْەضت کە خۆی کەضایەتی ب - .کۆيەاڵیەتی تێکەاڵیەتی ئەَجايی نە خۆی خٕدی بەرۀپێػبردَی ٔ ْەضتپێکردَی نە پێکذیت:کۆيەاڵیەتی خٕدی ج - کەضایەت ٔێُەی بەرۀپێػبردَی ٔ ٌْەضتپێکرد نە پێکذیت:)يطانی(ًََٕەی خٕدی .خۆی خٕدی ی د - دا کۆيەاڵیەتی نە َاگَٕجێ کە دەکات غتێک ْٕٔەي ٔەضف ٔ خۆی خٕدی بە ْەضتکردَە ئۀەظ:تایبەت خٕدی ئەو تٕٔغی ْەرزەکار زۆری بە خەڵک بە بەرايبەر بکات ئاغکرا َاتٕاَرێ ،(عەنی.دەبیت داڵەتە ٨١٨١ ال، ٠٨٧ )
- 12. 12 ئۀاَیتردا ٔنەَا خٕدگەرایی : خٕدبەدٔای ٌگەڕا ٔاتە خٕدگەرایی دەبیُێتۀە نۀیتردا خۆی ْەيیػە ٕبەڵک ڕَٔٔادات خۆيذا پەتیی خٕدی ٕنەَێ نە ٔ دەرۀەدا نەگەڵ نەبُەڕەتذا خٕدگەرایی بەڵکۆ دەرۀە نە ٔ ٌجیٓا ٔ نەئۀاَیتر َیە ٔٔدابڕا پەتی خەضڵەتێکی تەيا بُاضێت خۆی ئۀەی بۆ خٕدێک ْٕٔەي دەبُرێتۀە ئۀیتردا الی ٔ ٌجیٓا َٔا ٌچۆ بساَێت تا ئۀیتردەکات غای ئۀە نەبەر ؟. ٍْەی پێکۀە ٌچۆ ٍپێکۀەی بۆچی ئێًە بەاڵو . ٌٕٔب پێکۀە نە بریتییە نەبُەڕەتذا ٌٕٔب دەبُێت ئەو نەْیچ َەبڕٔأەدایە پەیٕەَذیەکی ٕنەَێ بَٕۀەرێکە يرۆڤ ئۀاَیتردا ٕنەَێ بَٕٔە ئێًە بَٕٔی چَٕکە ٍْەی پێکۀە ُغٕێ ْیچ ٔ کات بکرێت خۆی نەدەرٔەی ٔدابڕا پەتی خٕدێکی ٔەک يرۆڤ ٔێُای َاکرێت کذا . ، (عەنی ٨١٨١ ال ٠٠١ - ٠٠١ ) ٕخ نەگەڵ دیانۆگ د دا : لطە زۆر ٌْەئٕيا خۆیذا خٕدی نەگەڵ دیانۆگە َائايادەیی ضەردەيەدا نەو ٌيرۆڤەکا گرفتەکاَی ٍگۀرەتری نە یەکێک نەکە ٍدەگری گۆێ زۆر ٌیا دیکە کەضاَی بۆ ٍدەکەی ٌنەخۆيا گٕێع َە ٍدەکەی ٌخۆيا نەگەڵ َەلطە کەچی دیکە ضاَی بێت بەتەَٓا کاتێکع. بێت بەتەَٓا کاتی ٍکەيتری ضەردەيە ئەو يرۆڤی کردٔٔە ٔەْای ٌژیا جەَجاڵی . ٍدەگری ْأەڵی دەکاتە دیکە تر ْەرغتێکی ٌیا ئەَترَێت ٌیا ٌٕتەنەفسێ ٌیا ٌٕتەنەف ٌیا یەکطەر ٔ ڕادەکات خۆی نەخٕدی ضازبکات خۆیذا نەگەڵ ْێًاَاَە گفتٕگۆیەکی َٔأبەَا بۀەیە پێٕیطتی يرۆڤ نەخٕد خۆدزیُۀەیە کتٕيت ئەيەظ خۆی بۆ پالَەکاَی ؟ خراپ ٌیا دەکات باظ کردٔٔە؟ ضەرلاڵ خۆی بەچی ؟ دَٔیایەدا نەو چیە خەریکی بساَێ نەخۆ دیانۆگ نۀکەضاَەی ْەَذێک ڕەَگە ٍچی گرفتەکاَی چارەضەرکردَی دیانۆگ ٍَەب ڕازی ٌخۆیا نەخٕدی ٌَاکە ٌیا ٔئە کٕژاَذَۀەی ٔاتە بکات بەرپای دا خۆی خٕدی نەگەڵ تاک کە ئاغتیەک ئاغتبَٕۀەیە بیرکردَۀیە خٕد نەگەڵ ْەژيار ضایکۆنۆژیاَە بەخٕێُذَۀەیەکی دەکرێت ئەيەظ بەرپابٕٔە تاک خٕدی ٔنەَا َاتەبایاَەی ٔ يهًالَێ ٔ جەَگ چەي بۆ ٍبکەی (خٕد)دا نەگەڵ ئاغتی کی . ، (ضیٕەیهی ٨١٠٨ ال، ٠٧٠ - ٠٧١ (
- 13. 13 خٕد لبٕڵکردَی بیردۆزەکاَی : ٠ - :يازنۆ تیۆری ٍڕێسگرت ( کردٔٔە دیاری ڕێسگرتُی پێذأیطتی نە جۆر ٔٔد )يازنۆ (ئەبراْاو زاَا بۆچَٕی ضەر غتێکی ترۀە کەضاَی ٌنەالیە ٍڕێسگرت )خٕد نە ڕێسگرتُی ، کەضاَیترۀە ٌنەالیە ئاغکرا بەغێٕەیەکی تاییە . نێذەکەَۀە ٌبیريا بەباغی ئۀاَیتر کە ٍدڵُیاَەبی ٕٔەک ْەتا بکەیُۀە ٌنەخۆيا بیر بەباغی کە ئێًە بۆ ضەختە ئێًە کاتێک کۆيەاڵیەتی پێگەیی ٔ َأباَگ ٔپایە بە پەیٕەضتە ئۀَیترۀە ٌنەالیە ٍڕێسگرت کە دیارە بەڕٔڵەت یاخ َأەکی بەڕێسگرتُی ْەضت ْەضت ٔ ٍدەکەی بەئاضایع ْەضت ٔ ٍدەبی دڵُیا ٌنەخۆيا ٍدەکەی خٕد ڕێسگرتُی ٕد بێ کەضێکی ٍدەکەی ْەضت ٔا ٍدەکەی خٕد رێسگرتُی بەکەيی ْەضت کاتێک بەاڵو ٍدەکەی باظ بەْایەکی ٔ بەَرر ْەضت ڕاضتەلیُە بەغێٕەی ئۀەی بۆ ٔە ، ٍبکەی ٌژیا نەگەڵ يايەڵە ٍَاتٕاَی ٔ ٍضطتی ٔ بایەر بەڕێسگرتُی ٌخۆيا الٔازەکاَی ٔ باظ الیەَە بابەتیاَە بەغێٕەیەکی ٍبتٕاَی ٔە ٍبُاضی ٌخۆيا باظ دەبێت ٍخٕدبکەی ياضهۆ نەتیۆری خٕد بەدیٓێُاَی .ٕٔب تاک پێٕیطتیەکاَی تێرکردَی نەڕٔاَگەی ياضهۆ)بۆچَٕەکاَی (زاَا ٍْەڵبطەَگێُی پاڵُە بە ٔ داَرایە يرۆڤ پێٕیطتەکاَی نٕتکەی نە ْۀڵذەدات يرۆڤ تێذا کە ياضهۆ نەالی دەکرێت ْەژيار گرَک رێکی ٔەک پێٕیطتیاَە ئەو ٌچۆ ٔ يرۆڤ پێٕیطتیەکاَی بە تایبەت داڕغت نەدەرَٔساَی تایبەتی تیۆرێکی ئاضتە بەو بگات پێذا تێرکردَی دٔای ٍدەخرێ ڕێک ضتَٕی بەغێٕەیەکی يرۆڤ پێٕیطتیەکاَی ئەو بۆچَٕی بە ٌدەکە کار پاڵُەر ٔیطتیەک بابەتی نەگەڵ بەضتُۀەی نە خٕد بەدیٓێُاَی بابەتی گرَگی . بکات تێر تر پێٕیطتیەکی ْۀڵذەدات يرۆق تٕاَای کە ٌئۀکەضاَە ْەیە ٌخۆیا خٕدی بەدیٓێُاَی تٕاَای کەضاَەی ٔئە چَٕکە . دایە ضاغۀە کەضایەتی ٌغارأەکاَیا ٔٔزە ْٕٔەي ٔ ْەیە ٌتٕاَاکاَیا گػت بەکارْێُاَی چەيکی بۆ ياضهۆ ڕٔاَگەی . ٍضەرکۀت بۆ بەگڕخطتٕە ٔە بٓێُێت ٌبەکاریا غێٕە ٍبەباغتری ٔ بەْرەکاَی ٔ ٌتٕاَاکا بەکارْێُاَی نە تاک تٕاَای نە بریتیە خٕد بەدیٓێُاَی بذەضت ٔ دادپەرٔەری ْێُاَی بەدی ٌبەڕاضتیەکا ٍگەیػت ٔەک بااڵکاَی ئاياَجە بەدیٓێُاَی بۆ تاکە ْۀڵذاَی ْ جێگەی ببێتە ْۀڵذەدات تاک تیذا کە ٌيرۆڤەکا نەپاڵُەرەکاَی یەکێکە خٕد ڕێسگرتُی يازنۆ بەپێی ٌیاضاکا ێُاَی دەبێ الیەَۀە ٔٔنەد ئۀیع ٔڕێس بایەخی : ٠ - خۆ َرخی ٔبەبەْا تاک کردَی ْەضت ٔاتە خٕد ڕێسگرتُی نە پەیٕەَذی الیەَی .ی ٨ - دۀرٔب کەضاَی ٌنەالیە ڕێس ْێُاَی بەدەضت ٍضەرکۀت ٔ باظ َأباَگی دۀرٔبەر کەضاَی ڕێسگرتُی ٔەک ەری ،(عسیس. کۆيەاڵیەتی پێگەیەکی ْێُاَی نەبەدەضت ٨١٨١ ال ٠٦١ - ٠٦٠ - ٠٦٨ )
- 14. 14 ٨ - )(ڕۆجەرز زاَا تیۆری بەدیٓێُاَیبُەڕەتی پاڵُەری خۆی خٕدی بۆ تاک ڕێسگرتُی ڕۆجەرز بەبۆچَٕٔی ت ْەضتکردَی نەدەرئەَجايی نەخٕد ٍڕێسگرت .خٕدە ٔە خٕدە بەْای ٌْەضتکرد، َأکۆيەڵگەدا نە ئەَذايبَٕی بە اک ٍبەرْەيٓێ بەکەضێکی دەکات نەتاک ٔا زاَیُی بەْا ٔ خٕد بَٕٔی بەگرَکی ٌْەضتکرد نەڕێگەی چَٕکە . دەبێت دەبێت تاکۀە يايەڵەکردَی نەدەرئەَجايی نەخٕد ٍڕێسگرت درٔضتبَٕی پێبکرێت ئاياژەی گرَگە ئۀەی بکات ْەژيار پێٕیطتە نەخٕد ٍڕێسگرت نە بەرز ئاضتێکی بەدەضتٓێُاَی بۆ بۆیە، دۀرٔبەری نەگەڵ : ٠ - بکرێت يُذاڵ بە پێػکەظ يەرج بێ خۆغۀیطتی . ٨ - يُذاڵ نەگەڵ درٔضت بەغێٕەیەکی جێبەجێکردَی ٔ ٔگَٕجا یاضای بَٕی . ١ - ، (عسیس . يُذاڵ بۆ ٍڕێسگرت َیػاَذاَی ٨١٨١ .ال، ٠٦٠ - ٠٦٨ (
- 15. 15 ١ . ئەرێُی دەرَٔٔساَی نەڕٔاَگەیکەضایەتی : يرۆڤ ٔضرٔغتی کەضایەتی بۆ ٔ بگەڕێُۀە ئێًە پێٕیطتە ٍتێبگەی خٕد لبٕڵکردَی خٕد نە بەتۀأی ئۀەی بۆ بۆ ْەیە ٌجیأازیا نێکذاَۀەی دەرَٔٔساَی لٕتابخاَەکاَی زۆربەی دەرَٔساَیە بایەخی جێگای کەضایەتی بابەتی.. غێٕاز ٔ کەضایەتی تێٕری ٔەک بایۆنۆژی بُەيای نەضەر ٌدەکە ٌدەکە ٍپٕنێ کەضایەتی بەغێک . ٌپٕنێُکردَیا ی ٌڕۆژَەيا نەژیاَی یۆَگ گۆضتاف کارل تێٕری ٔەک جۆر ٔ ٍچەغ نەضەر ٌکەضایەتیا پۆنێُکردَی تر بەغێکی. ٌغیهذۆ بٕر زاَاکاَی )َاضرٔغتی ٔ ضرٔغتی کەضایەتی ( ْسر بەر دێتە کەضایەتی جۆر ٔٔٔد کەضایەتی بەگػتی دەرَٔٔساَی ای )(َەرێُی َەخۆظ کەضایەتی ئۀیع ٌدەکە ٍپٕنی ئاضت ضێ بۆ يرۆڤ - ضرٔغتی کەضایەتی - . ئەرێُی ضاغ کەضایەتی (ئەدنەر)کەضایەتی زاَا بێت زاڵ دا بەضەرجێگیری يُذاڵی نەلۆَاغی بتٕاَێت يرۆڤ ئەگەر دێت بەدی ضاغ کەضێتی ب تاک ْەضتکردَی نەڕٔاَگەی ضاغ بۆ بەضٕد ٔ ٔگَٕجا ئايرازی بەکارْێُاَی ٔایە پێی ٔە دەکاتۀە غی ەکەيٕکٕڕی ٌکۆ (ریتػارد زاَا ..ضاغ کەضایەتی ْێُاَی بەرْەو ْۆی دەبێتە يرۆڤ کٕڕییەکاَی کەو پڕکردَۀەی R.coan ) ْبەکار ) ًََٕەیی (خٕدی چەيکی ٔ ٔٔڕ بخاتە ضاغ کەضایەتی بابەتی زاَطتی بەغێٕەیەکی ْۀڵیذا تاک تیذا کە ێُا تر کەضاَی ٔ خۆی خٕدی بۆ ْەیە خۆغۀیطتی تٕاَای ْەیە داْێُاَی تٕاَای دەکات کار ئاضەکاَیذا ٍبەرزتری بە ٔەک )ٍنیُذزي جٕرارد)ٔ(تیذ (ضیذَی بەاڵو، َیە ٌئاضا کارێکی ضاغ کەضایەتی بۆ پێُاضەیەک داَاَی ئۀەی نەگەڵ.. ض کەضایەتی بۆ ٌپێُاضەیەکیا ْۀڵذاَێک بەجۆرێک دەیگرێتەبەر کەضەکە ڕێگایەی ٔئە نە: بریتیە ئۀیع داَا اغ ٔ بکات گەغە بتٕاَێت ئۀەی بۆ .بکات تێر تایبەتیییەکاَی پێٕیطتیە نێذەکات ٔای ٌژیا ڕێسگرتُی ٔ زیرەکی ْەبێت تری کەضاَی ٔ ضرٔغتی ژیُگەی ٔ خۆی خٕدی خٕغٕیطتُی تٕاَای ئۀەی نەگەڵ، نەْۆظ بەرز بەئاضتێکی ،(عەزیس. ٨١٨١ ال ٠١٦ - ٠١٦ )
- 16. 16 غیکاری دەرَٔساَی تیۆری یزاَا ۆَگ بۆ :)(خٕٔد ئۀە نەبەر ئەزاَێ ْأياَا ٌٔدەر ٌیا کەضایەتی تۀای نەگەڵ ((خٕد))ی خۆی ضەرەتاییەکاَی َٕضیُە نە یَٕگ خٕد کەضایەتی نە ٌڕۆڵیا ٔ ٌتایپیەکا ئارکی َەژادی ٔ َەتۀەیی چەيکی ڕٔٔٔی خطتُە نەدٔای غێٕەیی ٔەک ی ٔ ضیطتەو تۀأی کە کەضاییەتیە ضُٕری ٔ ضەَتەر خٕد ٔ َاضاَذٔٔە ) کەضایەتی ضیفەتەکاَی (یەکێتی ٔ ئەبەضتێت پێکۀە کەضایەتی ضیطتەيەکاَی کە ْێسێکە خٕد ئەبُۀە کۆ بەدۀری تر تایبەتًەَذییەکاَی (ْا ٔ . کەضایەتی جێگیری ٔ یەکێتی ْۆی ئەبێتە ٔ ئەیاَپارێسێت گەیػتُی ٔاتە بەخٕد ٍگەیػت )ٔضەَگی زۆر بەاڵو ٌئەدە ْۀڵ پێی ٍگەیػت بۆ يرۆڤایەتی ْٕٔەي کە ئاياَجێێکە ئەيەظ ٔە کايڵ بەیەکێتی بەکەضایەتیە ٔئە ْۆی يرۆڤ ڕەفتاری بۆ پاڵُەرێکە تر تایپیەکاَی ئارکی تۀأی ٕ)ٔەک (خٕدیع ئەگات پێی ٌدەضتیا بەکەيی َٕٔئەزي ٔئە فڕێیەی نەلە ٔ ٌخٕد چەيکی بە ٍگەیػت ئەزئَٕەکاَی تر ٌپێکرٔا ْەضت ٌئایذۆنۆژیاکا ە ( ٕٔەک کەضایەتیەکاَی ( ( يذًذ پێغەيبەر ،)ر.د ع یطا نەڕێگەی یَٕگ ٍبساَی ضەیرکە )) )ر.(د يٕضی ، )ر.(د ٌٕٔب ٔ پەیٕەَذی ٔ يرۆڤ کەضایەتی یەکێتێ بۆ ٌخٕازیار کە ٌئاضاییەکا َا ئایذۆنۆجیای خٕێُذَۀەی نەگەڵ بەیەک ْاتە پێک پێٕیطتە دەربکۀێت کايڵ بەغێٕەیەکی )(خٕد ئۀەی بۆ خٕد چەيکی بە گەیػتُە بۆخۆی دَٔیادا بەتۀأی ئیذی . َأەَذ نەضاڵەکاَی خٕد تایپی ئارکی ٍبکرێ دیاری ٔ ٌبکە گەغە بەتۀأی کەضایەتی جیأازەکاَی َضە ْەتا ئەدات ْۀڵ تاک زەياَەدا نەو دەرئەکۀێت خاڵێک بە. ئاگایی ٔیژداَی ٌیا )ٍ(ي نە کەضایەتی تەری بەرْەيی ئێًە نۀاَەیە ە )ٍ(ي دەضەاڵتی ضُتەری َێٕاَە خاڵە ئەو بگٕازرێتۀە َائاگایی ٔ ئاگایی ی نەَأەڕاضت ، بیٍ(غايهۆ ...یۆَگ ..تٕێژیُۀەکاَی تۀای ٨١٠٩ ال، ٧١ - ٧٠ )
- 17. 17 بەدە تٕاَای کەضاَەیٔئە تایبەتًەَذیەکاَی ْەیە ٌخٕدیا ضتٓێُاَی : ٠ - پەیٕەَذیەکی ٔ ٌدەکە ٌخۆیا ٔلعیی بە درک تەَذرٔضت بەغێٕەیەکی ٌیا ْەیە ٌبیُاَەیا ٔالیع ئاڕاضتەی ٌدەکە ٌڕٔدأەکا پێػبیُی ٔ نەگەڵذاْەیە ٌگَٕجأیا . ٨ - پاڵُە بەدیٓێُأە ٌخۆیا خٕدی کەضاَەی ٔئە خٕد نەضەر ٌجەختکرد َۀەک ٌکێػەکا نەضەر ٌجەختکرد رێکی ْەڵیاَگرتٕە پەیايەی ٔئە بۆ ْەیە ٌبەْێسیا . ١ - نەخٕدی ئۀەی بۆ بەتەَیا کات بەضەربردَی ٔ نەخەڵک کاتی دٔرکۀتُۀەی ٔاتە خٕد نەگەڵ کات بەضەربردَی ببُۀە ٔرد ٌخۆیا ضُٕٔری بەاڵو ْەیە ٌبەْێسیا ْأڕێیەتی پەیٕەَذی ٔ ْێُأە بەدەضت ٌخۆیا خٕدی کەضاَە ٔئە ْەرچەَذە کەيە ٌْأڕێکاَیا ژيارەی ٔاتە تەضکە ٌْأڕێیەتیەکەیا . ١ - نەپەیٕەَذی بەربەضت َابێتە جیأاز ڕەچەڵەکی ٔ ڕەگەز ٔ ٍئای ٔاتە ْەیە ٌجیأازییەکاَیا لبٕڵکردَی تٕاَای ئەو ْەرچەَذە ٌدەگر بأەڕێک ٔبیر ٕٔنەْەي ڕێس يرۆڤایەتیە ڕٔاَگەی تر کەضاَی بۆ ڕٔاَگەی تر بەکەضاَی ٌکرد ئەو بیرٔبأەڕی نەگەڵ بێت جیأاز ٌیا بێت دژ بیرٔبأڕە . ١ - تێذەپەڕێُێت َەتۀەیی ٔ ئایُی جیأازی ضُٕری ٍيرۆڤایەتی بەْای ٌخأە . ٦ - ٌنەَێٕا ، ٌبکە درٔضت ْەياْەَکی ٌژیا پێٕیطتیەکاَی .ٌنەَێٕا ٍَدەتٕا ٔاتە ْەیە ٌْأضەَگیا کەضایەتییەکی ْٔە ٌنەَێٕا ٌپػٕدا ٔ ٌکارکرد ٌژیا بڵکۆ غپی ٌیا نەڕەظ َیە بریتی ٌئۀا نەالی ٌژیا . ٌبەضەربرد کات ٔ ٌڵذا ٔەربگرێت ٌنەژیا چێژ ٔ تالیبکاتۀە ٌژیا الیەَەکاَی گػت پێٕیطتە يرۆڤ ٌڕەَگەکا نەگػت بریتیە .. ٧ - بەنٕتکە ٍگەغت ئەزئَٕٔی peak experience es دە ئەکەضاَەی دەرکۀت بۆی تٕێژیُەکاَی نە ياضهۆ، گەَە ٔ (جٕاَی ٔەک ٌبەرزەکا بەْا ٔ ڕفتار تاک دەبێت درٔضت ٌالیا نٕٔتکە بە ٍگەیػت ْەضتی خٕد ْێُاَی بەدی ئاضتی . ٔئە کەضایەتی نە بەغێک دەبێتە ) ضەربەضتی ٔ ئازادی ٔ دادپەرٔەری ٔ خاکی ٔ ڕاضتگۆیی ،(عەزیس ٨١٨١ ال، ٠٦١ - ٠٦٦ )
- 18. 18 ْٕەڵچ ْأضەَگی تیۆریچٕارچێٕەی :دٔٔەو َٔی چیە ٌْٕٔەڵچ : Emotion: ٌضەرنێػێٕا تٕغی يرۆڤ کە ڕٔٔدەدات نەَاکأدا جەضتەیی دەرَٔٔی گۆڕاَێکی ْەضتێکی چەَذ ٌیا . بکرێت تێبیُی ْٕٔەڵچ کەضی دەرەکی ڕەفتاری نەضەر گۆڕاَە ٔئە ئاضۀارەی دەتٕاَرێت ٔ دەکات َکاردا نە بریتیە گػتی غێٕەیەکی بە کە َێگەتیڤ ٌیا پۆزەتیف ڕەفتاریی ٔ فیطۆنۆجی ٔرٔژاَی ، ٔریاکەرۀە بۆ ۀە ، ابراْیى، (عەنی. نەگەڵذایە تایبەتی ٨١٠٩ ال، ٠١٧ - ٠١٨ ) ٌْٕٔەڵچ الیەَەکاَی : ٠ - خۆی ْەڵچَٕٔەکەی دەربارەی خۆی ٔئە ٔاتە، ْەڵچٕەکە بەيرۆڤە تایبەتە الیەَە ئەو :خٕدی ْەضتی الیەَی ْەڵچَٕٔەکەی نەضرٔغتی باش ٔدەکا ٍئاخأت دەکات فیطۆنۆژیەکاَی گۆڕاَکارییە ٔ ٨ - دەگرێتۀە دەرەکیاَە گۆڕاَکارییە ٔ گۆتە ٔ ٔجٕڵە ٔ ٍدەربڕی ٔ گٕزراغت ٔئە ضەرجەو الیەَە ئەو : دەرەکی الیەَی يرۆڤە ئەو ئایە ٍبکەی ْەڵچَٕی جۆری بە ْەضت يیاَەیاَۀە نە دەتٕاَرێت ٔ ٌدەدە ٔٔڕ يرۆڤ دەرٔەی دیٕی نە کە ٌیا تٕڕەیە ؟ دڵخۆغە ١ - فطیۆنۆژی الیەَی : غەکر ڕێژەی زیادبَٕٔی ٌْەَاضەدا پرۆضەی بەرزبَٕۀەی ، دڵ نێذاَی زیادبَٕی نە بریتە ٌفیطیۆنۆژیەکا گۆڕاَکاریە ئەو ْٕٔەي، دەو َٔا گالَذی نە نیک ڕژاَذَی ٔەضتاَی، ٌْەرضکرد پرۆضەی ٔەضتاَی ڕٔخطار بَٕی ضٕر،نەخٕێُذا نە ٍُْأغ گۆڕاَکایاَە ، (عسیس. يرۆڤ ْەڵچَٕەکاَی گەڵ ٨١٠١ ال، ٨٠ ) .
- 19. 19 :بیرکردَۀە نەضەر ٌْٕٔەڵچزیاَەکاَی داڕٔٔخاَی ْۆی دەبێتە ْەڵچَٕٔیع ڕادەی ٔغێٕاز ، زیاترە زۆر زیاَی بەاڵو،ْەیە ضٕٔدی ٌْٕٔەڵچ ْەرچەَذە تٕاَای ٔ کەضە ٔئە کردَی بەرەَگاری ٔە ،ْەڵچَٕەکە ڕادەی نەضەر دەبێ بەَذ ٔ دەرَٔٔی ٔئە بەرايبەر نە خۆڕاگرَتی کارکردَە ٍگرَگتری ٔە ، بیرکردَۀەی تٕاَای ٔتاکە ٔئە ئەلڵیەکاَی تٕاَا ضەر ئەکاتە کار دەبێت تٕغی بارٔدۆخەی :ٌئەياَە تاک نەضەر ٌْٕٔەڵچ ضەری .نۆژیکی بیرکردَۀەی تٕاَای نە دەبێ ڕێگر .بیرکردَۀە نەضەرخۆکردَی .ٌبیرکردَۀەکا بَٕٔی تێکەڵ ،(غايهۆ.درٔضت بڕیارداَی بۆ کەش تٕاَای کەيکردَۀەی ٨١٠٩ ال، ٨١ ) :ٌْٕٔەڵچ ضٕٔدەکاَی بۆ پاڵُەر ْۆی ئەبێتە ،دەبێت درٔضت ْەڵچَٕٔذا نەگەڵ نە ضۆزی ٔٔزەی: دەرَٔٔی بەتاڵکردَۀەی بَٕٔی درٔضت ْۆی دەبێتە ٌخەفەکرد ٔە ،ٌْٕٔەڵچ بَٕٔی درٔضت ْۆی بٕٔە کە ئاياَجەی ٔبە ٍگەیػت .ٌداڕيا نە جۆرێک خۆغی نە دۀرٔٔبەر نەگەڵ ضۆزی بەغذاریکردَی ْۆی دەبێتە کە ْەیە کۆيەاڵیەتی َەریتێکی ٌْٕٔەڵچ ،(عەنی.کۆيەاڵیەتی ضۆزی دەگٕترێ پێی ئەيەظ ،َاخۆغی ٔ ٨١٠٩ ال، ٠١٩ )
- 20. 20 ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی : َ کەضێکْیچ بەاڵو ْەیە ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی زۆر تا کەو کەضێک ْٕٔەي کۆَترۆڵکردَی نەڕٔٔی بێت کايڵ یە ْأضەَگی َاتٕاَێت ڕۆژێک ٔبەغە يرۆڤ ، يرۆڤ الی ڕێژەییە بابەتێکی ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی بۆیە ْەڵچَٕٔەکاَی ٌيەغمکرد بە پێٕیطتی پرۆضەیەکە ٌْەڵچَٕٔەکا کۆَترۆڵکردَی ٔ ْأضەَگی تٕاَای چَٕکە بێُێت بەدەضت ْەڵچَٕٔی ب يرۆڤ ٕتأەک ْەیە کات ٔ ، (عسیس .بکات دا ْەڵچَٕەکاَی نەگەڵ يايەڵە ژیراَە تٕاَێت ٨١٨١ ال، ٨١ ) ) نە ْأضەَگ کەضی يەَذی تایبەت بەْەَذێ ئاياژە )ٍبیرض ٔ اَگهع ٔ يیهجی ٌئەياَە کە ٌدەکە ْەڵچَٕٔذا : ٠ - ضادە غتی نەضەر َابێت تٕڕە جۆرێک بە ْەیە ْەڵچَٕەکاَی کردَی کۆَترٔڵ تٕاَای . ٨ - کۆَترۆ تٕاَای ٔپێُا نە ْەیە ئێطتای خۆغیەکاَی دٔاخطتُی تٕاَای ٔ ْەیە دەزٔٔئارەزٔەکاَی ڵکردَی ٕٔداْات نە باغتر لازاَجی بەدەضتْێُاَی . ١ - يٕڵکذاری ٔ ئیرەیی ٔ خۆٔیطتی ٔەک، يُذاڵی نەڕەفتاری دٔٔردەکۀێتە . ١ - ْەڵچَٕٔەکاَی نەکاتی جێگیرە ٔ خۆیە نەضەر . ١ - تٕاَای ٔ ٍبەضت خۆ بە پػت ْەیە بەرپرضیارێتێ . ٦ - ْەیە ٌغکطتەکا ٔ نەَاخۆغی بەرگری تٕاَای . ٧ - دەکات خۆی بەکارەکاَی ْەضت بکات ٌٕٔبەياَذٔٔب ْەضت ئۀەی بێ،ْەیە بەردۀايی کرکردَی تٕاَای . ٨ - خۆی دۀرٔبەری کەضاَی نەضەر کاریگەری ٔ دەکات درٔضت تر کەضاَی نەگەڵ پەیٕەَذی، ْەیە خۆغۀیطتی تٕاَای ْەیە .
- 21. 21 ٩ - دەردەکات بڕیار ٍگَٕجإَتریجۆرێک ْەیەبە بڕیاڕەکاَی ْەڵطەَگاَذَی تٕاَای، ٌبڕیاردا نە ْەیە بەخۆی بڕٔای ٌدۆخەکا بۆ . ٠١ - دەکات نەگەڵ ٌيايەڵەیا ڕێک بەغێٕەیەکی ٔ دەگرێت تر کەضاَی ڕێسی . ٠٠ - ٔ زاَطتی ئاضتی ئۀەی بۆ، تر نەکەضاَی ْەیە ٔەرگرتُی ضٕد تٕاَای ْەڵی ٔ بخات پێع خۆی ڕۆغُبیری دەدات يرۆڤایەتی خسيەتکردَی . ٠٨ - بچۀضێُێتۀە بەرژۀەَذیەکاَی بۆ کەضی ئۀەی بێ بڕەخطێُێت خۆی ژیاَی بۆ ٔگَٕجا بارٔدۆخێکی ْۀڵذەدات . ٠١ - ،(عسیس. بأەڕە جێگەی تر کەضاَی الی کەضێکە ٨١٠١ ال، ٨٧ - ٨٨ ) .
- 22. 22 ٌْەڵچَٕٔەکا ٍگرَگتری : ٠ - ْ کايەراَی ەڵچَٕٔی (Happiness). يرۆڤ نەئاکايیۀە دەبێت درٔضت ئاياَجێک ْێُاَەدی ٔ ٍضەرکۀت ْٕٔەي نەدٔای بەردۀاو يەزاجە ٔ ْەڵچَٕٔە ئەو ٔ کٕتٕپڕ ٔ کەو يأەیەکی بۆ يرۆڤ ْەڵچَٕٔەکاَی ئۀەی نەبەر بەاڵو دەکات کايەراَی ٔ بەخۆغی ْەضت زۆ کايەراَی ٔ خۆغی بۆیە،ٔنەَاکا يرۆڤ ٔردە ٔردە ئیتر ٌضەرکۀتُەکا نە يأەیەک ٔدٔای َابێت بەردۀاو ر خۆی ئاضایی دۆخی ئەگەڕێتۀە . ٨ - ٔدڵتەَگی غەيباری (sadness). ئازیس کەضاَی داَی نەدەضت ٔ َاخۆظ کارەضاتی ٔٔڕٔدا ئەَجايی نە ٔ کايەراَیە ْەڵچَٕٔی پێچۀاَەی ْەڵچَٕٔە ئەو داَی نەدەضت ٌیا خۆغۀیطت ٔ ٔ کارەضات ضەیرکردَی ٔ ٔٔبەڕابرد پەیٕەضتە ترش کۆيەاڵیەتیۀە پایەی پهەی نۀترضە ٌچۆ کە ئۀەدایە نەْەڵی بەردۀاو ٔ ٕٔداْات دەڕٔاَێتە زیاتر يرۆڤ ترضذا نەداڵەتی بەاڵو، َاخۆغیەکاَی بێت ڕزگاری . ١ - ٌٕٔتٕڕەب (Angry): نەب ٔڕێگری بەربەضت داَاَی نەئەَجايی ْەڵچَٕٔە ئەو درٔضت ٌئاياَجەکاًَا ٔ پێذأیطتی ٔ ٔٔئارەز ٔدەز ەردەو ٍدەبی ٌٕٔتٕڕەب ْەڵچَٕٔی تٕغی نەئاکايیۀە دەبێت . ١ - ترش ( Fear): ضەرچأەی خەریکە ٌیا دەبیُۀە يەترضی ٔبڤە ٔ ْەڕەغە ڕٔبەڕٔی ڕۆژاَە نەژیاَی کاتێک ْٕٔەڵچ کاتاَە ٔئە دەبێتۀە َەْايەتی ڕٔبەڕٔی ٌبژێٕیًا ٔ داْات کە دەدات ٌیاريەتیًا ٔ ضەرْەڵذەدات ترش َی بێت ٌخۆيا نە ٌئاگايا
- 23. 23 ١ - ْۆگری(انتعهك ( Attachment): ْۆگری يُذاڵۀئە بەردۀاو ٔ دەبێتۀە درٔضت َسیکی کەضاَی ٔ ٔبأک دایک ٔ يُذاڵ ٌنەَێٕا ْەڵچَٕٔە جۆرەی ئەو نێیا ٔ ٌٔئە يتًاَەی جێگەی ٔ ٍدۀێ خۆغی کە دەبێت کەضاَە ٔئە دڵخۆظ ٌبُیا ٌبأەغیا دەچێتە ٔ دەبتێۀە َسیک ٌ دەکات ٌضەرگەردا يرۆڤ کە ٌعەتفەکا ضۆزی ْۆگریە یاَی دەبێت ٌکايەرا ٔ . ٦ - خۆغۀیطتی (Love): خۆغۀیطتی .دەربڕیُی ٔ نەیەکتری کۆيەڵ تاکەکاَی بَٕۀەی َسیک بۆ ْۆکاری ٔبەبُەيا دەبێت کە ْەڵچَٕێکە ئەيەظ د کە کەضاَەی ٔئە بۆ ٌٔٔدەر دڵ َٔا ەچُە . ٧ - لێسنێبَٕۀە (Disgust): ٔ َاڕەدەتی ٔ بێساری تٕغی يرۆڤ کە غتاَەی ٔئە ٕٔنەْەي دٔٔرکۀتُۀە ٔ رەتکردَۀە ْەڵچَٕٔی نە بریتیە بیرکردَۀە ٔ ٌپێکرد ْەضت ٌیا غتێک ٌیا بێت کەضێک ٍبیُی ٌیا بێت ٌبۆ غتاَە ٔئە ئیتر. ٌدەکە َاخۆغی بێت نەبابەتێک . ٨ - ڕ ەتکردَۀە (Contempt): ڕەتکردَۀەی ياَای ٌْەيا دەيارگیری زارأەی دەبێت درٔضت کۆيەاڵیەتیۀە ڕەتکردَۀەی نەئەَجايی ْەڵچَٕٔێکە کەزۆر ، ٔکرا دیاری بأەڕێکی ٔییر بُەيای نەضەر کەضێک ڕەتکردَۀەی ٔ ٌکرد نەدژایەتی بریتیە ٔ دەگەێُێ بێت َأالعی َايەَتمی . ٩ - ٌضەرضٕڕيا (surprise): يرۆڤ ٔ دەبێت درٔضت ٌڕٔبذە َەدەکرا پێػبیُی کە ئۀغتاَەی بَٕۀەی ٔٔڕٔٔبەڕ نەئەَجايی ْەڵچَٕٔە ئەو ، لەرەچەتاَی ( دەبێت ٌضەرضٕڕيا تٕغی نەئەَجايذا ٨١٠٠ ،ال، ٠٨١ - ٠٨١ - ٠٨٦ )
- 24. 24 :دٔٔەو ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی تێٕەرەکاَی : ٌْٕٔەڵچْأضەَگی غيكردَۀەی زۆر ژيارەیەکی ٔ ٌڕێگاکا ٔ ٌکاریگەرییەکا تێیذا ٌْٕٔەڵچ ْأضەَگی بە دأە ٌگرَگیا دەرَٔساَی تیۆرییەکاَی نە ٌْٕٔەڵچ ْأضەَگی باضی کە تییۆرییاَەی ٔئە َیػاَذاَی بە ْەڵذەضتێ تٕێژەر.غیکرأەتۀە پێُاضەکەی غێٕازی نە کۆيەڵێک ٌچیُەکا نە چیُێک ْەر غێٕەی نەضەر پۆنێُکردَی دٔای .دەکات ٔنە ْەرٔەک.دەگرێ خۆ نە تٕێژەر ٔزاَا :دیارە خٕارۀە ْێڵکارییەی ٔٔخطتۆتەڕ ٌْەڵچَٕٔیا ْأضەَگی کە تییۆرییاَەی ٔئە ،(عەزیس ٨١٠١ ال، ٠١ ) ٌکۆيەاڵیەتییەکا دەرَٔٔی تیۆرە:دٔٔەو تیۆری:یەکەو دەرَٔٔی غیکاری فرۆیذ ضیگًۆَذ تیۆریە: ضێیەو ٌيرۆییەکا ڕٔجرز کارڵ.أ أ ْٕرَايى ٍكاري. ٌٕأريكيط أريك.ب ٌْۆکارییەکا تیۆرییە:چٕارەو تیۆریە:پێُجەو ٌ(ٔجٕد)یەکا ريًَٕذ.أ ايسَك ْاَس.ب
- 25. 25 ت یۆری ( :)الَج جیًص ئ ۀەی ٌاليا ڕَٔٔە يرۆڤ خەو بارە دەگرێت نەکەضێک، د ەدات چَٕکە تٕڕەیە دەنەرز، ێت چَٕکە دەترضێت بەاڵو، زاَا ٔنیى جێًص بۆچَٕێکی جیأازی ْەیە دەرەبارەی ٌْٕٔەڵچ ٔ پێی ٔایە ئێًە خەو ٍدەخۆی چَٕکە ٍدەگری ٔ ْەضت بە تٕڕەیی ٍدەکەی چَٕکە نەکەضێک ٍدەدەی ٔاتە، داڵەتە ْەڵچَٕیەکە نەدٔای ڕەفتار دێت َەک پێػی ! کۀاتە ٕٔبەبۆچ َ ی ٔنیى جیًص ْەضت ٌکرد بەت رش نەدٔای گۆڕاَکاریە فیطیۆنۆژیەکاَۀە دێت ٔزاَا، داَیًارکی ( کارل الَج ) پاڵپػتی ئەو تیۆرەی کرد بۆیە ئەو تیۆرە بەتیۆری - جیًص الَج - َاضرأە (. ،عسیس ٨١٠١ ال، ٨٩ ) ٨ - ت یۆری ( ٌَٕکا - بارد :( ن ەڕەخُەگراَی تیۆری ( جیًص - الَج ) بۆ غیکردَۀەی ٌْٕٔەڵچ زا، ن، ٕٔ(کإٌَ)بَا ەدەرئەَجاي ی ٍچەَذی تٕێژیُۀە کە ئەَجايی ٕٔداب نەضەر ٌئاژەڵەکا بۆی دەرکۀت ٌبَٕۀەرەکا جاچ ئاژەڵ بێت ٌیا يرۆڤ ئەگەر دٔٔچاری داڵەتێکی ْەڵچَٕٔی ئۀا،ٍب گۆڕاَکاریە ٌفیطیۆڵۆژیەکاَیا بەضەر دا ڕٔدەدات بەغێٕەیەکی َۀیطت ( الئیرادی ) چَٕکە، گۆڕاَکاریە ف ٌیطیۆنۆژیەکا نەژێر کۆَتر ۆڵی ٔیطتی کۆئەَذايی دەياری خٕدی ٌدا (. اضًاعیم - ضعیذ ، ٨١٠٩ ال، ٠١٠ - ٠١٨ ) ١ - ت یۆری دٔٔفاکتەر ( :)غاغتر ض ەرْەڵذاَی ئەو تیۆرە نە دەرئەَجايی ٔرٔژاَذَی ٌچەَذ پرضیار ٕٔب الی ٌزاَاکا نە ٔاَە ئۀپەیٕەَذیە، چیە نە ٌَێٕا ئۀەی بیری نێذەكەیُۀە نەگەڵ، ئۀەی ْەضتی پێ ٍدەکەی ؟ئایە ٌْەڵچَٕٔەکاًَا دەرئەَجايی بیرەکاًَاَە ؟ ئایە ٍدەتٕاَی ٌْەڵچَٕٔەکاًَا ٍبگۆڕی بە گۆڕیُی ٌبیرەکاًَا ؟ئایە ڕاضتە ئێًە ٍئۀەی کە بیری نێ دەکەیُۀە ؟بۆ ٔەاڵيذاَۀەی ئەو پرضیاراَە زاَا ٌدەرَُٔٔاضەکا ٌپێیا ٕٔٔاب پرۆضە ٌيەعریفەکاًَا ، ٌدرککردًَا یادگاریەکاًَا ٌ ٌغیکردَۀەکاًَا، ( پێکٓاتە ضەرەکیەکاَی ْەڵچًَٕٔاَە . یەکێک نەزاَا ٌدەرَُٔٔاضەکا کەَأی ( غاغتر ) ٕٔٔب تیۆرێکی تایبەتی داَا َاضرا بەتێۆری ( دٔٔفاکتەر ) بەبۆچَٕی، ئەو زاَایە ْٔٔەرد فاکتەر ( جەضتەیی فیطۆنۆژی، ٔ يەعریفی ) ڕۆڵێکی ٌگرَگیا ْ ەیە ٌنەْەڵچَٕٔەکا ٔاتە، ئە و زاَایە نەالیەکۀە الیُگری تیۆری ( جیًص - الَج ) ی کردٔٔە نەڕێگەی ئاياژەپێکردَی گرَگی ڕۆڵی گۆڕاَکاریە ٌفیطۆڵۆژیەکا ٔ ٌجەضتیەکا ٌٕٔنەْەڵچ نەالیەکی ترۀە
- 26.
- 27.
- 28.
- 29.
- 30.
- 31. 31 ّب ّضێی غی و ُّتٕێژی ڕێبازی ِٔ ّی ّک ُّتٕێژیيیتۆدی:و ِٔ ِٔٔد ّکۆي:و ُّتٕێژی ڵگای ِٔ ّضێی ًََّٕ:و ُّتٕێژی ی ِٔ ِئايراز ُّتٕێژی کاَی ِٔ ٠ - خٕد لبٕڵکردَی ٨ - ّْأض ّْ َگی ڵچَٕی ا - ِٕپێ راضتگۆی ر ب - ِٔ ڕاضتگۆی ِٔرگیرا ٌکا ت - ِٕپێ جێگیری ر ِچٕار ّجێب:و ِئايراز جێکردَی ُّتٕێژی کاَی ِٔ ّپێُج یاض:و ّئاياری ا ٌکا
- 32. 32 ُّتٕێژی ڕێبازی ِٔ : ّئ ّب و ّغ ّنباش ّکۆي ُّتٕێژی ڵگای ِٔ ًََّٕ ٔ ُّتٕێژی ی ِٔ ّچۆَی ٔ ّجێب تی ُّتٕێژی جێکردَی ِٔ ّک ِد کات ّب. ّتایب ّْ تی ًََّٕٔ ڵبژاردَی ُّتٕێژی یی ِٔ ّک ّن ّگ ِئايراز ڵ َّپێٕا کاَی ّی ِٔگۆڕا کاَی ُّتٕێژی ِٔ ک ّ ّک، ّپ خٕد (لبٕڵکردَی ِٕی ّب َذی ّْأض ّْ َگی ّگ الی ڵچَٕٔی ّن ٌٕٔدڵُیاب َجاٌ)دٔای ٔ ڕاضتگۆیی ّجێب ٌپاغا،جێگیری ِد ٔ ٌجێکرد ّئ رْێُاَی ِچار ٔ َجاو ّض ّئاياری رکردَی ٌکا ّی ّک ُّتٕێژی يیتۆدی / و ِٔ : ّن ُّتٕێژی و ِٔ ّی ِٔ رێبازی دا ّپ ٔ ضفی ِٕی ب َذی ّ ِْٕٔات کار ّئ، ّي ّن ظ ّب ّئ ر ِٔ ّن ی ّگ ُّتٕێژی ضرٔغتی ڵ ِٔ ّک دا .ِٔگَٕجا ِٔٔد ّگۆي / و ُّتٕێژی ڵگای ِٔ : ّکۆي ُّتٕێژی ڵگای ِٔ ّبریتی ّن ّْ ِڕ ٔٔرد ّگ ّض زاَکۆی ئاداب کۆنێژی ز ّالد ّن ٍدی ّْ غاری ( ضاڵی بۆ ٔنێر ٨١٨٠ .) ّضێی ًََّٕ / و ُّتٕێژی ی ِٔ : ًََّٕ ُّتٕێژی ی ّبریتی ّن ( ٦١ ّک،ئاداب کۆنێژی لٕتابی ) ّب ِٕغێ ّی ّْ کی ِر ّي ّْ کی ّن،ٌٔڵبژێردرا ّْ ِڕ ٔٔرد ّگ زی ّيێ)ک،(َێر ّب ِٕغێ ّی ّی کی ّْ بۆ ٌکطا ِڕ ٔٔرد ّگ ( ز ١١ ( ٔ )کٕڕ ١١ ِٔ )کچ ّن ک ّخػت ِژيار ی ّی ِٔڕَٔٔکرا ک ّت ِٔ .
- 33. 33 ّخػت ِژيار ی ( ٠ ًََّٕٔ ) ُّتٕێژییی ِڕَٔٔذ ِٔ ّکات ِٔ كٕنيژ ِڕ ّگ َێر ز ِڕ ّگ يێ ز گػتی کۆی ئاداب ١١ ١١ ٦١ ئايرا ز ِ ُّتٕێژی کاَی ِٔ : ّئ ُّتٕێژی و ِٔ ّی ّب پػتی ِٕٔضت ّب ّی،ئايراز ٔٔد ّک ِٔٔد ٔ خٕد لبٕڵکردَی پێٕاَی بۆ و ّْأض پێٕاَی بۆ و َگی ّْ ِٔ .ڵچَٕی ّچۆَی ت ِئاياد ٔ ٍڕێکخطت ی ّب ٌکردَیا ِغێٕاز و ِخٕار ی . ِٔ ٠ ِٕپێ/ :خٕد لبٕڵکردَی ری ّئ ِتێٕر و ّن ُّتٕێژی ِٔ ی ،ّ(خرابػ ٨١٠١ ِٔ) ِٔرگیرا ّن، ( ١١ ّ)بڕگ ِٕٔپێکٓات ّک ّبڕگ ( کاَیع ٠٠ ّ)بڕگ َّ ی رێُی ِٔ )ٔاتا(ضهبی ( ٠٩ ّ)بڕگ ّئ ی ِٔ،ٌٕٔب )(ئیجابی ٔاتا رێُی ّْ ِڵبژارد ّبڕگ ی ّب کاَیع ِٕغێ و ّی ّْ(ٌٕٔب ئٕکات - ّزۆرب کات ی - ّْ کات َذێ - ّب ّک يی - ّب ِٕغێ ْیچ ّی ِٔ ) ک ِد اڵو ّدرێت ِٔ ِتٕێژ ّئ دٔای ر ِٔ ّبڕگ ی ّب کاَی ِٕغێ فۆرو ی ّخطت ّب ِر ِد ِغار و ِد زایاَی ّک،رَٔساَی ِژيار ِغار ی ( ٌزایا ١ ّ)ک َّبڕٔا.ٌٕٔب ش پاغک ِژيار ۆی ّی ّب ک ِغار ڕای ٌزایا ّْ ّن َذێک ّبڕگ ّن ٌالبرا ٌکا ّتێۆری ّک ّک َّيکرا ِٔ ّن ّگ ّچ ڵ ّض ٔ تێبیُی َذ ّن رَجێک ّض ّْ ر ّن َێک ّبڕگ ،ٌکا ّئاراضت ٌپاغا ًََّٕٔ ی ُّتٕێژی یی ِٔ .ٌکرا
- 34. 34 ٨ ِٕپێ/ ّْأض ری ّْ َگی :ڵچَٕی ّئ ِتێٕرو ّن ُّتٕێژی ِٔ ی ،(جًیم ٨١١١ ِٔ) ِٔرگیرا ّک ّن ( ١٨ ّ)بڕگ ِٕٔپێکٓات ّک ّن ( ٨١ ّ)بڕگ ّئ ی ( ٔ رێُی ٠٦ ّ)بڕگ ی َّ ّک رێُی ّْ ِڵبژارد ّبڕگ ی ّب ٌکا ِٕغێ و ّی ّ(ب ٕٔب ِرد ٔاو - ِد زۆر ّيگرێت ِٔ - ّب ِٕغێ ّی َِٔا ياو کی ِد َذ ّيگرێت ِٔ - ّک و ِد ّيگرێت ِٔ - ّْ ِٔ)رگیس ِد اڵو در ّێت ِٔ ِتٕێژ، ّئ دٔای ر ِٔ ّبڕگ ی ّب کاَی ِٕغێ ّخطت فۆرو ی ّب ِرد ِغار و ّک ٌزایا ِژيار (ٌیا ١ ّ)ک ّب،ٕب ش ِغار گػتی ڕای ّْ ٌزایا ّن َذێک ّبڕگ ّک ٔ ٌالبرا ٌکا َّکرا و ِٔ ّئاراضت ٌپاغا ، ًََّٕ ی ی ُّتٕێژی ِٔ ّک .کرا ِٕپێ ڕاضتگۆیی /ر :ر ِٕپێ ڕاضتگۆیی ّبریتی ّن ّ(ن ّتٕاَای ٔ ّک ی ِد ّئ تٕاَیت ّغت ٔ ّک بپێٕرێت ِٔداَرا بۆی ِٔ، ّي ّب ّن ضت ڕاضتگۆیی ِد ّئ ،رکی ِٔ ّک َّیی َّتالیکرد ڕاضتگۆی ئاضتی ِٔ ّک ّپ ِٕی ّضت ّن ِڕٔخطار ڕٔٔی ِٔ ّڕَٔبکرێت ِٔ ّچَٕک ، غێٕازی َّتالیکرد گػتی ّٔک ّن زار جۆری ڕٔٔی ِٔا ّباب ٔ ئاغکرایی ٔ ڕَٔٔی ئاضتی ٔ ٍداڕغت غێٕازی ٔ ٌکا ٔ ٔردی ٔ تی َّتالیکرد گَٕجاَی ئاضتی ّٔک ،(انبرٔاری.) ٨١٠١ ال، ٨ ) ّڕٔاڵ ڕاضتگۆی /ا :تی ِتٕێژ ّئ دٔای ر ِٔ ّْ ی ِٕپێ ٔٔرد ّ(ْأض ٔ )خٕد (لبٕڵکردَی ری ّْ َگی ّڵچَٕی)ک ّن ُّتٕێژی ِٔ ٕٔپێػ کاَی ِٔ ٕرگیراب ّخطتی،ٔ ّب ِغار دیذی ر ّبڕگ ڕاضتگۆیی پێٕاَی بۆ ٌزایا ّبڕگ کۆی،ٌکا ٕٔب بریتی خٕد لبٕڵکردَی کاَی ّن ( ١١ ّبڕگ ) ّبڕگ کۆی ٔ ، ّْأض کاَی ّْ َگی ّن ٕب بریتی ڵچَٕٔی ( ١٨ ّ)بڕگ ّک، ِژيار ِغار ی ّن ٕب بریتی ٌزایا ( ١ ّک ) ِٔ ،ٌٕٔب ش ِئاياژ غایاَی َّپێکرد ّک ت ِٕێژ ّن ٌتێبیُیا ٌرا ّض ّْ ر ّن َذێ ّبڕگ ّْأض کاَى ّْ َگی ڵچَٕٔی ّْ ّبۆی،ٕٔب ّن ّئ ِژيار َجايذا ّبڕگ ی ِٕپێ کاَی ّْأض ری ّْ َگی ّک ڵچَٕٔی ّکرای و ِٔ ( بۆ ١١ ّ)بڕگ ِژيار ٔ ی ّبڕگ ِٕپێ کاَی ِٔ خٕد لبٕڵکردَی ری ّيای خۆی ٕک ِٔ ّک ّن ٕٔب بریتی ( ١١ )بڕ ، ّگ ّئ البردَی دٔای َّبڕگا ٔ ّک ی ِغار ّن ٌتێبیُیا ٌزایا ّض ّْ ری ّڕاضت ٕٔب ّئاراضت ٔخۆ ًََّٕٔ ی ُّتٕێژی ی ِٔ ّک کرا .
- 35. 35 ِٔ ڕاضتگۆیی /ب :رگێر ّت خٕاضتُی دٔای ّبڕگ ٔأی ّک،) خٕد (لبٕڵکردَی گۆڕأی ٕب ٌکا ّب ّع زياَی ِر ّن ٕٔب بی كى ّ(يايٕضتاي ٍالی غا ِر ِٔ )زا ّرگێڕدرای ّض ّن دٔاتریع،کٕردی زياَی ر ّالی ّ(ض ٌ ّرپ ِد،) رغتیار ّل ّع ِر ِد ٔ بی ّل ّکٕردی ٌکا ّب ّض ٌرأردکرا ّرئ ٌٕٔب َسیک نێک زۆر ئاضتێکی تا َجاو . : پێٕەر ج|جێگیری ( بەرٔاری نە جێگیری دەرخطتُی بۆ جٕٔت ٔ تاک بەکارْێُاَی بە ْەڵطا تٕێژەر ٧ - ١ - ٨١٨٠ ًََٕٔەی کە ئەَجايذرا ) ( جێگیرییەکەی ٨١ ژيارە خػتەی نە ٔەک ) ئاداب (کۆنێژی نە ْەڕەيەکی ڕێگای بە يێ ٔ َێر ڕەگەزی نە ٕٔب لٕتابی ) ( ٨ ٌپێرضۆ پەیٕەَذی ْأکۆنکەی بە خٕٔد لبٕڵکردَی بۆ جێگیری ْأکۆنکەی دەرْێُاَی دٔاتر ڕَٔٔکرأەتۀە ) تاک غێٕازی بە.پێٕەر جێگیری %( نە ٕٔب برییتی ٌپێرضۆ یاضای بە جٕٔت ٔ ٨١ یاضای بە ڕاضتکردَۀەی دٔای ) %( ٌٔبرا ٌضپێريا ٩٨ پػت غێٕەظ ٌْەيا بە ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی جێگیری بۆ،بەرزە ئاضتێکی ئەيەظ بەرزبٕۀە ) غێٕاز بە پێٕەر جێگیری بۆ ٌپێرضۆ ْأکۆنکەی بەکارْێُاَی دٔای بەضترأە جٕٔت ٔ تاک غێٕازی بە جٕٔت ٔ تاک ی %( نە ٕٔب بریتی ٌپێرضۆ یاضای بە ٨٨ %( ٌٔبرا ٌضپێريا یاضای بە ڕاضتکردَۀەی دٔای ) ٩١ کە بەرزبٕۀە ) .جێگیری نە بەرزە ئاضتێکی ( ژيارە خػتەی ٨ پێٕەر )جێگیری گػتی کۆی يێ.ژ َێر.ژ کۆنێژ َأی ٨١ ٠١ ٠١ ضەاڵ زاَکۆی دەدیٍ|کۆنێژی ئاداب
- 36. 36 جێبەجێکر |چٕارەو :تٕێژیُۀە ئايرازەکاَیدَی تٕێژەر ، جێگیری ٔ ڕاضتگۆیی دەرْێُاَی ٔ ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی ٔ خٕٔد لبٕٔڵکردَی پێٕەرەکاَی ئايادەبَٕٔی دٔای ( تٕێژیُۀەکە ًََٕٔەی نەضەر ٌپێٕەرەکا جێبەجێکردَی بە ْەضتا ٦١ ( کە ٕٔب )لٕتابی ١١ ٔە ٕٔب َێر ڕەگەزی ٌ)یا ( ١١ د ،ٌٕٔب يێ ڕەگەزی ٌ)یا )َەرێُی ٔ (ئەرێُی جۆری پێی بە ٌداَرا ٌبڕگەکا بۆ ًَرە ٌفۆريەکا ٔەرگرتُۀەی ٔای .ٌبڕگەکا :ٌئايارییەکا پێُجەو|یاضا ( بەرَايەی ڕێگەی نە تٕێژیُۀەیەدا نەو ٌٔبەکارْێُرا کە ئايارییاَەی یاضا ٔئە spss زاَطتە بۆ ئاياری )ی :ٌئەياَە ٌدەرَٔٔییەکا پ پەیٕەَذی ْأکۆنکەی ْأضەَگی ٔ خٕٔد (لبٕٔڵکردَی گۆڕأی ْٔٔەرد بۆ )(جێگیری دەرْێُاَی بۆ بەکارْاتٕە ٌێرضۆ :گۆڕأەکە ْٔٔەرد ٌَێٕا پەیٕەَذی جێگیری بۆ )ْەڵچَٕٔی Test-t ًََٕٔەی الی ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی ٔ خٕٔد لبٕٔڵکردَی نە ْەریەک زاَیُی بۆ بەکارْاتٕە ًََٕٔە یەک بۆ .گػتی بە تٕێژیُۀەکە Test-t پێی بە ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی ٔ خٕٔد لبٕٔڵکردَی نە یەک ْەر جیأازی دەرخطتُی بۆ ًََٕٔە ٔٔد بۆ .)يێ ٔ (َێر گۆڕأەکاَی
- 37. 37 چٕارەو بەغی ٌگفتٕٔگۆکا ٌٔئەَجايەکا خطتُەڕٔٔی ٌپێػُیارەکا ٔ ٌڕاضپاردەکا ٔ ٌئەَجايەکا غیکردَۀەی
- 38. 38 ًَایػ :چٕارەو بەغی ٌگفتٕٔگۆکأ ٌئەَجايەکا کردَی گػتی بە تٕێژیُۀەکە ًََٕٔەی الی خٕٔد لبٕٔڵکردَی ئاضتی زاَیُی :یەکەو ئاياَجی ( ڕێژەکە کە خٕٔد لبٕٔڵکردَی بۆ )ژيێرەیی (َأەَذی دەرخطتُی ٔ)ئێص پی (ئێص بەکارْێُاَی دٔای ٠١٦.١٦ ،ٕٔب ) ( ڕێژەکەی کە )گریًاَەیی (َأەَذی نەگەڵ بەرأرد ٩١ ) نە )(گۀرەترە ژيێرەیی َأەَذی کە کە دەرکۀت ،ٕٔب بۆ ،تٕێژیُۀەکە ًََٕٔەی الی بەرزە خٕٔد لبٕٔڵکردَی ئاضتی کە ڕَٔٔذەکاتۀە ٌبۆيا ئەيەظ ،گریًاَەیی َأەَذی ( دەکاتە )ٔژيێردرا تائی (بەْای کە جۆرێک بە دەرْێُا ٌ(تائی)يا بەْای ٌٔەاڵيەکا نە ٌٕٔدڵُیاب ٠١.٦٠ کە ) گۀر ( دەکاتە کە )خػتەیی تائی (بەْای نە ەترە ١.١٦ لبٕٔڵکردَی ئاضتی کۀاتە ،بەڵگەدارە ٍدەڵێ نەبەرئۀەی ) ( ژيارە خػتەی ،تٕێژیُۀەکە ًََٕٔەی الی بەرزە خٕٔد ٠ ڕَٔٔذەکاتۀە ئەيە ) :ٌئەَجايەکا (ژيارە خػتەی ٠ ) ئاضتی بەڵگەدار ی ًَرەی ضەربەض تی بەْای(ت )ی خػتەیی بەْای (ت)ی ژي ێردر ٔا َأەَذی گریًاَە یی َالدا ی پێٕە ر َأەَذ ی ژيێرەی ی ًَٕٔ َە ٔگۆڕا ١.١١ ١٩ ١.١٦ ٠١.٦٠ ٩١ ٠٠.٧ ٠ ٠١٦.١ ٦ ٦١ لبٕٔڵکرد خٕٔد َی :یەکەو ئەَجايی غیکردَۀەی خٕٔد لبٕٔڵکردَی ئاضتی کە دەردەخات ڕاضتیە ٔئە تٕێژیُەَٕەکە ًََٕٔەی الی خٕٔد لبٕٔڵکردَی بەڵگەداری ئاضتی زۆر ٌْەضتکرد ٔ کۆيەڵگەدا نە ئەَذايبَٕٔی بە تاک ْەضتکردَی ئەَجايی نە خٕٔد لبٕٔڵکردَی ،ٌلٕٔتابیا الی باغە بۆ ْۆکارەکەغی ٌلٕٔتابیا الی بەرزە ڕێژەیەکی ڕێژەکە کە دەضەنًێُێت ئۀە ئەَجايەکەظ ،دەبێت خٕٔدۀە بەْای بە کۆ ٔ پەرٔەردەیی ٔ ڕۆغُبیری ئاضتی کە دەگەڕێتۀە ئۀە زاَکۆ لٕٔتابیاَی الی ْۆغیاری ٔ ژیُگەیی ٔ يەاڵیەتی .بەرزە
- 39. 39 بە تٕێژیُۀەکە ًََٕٔەیالی ْەڵجَٕٔی ْأضەَگی ئاضتی زاَیُی :دٔٔەو ئاياَجی .گػتی ( ڕێژەکەی کە ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی بۆی )ژيێرەیی (َأەَذی دەرخطتُی ٔ )ئێص پی (ئێص بەکارْێُاَی دٔای ٠١٧.٨٨ ) بەرأٔرد بە ٕٔب ( رێژەکەی کە )گریًاَەیی (َأەَذی نەگەڵ کردَی ٠٨١ )ژيێرەیی (َأەَذی کە دەرکۀت ٕٔب ) الی بەرزە ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی ئاضتی کە دەکاتۀە ٌٔٔڕ ٌبۆيا ئەيەظ ،)گریًاَەییە (َأەَذی نە گۀرەترە جۆرێ بە دەرْێُا ٌتائی)يا (بەْای ٌٔەاڵيەکا نە ٌٕٔدڵُیاب بۆ ،تٕژیُۀەکە ًََٕٔەی )ٔژيێردرا تائی (بەْای کە ک ( ڕێژەکەی ٠٠.٧١ ( ڕێژەکەی کە )خػتەیی تائی (بەْای نە گۀرەترە کە ٕٔب ) ١.١٦ ٍدەڵێی نەبەرئۀە ،ٕٔب ) ( ژيارە خػتەی ،تٕێژیُۀەکە ًََٕٔەی الی بەرزە ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی ئاضتی کۀاتە بەڵگەدارە ٨ ئەيە ) ڕَٔٔذەکاتۀە ( ژيارە خػتەی ٨ ) ئاضتی بەڵگە دار ی ًَرەی ضەربەضت ی بەْای (ت)ی خػتەی ی بەْای (ت)ی ژيێردرا ٔ َأەَذی گریًاَەی ی َالدا ی پێٕەر َأەَذ ی ژيێرەی ی ًََٕٔ ە ٔگۆڕا ١.١١ ١٩ ١.١٦ ٠٠.٧١ ٠٨١ ٠٧.٩ ٧ ٠١٧.٨ ٨ ٦١ ْأضەَگ ی َْٕٔەڵچ ی :دٔٔەو ئەَجايی غیکردَۀەی ،(دأد ٠٩٩١ يايەڵەکر نە تاک تٕاَای ْەڵچَٕٔی )ْأضەَگی ٔ ئارايی بە ٌڕٔٔدأەکا نەگەڵ ٌد غپرزە نە دٔٔر ٔ ْێًُی ٍگرَگتری بە ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی ،ٌْەڵچَٕٔەکا کۆَترۆڵکردَی ٔ ئەلاڵَی غێٕازێکی بە ٌبەرەَگاربَٕٔۀەیا ٔ ٌٕٔب کارەک ئەَجايذاَی تٕاَای نە دۀَٕێُێ خۆی کە پێذەَاضرێتۀە کەضەکەی ْەڵٕێطتی کە دادەَرێت تایبەتًەَذی ٔ ٌا
- 40. 40 ڕۆڵێکی ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی،جۆرأجۆرەکاَی ْەڵچَٕٔە نەضەر ٌبڕیاردا نەضەر تٕاَای ٔە ،نەضەرخۆیی ٔ ئارايی بە بەدەرکۀتٕە تٕێژیُۀەیە نەو کە ٌلٕتابیا الی تایبەتی بە دۀرٔبەر ٔ ژیُگە نەگەڵ ٌخۆگَٕجاَذ نە دەبیُێت گرَگ ْەرٔەْا ،بەرزە ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی ئاضاتی کە ٌخۆگَٕجاَذ بۆ ٔایە ضەرەکی فاکتەرێکی ٔەک ْەڵچَٕٔی ْأضەَگی .درٔٔضت ٔ باظ پەیٕەَذیەکی ٔ ٌٕٔتێکەاڵٔب بۆ یاريەتیذەرێک دەبێتە
- 41. 41 َشيُ( ِةطةصيس دياواصيَييث بة خود َلشدُيهقبوو ئاطيت صاُيين : ََٔةيط ئاًاجني - منوُةي الى )َيً .طةشيت بة َزيِةوةكةيتو ط ق بة ةباسةت ب وو ( دةكاتة َزةكةيِس طصيت بة منوُةكة الي )َشدساويًر ت (بةٓاي خود َلشدُيه 0.72 - (بةٓاي بةساًبةس هة , ) ( دةكاتة ِيزةكةيس كة ) خصتةي تائى 3.46 واتة ) ( َشدساويًر تائى بةٓاي ) هة كةًرتة ( خصتةيى تائي بةٓاى ) ئ , ةًةط ُية (بةهطةداس ئةوةية ًاُاي َويةكييش بة,) ( بة يةكظاُة َزةكةيِس ) َطةداسيه(بة َميكات ئاًاسي 0.05 هة ُية دياواصي واتة ) (رًاسة خصتةي, خود َلشدُيهقبو َوب َزيِةوةكةيتو منوُةي َ)الييً َشويُ( ِةطةصيس ُْيوا 3 .دةكاتةوة ْسوو ئةًة ) ( رًاسة خصتةي 3 ) ئاطيت َطةداسىهبة منشةى طةسبةطيت تائي بةٓاي خصتةيى تا بةٓاي ئي َشدساويًر َوةسيث الداُي ُاوةُذى َشةيييًر منووُة ِةطةصس 0.05 58 3.46 0.72 - 13.98 104.96 30 َشيُ 9.01 107.16 30 َيً : ََٔةيط ئةجناًي شيلشُةوةي داس صوسبةي تان الي خود َلشدُيوقوب ئاطيت بة ٓةية ثةيوةُذي ريِطة و َْضايخ و ثةسوةسدة واية َْايث َْزةسايتو وةن ريِطة ِةطةصيضس ٓةسدوو, َتيدةب دسوطت تان الي كة ِةيسباوة بريو بريكشُةوةو ئةو َواصييش و ئاطت طةس هة َتيِدةبي َيِؤس َميفاكتةس يةن هة ِةطةصس ٓةسدوو بؤ ْصوسبةيا كة َْشكاسيةكايداًةصساوةف ْثةسوةسدةيةكا َواصةيش وة ,ّدةري ريِطةدا يةن َ)هةىً ًَشويُ( َيِس طةسضاوة و يي ثةسوةسدة واُةي وتِةوةي وة, خود َلشدُيهقبو ئاطيت هة دياواصي ُةبوُي بؤ ْٓؤكاس ,ْدةطش ضلة َلييدةطج َيهًِذا طةسةتاي هة ٓةس َِذُةوةيخو ًةُٔةدةكاُي ُاو خظتِة َْذايطةشةث َلخشاوةكاُييِس َطةييِس هة وة ْدةسوُيةكا صوس َلييٓؤكاس َتةيدةب قوتاخباُةكاُذا هة َِْذيخو ٓؤشياسي ِؤشِبرييس ئاطتى و خود َلشُيهقبو و تان َذاُييثةسةث بؤ باط .بةسص
- 42. 42 َشيُ( ِةطةصيس ِاويسَوطَييث بة َضووُيهٓة ٓاوطةُطي ئاطيت صاُيين :َضواسة ئاًاجنى – . دةسدةخات )َيً ( طصيت بة منوُةكة الي )َشدساويًر تائي (بةٓاي كة َضووُيهٓة ٓاوطةُطي بة طةباسةت 0.67 ) (بةٓاي هةبةساًبةس,بوو ( َزةكةييِس كة )خصتةيي تائي 3.46 واتاي ئةًةط ,)خصتةيي تائي (بةٓاي هة كةًرتة )َشدساويًر تائي (بةٓاي واتة )بوو ( بة يةكظاُة َطةداسيهبة ئاطيت َلذايكات هة ئاًاسي َوةيةكييش بة , ُيية َطةداسهبة ئةوةية 0.05 هة ُيية دياواصي واتا ) سةطةصي َْوايُ َشيُ( – ( رًاسة خصتةي , َضووُيهٓة ٓاوطةُطي هة َزيِةوةكةيتو منوُةي الي )َيً 4 :ِووُذةكاتةوةس ئةًة ) ( رًاسة خصتةي 4 ) ئاطيت َطةداسيهبة منشةي طةسبةطيت بةٓاي (ت)ي خصتةيي بةٓاي (ت)ي َشدساويًر الداُي َوةسيث ُذي ُاوة َشةيييًر منووُة ِةطةصس 0.05 58 3.46 0.67 30.83 148.86 30 َشيُ 14.76 145.70 30 َيً :َضواسة ئةجناًي شيلشدُةوةي َِذكاساُييخو الي َضووُيهٓة ٓاوطةُطي هة دياواصي دةسخظتين هة بشيتية كة َضواسة ئاًاجني َِاُيئبةدةطت بةًةبةطيت َشيُ( ِةطةصيس ِاويسطؤ َييث بة صاُلؤ – دياوا ٓيض دةسكةوت ئاًاجنةكة ًَييبةث )َيً ِةطةصيس َْوايُ هة ُيية َطةداسهبة صييةكي َشيُ( – ْئيصلشد هة َتيٓةب ْرياُيا دؤسي ْٓةًا ِسوكو كض َظتادايئ هة ئةوةي بؤ َتةوةيَِيِسدةطة ٓؤكاسةكةي َزةسيتو بؤية , )َيً هة هةواُةشة , َيكشدب ْطةشةيا ثةسوةسدةدا و دابوُةسيت ريِطةو ْٓةًا هة ْيا ,ِؤراُةس ْكاسوباسةكا و هة دةسووُيصةوة ِوويس .ّب ئاطتذا يةن
- 43. 43 ٓاوطةُطي و خوودَلشدُيهقبوو ِاوةكاُيسطؤ َْوايُ ثةيوةُذي ئاطيت صاُيين :ََِذةيث ئاًاجني :َضووُيَهٓة ثةيوةُذي (ٓاوكؤهلةي َِاُييٓدةس بة ٓةطتا َزةسيتو ٓةية ِاوةكةداسطؤ ٓةسدوو َْوايُ هة ثةيوةُذييةي ئةو دؤسي صاُيين بؤ َيث ثةيوةُذي (ٓاوكؤهلةي ْكشا ِْاوةكاسطؤ ٓةسدوو منشةكاُي ِيسَوطؤهئا َميكات , بةطصيت َزيِةوةكةيتو منووُةي الي )ْشطؤ (دةكاتة َزةكةييَس َْواُيايُ ثةيوةُذي كة بيِشا , َِشايٓدةس )َْشطؤيث 0.44 ( رًاسة خصتةي ,) 5 :ِووُذةكاتةوةس ئةًة ) ( رًاسة خصتةي 5 ) ِاوسطؤ َشيًر ُاوةُذي ةيي َوةسييث الداُي ثةيوةُذي ٓاوكؤهلةي َْشطؤيث خوود َلشدُيهقبوو 106.06 11.71 0.44 َضووُيهٓة ٓاوطةُطي 147.28 17.97 :ََِذةيث ئاًاجني شيلشدُةوةي َلشدُيهقبوو َْوايُهة باشة صؤس صؤس ثةيوةُذييةكي واتا ,َضةيٓبة ِاطتةيسٓاوئا ثةيوةُذييةكي كة ئةوةية واتاي ئةًةط ٓةية )ِاطتةواُةس( َضييٓبة ثةيوةُذييةكي طصيت َوةيةكييش بة , َزيِةوةكةيتو منووُةي الي َضووُيهٓة ٓاوطةُطي و خوود ٓاوطةُطي بةسصة ْخووديا َلشدُيهقبوو كةطاُةي ئةو َتيُدةطةية ئةوة ًاُاي ئةًةط, ِاوةكةداسطؤ ٓةسدوو َْوايُ هة كة ئةو َتيدةكش وة, بةسصة َْضووُيصياهٓة كةواية بةسصة ْخووديصيا َلشدُيهقبوو بةسصة َْضووُياهٓة ٓاوطةُطي طاُةي , ْطةجنا الي َضووُيهٓة ٓاوطةُطي ئاطيت و خوود َلشدُيهقبوو ِادةيس َْوايُ هة ٓةية ثةيوةُذييةن
- 44. 44 َْصِياصةكايث و ِاطجاسدةس :ِْاطجاسدةكاس /أ َزيِةويتو َئة ئةجناًةكاُي ِؤشِاييس َشيهةر و دةصطا ِاطتةيسئا خواسةوة ِاطجاسداُةيس َئة َتيُدةصا طشُطي بة َزةسيتو, ةيةدا :بلات ْفةسًيةكا داًةصساوة 1 . و خوود َلشدُيهقبوو بةاليةُي َْذايثةسةث صياتش بؤ ّدةكةي َشكاسييف و ثةسوةسدةيي داًةصساوة و ْئؤسطا هة داوا صيادكش بؤ و َِْذكاسايخو الي َضووُيهٓة ٓاوطةُطي الي خوود َذاُييثةسةث و ِؤشِبرييس و ٓؤشياسي ئاطيت دُي . َتيبذس ْبيظرتاوةكا و بيِشاو ًيذيا و ثةسوةسدةيي و َْذايطةشةث َلخشاوةكاُييِس َطاييِس هة َطاداهكؤًة تاكةكاُي 2 . ُاطاُذُي بؤ ّبلةي ِاطتةسئا تان َطايةوةيِس هةو تاكو َتيبذس ْدةسووُيةكا اليةُة بة بايةخ صياتش وة خوود بة .ْدةوسوبةسيا و ْخؤيا َيهةطة َْةكشدُياهًاًة هة َْضووُياهٓة ٓاوطةُطي ِاطشتينس 3 . صياتش تاوةكو , َزيِةوةيتو طةُتةسةكاُي بؤ ّب ٓاوكاس كة ّدةكةي َاهبا َِذُييخو و ثةسوةسدة وةصاسةتي هة داوا ب ِؤطشاًاُةشبةوث ثةسة وٓةسوةٓا دةسووُي بابةتي بة َتيبذس ثةسة وةن دةكات باط دةسووُي اليةُي كة َتيذس .َضووُيهٓة ٓاوطةُطي و خوود َلشدُيهقبوو :َْصِياصةكايث /ب 1 . َهة صياتش َزيِةوةييتو ّدةكةي صاُلؤط دةسةوةي تةُاُةت و ْصاُلؤكا بة طةس ئةكادميييةكاُي داًةصساوة هة داوا .ْبلة بواسةدا 2 . َيُ ثةيوةُذي هةطةس فشاواُرت َزيِةوةيةكييتو . َتيبذس َئةجنا بةكاسٓاتووة كة َزيِةوةيتو َئة ِاويسطؤ ٓةسدوو ْوا 3 . كاسًةُذاُي,ْ(كاطبلاسا وةن تشيض َزةكاُييتو و ضني هةطةس َزيِةوةيةيتو َئة كة َئة ّدةكةي َصِياصيث وة َوةيةكييش بة ) تش بواسةكاُي ٓةًوو هة َطةهكؤًة تاكةكاُي و َِْذكاسايخو ,ْفةسًاُبةسا , تةُذسوطيت فشاواُرت .َيبذس َئةجنا
- 45.
- 46.
- 47. 47 ْثاشلؤكا ( ثاشلؤي 1 ) طةسةتايي َوةييشبة خوود َلشدُيهقبوو َوةسييث ١ٝ٥ايٓٗا ػتٗاٝبص ايرات ٍٛقب اعَٝك َٔ ١ٝايعسب ١ايٓطد ٠ٚاملصاز ٟعد ٕاالزد ,إزبد,ىَٛايري ١داَع,١ٝذدُٛٓاي ١املدزض )اجملًد١ْٝاالْطا ًّٛ(ع يًباسح ايٓذاح ١داَع ١ًدل 43 ( 4 ,) 0101 ايػباب ٣يد ايرات ٍٛقب اعَٝك فكسات ١ُ٥املال ٤اخلربا ٕاٝأضتب .......صٜايعص أضتاذ ّٛكٜ فٛض ايرات ٍٛقب اعٝق ايػسضٚ )ايػباب ٣يد ٞاالْفعاي ٕاالتصا ١عالق ٚ ايرات ٍٛ(قب ١َٛضٛامل ١بدزاض ايباسح ّٛكٜ ,١(خسابػ أعداد َٔ داٖص اعَٝك بتبين ايباسح 0104 ٕٛامله,) ( َٔ 41 (:١خسابػ يف ١ٝاي املػاز يوٛيفٚ عسف قد ٚ, ٠فكس ) عٝطتطٜ َستفعا ٘يرات ٠سٜتكد ٕٛهٜ ٟاير ٕفاإلْطا , ١ٝضًب ٚأ ١ٝإجياب ١كٜبطس يًرات ٠سٜتكد ٚ ْ٘فط ٔع ايفسد ٠فهس ْ٘بأ بايد ػعسٝف َٓدفض ٌبػه ٘ذات سٜتكد اىل ٌٝمي ٟاير ٕاالْطا أَا ,٠اٝاحل اتٜحتد ٚ ايصعاب ٘ادٜٛ ٕإ عسضط ٕٛهٜ ٚ ١ْٝٚ ٛحن ًٞع ٚ, ٞاخلُاض هستٝي رٜتدز تبين مت قد ٚ )٘يرات لٝحتك ّعد ١ذٝايٓت ١ٝايٓفط اإلضطسابات ٚ باألَساض ١يإلصاب تاخر ٚ ُا٥(دا: ٞاالت 5 تأخر ٚ غايبا, دزدات 3 تأخر ٚ اْاٝأس,دزدات 4 تأخر ٚ أبدا ٚ, دزدتني تأخر ٚ ْادزا , دزدات .)اسدٚ ١دزد ايباسح : ٠ٚاملصاز ٟعد
- 48. 48 ١املالسظ غري ١صاحل ١صاحل ايفكساتت يتٝغدص ٔع عربٜ ْ٘أل ٟمبظٗس ِأٖت 0 ٠صٝمم ١ٝغدص ٞي ٕبأ أغعس 0 ْٞفط ٔع بايسضا أغعس 4 أزغب نُا ٌٝمج ٟغعس 3 ٞاتٝاحل يف ١ٜٛق ٠إزاد أَتًو 5 ٟدطد ١ٝٓب ٍٛس ٠ٛبايك أغعس 6 ٚ ٠ٛايك عٓاصس ٞأع يتٝغدص يف ايضعف 7 دٝد ٌُبع قُت ٛي ٢ست ١بايكٓاع أغعس ال 8 ٜٔاالخس َػاعس ٞأزاع 9 ٜٔاالخس ٛحن ١ٝإداب أفهاز ٟيد 01 ٜٔاالخس يف ايتأثري ٚ االقٓاع ٢ًع ٠بايكدز أمتتع 00 أقابًٗا ٠دٜدد ١مجاع ٟأ َع ١يٛٗبط أْدَر 00 َع ١صداق ١عالق ١َإقا عٝأضتط ١يٛٗبط ٜٔاالخس 04 ١ٜيًطدس أتعسض ٕأ أخاف الْين ١ٝاالدتُاع املٓاضبات يف أصُت 03 ٜٔاالخس َع احتدخ عٓدَا باالزتباى أغعس 05 ١ٝاالدتُاع ١ُٝق ٚذ غدص أْين أعتكد 06 ١ٝاالدتُاع اقفًُٛي ايتعسض عٓد ٌباخلذ أغعس 07 َتكًب َٞصاد ٕبأ أغعس 08 ع طسٝطٜ ٌايفػ َٔ فٛخ ٢ً 09 ٞاتٝاحل يف ٌايهط ٚ ٍُٛباخل أغعس 01 َتعب بأْين أغعس 00 ٠اٝاحل َٔ أعٝباي أغعس 00 ٞي ٜٔاالخس ٍأُٖا ١ذْٝت بايكًل أغعس 04 ١اجلاَع يف ٞ٥اصدقا بني ١ٝايعاي ٞمبهاْات أغعس 03 االستفاالت يف ١املػازن عٓد ١اسٜبايس أغعس 05 صدز ١بسساب ًِاملع َٔ ايٓكد ٌأتكب 06 ١َستفع ١َعال ًٞع ٌاسص عٓدَا زٚبايػس أغعس 07 املدزضني َع ايتشدخ عٓد ٌباخلذ أغعس 08 بٗا ُٕٛٗتٜٚ ٞ٥أزا ًُٕٜٛٗ ايصف يف ٞ٥شَال ٕإ أغعس 09 ١املدزض يف ٘ٝف بَٛسغ غري غدص بأْين أغعس 41
- 49. 49 ( ثاشلؤي 2 ) ٓا َوةسييث طةسةتاييَوةييش بة َضووُيهٓة وطةُطي اال اعَٝك َٔ ١ٝايعسب ١ايٓطد ١ٝ٥ايٓٗا ػتٗاٝبص ٞاالْفعاي ٕتصا ٜٔايد صالح ١داَع | ٌٝأزب اتٝاألدب ١ًٝن | ايٓفظ ًِع ِقط اًٝايع ايدزاضات | طرتٝاملاد ٌايفاض االضتاذ ّاحملرت.......................... ١َٛضَٛ ١بايدزاض ايباسح ّٛكٜ ٕايتصا اعٝق ايػسضٚ )١ٜاالعداد ١طًب ٣يد ٟاالبتهاز بايتفهري ١عالق ٚ ٞاالْفعاي ٕ(االتصا ,ًُٞٝاعداد(اجل َٔ داٖص اعَٝك بايتٓيب ايباسح ّٛكٜ فٛض ,ٞاالْفعاي 0115 ( َٔ ٕٛامله ) 50 ًُٞٝاجل عسف قدٚ, ٠فكس ) ٚ َٙػاعس ٚ ٘االْفعاالت ضبط ٢ًع ايفسد ٠بأْ٘(قدز ٞاالْفعاي ٕاالتصا ٚ بصرب زَٛاال ٍٚتٓا ٢ًع ٘قدزت ٚ بٗا ِايتشه ٚ افعٚد ْ٘ظست يف ًآ٦َُط ٚ ال٥َتفا بٗا كاٝثٚ ْ٘فط ٢ًع ٙاعتُاد ٍخال َٔ تصسف ٔسط ٚ ْػاط ٚ ١ٜٛٝحب ٠اٝاحل ١ٗادَٛ ٚ ٌتعك . ) ٜٔاالخس َع افكاَٛت ٚ ٌيًُطتكب : اجملاالت ٖٙر َٔ اعٝاملك ٕٛتهٜ ٚ 0 | اي ٚ ايٓفظ ٢ًع االعتُاد .بٗا ٘جك 0 | .ٕٓا٦ُباالط زٛايػع 4 | .ٜٔاالخس َع افلٛايت 3 | .ٞايٓفط االضتكسازٚ ايظبط :ٞناالت ٌ٥ايبدا ٗاًٝع ٌحتص اييت ايدزداتٚ اعٝاملك فكسات ٢ًع ١االداب ٕٛضته ٖرا ( ًادد ٠نبري ١بايدزد ٢ًع ٓطبلٜ 5 ( ٠نبري ١بدزد ٢ًع ٓطبلٜ )دزدات 3 ( ١ضطَٛت ١بدزد ٢ًع ٓطبلٜ ,دزدات ) 4 ) , دزدات ( ١ًًٝق ١بدزد ٢ًع ٓطبلٜ 0 )دزدت ( اطالقا ٢ًع ٓطبلٜ ال, ٕا 0 ١)دزد
- 50. 50 ِه٥زا ا اىلتطًعٜ ٖٛ ٚ ِهٜدٜا بني ايفكسات َٔ ١ُ٥ايكا ٖٙر ضعٜ ايباسح ٕفا ,ايٓفظ ًِع ٚ ١ٝايرتب يف ٕٛخمتص ِْهٛيه ٚ تٗاٝصالس اىل ١باالضاف , ايفكسات َٔ ٠فكس ٌن ١ٝصالس ٣َد يف ِميهٛتك ٚ ٠دٜايطد ِسهُه ٚ , ٘ٝاي ُٞتٓت ٟاير ٍيًُذا .ٞاالْفعاي ٕيالتصا فٜتعس َٔ زدٚ َا ٢ًع ٤بٓا صدقٗا ١دزد ٢ًع ...سٜايتكدٚ ايػهس ل٥فا ِيه املػسف طرتٝاملاد طايب زٛايدنت االضتاذ | صٜعص ِٖٝابسا عُس ٛػٜا ٔيطٚ ٔدٓط
- 51. 51 ١ٝايعسب ١بايًػ ٞاالْفعايٕاالتصا اعَٝك فكسات َالسضات غري ١صاحل ١صاحل ايفكسات ت .َٟايس ًاخمايف ًاٜزا ٌُحي ًاغدص اْاقؼ عٓدَا تسٛبايت اغعس 0 .٢٥بأزا ٜٔاالخس إقٓاع ٢ًع ٠ايكدز اَتًو 0 .أضاضٗا ٢ًع أتصسفٚ ٞاتٝٓإَه دٚسد أعسف 4 .بٗا ّٛضأق اييت ٍايعُا َِعظ يف ايٓذاح قعٛأت 3 أفها ٔع ايتعبري عٝضتط ا . َّٛٗف ٚ اضحٚ ٌبػه ٟز 5 .اقعٛاي أضاع ٢ًع ٜٔاالخس َع ٌَايتعا ٍٚأسا 6 . ٞ٥شَال ٌأفض ٠زٛبص ١اجلاَع ٞادباتٛب ّٛأق 7 .ٞطًبات تسفض ُٓاٝس باالْصعاز اغعس 8 .٤ٚبٗد هلا اتعسض اييت املػهالت ١َعاجل ٍٚأسا 9 .١اجلاَع ٞادباتٚ اجناش دٗدا ٍابر ٚ اصابس 01 ذٗا٥ْتا اسطب ٚ ٞباعُاي ّاٝيًك أخطط 00 .٠االزاد فٝضع بأْين أغعس 00 ١َٝٛٝاي زَٛأ َٔ ايهجري تدبري يف ْٞفط ٢ًع اعتُد 04 . ٞاتٝس ٔع بسضا أغعس 03 .٘ٝف ؼٝاع ٟاير اجملتُع ٔع زاض ْٞبأ أغعس 05 ٔع داٝبع داٝسٚ ٕٛان عٓدَا انجس احٝباالزت أغعس .ٜٔاالخس 06 ٜٔباالخس ٟزأ ٍٛاق ٕا ٌقب حٜايرت ٌأفض 07 .ٌ٥بتفا ٌاملطتكب اىل اْظس 08 .باضتُساز ازخٛايه خٚسد قعٛات 09 . ِٗات٦ف باالختالف ايٓاع َع احٝباالزت أغعس 01 .ٜٔاالخس َع ١ٝايػدص زَٛاال بعض ١َٓاقػ يف فٛباخل أغعس 00 اال ٍاضتػال ٍٚأسا .ٞزغبات لٝحتك يف ٜٔخس 00 .٠دٝاجل ٞألعُاي ٜٔاالخس سٜبتكد أغعس 04 .مٛاتف عٓدَا ْٞدٛحيط ٞ٥شَال ٕا أغعس 03 . بٗا أنًف اييت ٍباالعُا يتٜعٓا بضعف أغعس 05 .١احملسد افلٛامل يف ١يٛٗبط أزتبو 06 .ٜٔاالخس ّأَا ايتشدخ يف ١بٛصع أدد 07 بايطعا أغعس .ٜٔيألخس فاَٚعس ٚا إسطاْا ّاقد عٓدَا ٠د 08 ٜٔاالخس ٤أزا ّاسرتا ٌأفض 09 ٜٔاالخس َع ّاْطذا يف ١بٛصع أدد 41
- 52. 52 ٞقدزات ْفظ هلا١عُٛدل َع ٕٛأن ُٓاٝس احٝباالزت أغعس 40 .١ايدزاض يف ٞ٥شَال ٠ملطاعد ٠زٚضس ٣أز 40 ْأسصا ٚ ِٗافساس ٜٔاالخس أغازى ٕأ أسب .ِٗ 44 ٞحبك ٤ٞخيط َٔ َع أتطاَح 43 .١اجلاَع يف ٞ٥شَال َٔ عدد َع اتػادس 45 ٜٔاالخس ٔع َٓعصال ٕٛان ٕا اسب 46 اٝدزاض َين ٌافض ِٖ َٔ دٛدٚ يف لٝبايض أغعس 47 ٠دٝد ٞ٥بصَال ٞعالقات ٕبأ أغعس 48 ٜٔاالخس َع عٓدَا باالْطشاب ازغب 49 ٌاتكاب .صاسبٗا ٕنا َُٗا ٜٔيالخس ١ب٥ايصا ٤االزا 31 ايػضب عٜضس ْٞبا أغعس 30 .١ايصعب اقفٛامل يف ايٓفظ ضبط ٢ًع ٠ايكدز أَتًو 30 َين ١بٜايكس ٤اٝأغ بعض ِأسط غضبا ٕٛأن عٓدَا 34 ٍاْفعا ٕٚبد ٞي ١املعازض ٤االزا ١َٓاقػ عٝاضتط 33 أ َٔ دٜأز َا طسح يف أتسدد . فهاز 35 َٕتص ٚ ايطبع ٤ٟٖاد باْين أغعس 36 .ينٝتسض ال اييت اقفٛامل يف ١يٛٗبط اغضب 37 ٜٔاالخس ّاَا ٟافهاز ٔع ايتعبريٚ ١املٓاقػ يف ١بٛصع أدد 38 ١اجلاَع ّبايٓظا ّااليتصا يف ١بٛصع أدد 39 ١ُٗامل ٍاالعُا يبعض ٟاجناش عٓد ٜٔاالخس َػاعس ٌٖأجتا 51 ١اجلاَع ٌداخ ١املػانط يف ١َتع أدد 50 .ٞباْفعاالت ِايتشه عٝاضتط ال باْين أغعس 50
- 53. 53 (ثاشلؤي 3 ) طةسةتايي َوةييش بةخوود َلشدُيهقبو َوةسييث ْكوسدطتا ٌَييٓةس حلوًةتي - َشاقيع صاُظيت َزيِةوةييتو و َاهبا َِذُييخو وةصاسةتي ّطةالحةدي صاُلؤي - ٓةوه َشي ئاداب َزييكؤه - دةسووُِاطي بةشي 2020 - 2021 ْطةجنا الي خوود َلشدُيهقبوو َوةسييث ِطةكاُيشب طوجناُذُي بؤ ْشاسةصايا ِايس ...............ًاًؤطتا َضيِسبة ٓاوطةُطي بة ثةيوةُذي خوود َلشدُيه(قبوو بةُاوُيصاُي دةسووُي صاُظيت َزيِةوةيةكييتو ئةجناًذاُي بةًةبةطيت َضهٓة ,(خشابصة َوةسييث َزةسيتو )ْطةجنا الي ووُي 2013 ( هة كة ) 30 (عذ ْالية هة َلٔاتووةيث ِطةشب ) )٠ٚاملصاز ٟ بة كاسٓاتووة بةٓيض, كةًي بة, كات َيٓةُذ ,كات صؤسبةي, كات (ٓةًوو:َوةيةيش َبة َْاًةكاهوة َاًيهوة َواصييش كة َيش َبة خودي َلشدُيهقبوو َِاطةييث )َوةيةن)(وهفوهميش َظةُطاُذُيهٓة خوود هةطةس تاكةكةطة (بريؤكةي:كشدووة وةية ِوويسِووبةس َتيُدةتو كاتة ئةو َتيب بةسص َلييَواصيش بة َظةُطاُذُةكةيهٓة ًشؤظ ئةطةس خشاخ ْيا باط َلييَواصيبةش خوود خؤ خوودي كة ِواتسدة ئةوةدا بةالي ًشؤظةي ئةو ئةطةس ََاهبة َتيب َْظتيةكاهبةسٓة ِةحةتيسُا خؤي َكة َلييَواصيبةش ي كة ئةوةي بةٓؤي دةسووُي َةراُيوش و ُةخؤشي بة ْتووشبوو ٓؤي َتةيدةب دةكات تةُيايي بة ٓةطت ئةوكات َينَيَبظةُطهٓة .َبلاتهقبوو خؤي ُةيتواُيوة .....َضدايِس َيهةطة : طةسثةسشتياس :َزةسيتو ًظتةفا محةطاحل يوطف.د.خ ٍكشي ّحظ طةسبةطت
- 54. 54 َبيينيت ُةطوجناوة طوجناوةِْطةكاشب ر دةكات ٍكةطايةتي هة طوصاسشت ضوُلة َدةدة َِووكاسس بة طشُطي 1 ُايابة ٍكةطايةتي َٓةطتةكة 2 َدةكة َخؤ ِةصاًةُذيس بة ٓةطت 3 دواُة َدةكة ئاسةصوو ئةوةي وةن ٍثشض 4 ريامنذا هة ََضيٓبة َلييويظت ْخاوة 5 َدةطتة بوُيادي هة َدةكة َضيٓ بة ٓةطت 6 ٓةية بووُي ٍكةطايةتي هة َضيٓبة و الواص َيهخا 7 َبذة َئةجنا باشيض َلييكاس ئةطةس ٓةتا َُاكة َِْايِٓسبةباوة ٓةطت 8 َدةكة ديلة كةطاُي ٓةطيت ِةضاويس 9 ٓةية تش كةطاُي دةسباسةي ٍَِييئةس ِايسبريو 10 د كةطاُي هة كاسيطةسي و قةُاعةت ٓةية َئةوة تواُي َبلة يلة 11 ٍِبياُبي تاصة كة دةمب َميَهكؤًة ٓةس َيهَلةيت بةئاطاُي 12 ٓةية َديلة كةطاُي َيةتيلشدُييِسٓاو تواُاي 13 تووشي ئةوةي تشطي هة َِائةطشس ٍدةُط َايةتيةكاُذاهكؤًة بؤُة كاتي هة ُةمب َْلشديَتةثهطا 14 ك َيهةطة َميكات َدةكة َْلضوويت بة ٓةطت ٍَيدةدو تش ةطاُي 15 ٍَايةتيهكؤًة طشُطي َلييكةط َدةكة ٓةطت 16 دةمب َايةتيهكؤًة ًوقيفي تووشي َميكات َدةكة َبةشةس ٓةطت 17 ُيية َطرييد ًٍيضاد َدةكة ٓةطت 18 َدةطش تشمسذا بةطةس دةطت شلظتذا كاتي هة 19 ريامنذا هة َدةكة َيهتةًة و َيهخةوا بة ٓةطت 20 َدةكة ًاُذوويةتي بة ٓةطت 21 ريامنذا هة َدةكة َٔيواييب بة ٓةطت 22 ديلةوة كةطاُي ْهةالية َدةكة َِةدامنيَجيطو بةٓؤي َدةكة َىِاوكسَةهد بة ٓةطت 23 صاُلؤدا هة َلامنيِسٓاو ُاو هة ٓةية َبةسص َطةيةكييث َدةكة ٓةطت 24 ك هة َدةكة ئاساًي بة ٓةطت ئآةُطةكاُذا هة بةرداسيلشدمن اتي 25 َوةسدةطش ًاًؤطتا هة ِةخِةس ْفشاوا َلييَهد بة 26 َصاُلؤكة هة َطةسكةوتوو َدةكة ٓةطت 27 ٍَِيٓدة بةدةطت باط منشةي َميكات َدةكة ْبوو خؤبايي هة بة ٓةطت 28 ًْاًؤطتاكا َيهةطة قظةكشدمن كاتي هة َدةكة َشةس بة ٓةطت 29 ْدةخة َيثصتطو بريوبؤضوُةكامن ِلامنيِسٓاو َدةكة ٓةطت 30
- 55. 55 (ثاشلؤ 4 ) كؤتايي َوةييش بةخوود َلشدُيهقبوو ٌکٕردضتا ْەرێًی دکٕيەتی – عێراق زاَطتی تٕێژیُۀەی ٔ باال خٕێُذَی ٔەزارەتی ٍضەالدەددی زاَکۆی – ْۀنێر ئاداب کۆنێژی - دەرَٔٔساَی بەغی ٨١٨١ - ٨١٨٠ لٕت .......... بەرێس ابی بە پەیٕەَذی خٕد (لبٕنکردَی نەضەر دەکات تٕیژیُۀە تٕێژەر زاَطتی تٕێژیُۀەیەکی ئەَجايذاَی بەيەبەضتی ٌبەرەزتا بەردەضتی دەخەَە فۆريە )ئەو ٌگەَجا الی ْەنچَٕٔی ْۀضەَگی ، پێکذێت پرضیار ٔ برگە ٍچەَذی نە کە ٔەاليی راغکأی بە کە بۆچَٕٔەی ٔنە بریتییە تەَْا راضت ٔەاليی ، َییە ٌپرضیارەکا بۆ ْەنە ٌیا راضت ٔەاليی کە ٌپرضیارەکا نە یەکێک ْەر بۆ تکایە ، َییە ٍَإَٔضی بە پێٕیطتی ٔ بەکاردێت زاَطتی يەبەضتی بە تەَْا دەدەیۀە دە ٔەاليێک . خٕارۀە غێٕەیەی بەو بکە ٌضتُیػا ضەرەکی زاَیاری : يێ َێر : *رەگەز :لۆَاغ :بەظ :ٌتەيە ضەرپەرغتیار : :تٕێژەر يصطفى دًەصانخ یٕضف.د.پ کریى ٍدط ضەربەضت ر ِطةشب ٓةًوو كات كات صؤسبةي كات َيٓةُذ بةكةًي بةٓيض َوةيةنيش ٠ ✔
- 56. 56 ٓةسطيض بةكةًي َيٓةُذ كات صؤسبةي كات ٓةًوو كات ِْطةكاشبر دةكات ٍكةطايةتي هة طوصاسشت ضوُلة َدةدة َِووكاسس بة طشُطي 1 ُايابة ٍكةطايةتي َٓةطتةكة 2 َدةكة َخؤ ِةصاًةُذيس بة ٓةطت 3 دواُة َدةكة ئاسةصوو ئةوةي وةن ٍثشض 4 ريامنذا هة ََضيٓبة َلييويظت ْخاوة 5 َدةطتة بوُيادي هة َدةكة َضيٓ بة ٓةطت 6 ٓةية بووُي ٍكةطايةتي هة َضيٓبة و الواص َيهخا 7 ٓ َُاكة َِْايِٓسبةباوة ٓةطت َبذة َئةجنا باشيض َلييكاس ئةطةس ةتا 8 َدةكة ديلة كةطاُي ٓةطيت ِةضاويس 9 ٓةية تش كةطاُي دةسباسةي ٍَِييئةس ِايسبريو 10 َبلة ديلة كةطاُي هة كاسيطةسي و قةُاعةت ٓةية َئةوة تواُي 11 ٍِبياُبي تاصة كة دةمب َميَهكؤًة ٓةس َيهَلةيت بةئاطاُي 12 ٓةية َديلة كةطاُي َيةتيلشدُييِسٓاو تواُاي 13 ئةوةي تشطي هة َِائةطشس ٍدةُط َايةتيةكاُذاهكؤًة بؤُة كاتي هة ُةمب َْلشديَتةثهطا تووشي 14 ٍَيدةدو تش كةطاُي َيهةطة َميكات َدةكة َْلضوويت بة ٓةطت 15 ٍَايةتيهكؤًة طشُطي َلييكةط َدةكة ٓةطت 16 دةمب َايةتيهكؤًة ًوقيفي تووشي َميكات َدةكة َبةشةس ٓةطت 17 ُيية َطرييد ًٍيضاد َدةكة ٓةطت 18 َدةطش تشمسذا بةطةس دةطت شلظتذا كاتي هة 19 ريامنذا هة َدةكة َيهتةًة و َيهخةوا بة ٓةطت 20 َدةكة ًاُذوويةتي بة ٓةطت 21 َيب بة ٓةطت ريامنذا هة َدةكة ٔيواي 22 ْهةالية َدةكة َِةدامنيَجيطو بةٓؤي َدةكة َىِاوكسَةهد بة ٓةطت ديلةوة كةطاُي 23 صاُلؤدا هة َلامنيِسٓاو ُاو هة ٓةية َبةسص َطةيةكييث َدةكة ٓةطت 24 ئآةُطةكاُذا هة بةرداسيلشدمن كاتي هة َدةكة ئاساًي بة ٓةطت 25 بة َوةسدةطش ًاًؤطتا هة ِةخِةس ْفشاوا َلييَهد 26 َصاُلؤكة هة َطةسكةوتوو َدةكة ٓةطت 27 ٍَِيٓدة بةدةطت باط منشةي َميكات َدةكة ْبوو خؤبايي هة بة ٓةطت 28 ًْاًؤطتاكا َيهةطة قظةكشدمن كاتي هة َدةكة َشةس بة ٓةطت 29 بريوبؤ ِلامنيِسٓاو َدةكة ٓةطت ْدةخة َيثصتطو ضوُةكامن 30
- 57. 57 ( ثاشلؤي 5 ) طةسةتايي َوةييشبة َضووُيهٓة ٓاوطةُطي َوةسييث :طةسثةسشتياس :َزةسيتو محةطاحل يوطف.د.خ ٍكشي ّحظ طةسبةطت
- 58. 58 ًَبيِىيت ُةطوجناوة طوجناوةِْطةكاشب ر .دەکەو دنەرأکێ بە ْەضت دەکەو جیأاز بۆچَٕٔی ٌخأە کەضێکی نەگەڵ تأتٕێ کاتێک 0 .بکەو رازی خۆو بۆچَٕٔەکاَی بە تر کەضاَێکی کە ْەیە تٕاَایەو ٔئە 0 . دەکەو ْەنطٕکۀت بُەيایە ٔئە پێی بە ٔ دەزاَى تٕاَاو ضُٕٔری 4 دەدەو ٌئەَجايیا کە کاراَەی ٔئە نەزۆربەی ، دەکەو ٍضەرکۀت پێػبیُی 3 دە ئاغکرا ٔ ٌٔٔٔر غێٕەیەکی بە بۆچَٕٔەکاَى دەتٕاَى .رببرو 5 .بکەو تر کەضاَی نەگەل رەفتار ٔالع پێی بە ْۀڵذەدەو 6 .دەکرێُۀە رەت دأاکارییەکاَى کاتێک دەکەو پەرێػاَی بە ْەضت 7 .بکەو ٌچارەضەرییا ٍدەب تٕٔغى کە گرفتاَەی ٔئە ْێًُی بە ْۀڵذەدەو 8 نەبە ئەَجايەکەظ دادەَێى کارەکاَى ئەَجايذاَی بۆ ٌپال .دەگرو ٔچا ر 9 . الٔازە ٔیطتى دەکەو ْەضت 01 .دەبەضتى خۆو بە پػت رۆژاَە کارٔٔباری زۆربەی بەرێٕەبردَی نە 00 .دەژیى تێیذا کە کۆيەنگەیەی ٔنە رازیى دەکەو ْەضت 00 .رازیى خۆو ژیاَی نە دەکەو ْەضت 04 ٔ بەتەَیا کاتێک دەکەو زیاتر ئاضٕٔدەیی بە ْەضت .دەبى تر نەکەضاَی دٔٔر 03 .دەرببرو تر کەضاَی نەضەر خۆو رای نۀەی بەر بگرو خۆو دەزاَى بەباغتری 05 .دەکەو ئایُذە ضەیری بەگەغبیُییۀە 06 .دەکەو کارەضات رٔٔداَی پێػبیُی بەبەردۀايی 07 َتٕێژەکا جیأازی بە دەکەو تر کەضاَی نەگەل ئاضٕٔدەیی بە ْەضت ٌیا 08 کەضاَی نەگەل خٕٔدی بابەتی ْەَذێک گفتٕگۆکردَی کاتی نە دەکەو ترش بە ْەضت .تردا 09 .خٕاضتەکاَى دیْێُاَی بە بۆ بمۆزيۀە تر کەضاَی ْۀڵذەدەو 01 .دەکەو چاکەکاَى کارە بۆ تر کەضاَی رێسنێُاَی بە ْەضت 00 َليِسٓاو ٍِطةسكةوت كاتي هة َدةكة ٓةطت َْذةبةيث ٍبةغيوي امن 00 الواصة َيَشيدةطج ٍَيث كاساُةي بةو طشُطيذامن َدةكة ٓةطت 04 ٍَيَةرودةش ُةخواصساوةكاُذا َظتةيَوهٓة هة بةئاطاُي 03 ٍَيبذو تشدا كةطاُي هةبةساًبةس دةتوامن صةمحةت بة 05 ئة تش كةطاُي بةساًبةس ضاكةيةن َميكات َدةكة بةخؤشي ٓةطت َدةدة َجنا 06 َبطش تش كةطاُي بؤضوُي هة َضيِس كة ثةطةُذة َال 07 ٍَيدةطوجن تشدا كةطاُي َيهةطة بةصةمحةت 08 ٓةية ًِْيا تواُظيت ْٓةًا دةمب َميُكةطا َيهةطة َميكات َدةكة شادًاُي بة ٓةطت 09 َبلة تشدا كةطاُي ُاخؤشيةكاُي و خؤشي هة بةشذاسي َدةكة حةص 41 ٓةية دةكات بةساًبةس ََةهٓة كةطةي ئةو بؤ ٍَبوسدةييه 40 مب دووس تش كةطاُي هة َدةكة حةص 40 باشة َلامنيِسٓاو َيهةطة ٍثةيوةُذي َدةكة ٓةطت 44 َتيب َميكةط ٓةس خاوةُةكةي َدةكة تش كةطاُي ِاطتيةكاُيس بؤضووُة هة َصواصييث 45 ِةستو صوو َدةكة ٓةطت دةمب 46 َبلة َخؤ َيهكؤُرتؤ َؤصةكاُذاهئا َظتةيَوهٓة هة ٓةية َئةوة تواُاي 47
- 59. 59 ٍَِيدةشل َخؤ ُضيمكةسةطتةي َيٓةُذ دةمب ِةستو َميكات 48 َبلة َخؤ دياواصةكاُي بريوبؤضووُة َييتاوتو َْضووهٓة َيبةب دةتوامن 49 دةمب َيدوود بريوبؤضووُةكامنذا هة 31 ٓة ٓاوطةُطة و ٌَّيٓ ٍطشووشت َدةكة طت 30 دةمب ِةستو ٍُي ِاصيس َْيايه َظتاُةييَوهٓة هةو بةئاطاُي 30 تشدا كةطاُي هةبةساًبةس ِووسبياخنةًة َبلة بريوبؤضووُةكامن طفتوطؤي دةتوامن صةمحةت بة 34 َيثصتطو تش كةطاُي ٓةطتةكاُي طشُط َلييكاس ضةُذ ئةجناًذاُي كاتي هة َدةخة 33 َبلة َضووُةكامنهٓة َيهكؤُرتؤ ُاتوامن َدةكة ٓةطت 35 َدةدة َئةجنا َلامنيِسٓاو هة باشرت َوةيةكييبةش َصاُلؤ ئةسكةكاُي 36 صاُلؤ ئةسكةكاُي َلشدُييَبةديد بؤ َدةدة كؤشض و َيٓةو 37 َبلة صاُلؤ هة َلامنيِسٓاو ٓاوكاسي دةصامن َويظيتيبةث 38 َدةكة َيَهدةًةقا صاُلؤ هة َلامنيِسٓاو هة َيٓةُذ َيهةطة 39 َدةكة بةدي َِذُذايخو هة َخؤ هة باشرت َميُكةطا َميكات َدةكة َتةُطيهد بة ٓةطت 51 ٍِدةبي صاُلؤ طيظتةًي هة ْبوو ثابةُذ هة صةمحةتي 50 صاُلؤ هة ئاراوةُاُةوة كاتي هة َدةكة بةخؤشي ٓةطت 50
- 60. 60 ( ثاشلؤي 6 ) كؤتايي َوةييشبة َضووُيهٓة ٓاوطةُطي َوةسييث ٌکٕردضتا ْەرێًی دکٕيەتی – عێراق زاَطتی تٕێژیُۀەی ٔ باال خٕێُذَی ٔەزارەتی ٍضەالدەددی زاَکۆی – ْۀنێر ئاداب کۆنێژی - دەرَٔٔساَی بەغی ٨١٨١ - ٨١٨٠ .......... بەرێس لٕتابی ت ئەَجايذاَی بەيەبەضتی بە پەیٕەَذی خٕد (لبٕنکردَی نەضەر دەکات تٕیژیُۀە تٕێژەر زاَطتی ٕێژیُۀەیەکی ، پێکذێت پرضیار ٔ برگە ٍچەَذی نە کە ٌبەرەزتا بەردەضتی دەخەَە فۆريە )ئەو ٌگەَجا الی ْەنچَٕٔی ْۀضەَگی ٕبۆچ ٔنە بریتییە تەَْا راضت ٔەاليی ، َییە ٌپرضیارەکا بۆ ْەنە ٌیا راضت ٔەاليی کە ٔەاليی راغکأی بە کە َٔەی ٌپرضیارەکا نە یەکێک ْەر بۆ تکایە ، َییە ٍَإَٔضی بە پێٕیطتی ٔ بەکاردێت زاَطتی يەبەضتی بە تەَْا دەدەیۀە . خٕارۀە غێٕەیەی بەو بکە ٌدەضتُیػا ٔەاليێک ر ِطةشب َبةسدةوا َتةوةيدةًطش صؤس ًاًِاوةُذ َوةيةكييبةش َتةوةيدةًطش َكة ٓةسطيض ٠ ✔ ضەرەکی زاَیاری *ر يێ َێر : ەگەز :لۆَاغ :بەظ :ٌتەيە ضەرپەرغتیار : :تٕێژەر يصطفى دًەصانخ یٕضف.د.پ کریى ٍدط ضەربەضت
- 61. 61 ٓةسطيض َكة َيدةطش تةوة َوةيةكييبةش ًاًِاوةُذ صؤس َتةوةيدةًطش َبةسدةوا ِْطةكاشبر دەکەو جیأاز بۆچَٕٔی ٌخأە کەضێکی نەگەڵ تأتٕێ کاتێک .دەکەو دنەرأکێ بە ْەضت 0 رازی خۆو بۆچَٕٔەکاَی بە تر کەضاَێکی کە ْەیە تٕاَایەو ٔئە .بکەو 0 پێی بە ٔ دەزاَى تٕاَاو ضُٕٔری ْەنطٕکۀت بُەيایە ٔئە . دەکەو 4 کە کاراَەی ٔئە نەزۆربەی ، دەکەو ٍضەرکۀت پێػبیُی دەدەو ٌئەَجايیا 3 .دەرببرو ئاغکرا ٔ ٌٔٔٔر غێٕەیەکی بە بۆچَٕٔەکاَى دەتٕاَى 5 .بکەو تر کەضاَی نەگەل رەفتار ٔالع پێی بە ْۀڵذەدەو 6 دەکەو پەرێػاَی بە ْەضت رەت دأاکارییەکاَى کاتێک .دەکرێُۀە 7 ٍدەب تٕٔغى کە گرفتاَەی ٔئە ْێًُی بە ْۀڵذەدەو .بکەو ٌچارەضەرییا 8 ٔچا نەبەر ئەَجايەکەظ دادەَێى کارەکاَى ئەَجايذاَی بۆ ٌپال .دەگرو 9 . الٔازە ٔیطتى دەکەو ْەضت 01 کارٔٔباری زۆربەی بەرێٕەبردَی نە خۆو بە پػت رۆژاَە .دەبەضتى 00 .دەژیى تێیذا کە کۆيەنگەیەی ٔنە رازیى دەکەو ْەضت 00 .رازیى خۆو ژیاَی نە دەکەو ْەضت 04 دٔٔر ٔ بەتەَیا کاتێک دەکەو زیاتر ئاضٕٔدەیی بە ْەضت .دەبى تر نەکەضاَی 03 نە خۆو رای نۀەی بەر بگرو خۆو دەزاَى بەباغتری کەضاَی ضەر .دەرببرو تر 05 .دەکەو ئایُذە ضەیری بەگەغبیُییۀە 06 .دەکەو کارەضات رٔٔداَی پێػبیُی بەبەردۀايی 07 جیأازی بە دەکەو تر کەضاَی نەگەل ئاضٕٔدەیی بە ْەضت ٌتٕێژەکاَیا 08 بابەتی ْەَذێک گفتٕگۆکردَی کاتی نە دەکەو ترش بە ْەضت ٕٔخ .تردا کەضاَی نەگەل دی 09 .خٕاضتەکاَى دیْێُاَی بە بۆ بمۆزيۀە تر کەضاَی ْۀڵذەدەو 01 .دەکەو چاکەکاَى کارە بۆ تر کەضاَی رێسنێُاَی بە ْەضت 00 َْذةبةيث ٍبةغيوي َلامنيِسٓاو ٍِطةسكةوت كاتي هة َدةكة ٓةطت 00 كاساُةي بةو طشُطيذامن َدةكة ٓةطت الواصة َيَشيدةطج ٍَيث 04
- 62. 62 ٍَيَةرودةش ُةخواصساوةكاُذا َظتةيَوهٓةهة بةئاطاُي 03 ٍَيبذو تشدا كةطاُي هةبةساًبةس دةتوامن صةمحةت بة 05 تش كةطاُي بةساًبةس ضاكةيةن َميكات َدةكة بةخؤشي ٓةطت َدةدة َئةجنا 06 كةط بؤضوُي هة َضيِس كة ثةطةُذة َال َبطش تش اُي 07 ٍَيدةطوجن تشدا كةطاُي َيهةطة بةصةمحةت 08 ْٓةًا دةمب َميُكةطا َيهةطة َميكات َدةكة شادًاُي بة ٓةطت ٓةية ًِْيا تواُظيت 09 َبلة تشدا كةطاُي ُاخؤشيةكاُي و خؤشي هة بةشذاسي َدةكة حةص 41 بةساًبة ََةهٓة كةطةي ئةو بؤ ٍَبوسدةييه ٓةية دةكات س 40 مب دووس تش كةطاُي هة َدةكة حةص 40 باشة َلامنيِسٓاو َيهةطة ٍثةيوةُذي َدةكة ٓةطت 44 خاوةُةكةي َدةكة تش كةطاُي ِاطتيةكاُيس بؤضووُة هة َصواصييث َتيب َميكةط ٓةس 45 دةمب ِةستو صوو َدةكة ٓةطت 46 ٓ هة ٓةية َئةوة تواُاي َبلة َخؤ َيهكؤُرتؤ َؤصةكاُذاهئا َظتةيَوهة 47 ٍَِيدةشل َخؤ ُضيم كةسةطتةي َيٓةُذ دةمب ِةستو َميكات 48 َخؤ دياواصةكاُي بريوبؤضووُة َييتاوتو َْضووهٓة َيبةب دةتوامن َبلة 49 دةمب َيدوود بريوبؤضووُةكامنذا هة 31 ٓ و ٌَّيٓ ٍطشووشت َدةكة ٓةطت اوطةُطة 30 دةمب ِةستو ٍُي ِاصيس َْيايه َظتاُةييَوهٓة هةو بةئاطاُي 30 َبلة بريوبؤضووُةكامن طفتوطؤي دةتوامن صةمحةت بة تشدا كةطاُي هةبةساًبةس ِووسبياخنةًة 34 تش كةطاُي ٓةطتةكاُي طشُط َلييكاس ضةُذ ئةجناًذاُي كاتي هة َدةخة َيثصتطو 33 ٓةط َبلة َضووُةكامنهٓة َيهكؤُرتؤ ُاتوامن َدةكة ت 35 َدةدة َئةجنا َلامنيِسٓاو هة باشرت َوةيةكييبةش َصاُلؤ ئةسكةكاُي 36 صاُلؤ ئةسكةكاُي َلشدُييَبةديد بؤ َدةدة كؤشض و َيٓةو 37 َبلة صاُلؤ هة َلامنيِسٓاو ٓاوكاسي دةصامن َويظيتيبةث 38 ٓ َيهةطة َدةكة َيَهدةًةقا صاُلؤ هة َلامنيِسٓاو هة َيةُذ 39 هة َخؤ هة باشرت َميُكةطا َميكات َدةكة َتةُطيهد بة ٓةطت َدةكة بةدي َِذُذايخو 51 ٍِدةبي صاُلؤ طيظتةًي هة ْبوو ثابةُذ هة صةمحةتي 50 صاُلؤ هة ئاراوةُاُةوة كاتي هة َدةكة بةخؤشي ٓةطت 50
- 63. 63 ثاشلؤ ( ي 7 ) َْوةسةكايث َةتيهِوواس)َلبووُيه(بةكة ِاطتطؤييس بؤ َْبةطتوويث ثصيت َزةسيتو كة شاسةصاياُةي ئةو ُاوي ْكاسكشد َينيشو ِيةتيسثظجؤ صاُظيت ثوةي ْشاسةصايا صاُظيت ُاصُاوي و ُاو ر ئاداب َزييكؤه - بةشي دةسووُِاطي دةسووُضاُي كةطايةتي ِؤفيظؤسيشث ياسيذةدةس .د.ى.خ ٍئيربآي عوي َْضايِس 1 ئاداب َزييكؤه - بةشي دةسووُِاطي دةسووُي دسووطتيي ِؤفيظؤسيشث ياسيذةدةس ّحظ امحذ َِميف .د.ي.خ 2 ئاداب َزييكؤه - بةشي دةسووُِاطي دةسووُضاُي كةطايةتي ِؤفيظؤسيشث ياسيذةدةس بلش ّحظ ًةٓا .د.ي.خ 3 ئاداب َزييكؤه - بةشي دةسووُِاطي ًعشي دةسووُضاُي في دكتؤس َّيحوط تةٓا حمٌذ .د 4 صاُلؤي ّطةالحةدي | َزييكؤه ئاداب صًاُةواُي صاُظيت ًاًؤطتا عبذاهلل ًوهود َشيشو.َ 5