(
‫‌كان‬
‫ه‬‫‌لكوژی‌بارزانیی‬
‫ه‬‫كۆم‬
)
‌‫‌ولیر‬
‫ه‬‫‌كنینی‌ه‬
‫ه‬‫زانكۆی‌پۆلیت‬
‌‫كۆلیژی‌زانست‬
–
‫‌ر‬
‫ه‬‫كۆمپیوت‬
‫تا‌ئێستا‌وێنه‌باوەکه‌لهسهر‌مێژووی‌ئهنفال‌له‌کور‬
‌‫دستان‬
‫ئهوەیه‌که‌نهنفالی‌خهڵکی‌کوردستان‌له‌گهرمیان‌لهس‬
‌‫اڵی‬
1988
‌‫دەست‌پێدەکات‌و‌دواتر‌به‬
٨
‌‫قۆناغ‌له‌گهرمیانهوە‌تا‬
‫‌رەنگه‌ئهوەش‌بۆ‌زۆری‌ژمارەی‌قوربان‬،‫دەگاته‌بادینان‬
‌‫یان‬
‌‫بگهڕێتهوە‌که‌ژمارەیان‌نزیکهی‬
١٨٢
،‫ههزار‌کهس‌بوون‬
‫بهاڵم‌ئهنفالی‌خهڵکی‌کوردستان‌لهالیهن‌رژێمهکهی‬
‌‫سهددام‬
‌‫حوسێنهوە‌له‌ساڵی‬
١٩٨٣
‫دەست‌پێدەکات‬
‌‫ئهو‌کاتهی‌سهددام‌حسێن‬
٨
‌‫ههزار‌پیاوی‌بارزانی‬
‫بێسهرووشوێن‌کرد‬
.
‫بارزانییهکان‌بهرلهوەی‌بهر‌ههڵمهتی‌ئهنفال‌بکهون‌ل‬
‌‫ه‬
‫سااڵنی‌حهفتاکان‌بۆ‌باشووری‌عێراق‌ڕاگوێزرابوون‌و‬
‌‫دواتریش‌لهساڵی‬
1980
‫هێنرابوون‌بۆ‌ئۆردوگای‌زۆرەملێی‬
‌‫قوشتهپه‌له‌ههردوو‌کۆمهڵگهی‌قودس‌و‌قادسیه‬
‌‫‌پێش‌ئهمهش‌له‌ساڵی‬،‫نیشتهجێكران‬
1978
‌‫ههندێکی‬
‌‫دیکهیان‌ئهوانهی‌له‌شوێنی‌ڕەسهنی‌خۆیان‌مابوون‬
‌‫ڕاگوێزران‌بۆ‌ئۆردوگا‌زۆرەملێیهكانی‬
(
‫دیانا‌و‌ههریر‌و‬
‫بهحركه‌و‌گۆڕەتوو‬
)
‫بارزانیهكان‌لهو‌ئۆردوگایانه‌له‌ژێ‬
‌‫ر‬
‫كۆنترۆلی‌توندی‌سهربازیدا‌كۆكرانهوە‬
.
‫بهم‌شێوەیه‌ئ‬
‌‫هم‬
‫كۆمهڵه‌مرۆڤهی‌که‌به‌بۆچوونی‌بهعس‌پێویست‌بوو‌ل‬
‌‫ه‌ناو‬
‫ببرێن‌كه‌بارزانیهكان‌بوون‌دەستنیشانكران‬
.
‫پاش‌تهواوبوونی‌قۆناخی‌یهکهم‌و‌دەستنیشانكردنی‬
‌‫ئهو‬
‫‌له‌قۆنا‬،‫كۆمهڵه‌خهڵكهی‌که‌مهبهست‌بوو‌لهناوببرێن‬
‌‫غی‬
‫دووەمدا‌گرتن‌و‌كۆكردنهوە‌و‌ڕاپێچكردنیان‌دەستی‌پ‬
‫ێكرد‬
.
‌‫له‌كۆتایی‌تهمموز‌و‌سهرەتای‌مانگی‌ئابی‬
1983
‌‫‌دەست‬،
‫كرا‌به‌گرتنی‌پیاوان‌و‌کوڕانی‌بارزانی‌ئهوانهی‌پێ‬
‌‫شتر‌له‬
‫‌بارزان‬،‫کۆمهڵگا‌زۆرەملێیهکاندا‌نیشتهجێکرابوون‬
‌‫یهكان‬
‫پاش‌گرتنیان‌گواستراونهتهوە‌بۆ‌خوارووی‌عێراق‌و‬
‫ڕەوانهی‌پارێزگای‌موسهنا‌كران‬
.
‌‫دوای‌ئهوە‌و‌له‌ناوەڕاستی‌مانگی‌ئابی‬
١٩٨٣
‌‫دا‌جارێکی‬
‌‫دیکه‌ههردوو‌کۆمهڵگهی‌قودس‌و‌قادسیه‌له‌ئوردۆگای‬
‫قوشتهپه‌دووبارە‌کۆنترۆڵکرانهوە‌و‌هێزە‌ئهمنییهک‬
‌‫ان‌و‬
‌‫سیخوڕییهکان‌ماڵ‌به‌ماڵ‌گهڕان‌و‌ئهو‌مێردمندااڵنهی‬
‫دایکیان‌جاری‌پێشووتر‌له‌ناو‌کهنتۆر‌و‌سهالجه‌و‌ش‬
‌‫وێنه‬
‫نادیارەکان‌دا‌شاردبوویانهوە‌ئهوانیشیان‌دەستگیر‌و‬
‫بێسهروشوینکرد‬
.
‫زۆرجار‌ئهنفالی‌بارزانیهکان‌و‌هۆلوکۆست‌وەک‌یهک‌و‬
‌‫ێنا‬
‫‌چونکه‌وەک‌چۆن‌سهدام‌و‌بهعس‌بارزانییهکان‬،‫دەکرێن‬
‌‫یان‬
‫له‌کۆمهڵگا‌زۆرەملێیهکان‌نیشتهجێکردن‌و‌دواتر‌لهن‬
‌‫اویان‬
‫‌بهههمان‌شێوە‌هیتلهر‌و‌نازیهکان‌جولهکهکانیان‬،‫بردن‬
‌‫له‬
‫کۆمهڵگه‌زۆرەملێکان‌نیشتهجێکردن‌و‌دواتر‌لهناویب‬
‫ردن‬
.
‌‫ههرچهندە‌بهعس‌ئهو‌کات‌سزای‌کوشتن‌و‬
‌‫گوەللبارانکردنی‌ههر‌کهسێکی‌دابوو‌که‌هاوکاری‬
‫‌بهاڵم‌وەک‌کهسوکاری‌قوربانیا‬،‫بارزانیهکان‌بکات‬
‌‫ن‌دەڵێن‬
‌‫ههولێریهکان‌گوێیان‌بهو‌ههرەشهی‌بهعس‌نهدا‌و‌تا‌له‬
‫دەستیان‌دەهات‌یارمهتییان‌پێشکهش‌دەکرد‬
.
‌‫وردپهروەری‬
‫و‌مرۆڤانهیان‌تۆمار‌كرد‬
."
‫پێشتریش‌و‌له‌یادی‌سی‌ساڵهی‌جینۆساید‬
‌‫و‬
‫ئهنفالی‌بارزانییهکان‌له‌پهیامێکیدا‌نێچ‬
‌‫یرڤان‬
‫بارزانی‌سهرۆکوەزیرانی‌ههرێمی‌کوردستان‬
‫یارمهتیهکانی‌خهڵکی‌ههولێری‌بۆ‌بارزانیه‬
‌‫کان‬
‌‫لهکاتی‌شااڵوی‌ئهنفالی‌بارزانییهکان‬
‌‫بهرزنرخاندبوو‌گوتبووی‬
"
‌‫لهو‌كاتدا‌كه‬
‌‫بارزانیبوون‌و‌تهعامولكردن‌و‌هاوكاریكردن‬
‫‌خهڵك‬،‫‌بوو‬
‌‫لهگهڵ‌خێزانه‌بارزانییهكان‌قهدەغه‬
‌‫ی‬
‌‫ههولێر‌داستانی‌مهردایهتی‌و‌كوردپهروەری‌و‬
‫مرۆڤانهیان‌تۆمار‌كرد‬
."
‫نێچیرڤان‌بارزانی‌ههولێری‌به‌قهاڵی‌مهردایهتی‌و‬
‌‫ەسف‬
‌‫کردبوو‌و‌گوتبووی‬
"
‫چاكه‌و‌مهردایهتیی‌خهڵكی‌ههو‬
‌‫لێر‬
‌‫قهت‌لهبیر‌ناكرێت‌و‌ههولێر‌قهاڵی‌خهڵكی‌ههمیشه‬
‫خێرخواز‌و‌نیشتیمانپهروەری‌به‌ئیمانی‌گهورەی‌ب‬
‌‫ه‌حهق‬
‫‌یارمهتیی‌ئهو‌خێزانه‌بارزانیانهی‌د‬،‫و‌حهقپهروەری‬
‌،‫ەدا‬
‫بۆ‌ئهوەی‌بتوانن‌خۆڕاگری‌بنوێنن‌و‌به‌سهربهرز‬
‌‫ی‬
‫بژین‌و‌سهر‌دانهنوێنن‬
."
‫ههریهك‌لهو‌دایكانهی‌كهسوكار‌ئهنفالكراوی‌بارزانی‬
‫زۆر‌چیرۆكی‌سهرنجڕاكێشیان‌ههن‌لهبارەی‌یارمهتی‬
‌‫دانی‬
‫خهڵكی‌ههولێر‌و‌هاوكاریی‌خهڵكی‌ناوچهكانی‌پارێزگ‬
‌‫ای‬
‫ههولێر‌لهگهڵیاندا‬
.
‫وەک‌کهسوکاری‌قوربانیان‌دەڵێن‌ئهوکات‬
‌‫خهڵکی‌ههولێر‌ههمیشه‌ههلی‌کاریان‌بۆ‬
‫بارزانیهکان‌دەدۆزییهوە‌و‌کاتی‌کارکردن‬
‌‫یشیان‬
‫بۆ‌کهمدەکردنهوە‌و‌رۆژانهیهکی‌زیاتریش‬
‌‫یان‬
‫پێدەدان‬
.
‌‫یارمهتیهکانی‌ئهوکاتی‌خهڵکی‌ههولێر‬
‌‫وایکردووە‌که‌کهسوکاری‌قوربانیان‌تا‬
‫ئێستاش‌خۆیان‌به‌قهرزاری‌ئهوان‌بزانن‬
.
‌‫ئهنفالی‌بارزانییهکان‌ئهو‌شااڵوەی‌ههشت‌ههزار‬
‫‌دەستپێکی‌شااڵوێ‬،‫بارزانی‌بێسهروشوێن‌کرد‬
‌‫کی‬
‫گهورەتری‌حیزبی‌بهعس‌بوو‌که‌بۆ‌لهناو‌بردن‌و‬
‫‌که‌لهئ‬،‫قڕکردنی‌نهتهوەیهک‌دەستی‌پێکردبوو‬
‌‫هنجامی‬
‌‫ئهو‌شااڵوەدا‌زیاتر‌له‬
١٨٢
‌‫ههزار‌کورد‌بوونه‬
‫قوربانی‬
...
‫ئهگهر‌چی‌له‌دانوستاندنهکانی‌ساڵی‬
١٩٩١
‌‫‌بهغدا‌هیچ‌شتێکی‌لهبارەی‬،‫له‌دوای‌راپهڕین‬
‫‌بهاڵم‌گ‬،‫چارەنووسی‌بارزانییهکان‌ئاشکرا‌نهکرد‬
‌‫رته‬
‫ڤیدیۆییه‌کورتهکهی‌سهدام‌حوسێن‌بووە‌بهڵگه‬
‌‫کاتێک‬
‌‫گوتی‬
"
‫ناردوومانن‌بۆ‌جهههنهم‬
."
‫‌وه‬
‫ا‬‫‌رچــــ‬
‫ه‬‫س‬
:
https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/310720153?fbclid
=IwAR1HiAE2gHaD_Do3VGZ8omQSmuj28rrx3ES1nh_HDkox
kBvas6Wbtk3ZwWM

(كۆمه‌لكوژی بارزانییه‌كان)