2. สาระเศรษฐศาสตร์
ใบความรู้ ที่ 8 เรื่อง กองทุนหมู่บ้าน
ระดับ ม. 5
คาสั่ง 1.ให้นักเรียนศึกษาเนื้อหา
2. ตั้งคาถามที่เกี่ยวกับกองทุนหมู่บ้าน คนละ 5 ข้อ
8. กองทุนหมู่บ้าน
ประเทศไทยประสบปัญหาความยากจนมาตลอด ซึ่งปัญหาเรื้อรังที่สาคัญ
ของการพัฒนาประเทศ จึงจาเป็นต้องรีบแก้ไขปัญหาโดยเร่งด่วน ทั้งนี้เพราะ
ประสบการณ์ในอดีต การพัฒนาประเทศมุ่งเน้นแต่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน
เศรษฐกิจเป็นส่วนใหญ่ ทาให้เกิดช่องว่างความยากจนมากขึ้น ทาให้เกิดความอ่อนแอ
ในสังคม เป็นเหตุให้ปัญหาต่าง ๆ ตามมามากมาย ด้วยเหตุนี้การแก้ไขปัญหาความ
ยากจนต้องปรับกระบวนทัศน์ โดยให้ความสาคัญกับการสร้างรากฐานในระดับล่างให้
เข้มแข็งคือ ยึดหมู่บ้านเป็นเป้าหมายของการพัฒนา จากประสบการณ์การทางานของ
ชาวบ้านที่ได้กระทากิจกรรมร่วมกันในการบริหารจัดการ ด้วยทักษะ ภูมิปัญญาของ
ตนเองในรูปของกลุ่มออมทรัพย์เพือการผลิต กลุ่มสัจจะออมทรัพย์ สหกรณ์เครดิต
่
ยูเนียน ธนาคารหมู่บ้านและกองทุนอื่น ๆ มากมาย รัฐบาลมองเห็นขีดความสามารถ
และทักษะการทางานของชาวบ้าน จึงกาหนดนโยบาย กองทุนหมู่บ้าน 1 ล้านบาท เพื่อ
เป็นเครื่องมือแก้ไขปัญหาความยากจน โดยกระบวนการชุมชน มุ่งเสริมสร้างพัฒนา
ศักยภาพ การเรียนรู้ของชุมชนเพื่อนาไปสู่การพึ่งพาตนเอง และชุมชนที่เข้มแข็งให้
ยั่งยืนต่อไป

3. กองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง คือ กองทุนที่เกิดขึ้นตามนโยบายของ
รัฐบาล โดยรัฐบาลได้จัดสรรเงินอุดหนุนให้แก่หมู่บ้านและชุมชนเมือง แบ่งออกเป็น
2 ระดับกองทุน คือ
1. กองทุนหมูบ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ เป็นการรวมทุนในระดับชาติ
่
เพื่อจัดสรรให้แก่หมู่บ้านและชุมชนเมือง
2. กองทุนหมู่บ้านและกองทุนชุมชนเมือง คือ กองทุนหมุนเวียนใน
หมู่บ้านและชุมชนเมือง เมื่อเริ่มก่อตั้งจะได้รับเงินอุดหนุนจากกองทุนหมู่บ้านและ
ชุมชนเมืองแห่งชาติ หมู่บ้านและชุมชนเมืองละประมาณ 1 ล้านบาท เพื่อให้ประชาชน
ในหมู่บ้านและชุมชนเมืองบริหารจัดการกันเอง
นโยบายของกองทุนหมู่บ้าน
เป็นนโยบายเร่งด่วนของรัฐบาล ซึ่งได้แถลงต่อรัฐสภาในการจัดตั้ง
กองทุนหมู่บ้าน และชุมชนเมืองแห่งละ 1 ล้านบาท เพื่อเป็นแหล่งเงินทุนในการลงทุน
สร้างอาชีพเสริม และสร้างรายได้ให้แก่ประชาชนในชุมชน และวิสาหกิจขนาดเล็กใน
ครัวเรือน
ปรัชญาของกองทุนหมู่บ้าน
1. เสริมสร้างความรัก หวงแหน ความรับผิดชอบของชุมชน และท้องถิ่น
2. ชุมชนเป็นผู้กาหนดอนาคต และจัดการหมู่บ้าน ชุมชน ด้วยคุณค่าและ
ภูมิปัญญา ของตนเอง
3. เกือกูลประโยชน์ต่อผู้ด้อยโอกาสในหมู่บ้าน ชุมชน
้
4. เชื่อมโยงกระบวนการเรียนรู้ ภาคราชการ เอกชน และประชาสังคม
5. กระจายอานาจให้ท้องถิ่น และพัฒนาประชาธิปไตยพื้นฐานรากแก้วของ
ชุมชน
6. เสริมสร้างความมั่นคงด้านเศรษฐกิจของหมู่บ้าน ชุมชน

4. วัตถุประสงค์ของกองทุนหมู่บ้าน
1. เป็นแหล่งเงินทุนหมุนเวียนในหมู่บ้าน ชุมชน
1.1 การลงทุนพัฒนาอาชีพ
1.2 สร้างงาน สร้างรายได้ เพิ่มรายได้
1.3 ลดรายจ่าย
1.4 บรรเทาเหตุฉุกเฉิน ความจาเป็นเร่งด่วน
1.5 นาไปสู่การสร้างกองทุนสวัสดิการ
1.๖ เสริมหนุน ภูมิปัญญาท้องถิ่น
2. ส่งเสริมและพัฒนาหมู่บ้าน ชุมชน ให้มีขีดความสามารถจัดระบบบริหาร
จัดการเงินทุนของตนเอง
3. เสริมสร้างกระบวนการพึ่งพาตนเองของหมู่บ้าน ชุมชนในด้านการเรียนรู้
การสร้างและพัฒนาความคิดริเริ่มเพื่อแก้ไขปัญหา เสริมสร้างขีดความสามารถ และ
ส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียง
4. กระตุ้นเศรษฐกิจในระดับฐานราก และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางเศรษฐกิจ
และสังคมของประเทศในอนาคต
5. เสริมสร้างขีดความสามารถและความเข้มแข็งด้านอาชีพและสร้างความ
สามัคคีของประชาชนในหมู่บ้าน ชุมชน
การบริหารจัดการกองทุนหมู่บ้าน
การบริหารจัดการกองทุนหมู่บ้านมีขั้นตอนการดาเนินงานดังนี้
1. ก่อนเริ่มดาเนินงานกองทุนหมู่บ้าน
1.1 จัดเวทีประชาคม
1.2 เลือกคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้าน
1.3 จัดระเบียบข้อบังคับกองทุนหมู่บ้าน
1.4 กาหนดคุณสมบัติของสมาชิกกองทุนหมู่บ้าน

5. 1.5 ขั้นตอนการรับรองสถานภาพของกองทุนหมู่บ้าน
1.6 ขั้นตอนการประเมิน
1.7 การประชุมของกองทุนหมู่บ้าน
2. กระบวนการดาเนินงานกองทุนหมู่บ้าน
2.1 โครงสร้างและหน้าที่ของคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้าน และ
ชุมชนเมือง
2.2 ขั้นตอนการอนุมัติเงินยืมให้สมาชิกกองทุนหมู่บ้าน
2.3 ขั้นตอนการชาระเงินยืมสมาชิกกองทุนหมู่บ้าน
2.4 ระบบการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลการดาเนินงานกองทุน
หมู่บ้าน
2.5 ขั้นตอนการตรวจสอบการดาเนินงานกองทุนหมู่บ้าน
2.6 การจัดทาบัญชี และตรวจสอบกองทุนหมู่บ้าน
3. การส่งเสริมการอาชีพ
3.1 วิเคราะห์อาชีพ
3.2 เสนออาชีพหลาย ๆ อาชีพ
3.3 วิเคราะห์ตลาด