2.  Σν πνίεκα επηδέρεηαη πνιιέο εξκελείεο
 Θα ήηαλ έλα επεηζόδην από έλα επηθνιπξηθό
πνίεκα. Όκσο είλαη έλα πνίεκα απηνηειέο θαη
ηειείσο νινθιεξσκέλν
 Απνζπαζκαηηθό έξγν σο κέξνο επξύηεξεο ζύλζεζεο

3.  Απνηειείηαη από νκνηνθαηάιεθηα δίζηηρα (όπσο
ζηελ Κξεηηθή ινγνηερλία ηνπ 17νπ αηώλα).
Ξαλαπηάλεη ην λήκα ηεο θνκκέλεο παξάδνζεο.
 Οκνηόηεηα κε ιατθή πξνθνξηθή παξάδνζε θαη
θπξίσο κε γξαπηή – Κξεηηθή – ινγνηερλία
(Δξσηόθξηηνο)

4.  Ο Κξεηηθόο είλαη όπσο ν Οδπζζέαο → δνθηκαζία κέζα
ζηελ νκνξθηά ηεο δσήο θαη πξηλ ην λόζην.
 Αγάπε ζηελ παηξίδα (παηξησηηζκόο όπσο ζηνλ Ύκλν ηεο
Διεπζεξίαο), ρξηζηηαληθή πίζηε θαη έξσηαο (πξνο κηα
γπλαίθα): όια αλήθνπλ ζηελ εζσηεξηθή δσή.

5.  ζηνηρείν ζεηηθό → ε θύζε (θάιινο θαη αγαζόο)
 ≠ ζηνηρείν αξλεηηθό → ε άινγε βία κέζα ζηε θύζε
 Η θύζε παξαιύεη ηε δύλακε ηνπ αλζξώπνπ
 Ο άλζξσπνο → εζηθή ζέιεζε → παιεύεη ρακέλν
αγώλα
 Δδώ: Γύν δεύγε: Φύζε – Φεγγαξνληπκέλε /
Κξεηηθόο – Αγαπεκέλε

6.  Σν δηαθξίλεη πξσηνθαλέξσηνο ιπξηζκόο θαη βαζηά
εηζρώξεζε ζηα κπζηηθά ηεο γιώζζαο θαη ηνπο
πνηεηηθνύο εθθξαζηηθνύο ηξόπνπο ηεο ιατθήο
παξάδνζεο.
 Όια ηα άιια έξγα ηνπ κεηά αθνινπζνύλ ηελ ίδηα
γξακκή π.ρ. «Διεύζεξνη Πνιηνξθεκέλνη»

7.  Αλαδξνκηθέο αθεγήζεηο (αλαιήςεηο) /
πξόδξνκεο αθεγήζεηο (πξνιήςεηο)
 Ο Κξεηηθόο είλαη δνκεκέλνο θπθιηθά κε
πνιιέο εζσηεξηθέο παξαπνκπέο
 Η πνηεηηθή αθήγεζε αξρίδεη in media res
(από θάπνην ζεκείν ηεο ηζηνξίαο θαη όρη
από ηελ αξρή)

8.  1ε Δπνρή: ρξόλνο θαη ρώξνο ηεο βαζηθήο αθήγεζεο
 2ε Δπνρή: δηαθπγέο από ηνλ πξώην θύθιν / παιίλδξνκεο θαη
πξόδξνκεο κλήκεο
 3ε Δπνρή: έζραηε θξίζε / ρξόλνο άρξνλνο θαη ρξόλνο
εμαγηαζκέλνο
 4ε επνρή: ρξόλνο πνηεηηθήο πξάμεο, ζε όςηκν ρξόλν ν
Κξεηηθόο αλαιακβάλεη λα αθεγεζεί ην ηξαγηθό λαπάγην
 Καη νη ηέζζεξηο επνρέο ζηξέθνληαη γύξσ από ηνλ άμνλα ηεο
δνθηκαζίαο (κέζσ ηνπ πόλνπ). Γνθηκαζία θαη αβάζηαρηε
νκνξθηά ηεο δσήο (απηά ζηαπξώλνπλ ην έξγν, ηνπο θύθινπο
ησλ επνρώλ)

9.  λαπάγην θαη ζαπκαζηή εκπεηξία
 πξντζηνξία ηνπ ήξσα ζηελ Κξήηε
 δσή ηνπ πξόζθπγα κεηά ην λαπάγην θαη ην ζάλαην
ηεο αγαπεκέλεο
 νξακαηηζκόο ηεο έζραηεο θξίζεο

10.  κεηαθπζηθόο ρξόλνο δεκηνπξγίαο (1ε ελόηεηα)
 κεηαθπζηθόο ρξόλνο αλάζηαζεο
 θπζηθόο ρξόλνο

11. ρξόλνο ηζηνξίαο κεηά ηε δνθηκαζία
→ εγθόζκηνο ρξόλνο πξόζθπγα
→ ηδεαηόο ρξόλνο έζραηεο θξίζεο
 Ο ηόπνο ηεο ζηηγκήο ηνπ νξάκαηνο γίλεηαη
ζπζζσξεπηήο όισλ ησλ ρξόλσλ ηεο αθήγεζεο

12.  Γξακαηηθόο ιπξηθόο κνλόινγνο
 Έλαο επηλνεκέλνο αθεγεηήο πνπ κέλεη δσληαλόο σο ην
ηέινο (πξάγκα ζπάλην)
 Πξσηνπξόζσπε αθήγεζε δξακαηνπνηεκέλε κε «αγγειηθή
ξήζε» ζε 3ν πξόζσπν, κε δξακαηηθή «πξνέθζεζε»
 Απόινγνο: (απνινγηζκόο) κε αθήγεζε (ηνπ
έπνπο), δξακαηνπνίεζε (ηξαγσδίαο), θηινζνθία (σο πεγή
απηνζπλείδεζεο)

13.  ΢ηηρνπξγία: νκνηνθαηάιεθηνο δεθαπεληαζύιιαβνο Σν
δεύηεξν εκηζηίρην
επαλαιακβάλεη, ζπκπιεξώλεη, πξνεθηείλεη ή αληηζέηεη
ζην πξώην εκηζηίρην. Κάπνηε δύν ζηίρνη ζπκπιεξώλνπλ ν
έλαο ηνλ άιιν
 ΢ύλζεζε ζηνηρείσλ αλά ηξία (ην ηειεπηαίν είλαη θαη ην πην
ζεκαληηθό) όπσο ζηε δεκνηηθή πνίεζε.

14. Γξακαηνπνηεκέλνο νκνδηεγεηηθόο
κε εζσηεξηθή εζηίαζε
θαη απηνδηεγεηηθόο

15.  Οκνδηεγεηηθόο:
 Ο αθεγεηήο είλαη ένα από ηα πρόζωπα ηεο
δηήγεζεο θαη ζπκκεηέρεη ζηελ ηζηνξία είηε ως
βαζικός ήρωας είηε ως απλός παραηηρηηής ή
ασηόπηης μάρησρας.
 Γηαθξίλνληαη δύν παξαιιαγέο ηνπ νκνδηεγεηηθνύ
αθεγεηή: αλάινγα κε ην αλ είλαη παξαηεξεηήο
κάξηπξαο ή ήξσαο ηνπ δηθνύ ηνπ αθεγήκαηνο. ΢ηε
δεύηεξε πεξίπησζε ν αθεγεηήο νλνκάδεηαη
ασηοδιηγηηικός

16.  αθήγηζη με εζωηερική εζηίαζη:
 είλαη ε αθήγεζε ζηελ νπνία ν αθεγεηήο βιέπεη
κέζα από έλα πξόζσπν ηνπ έξγνπ (βαζηθό ή
δεπηεξεύνλ), άξα μέξεη όζα ηνπ επηηξέπεη ε
αλζξώπηλε ηνπ θύζε. Έηζη ν αλαγλώζηεο δελ
καζαίλεη όια ηα γεγνλόηα, αιιά κόλν όζα
ππνπίπηνπλ ζηελ αληίιεςε απηνύ ηνπ πξνζώπνπ
θαη κάιηζηα ππνθεηκεληθά.

17.  Α΄ ελόηεηα → από 1.1 κέρξη 3.2
 Β΄ ελόηεηα → από 3.3 κέρξη 5.4
 Γ΄ ελόηεηα → από 5.5 κέρξη 5.55
 Γ΄ ελόηεηα → από 5.56 κέρξη 5.58

18.  Σα γεγνλόηα είλαη καθξηά από ηελ θαζεκεξηλή
εκπεηξία → ζαπκαζηό
 Μηα ζηαζεξή αθεγεκαηηθνύ είδνπο → «δνθηκαζία».
Μεηάβαζε από αξλεηηθή ζε ζεηηθή θαηάζηαζε

19.  Έθθξαζε εξσηθήο δνθηκαζίαο (αγώλεο ζηελ Κξήηε) → αξλεηηθή
έθβαζε
 Ναπάγην (δνθηκαζία ζηε ζάιαζζα) → αξλεηηθή έθβαζε
 Ηζηθή δνθηκαζία (ζέκα έζραηεο θξίζεο) → ζεηηθή έθβαζε
 Μεηά ηελ ήηηα ε δηάζσζε ηεο θόξεο → κόλν θίλεηξν
 Καηάζηαζε ζηέξεζεο (γνληώλ, παηξίδαο θ.η.ι.) αξλεηηθό →
λαπάγην (δνθηκαζία) → έθβαζε αξλεηηθή (θαη όρη ζεηηθή)
 Μεηαηξνπή ηξηθπκίαο ζε γαιήλε + θεγγαξνληπκέλε →
«από κεραλήο ζεόο»
 Γάθξπ ζεάο → ηνπ δίλεη καγηθέο δπλάκεηο → «καγηθό κέζν»
 Η εκθάληζε ηεο θεγγαξνληπκέλεο ιεηηνπξγεί αληίζηξνθα →
«δόινο ησλ ζεώλ»

20.  Λαλζάλνπζα αληηπαξάζεζε: αγώλαο Κξεηηθνύ ≠
όξακα αλώηεξεο ηάμεο ηνπ θόζκνπ → θύξηα
ζύγθξνπζε
 α) ζαιαζζηλή θαηαηγίδα (αξλεηηθή) β)
θεγγαξνληπκέλε (ζεηηθή) γ) ήρνο (ζεηηθή) →
αληίκαρεο δπλάκεηο
 θιηκάθσζε αληίκαρσλ δπλάκεσλ α) αληηζεηηθή β) γ)
παξαπιαλεηηθά επλντθέο άξα πην επηθίλδπλεο
 δηπιή όςε θύζεο

21.  από όια απηά → «αξρηθή θαηάζηαζε επδαηκνλίαο»
→ πνιεκηθή δνθηκαζία ηελ αλαηξέπεη → ν ήξσαο
ζπλεηδεηνπνεί ηε ζηέξεζε
 ΢ηόρνο ηνπ πνηεηή ν κεηαζρεκαηηζκόο όρη ηεο
πξαγκαηηθήο πξαγκαηηθόηεηαο ζε ηδεαηή (όπσο
επηδίσθε ν ξνκαληηζκόο) αιιά ηεο ηδεαηήο ζε
πξαγκαηηθή

22.  Γηαθεηκεληθόηεηα θαη θξίζεηο: ζει. 81 θαη 84 (έσο
87) ηνπ βηβιίνπ ηνπ θαζεγεηή

23. ειιεληθή ινγνηερλία

24.  Ο ηακβηθόο δεθαπεληαζύιιαβνο
 Σν κνηίβν ηνπ αξηζκνύ ηξία
 Η ιατθή γιώζζα
 Οη αληηζέζεηο
 Η ζπκκεηνρή ηεο θύζεο / Η πξνζσπνπνίεζε
 Άιινη εθθξαζηηθνί ηξόπνη (π.ρ. ππνθνξά –αλζππνθνξά, ε
ππεξβνιή)

25.  Η δεπγαξσηή νκνηνθαηαιεμία ζπλδπαζκέλε κε ην
δεθαπεληαζύιιαβν
 «΢ηε ζύξα ηεο παξάδεηζνο» / «΢ηελ πόξηα ηζε
Παξάδεηζνο», Δξσθίιε, πξάμε 5, ζθελή 4, ζηίρνη 503 –
504
 Όια όζα αλαθέξνληαη ζηηο ππνζεκεηώζεηο ηνπ ζρνιηθνύ
βηβιίνπ
 4 {21}, ζηίρνη 11-12 κνηάδνπλ κε
«Δξσηόθξηην», Β, ζηίρνη 421: «΢’ θηαλέλαλ άιιν ν
βαζηιηάο ηελ θεθαιή δελ θιίλεη»
 4 {21}, ζηίρνο 21, κε «Δξσηόθξηην», ζηίρν 97 «Σα κάηηα
εζακπσζήθαζη δε ζέινπλ πιην λα δνύζη», θ.ν.θ.

26.  Η Αγία Γραθή, Καινή και Παλαιά
Διαθήκη, αλαθέξνληαη όια ζηηο ππνζεκεηώζεηο
ηνπ ζρνιηθνύ βηβιίνπ)
 Δπηζηνιή Απνζηόινπ Παύινπ, 2 {19}
 Πξνο Κνξηλζίνπο, 2 {19}
 Καηά Μαηζαίνλ Δπαγγέιηνλ, 2 {19}
 Απνθάιπςε (θπξίσο), 2 {19}, θ.ά.

27. μέλε ινγνηερλία

28.  Γάληεο
 Σν όξακα ηεο έζραηεο θξίζεο
 Σν όξακα ηεο Φεγγαξνληπκέλεο
 Πεηξάξρεο: Η Φεγγαξνληπκέλε
 Οζζηάλ (Άγγινο πξνξνκαληηθόο): Η λπρηεξηλή
γαιήλε κεηά ηελ ηξηθπκία
 Γθαίηε: Η γπλαηθεία νπηαζία
 ΢ίιιεξ: Η θαιπκκέλε γπλαηθεία εηθόλα (βι.
Βεινύδεο, 290-300)
 Γάιινη Ρνκαληηθνί: Η θαηαηγίδα

29.  Γιώζζα:
 1) Οπζηαζηηθά, επίζεηα, θύζε θαη εζηθόο
θόζκνο, αλζξώπηλν ζώκα, μεηύιηγκα θαη ζάιαζζα
→ ζηαζεξά ζην έξγν ηνπ ΢νισκνύ
 θπξίαξρα ηα ξήκαηα → νπζία θαη ξπζκόο ηνπ θόζκνπ
 ιίγεο ιόγηεο θαη ηδησκαηηθέο ιέμεηο
 δεθαπεληαζύιιαβνο (ζπλίδεζε, έθζιηςε), ζηίρνη γεκάηνη
θσλήεληα → εζσηεξηθή ερεηηθή απαιόηεηα
 δύν κέηξα (δεθαπεληαζύιιαβνο θαη δύν εθηαζύιιαβνη). Ο
΢νισκόο ρξεζηκνπνηεί θαη ηα δύν → όξηα ηεο ειιεληθήο
(δεκνηηθήο) γιώζζαο

30.  Ο ΢νισκόο πξνζπαζεί λα πιάζεη
πνηεηηθή γιώζζα από ηελ αδηακόξθσηε
ειιεληθή (δεκνηηθή) γιώζζα.
Υξεζηκνπνηεί θαη ηδησκαηηθή γιώζζα →
ζηνηρείν απζεληηθόηεηαο
 Έθθξαζε θαη ιεμηιόγην: κεηαβπδαληηλή
ιατθή πνίεζε, Κξεηηθή ινγνηερλία
(Δξσηόθξηηνο), δεκνηηθό ηξαγνύδη θαη
θιίκα ηεξήο γιώζζαο.

31.  Ηξεκία Κξεηηθνύ → εξεκία αλζξώπνπ πνπ
γλώξηζε ηελ αιήζεηα θαη ηελ πεξηνξηζκέλε
δύλακή ηνπ κέζα ζηε δύλακε ηνπ ζενύ θαη ηεο
θύζεο.
 Κξεηηθόο πξόζθπγαο → δεηηάλνο πνηεηήο ≠
δηαθνξνπνίεζε πνηεηή (΢νισκνύ) από
Κξεηηθό (αθεγεηή-πξσηαγσληζηή).

32.  α) ΢ύδεπμε ζαηηξηθώλ θαη ιπξηθώλ πνηεκάησλ β)
Κξίζηκε ςπρνινγηθή πεξίνδνο ηνπ πνηεηή
 Βαζηθά ζπλεθηηθά ζηνηρεία:
 Κξίζηκε αθκή θάπνηαο εξσηηθήο ηζηνξίαο
 Καίξηα δνθηκαζία ηνπ εξσηηθνύ δεύγνπο
 ΢πκκεηνρή ηνπ ελόο ιαλζάλνπζα, ν άιινο ελεξγή
αληηκεηώπηζε θαη εζηθή ζηάζε
 Έξσηαο – Υάξνο ζην «θπζηθό» θαη «κεηαθπζηθό»
επίπεδν
 Καη ηα ηξία επεηζόδηα
(Λάμπρος, Κρητικός, υσλακισμένος) → ζε θπζηθό
ρώξν αιιά ζε αηκόζθαηξα έθζηαζεο
 Όια απηά απνδεηθλύνπλ ηελ αλαδήηεζε «λένπ
είδνπο».

33.  ΔΠΙΜΔΡΟΤ΢ ΢ΥΟΛΙΑ
 Αλ εμαηξέζνπκε ηε δεύηεξε ελόηεηα [19], ην πνίεκα απνηειείηαη από
δύν κέξε:
 1ν κέξνο= 1ε [18] θαη 3ε [20] ελόηεηα όπνπ ην
δίζηηρν 3.11-12 είλαη ην θέληξν ηνπ επεηζνδίνπ
 2ν κέξνο= 4ε [21] θαη 5ε [22] ελόηεηα όπνπ ην
δίζηηρν 5.57-58 είλαη ην ηέινο ηνπ επεηζνδίνπ.
 Αλ ζπγθξίλνπκε απηά ηα κέξε πξνθύπηεη όηη ε
θεγγαξνληπκέλε είλαη ε πεζακέλε
αξξαβσληαζηηθηά.

34.  «νκνξθηά δσήο θαη θύζεο»
 Νεξάηδα
 Θεά (Αθξνδίηε, Διεπζεξία-Διιάδα-παηξίδα, ςπρή ηεο
αξξαβσληαζηηθηάο, ην θάζκα ηεο αξξαβσληαζηηθηάο πςσκέλεο
ζε ζεα)
 Θξεζθεία (ζεία πξόλνηα-κεγάιε κεηέξα-παηξίδα)
 Πιαησληθέο ηδέεο (νκνξθηά, θαινζύλε, δηθαηνζύλε)
 Οπξάληα αγάπε
 Δμηδαληθεπκέλε κνξθή αλζξώπηλεο δσήο
 Φύζε
 Δλόηεηα ςπρήο θαη θύζεο
 Φπραλαιπηηθέο εξκελείεο: α) ζηέξεζε κεηέξαο →
εμηδαλίθεπζε θαη είδσιν κεηέξαο → κεηέξα θαη
αξξαβσληαζηηθηά, Αθξνδίηε θαη Παλαγηά θαη β)
θεγγαξνληπκέλε = γπλαηθεία όςε ηεο ςπρήο ηνπ Κξεηηθνύ

35.  Αληηζηνηρία ηεο κε Αθξνδίηε (αξραία
ζξεζθεία), Παξζέλν (ρξηζηηαληζκόο).
 (βιέπε ζει. 290 ηνπ ζρνιηθνύ βηβιίνπ) «Η
θεγγαξνληπκέλε παξακέλεη θαζαξά ζνισκηθή
ζύιιεςε θαη ζπκππθλώλεη ηε κνλαδηθά ζνισκηθή
δηαιεθηηθή ζύλζεζε ηνπ ειιεληθνύ αηζζεηηθνύ
αλζξσπηζκνύ, πνπ ζπιιακβάλεη ηε θύζε σο ρώξν
ηνπ θάιινπο θαη ηεο αξκνλίαο, κε ηε ρξηζηηαληθή
αληίιεςε ηεο δσήο πνπ αληηκεησπίδεη ην θάιινο σο
εζηθό κέγεζνο
 ΢ηε ζθελνζεζία ηεο θεγγαξνληπκέλεο βιέπνπκε
δηάθνξεο απερήζεηο (βιέπε ζει. 292 ηνπ ζρνιηθνύ
βηβιίνπ).

36.  Οπηαζία θεγγαξνληπκέλεο = 46 ζηίρνη
 Παξνπζία καγηθνύ ήρνπ = 32 ζηίρνη
 Κεληξηθό επεηζόδην = 28 ζηίρνη
 Άιια ζπκβάληα = 28 ζηίρνη
 Άξα ην θεληξηθό «ζέκα» είλαη ε θεγγαξνληπκέλε

37. «Ο Γ. ΢νισκόο ζηνλ «Κξεηηθό», κε:
 ηνλ πςειό ζηνραζκό
 ηελ «ηδαληθή» έκπλεπζε
 ηηο κεγάιεο απαηηήζεηο ηνπ από ηελ ηέρλε
 ηελ απόιπηε ζαθήλεηα ηνπ ζηίρνπ
 ηελ θαιιηέξγεηα ηεο γιώζζαο ηνπ ιανύ
 ηε ρξήζε ηνπ «θξεηηθνύ ζηίρνπ»
 ηηο θαζαξέο εηθόλεο
 ηηο αληηζέζεηο
 ηηο ελαιιαγέο ζπκθώλσλ – θσλεέλησλ θαη άιισλ κνπζηθώλ ζηνηρείσλ ηνπ
ιόγνπ
θζάλεη ζηε ζηηρνπξγηθή ηερληθή ηειεηόηεηα, πνπ ζπλζέηεη ηε ρομανηική
έμπνεσζη κε ηελ κλαζικόηροπη ηετνική, δειαδή ζην «είδος μειτηό,
αλλά νόμιμο» θαη γίλεηαη ν κύριος εκπρόζωπος ηης Επηανηζιακής
Στολής.»
Κ. Θ. Γεκαξάο