O galego no primeiro terzo do século XX:
características lingüísticas fundamentais.
Contexto histórico e situación
sociolingüística.
Automóbil
Máquina de escribir
Charleston
Radio
Cine
Electricidade
Auga corrente
Teléfono
…
O primeiro terzo do século XX foi a época da
Segunda Revolución Industrial en que o
vapor foi substituíso pola electricidade e o
petróleo; e xurdiron novos sectores industriais
ligados á eclosión científico-técnica.
Galicia a comezos do século XX
Galicia a comezos do século XX
• Caída da fidalguía:
• Producida pola desaparición do sistema foral
• O campesiño accede á propiedade da terra grazas aos
cartos da emigración
• Auxe da burguesía industrial e comercial
• Industria conserveira, construción naval, comercio e banca
• Paso da actividade agrícola e pesqueira á
industrial, comercial e sector servizos
• Medra a industria nas cidades (Vigo e A Coruña)
• Aparecen sindicatos obreiros
O
AGRARISMO
A máis representativa destas é
"Liga Agraria de Acción
Gallega", e o seu dirixente
Basilio Álvarez.
Outra formación de intelectuais e
políticos da burguesía urbana no
1907 foi, Solidariedade Gallega,
que loitaban pola descentralización
e contra o caciquismo.
• Agrúpanse en sindicatos e sociedades.
Os intelectuais comprometidos con estes grupos esforzáronse por
dotar a lingua dun rexistro formal e científico e convertela así en
lingua de cultura. Normalizaron o seu uso na narrativa, no teatro e
mais no ensaio e convertérona en vehículo oral en conferencias e
mitins.
1916
As irmandades da Fala (1916)
• 1918: I Asemblea Nacionalista Galega en Lugo.
Nace o nacionalismo galego (“Nós nomeámonos, de
hoxe para sempre, nacionalistas galegos”)
As irmandades da Fala
Os principais obxectivos son:
• Cooficialidade lingüística entre galego e castelán
• Ampla autonomía para resolver os problemas
económicos e sociais
• Fomento da cultura propia de Galicia
• Federalismo con Portugal
• Había 2 tendencias:
• Partidaria de participar na vida política
• Partidaria de centrarse na actividade cultural (Risco).
Impúxose esta na Asemblea de Monforte (1921)
As irmandades da Fala (1916)
 Traballo a prol do emprego do galego na vida pública: ensino,
administración, actos culturais e políticos…
 Recuperación da toponimia.
 Potenciación da actividade cultural:
 Crean o xornal A Nosa Terra
 Publicacións periódicas en galego.
 Fundan editoriais (Céltiga, Lar, Nós)
 Promoven a narrativa breve popular e os estudos lingüísticos
sobre o galego.
 Promoven o teatro
 Fundan o Conservatorio Nacional de Arte (compañía e escola de
actores).
Actividades das Irmandades da Fala
As Irmandades da Fala e o ensino
• Publicación en 1922 da primeira revista infantil, As
voladas
• Creación na Coruña das Escolas de Insiño
Galego
• Publicacións de carácter pedagóxico para a
aprendizaxe do noso idioma
O Grupo Nós
O Grupo Nós
Creado en 1923
Institución científica constituída por estudantes e
algúns profesores da Universidade de Santiago
Realizan un valioso traballo de investigación
científica sobre diferentes aspectos da realidade
galega
Dividido en seccións: xeografía, etnografía, historia
de Galicia
Todo se realizaba en galego (publicacións,
conferencias…)
Seminario de Estudos Galegos
Partido Galeguista
O galego amplía ámbitos de uso.
A burguesía, que fala castelán, representa o novo mundo
urbano, que medra pouco a pouco (a poboación urbana
pasou dun 9% en 1900 a un 19% en 1930) producíndose un
transvase de poboación do campo ás cidades.
O proceso de substitución do galego polo castelán vai unido á
industrialización e urbanización, co abandono da cultura
tradicional.
Entre os aspectos máis destacábeis podemos citar:
• uso do i latino e rexeitamento do grego ( lei, maio ).
• vacilación na representación do son /ʃ/. > g,j,x
• vacilación no uso do h ( hoxe, Hespaña).
• escritura foneticista con apóstrofos e guión (s’asconden).
• plural do tipo animás e caravés para polisílabas agudas
rematadas en –l no singular.
 Terminación -zón, -zo, -za (nazón, silenzo...)
 Sufixos -bel e bre (posíbel, posibre)
 Desaparición de -n- e -l- (orgaizar)
Algúns exemplos das substitucións innecesarias e estranxeirismos son:
● Arcaísmos: *vegada, *tiduo, *conquerir, *door, *coor, *leenda,
*crescer...
● Lusismos: *embora, *nervoso, *anceiar...
● Hipergaleguismos: *adourar, *zoa, *estrano, *ambente, *brilar,
*condea, *probrema..
● Estranxeirismos sen adaptar: *cabaret, *football, *hall,
*restaurant...
Vulgarismos:
● Vacilación vocálica: *delor, *língoa, *númaro, *políteco...
● Adición e supresións vocálicas: *amore, *ideia, *espranza,
*esprito...
● Simplificación de grupos cultos: *alunos, *costantes, *efeito,
*ouxetos...
● Metátese: *drento, *presoas...
primeiro terzo lingua

primeiro terzo lingua

  • 1.
    O galego noprimeiro terzo do século XX: características lingüísticas fundamentais. Contexto histórico e situación sociolingüística.
  • 2.
    Automóbil Máquina de escribir Charleston Radio Cine Electricidade Augacorrente Teléfono … O primeiro terzo do século XX foi a época da Segunda Revolución Industrial en que o vapor foi substituíso pola electricidade e o petróleo; e xurdiron novos sectores industriais ligados á eclosión científico-técnica.
  • 4.
    Galicia a comezosdo século XX
  • 5.
    Galicia a comezosdo século XX
  • 6.
    • Caída dafidalguía: • Producida pola desaparición do sistema foral • O campesiño accede á propiedade da terra grazas aos cartos da emigración • Auxe da burguesía industrial e comercial • Industria conserveira, construción naval, comercio e banca • Paso da actividade agrícola e pesqueira á industrial, comercial e sector servizos • Medra a industria nas cidades (Vigo e A Coruña) • Aparecen sindicatos obreiros
  • 7.
  • 8.
    A máis representativadestas é "Liga Agraria de Acción Gallega", e o seu dirixente Basilio Álvarez. Outra formación de intelectuais e políticos da burguesía urbana no 1907 foi, Solidariedade Gallega, que loitaban pola descentralización e contra o caciquismo. • Agrúpanse en sindicatos e sociedades.
  • 9.
    Os intelectuais comprometidoscon estes grupos esforzáronse por dotar a lingua dun rexistro formal e científico e convertela así en lingua de cultura. Normalizaron o seu uso na narrativa, no teatro e mais no ensaio e convertérona en vehículo oral en conferencias e mitins. 1916
  • 10.
    As irmandades daFala (1916)
  • 11.
    • 1918: IAsemblea Nacionalista Galega en Lugo. Nace o nacionalismo galego (“Nós nomeámonos, de hoxe para sempre, nacionalistas galegos”) As irmandades da Fala
  • 13.
    Os principais obxectivosson: • Cooficialidade lingüística entre galego e castelán • Ampla autonomía para resolver os problemas económicos e sociais • Fomento da cultura propia de Galicia • Federalismo con Portugal • Había 2 tendencias: • Partidaria de participar na vida política • Partidaria de centrarse na actividade cultural (Risco). Impúxose esta na Asemblea de Monforte (1921) As irmandades da Fala (1916)
  • 14.
     Traballo aprol do emprego do galego na vida pública: ensino, administración, actos culturais e políticos…  Recuperación da toponimia.  Potenciación da actividade cultural:  Crean o xornal A Nosa Terra  Publicacións periódicas en galego.  Fundan editoriais (Céltiga, Lar, Nós)  Promoven a narrativa breve popular e os estudos lingüísticos sobre o galego.  Promoven o teatro  Fundan o Conservatorio Nacional de Arte (compañía e escola de actores). Actividades das Irmandades da Fala
  • 15.
    As Irmandades daFala e o ensino • Publicación en 1922 da primeira revista infantil, As voladas • Creación na Coruña das Escolas de Insiño Galego • Publicacións de carácter pedagóxico para a aprendizaxe do noso idioma
  • 16.
  • 17.
  • 19.
    Creado en 1923 Institucióncientífica constituída por estudantes e algúns profesores da Universidade de Santiago Realizan un valioso traballo de investigación científica sobre diferentes aspectos da realidade galega Dividido en seccións: xeografía, etnografía, historia de Galicia Todo se realizaba en galego (publicacións, conferencias…) Seminario de Estudos Galegos
  • 20.
  • 21.
    O galego amplíaámbitos de uso.
  • 22.
    A burguesía, quefala castelán, representa o novo mundo urbano, que medra pouco a pouco (a poboación urbana pasou dun 9% en 1900 a un 19% en 1930) producíndose un transvase de poboación do campo ás cidades. O proceso de substitución do galego polo castelán vai unido á industrialización e urbanización, co abandono da cultura tradicional.
  • 23.
    Entre os aspectosmáis destacábeis podemos citar: • uso do i latino e rexeitamento do grego ( lei, maio ). • vacilación na representación do son /ʃ/. > g,j,x • vacilación no uso do h ( hoxe, Hespaña). • escritura foneticista con apóstrofos e guión (s’asconden). • plural do tipo animás e caravés para polisílabas agudas rematadas en –l no singular.  Terminación -zón, -zo, -za (nazón, silenzo...)  Sufixos -bel e bre (posíbel, posibre)  Desaparición de -n- e -l- (orgaizar)
  • 24.
    Algúns exemplos dassubstitucións innecesarias e estranxeirismos son: ● Arcaísmos: *vegada, *tiduo, *conquerir, *door, *coor, *leenda, *crescer... ● Lusismos: *embora, *nervoso, *anceiar... ● Hipergaleguismos: *adourar, *zoa, *estrano, *ambente, *brilar, *condea, *probrema.. ● Estranxeirismos sen adaptar: *cabaret, *football, *hall, *restaurant...
  • 25.
    Vulgarismos: ● Vacilación vocálica:*delor, *língoa, *númaro, *políteco... ● Adición e supresións vocálicas: *amore, *ideia, *espranza, *esprito... ● Simplificación de grupos cultos: *alunos, *costantes, *efeito, *ouxetos... ● Metátese: *drento, *presoas...