1. PH102 ФИЗИК-II хичээлийн семинар
PH102. Семинер №1. Сэдэв: Соронзон орон.
Бодлого_1. I 1  гүйдэлтэй хязгааргүй шулуун дамжуулагчийн ойролцоо I 2  гүйдэлтэй
r  радиустай дугуй ороомог оршино. Дамжуулагч ба ороомог нэг хавтгайд байрлана (зураг).
Ороомгийн төвөөс дамжуулагч хүртэлх зай 2r тэнцүү. Ороомгийн төвд соронзон орны
индукцыг тодорхойл. Ороомгийн төвд соронзон орны индукцийг тэг болгохын тулд I 2
гүйдлийг яаж өөрчлөх ѐстой вэ? Өгсөн нь: I 1 , I 2 , 2r ; B -? I 2  ? Ашиглах томьѐо: Орны
  
суперпозицийн зарчим ѐсоор B  B2  B2 , B   0 I / 2r.

Бодлого_2. B соронзон индукцтэй, l  урттай нэгэн төрөл соронзон оронд протон нисэн орж

ирэв. Протоны хурд B  д перпендикуляр болно. Протон соронзон орны мужаас нисэн гарах
үедээ анханы чиглэлдээ ямар өнцгөөр хазайх вэ?

Өгсөн нь: B , l , q p , m p ;   ? Ашиглах томьѐо: R  m p / q p B.
Бодлого_3. 10 2 Тл индукцтэй нэгэн төрлийн соронзон орон дотор электрон хөдлөнө. Тодорхой
хугацааны эгшинд электроны хурдны вектор нь соронзон орны чиглэлтэй 30 0  ийн өнцөг
м
үүсгэн 10 6 хурдтайгаар хөдөлж байв. Хөдөлж байгаа электроны траекторын винтийн
с
(шургийн) шугамын эргэлтийн алхам h , радиусыг тооцоол. Электроны масс me  9.1  10 31 кг,
түүний цэнэг qe  1.6  10 19 Кл . Ашиглах томьѐо: ||   cos ,    sin  , Fл  qB.
R  me / qB. h   ||T .
Бодлого_4. 3.2  10 19 Кл цэнэгтэй бөөмүүд B  10 1 Тл индукцтэй,   10 МГц давтамжтай
(хурдасгаж байгаа хүчдэлийн давтамж) циклотроны нэгэн төрөл соронзон орон дотор хурдсана.
Цэнэгт бөөм R  2 м радиусаар хөдөлж байх үеийн кинетик энергийг ол (зураг). Ашиглах
m 2
томьѐо: R  m / qB. T  2m / qB. Wk  .
2
Бодлого 5. 4  10 2 Tл индукцтэй нэгэн төрөл соронзон оронд 10 г масстай, 3 A гүйдэл гүйж
байгаа шулуун дамжуулагч үрэлтгүйгээр босоо чиглэлд хөдлөнө. Соронзон орны индукцийн
вектор дамжуулагчийн босоо хавтгайд   30 0 өнцгөөр чиглэнэ. Дамжуулагч хөдөлж эхэлснээс
м
хойшхи 5 секундийн дараа дамжуулагчийн хурд 20 болов. Иймд уг дамжуулагчийн уртыг
с
м
тодорхойл. Өгсөн нь: B  4  10 2 Tл,   30 0 , m=10 г ( 10 2 кг), I  3 A , t  5c,   20 ; l  ?
с
Ашиглах томьѐо: FA  I  B  l  sin  , үүнд:    / 2 . Ньютоны 2-р хууль: F  ma .
Дамжуулагчийн хурд:   a  t.
Бодлого 6. 0.1Тл индукцтэй нэгэн төрлийн соронзон оронд 10 ороодостой, 5 см талуудтай
квадрат хүрээ байрлана. Квадратын талбай нь соронзон орны чиглэлтэй 0 0  ийг үүсгэнэ.
Хэрвээ квадрат хүрээгээр 4 A гүйдэл гүйж байвал уг хүрээнд үйлчлэх эргэлтийн хүчний

моментийг тодорхойл. Ашиглах томьѐо: Bэр  NISB sin  . S  a 2 .   .
2

2. PH102. Семинар №2. Сэдэв: Соронзон орон: соронзон орон доторх гүйдэлтэй хүрээ,
соронзон урсгал, цахилгаан соронзон индукц, соленоидын соронзон орон, индукцийн цахилгаан
хөдөлгөгч хүч (индукцийн цах.х.х).
Бодлого 7. l  0.4 м урттай, R  4Ом эсэргүүцэлтэй AC гэсэн дамжуулагч   2B цах.х.х
бүхий гүйдлийн үүсгэврээр битүүрсэн хоѐр хэвтээ дамжуула гчууд дээр байрлана (зураг).
Дамжуулагчууд B  0.2Тл индукцтэй вертикаль (босоо) соронзон орон дотор оршино. Хэрвээ
АС дамжуулагч а) баруун тийш б) зүүн тийш   5 м / c хурдтайгаар жигд хөдөлж байвал
дамжуулагч дахь гүйдлийн хүчийг тодорхойл. Ул төмрийн эсэргүүцлийг тооцохгүй. Ашиглах
томьѐо: Eинд   / t .   B  l  x. I  ( E  B  l   ) / R.
Бодлого 8. Нэгэн төрөл соронзон орон дотор байрлуулсан тэгш өнцөгт дамжуулагчийн
огтлолоор I гүйдэл урсана (зураг). А ба С цэгүүдэд U гэсэн потенциалын ялгавар бүхий
вольтметр залгав. Дамжуулагч дахь чөлөөт электронуудын концентрац n0 болно. Соронзон
орны индукц B  г тодорхойл. Ашиглах томьѐо: Fл  qe  B  . Холлын эффект, B  U /   a.
I  qe  n0    a  b.
Бодлого 9. Нэгэн төрөл соронзон орон дотор тэгш өнцөгт дамжуулагч хүрээ   өнцөг

хурдтайгаар эргэнэ. Соронзон орны индукц B , хүрээний талбай S болно. Индукцийн цах.х.х ба
соронзон орны урсгалын хугацааны хамаарлын графикийг тус тус байгуул. Индукцийн
цах.х.хүчийг тодорхойл. Ашиглах томьѐо:    0 cos ,     t,
Eинд   '  BS sin   t  E max sin   t , Emax  B  S  .
Бодлого 10. 1000 ороодостой төмөр утсан ороомгийг нэгэн төрөл соронзон оронд байрлуулав.
Энэ үед соронзон индукцийн шугам ороодсуудын талбайд перпендикуляр байна. Ороомгийг
гальванометртэй холбоод дараа нь ороомгийг орноос холдуулахад ороомгоор 10 3 Кл цэнэг
урсав. Хэрвээ ороодсын талбай 10 3 м 2 , ороомгийн бүрэн эсэргүүцэл 2Ом бол соронзон орны
t
индукцийг тодорхойл. Ашиглах томьѐо:   N  B  S . Eинд  lim  i / t i .   lim
ti  0 ti 0
 E  t.
0
E  I  R.
Бодлого 11. S  10см 2 талбайтай төмөр утсан ороомгийг тодорхой цэгээр огтлоод уг уг
отлолыг C  10 мк багтаамж бүхий конденсатортай холбов. Ороодсийг соронзон индукцийн
шугам ороодсийн талбайд перпендикуляр байх нэгэн төрөл соронзон орон дотор байрлуулав.
Соронзон орны индукц B '  5  10 3 Тл / сек хурдтайгаар өөрчлөгдөнө. Ашиглах томьѐо:
E   '   B '  S . U  E .
Бодлого 12. Маш олон ороодостой соленоид ороомог байв. Хэрвээ уг соленоидын ороодсын
тоо  N , ороодсын талбай  S , ороодсын урт  l бол соленоидын индукцлэлийг тодорхойл.
Өгсөн нь: N , S , l ; L  ? Ашиглах томьѐо: B   0 IN / l.

3. PH102. Семинар №3. Сэдэв: Цахилгаан ба соронзон орон: өөрийн индукцийн
үзэгдэл, гүйдлийн соронзон орны энерги, соронзон оронд гүйдэлтэй дамжуулагч хөдлөх үед
хийгдэх ажил.
Бодлого 13. 1мм 2 хөндлөн огтлолтой, 400 ороодостой, 4см диаметртэй индукцийн ороомгийг
нэгэн төрөл соронзон орон дотор байрлуулав. Ороомгийн тэнхлэгийн дагуу чиглэсэн индукц
0.1Тл / сек хурдтайгаар жигд өөрчлөгдөнө. Ороомгийн төгсгөлүүд богино байхаар битүүрсэн
байна. Иймд 1 секундийн хугацаанд ороомог дотор ялгарч байгаа дулааны тоо хэмжээг
тодорхойл. Зэсийн хувийн эсэргүүцэл 1.7  10 8 Ом  м. Ашиглах томьѐо: P  I инд  R,
2
I инд  Eинд / R. Eинд   ' . Eинд  N   '  N  B '  S 0  cos . S 0    d 2 / 4. R     / S .
Бодлого 14. 500 Ом эсэргүүцэлтэй, 10 13 Гн индукцлэлтэй ороомог соронзон оронд оршино.
Соронзон жигд өөрчлөгдөх үед ороомгоор дайран гарах урсгал 10 3 Вб -ээр өсөхөд ороомог
доторх гүйдэл 0.1A -аар нэмэгдэв. Энэ хугацаанд ороомгоор хэдий хэмжээний цэнэг урсан
 / t  L  I / t
өнгөрсөн бэ? Ашиглах томьѐо: Eинд   / t . E о.и  L  I / t . I  ,
R
  L  I
q    t 
R.
Бодлого 15. r  радиустай төмөр утсан ороодос соронзон орон дотор   хурдтайгаар,
x  тэнхлэгийн дагуу хөдлөнө. Соронзон орны индукц B  B0    x хуулиар өсдөг. Хэрвээ
утасны хөндлөн огтлолын талбай S , хувийн эсэргүүцэл  бол ороодсоор урсах гүйдлийн
хүчийг тодрхойл. Хүчний шугамын шилжилт ороодсын хавтгайд  байсаар байх болно гэж
тооц. Ашиглах томьѐо:   B  S 0 . S 0    r 2 . x  x0    t. I  Eинд / R. R     / S . Ленцийг
дүрмийг унш.
q  цэнэгтэй, нөгөө нь саармаг байх адилхан масстай бөөмүүд нэгэн төрөл соронзон орны
Бодлого 17. Нэ г нь
хүчний шу гамд   аар   хурдтайгаар, мөн хоорондоо тодор хой заагтайгаар нисэн хөдө лнө. Бөөмүүдийн
хоорондо х зай хугацаанаас хэр хэн хамаарахыг то дор хойл. Бөөмүүдийн массыг бага гээд хүндийн хүчийг тооцохгүй
байж болно (зураг). Ашиглах томьѐо: x1    t , y1  0. Fл  q    B. R  m   / q  B.
  2 / T  q  B / m. t T /2 үед x2  R  sin( q  B / m)t , y 2  R  (1  cos(q  B / m)t ).
(t )  ( x2  x1 ) 2  ( y 2  y1 ) 2 .
Бодлого 18. Тогтмол гүйдэл гүйж байгаа ороомгийн сорозон орны энерги 3 Дж тэнцүү. Ороомгоор дайрч
өнгөрөх соронзон урсгал 0.5Вб тэнцүү болно. Ороомгийн гүйдлийн хүчийг тодор хойл. Өгсөн нь: W  3 Дж ,
  0.5 Вб; I  ? ; Ашиглах томьѐо: W  L  I 2 / 2.
Бодлого 19. Тогтмол гүйж байгаа 5см радиустай ороодос соронзон орон дотор оршино. Түүний хавтгай нь
соронзон орны индукцийн шугамд  байна. Соронзон орны индукц 0.1Тл тэнцүү. Хэрвээ хүрээн дахь гүйдэл
0
тогтмол 3 A тэнцүү байвал түүний диаметртэй давхцаж буй тэнхлэгийг 90 -аар тойруулан хүрээг эргүүлэ хийн
тулд ямар ажил гүйцэтгэ х вэ? (зураг). Ашиглах томьѐо: A  I  .    2  1 .   BS cos .

4. Бодлого 20. 400 ороодос агуулсан соленоидын гүйдэл 1A -аас 10 A хүртэл өөрчлөгдөхөд түүний
соронзон урсгал 6  10 3 Вб -ээр нэмэгдсэн. Хэрвээ гүйдлийн өөрчлөлт 0.1сек -ийн дотор явагдсан бол
соленоидод үүсч байгаа өөрийн индукцийн дундаж цах.х.х юутай тэнцүү байх вэ? Хариу: 24B.
PH102. Семинар №4. Сэдэв: Механик ба цахилгаан хэлбэлзэл.
Бодлого 1. Бие x  0.3 sin  (t  0.5) м хуулиар хэлбэлзэнэ. Иймд t  0.5 сек дахь хэлбэлзлийн
далайц, үе, анханы фаз, хурдатгалыг тус тус тодорхойл.
Өгсөн нь: t  0.5 , T,  0 , A; a x  ? Ашиглах томьѐо: x  A sin(t   0 )
Бодлого 2. 10 г масстай бөмбөлөг A  0.2 м далайцтай, T  4 сек үетэйгээр гармоник хэлбэлзэл
үйлдэнэ. Хугацааны t 0  0 эгшинд x  A тэнцүү. Иймд хугацааны t  1 сек дахь кинетик ба
потенциал энергийг тодорхойл.
Өгсөн нь: m  10 г ( 10 2 кг), A  0.2 м, T  4 сек, x t 0  A, t  1 сек; Wкин  ? Wпот  ? Ашиглах
m 2 kx 2
томьѐо: x  A cos(t   0 ),   2 / T , Wкин  , Wпот 
2 2
Бодлого 4. m масстай бие k гэсэн харимхайн коэффициент бүхий l0 урттай пүршнээс
өлгөгдсөн байв. Иймд энэ хэлбэлзэлтэй харьцангуйгаар хэлбэлзлийн давтамж  , хэлбэлзлийн
үе T , тэнцвэрийн байршил l -ийг тус тус тодорхойл.
Өгсөн нь: m, k , l0 ;  , T , l -? Ашиглах томьѐо: F  ma, Fхар  kx
Бодлого 5. Математик дүүжинг жингүй, үл сунах утаснаас дүүжлэгдсэн материал цэг маягаар
төсөөлж болно. Утасны урт l -ийг ол. Математик дүүжингийн хэлбэлзлийн үе T -г тодорхойл.
Өгсөн нь: l ; T  ?
Бодлого 6.  ш нягттай шингэнд h өндөртэй цилиндр живнэ. Хэрвээ цилиндрийг шингэнд
нилээд живүүлэх буюу шингэнээс бага зэрэг татаад тавихад уг цилиндр хэлбэлздэг. Уг
цилиндрийг хийсэн материалын нягт  м болно. Цилиндрийн хэлбэлзлийн давтамжийг
тодорхойл. Өгсөн нь:  ш ,  м , h ;   ?
Бодлого 11. Таазнаас хоѐр дүүжин өлгөгдсөн байв. Адилхан хугацаанд нэг дүүжин нь 10
хэлбэлзэл, нөгөө нь 7 хэлбэлзэл тус тус гүйцэтгэдэг. Тэдгээрийн уртын ялгаа 51 см бол дүүжин
тус бүрийн уртыг тодорхойл. Өгсөн нь: n1  10, n2  7, l  51см(51  10 2 м); l1  ?, l 2  ?
Ашиглах томьѐо: T  2 l1 / g

Бодлого 12. E хүчлэгтэй нэгэн төрөл цахилгаан оронд l урттай математик дүүжин байрлуулав.
Дүүжингийн ачаа q цэнэгээр цэнэглэгдэв. Цахилгаан оронд ба цахилгаан орон байхгүй үед
дүүжингийн хэлбэлзлийн үеүүд адилхан байх q цэнэгийг тодорхойл. Ачааны масс m-тэй тэнцүү.
Өгсөн нь: l , E, m; q-?
Бодлого 14. 600 Гц давтамжтай үүсгэгчээс орчинд   720 м / с хурдтайгаар долгион тархана.
Бие биеээс x  0.2 м зайд орших хоѐр цэгүүд дахь хэлбэлзлийн фазын ялгаа ямар байх вэ?
Өгсөн нь: x  0.2 м ,   600 Гц ,   720 м / с ;   ? Ашиглах томьѐо:
y  A sin t  (2 /  ) x  A sin  ,    / .

5. Бодлого 16. C  2.4  10 3 пФ багтаамжтай конденсаторыг R  2 Ом эсэргүүцэл, L  32 мкГн
индукцлэлтэй ороомогтой холбов. Иймд уг хүрээний резонансын давтамжийг тодорхойл. Өгсөн
нь: C  2.4  10 3 пФ ( 2.4  10 9 Ф), L  32 мкГн ( 3.2  10 5 Гн), R  2 Ом;   ?
PH102. СЕМИНАР №5. СЭДЭВ: ГЕОМЕТР ОПТИК, ДОЛГИОН ОПТИК
Бодлого 4. Хэрвээ линзээс 24 см зайд байрлуулсан биеийн дүрсийг линзийн нө гөө талд түүнээс 48 см зайд гарган
авсан бол цуглуулагч линзийн фокусын зай F , оптик хүч D тус тус ол. Өгсөн: d  24 см (0.24м), f  48 см
(0.48м); F  ?,D?
1 1 1
Ашиглах томьѐо:    .
F d f
Бодлого 5. Биетэй харьцангуйгаар 4 дахин бага хуурмаг дүрс гарган авахын тулд D  4 дп оптик хүчтэй
сарниулагч линзээс ямар зайд биеийг байр луулах хэрэгтэй вэ? Өгсөн: D  4 дп,   1 / 4; d  ?
Бодлого 6. Цуглуулагч линзийн фокусын зай F  30 см, фокусаас бие хүртэ лх зай l  10 см болно. Биеийн
шугаман хэмжээ 5 см. Дүрсийн шугаман хэмжээ H  ийг тодор хойл. Өгсөн нь: 30см (0.3м), l  10 см (0.1м),
h  5 см (0.05м); H  ?
Бодлого 7. Бие ба түүний дүрсийн хоорондо х зай L  72 см. Линзийн өсгөлт   3. Линзийн фокусын зайг ол?
Өгсөн нь: L  72 см (0.72м),   3; F  ?
Бодлого 8. Тодор хой F1 гэсэн фокусын зай бүхий нимгэн линз нь 1  2 / 3 өсгөлттэй биеийн шугаман дүрсийг
үүсгэдэг. Хэрвээ линзийг бие ба уг линзийн хоорондо х зайг өөрчлө хгүйгээр D2   D1 оптик хүч тэй сарниулагч
линзээр соливо л өсгөлт 2 нь ямар болох вэ? Өгсөн нь: F1 , 1  2 / 3 , D2   D1 ; 2 -?
Бодлого 12. Хэрвээ бие линзээс 0.25 м зайд оршиж байвал R1 =15 см ба R 2 =25 см гэсэн гадаргуугийн муруйлтын
радиустай цуглуулагч линз нь уг линзээс 50 см зайд биеийн бодит дүрсийг ө гдөг. Линзийг хийсэн материалын
ху гарлын илтгэ гч, түүний оптик хүчийг ол. Линз нь агаарт байрлана. Өгсөн нь: R1 =15 см (0.15м) R 2 =25 см
1  nл  1 1  1
(0.25м), d  0.25 м, f  50 см (0.5м); n  ? D  ? Ашиглах томьѐо:   1 
R , D  .

F  nор


 1 R2  F
Бодлого 18 * . Фотоаппаратийн до тор хи хальсан дээр х биеийн өндөр d1  2 м зайтай зураг авах үед h1  30 мм,
харин d 2  3.9 м зайтай зураг авах то хиолдолд биеийн өндөр h2  15 мм болно. Фотоаппаратийн объективийн
фокусын зайг тодор хойл. Өгсөн нь: d1  2 м, h1  30 мм (0.03м), d 2  3.9 м, h2  15 мм (0.015м); F  ?
Ашиглах томьѐо:   h / H .
Бодлого 3. Бие биеэсээ 0.0026 мм зайд байр ласан хоѐр завсар дээр моно хроматик гэрэл тусаад   6.4 өнцөг
0
доор дөрөвдүгээр эрэмбийн зурвасийг үүсгэдэг. Тусч байгаа гэрлийн долгионы урт ямар байх вэ? Ашиглах томьѐо:
d sin    n
Бодлого 4. Агаар-шил гэсэн орчны зааг дээр гэрэл норм аль-аар тусах үед до лгионы ур т хэр хэн өөрчлөгдө х вэ?
Шилний ху гарлын илтгэгч n, агаар до тор хи долгионы урт 0 .
Бодлого 7 * . Юнгийн туршлага (1801 онд тавьсан) дахь S1 ба S2 гэсэн завсаруудын хоорондо х зай d , харин
завсаруудаас дэлгэц хүр тэлх зай L( d  L) болно. Иймд э хний интерференцийн максимум хүртэлх зай x -ийг ол.
Ашиглах томьѐо:   n

6. PH102. СЕМИНАР №6. СЭДЭВ: ДОЛГИОН ОПТИК ба ФОТОЭФФЕКТ
Бодлого1 . Агаарт шар гэрлийн долгионы урт 580 нм, харин шингэнд 400 нм-тэй тус тус тэнцүү.
Шингэний оптик нягтыг тодорхойл. Хариу: 1.45.
Бодлого2 . Зарим шингэнд гэрлийн долгион нь 500 нм долгионы урттай, 4.5  1014 Гц давтамжтай
байдаг. Тэгвэл энэ шингэний абсолют хугарлын илтгэгчийг тодорхойл. Хариу: 1.33.
Бодлого3 . Юнгийн туршлагын завсаруудын хоорондох зай 1.55 мм, харин дэлгэц нь уг
завсаруудаас 2 м зайд байрлана. Хэрвээ туршилтанд ашиглаж байгаа монохроматик гэрлийн
долгионы урт нь 670 нм бол дэлгэц дээрх интерференцийн зурвасуудын хоорондох зайг
тодорхойл. Хариу: 8.9  10 4 м.
Бодлого4 . Дифракцийн тор нь 1 мм тутамдаа 500 зураадсыг агуулдаг. Уг дифракцийн тор дээр
500 нм долгионы урттай гэрэл тусаж байхад анханы максимум ямар өнцгөөр харагдах вэ?
Хариу: sin   2.5  10 3 ,   0.45 0.
Бодлого2 . Сөргөөр цэнэглэгдсэн цайрын ялтасийг 300 нм долгионы урттай монохроматик
гэрлээр шарав. Цайр ялтасын тохиолдолд улаан хилийн долгионы урт нь  ул. хил  332 нм байдаг.
Цайр ялтасын олж авах хамгийн их потенциал ямар байх вэ? Өгсөн нь:  ул. хил  332 нм
m max hc
2
( 3.32  10 м),   300 нм ( 3.0  10 м); U  ? Ашиглах томьѐо:
7 7
  Aгар . Фотогүйдэл
2 
зогсох нөхцөл: m 2 / 2  qeU .
Бодлого3 . Цезийг   3310 Å долгионы урттай гэрлээр гэрэлтүүлэхэд түүнээс сугаран гарах
электроны хамгийн их хурдыг тодорхойл. Гаралтийн ажил Aгар  2 эВ, электроны масс
9.1  10 31 кг тэнцүү болно. Өгсөн нь:   3310 Å ( 3.31  10 7 м), Aгар  2 эВ ( 2  1.6  10 19 Дж),
c m 2
m  9.1  10 31
кг;  max  ? Ашиглах томьѐо: h  Aгар  .
 2
Бодлого4 .   6.3  10 5 см долгионы урттай улаан гэрлийн фотоны массыг тодорхойл. Өгсөн нь:
  6.3  10 5 см ( 6.3  10 7 м); m  ? Ашиглах томьѐо: E  mc 2 . E  mc 2  hc / .
Бодлого5 . 0.1 нм долгионы урттай (  - цацраг) фотоны энерги ба импульсийг тус тус тодорхойл.
Хариу: 1.24 МэВ; 2.21  10 26 кг.
Бодлого4 . Энерги нь тайвны электроны энергитэй тэнцүү байдаг фотоны долгионы уртыг
тооцоол. Хариу: 2.4  10 12 м.

7. PH102. СЕМИНАР №7. СЭДЭВ: АТОМ БА ЦӨМИЙН ФИЗИК
Бодлого 1. Устөрөгчийн атомын нэгдүгээр (доод) ба хоѐрдугаар энергийн түвшиний утгуудыг тодорхойл
(энергийг электронвольтоор тооцоол). Өгсөн нь: n  1, 2, q e  1.6  10 19 Кл, m  9.1  10 31 кг, E1  ?
Z 2 q e4 m 1
E2  ? Ашиглах томьѐо: E n   .
8 o h 2 n 2
2
Бодлого 2. He+ -гелийн ионийн иончлолын энергийг ол! Өгсөн нь: n  1, Z  2; E1  ?
Бодлого 3. Eф  2.46  10 18 Ж энергтэй фотон шингээгдэх үед устөрөгчийн атомын электрон үндсэн
( n  1 ) төлвөөс ямар төлөвт шилжих вэ? Өгсөн нь: Eф  2.46  10 18 Ж , n  1 ; k  ?
Бодлого 4. Устөрөгчийн атомын электрон фотон шингээсний дүнд Борын 1-р орбитоос 2-р орбитод
шилжсэн. Энэхүү фотоны давтамжийг тодорхойл. Өгсөн нь: n  1, k  2;   ? Ашиглах томьѐо:
1  1 1 
  2  2 .
 n k 
Бодлого 5. Устөрөгчийн атомын электрон нэгдүгээр орбитоос 9 дахин илүү радиустай орбитод шилжив.
Атом хэдий хэмжээний E энерги шингээх вэ? Өгсөн нь: r  9r1 ; E  ? Ашиглах томьѐо:
E  E3  E1 .
Бодлого 1. Цацраг идэвхи задралийн хуулийг ашиглан хагас задралийн үеийг олдог томьѐоны гаргалгааг
хий. Ашиглах томьѐо: N  N 0 exp( t ).
Бодлого 2. 3 Li 1 H  2 He 2 He урвалийн үед ялгарах ба шингээгдэх энергиийг тус тус тодорхойл.
6 1 4 3
Бодлого 3. U  уранийн хоѐр  ба хоѐр  хувиралын үед үүсч байгаа Io -ионийн нуклоны тоо A ,
238
92
эрэмбийн дугаар Z -ийг тодорхойл. Өгсөн нь: U ,  ,  ; A  ?, Z  ?
238
92
Бодлого 1. Устөрөгчийн атомын цацрагийн Бальмерийн спектраль серийн хамгийн их давтамж нь
2.5  1015 Гц тэнцүү. Энэ серийн цацрагийн хамгийн их давтамжийг тодорхойл. Хариу: 4.5  1015 Гц.
Бодлого 2. 16.5 эВ энергтэй фотон устөрөгчийн өдөөгдөөгүй атомыг ирж мөргөв. Атомаас нисэн гарч
байгаа электрон ямар хурдтай байх вэ? Хариу: 10 6 м / с.
Бодлого 3. 17 O - хүчилтөрөгчийн цөмийн дефект массыг тооцоол. Хариу: 2.27503  10 28 кг.
8
Бодлого 4. Халуун цөмийн 6
3 Li  1 H 2 2 He урвалын үед чөлөөлөгдсөн энергийг тодорхойл. Хариу:
2 4
22 .4 МэВ.
Бодлого 5. Хагас задралийн үе багтай 18 F гэсэн бэлдмэлийн ойролцоо байрлуулсан радио-идэвхит
цацрагийн тоолуур тодорхой хугацааны дотор нэг секундэд N 0  100 мөр тоолж байсан.   22
минутын дараагаар тоолуурын үзүүлэлт секундэд N 0  87 болтлоо буурав. 18
F -ийн хагас задралийн
үеийг тодорхойл. Хариу:  1 /  2  110 мин.

8. Бодлого 6. Дейтерий ба тритий-гийн цөмүүд харилцан үйлчлэлцсэний дүнд гели ба нейтроны цөмүүд
үүсэв: 1 H 1 H  2 He 0 n. Энэ үед маш их хэмжээний энерги ялгарсан. Нейтрон түүний ямар хэсгийг
2 3 4 1
зөөсөн бэ? Урвал явагдах хүртэлх дейтерий ба тритийгийн кинетик энергийг ялгарч байгаа энергтэй
харьцангуйгаар авч үзэж болно. Хариу: 0.8.