SlideShare a Scribd company logo
Сэдэв:

    Бодисын дулаан
        цацрал

           
Зорилго :

      Бодисын дулаан
     цацралын талаарх
    мэдлэгээ өргөжүүлэх.

              
Зорилт:
    Зуух, чийдэн, шатаж байгаа түүдэг,
     хийн гагнуур зэргээс гарч байгаа
     дулаан хэрхэн дамжиж, зөөгддөг вэ?
    Дулаан цацралыг ямар багажаар
     хэмждэг вэ?
    Дулаан цацрал юунаас хамаарах вэ?
    Дулаан цацралын спектр гэж юу вэ?
                      
Дулаан хэрхэн дамждаг вэ ?




    Халсан биеэс гарч байгаа дулаан нь
    цацрал буюу цахилгаан соронзон
    долгионоор зөөгддөг.
                      
Дулаан цацрал гэж юу вэ?


                          Хэт улаан цацрал
                          нүдэнд үзэгдэхгүй




    Халсан биеэс цацарч байгаа хэт
    улаан цацралыг дулааны цацрал
    гэнэ.           
Дулаан цацралыг ямар
        багажаар хэмждэг вэ?
    Биеэс гарч байгаа дулаан цацралын энергийг
    хэмждэг багажийг БОЛОМЕТР гэнэ.

    Нэгж хугацаанд нэгж талбайгаас цацагдаж
    байгаа цацралын энергийг цацралын эрчим
    гэнэ.
    Болометр ашиглан цацралын эрчим ба
    долгионы уртын хамаарлын график буюу
       
    спектрийг туршлагаар тогтоосон.
                          
Цацралын спектрийн муж
температураас хэрхэн хамаарах вэ?




    Биеийн температур ихсэхэд зонхилох долгионы урт
    багасна.
Температур тогмол үед дулааны цацралын хамгийн их
эрчимтэй хэсгийн долгионы урт ба биеийн температур
урвуу хамааралтай.
                             
Дулаан цацралын спектр
                онцлог

                                     Өндөр температуртэй биеэс 
                                     гарч байгаа дулааны цацралд 
                                     хэт ягаан, үзэгдэх гэрэл, хэт 
                                     улаан туяа гэх мэт спектрийн 
                                     олон долгион багтана.

                                     Цацралын хамгийн эрчим 
                                     графикийн хамгийн их утганд 
                                     харгалзана.
           380  580   780      нм

    Дулааны цацралд  хэт улаан туяаны зөөж байгаа 
    энерги нь спектрийн өргөн мужийг хамарна.  
                                       
Дулаан цацралын эрчим,
     өнгө юунаас хамаарах вэ?
    Дулаан цацралын эрчим болон өнгө нь
    цацрал хийж байгаа биеийн төрлөөс
    хамаардаггүй, зөвхөн биеийн
    ТЕМПЕРАТУРААС хамаардаг онцлогтой.




                        
Дулаан цацралын спектрийн
              хууль

    В. Винийн
      хууль     m⋅T =2900мкм⋅К

Дулааны цацралын                   Цацрал хийж байгаа 
графикийн хамгийн их утганд        биеийн температур К
харгалзах долгионы урт




                                
Бататгал дасгал
      Ган савааг
      1. 900 К хүртэл 
      2. 1500 К 
      3. 1800 К хүртэл тус тус халаажээ. 
      А. Дулааны цацралын график спектрийн аль 
      мужид байрлаж байна вэ?
      Б. Биеэс ямар өнгийн гэрэл хүчтэй цацагдаж 
      байна вэ?
      В. энэ тохиолдолд спектрийн ямар муж цацралд 
      оролцоогүй вэ? 

      График давтамжийн ямар утга руу 
      шилжиж вэ?

      Бие 9,35мкм долгионы урттай цацрал гаргаж 
      байв. Түүний температурыг тодорхойлно уу?
                  
Дүгнэлт
                      халсан 
    Аливаа                                      бие дулаан цацрал хийдэг.

    ........................                   цацралыг дулаан цацрал гэнэ.
             Хэт улаан

                             энергийг
Болометр цацралын                                        хэмждэг.

    Дулаан цацралын эрчим зөвхөн                           хамаардаг.
                                 температураас
    Цацралын эрчим болон                                 хамаарлыг 
                           долгионы уртын
    цацралын спектр гэнэ. 

Биеийн температур ихсэх бүр цацралын долгионы урт        
                                          багасна
                                        

More Related Content

What's hot

шингэний даралт
шингэний даралтшингэний даралт
шингэний даралтdavazolko222
 
Energi
EnergiEnergi
EnergiTsets
 
гэрлийн дифракц
гэрлийн дифракцгэрлийн дифракц
гэрлийн дифракц
Nyamdavaa Uugandavaa
 
Batsaihan2
Batsaihan2Batsaihan2
Batsaihan2baagaa
 
цуваа холболт
цуваа холболтцуваа холболт
цуваа холболт
Enkh Gvnj
 
гэрэл шулуун тарах
гэрэл шулуун тарахгэрэл шулуун тарах
гэрэл шулуун тарах
gegee_loll
 
харилцан үйлчлэл
харилцан үйлчлэлхарилцан үйлчлэл
харилцан үйлчлэлnsuren1
 
Lekts 12
Lekts 12Lekts 12
Lekts 12
ssuserd92713
 
Amperiin huuli
Amperiin huuliAmperiin huuli
Amperiin huuli
oyunbileg08
 
Tsahim hicheel 1
Tsahim hicheel 1Tsahim hicheel 1
Tsahim hicheel 1
batgerel79
 
хүчийг нэмэх
хүчийг нэмэххүчийг нэмэх
хүчийг нэмэхnsuren1
 
гүйдэлийн хүч,түүнийг хэмжих хэр
гүйдэлийн хүч,түүнийг хэмжих  хэр гүйдэлийн хүч,түүнийг хэмжих  хэр
гүйдэлийн хүч,түүнийг хэмжих хэр mendsaikhan
 
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05
Chimgee Chimgee
 

What's hot (20)

шингэний даралт
шингэний даралтшингэний даралт
шингэний даралт
 
Energi
EnergiEnergi
Energi
 
гэрлийн дифракц
гэрлийн дифракцгэрлийн дифракц
гэрлийн дифракц
 
Batsaihan2
Batsaihan2Batsaihan2
Batsaihan2
 
цуваа холболт
цуваа холболтцуваа холболт
цуваа холболт
 
9 r angi dylaan zoogdoh
9 r angi dylaan zoogdoh9 r angi dylaan zoogdoh
9 r angi dylaan zoogdoh
 
гэрэл шулуун тарах
гэрэл шулуун тарахгэрэл шулуун тарах
гэрэл шулуун тарах
 
Tsahilgaan 8
Tsahilgaan 8Tsahilgaan 8
Tsahilgaan 8
 
харилцан үйлчлэл
харилцан үйлчлэлхарилцан үйлчлэл
харилцан үйлчлэл
 
Presentation2
Presentation2Presentation2
Presentation2
 
Damjuulagchiin esergvvtsel
Damjuulagchiin esergvvtselDamjuulagchiin esergvvtsel
Damjuulagchiin esergvvtsel
 
Lekts 12
Lekts 12Lekts 12
Lekts 12
 
Amperiin huuli
Amperiin huuliAmperiin huuli
Amperiin huuli
 
хичээл
хичээлхичээл
хичээл
 
Tsahim hicheel 1
Tsahim hicheel 1Tsahim hicheel 1
Tsahim hicheel 1
 
хүчийг нэмэх
хүчийг нэмэххүчийг нэмэх
хүчийг нэмэх
 
гүйдэлийн хүч,түүнийг хэмжих хэр
гүйдэлийн хүч,түүнийг хэмжих  хэр гүйдэлийн хүч,түүнийг хэмжих  хэр
гүйдэлийн хүч,түүнийг хэмжих хэр
 
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05
 
Lekts 1
Lekts 1Lekts 1
Lekts 1
 
Altan honh
Altan honhAltan honh
Altan honh
 

Viewers also liked

Физик ном 2010
Физик ном 2010Физик ном 2010
Физик ном 2010
Моёко Хакер
 
Tsahim hicheel 4
Tsahim hicheel 4Tsahim hicheel 4
Tsahim hicheel 4
batgerel79
 
Tsaxilgaan coronzon dolgoin
Tsaxilgaan coronzon dolgoinTsaxilgaan coronzon dolgoin
Tsaxilgaan coronzon dolgoinnaak_0204
 
Shigen deh tsahilgaan guidel 10 2011
Shigen deh tsahilgaan guidel 10 2011Shigen deh tsahilgaan guidel 10 2011
Shigen deh tsahilgaan guidel 10 2011naak_0204
 
Dulaan
DulaanDulaan
Dulaanbayja
 
Оддын үүсэл
Оддын үүсэлОддын үүсэл
Оддын үүсэл
Tuvshinsanaa Baasanjav
 
9р анги
9р анги9р анги
9р ангиtsets_2
 
жишиг даалгавар 10 анги 2012
жишиг даалгавар 10 анги 2012жишиг даалгавар 10 анги 2012
жишиг даалгавар 10 анги 2012Anji25
 
Bichil dolgion
Bichil dolgionBichil dolgion
Bichil dolgion
bolor_chin
 
физик бидний эргэн тойронд
физик бидний эргэн тойрондфизик бидний эргэн тойронд
физик бидний эргэн тойрондnaraa29
 
нарны аймаг
нарны аймагнарны аймаг
нарны аймагtungalag
 
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.Nakei Nana
 
P ii lekts-2 b-s-l hvvl
P ii lekts-2 b-s-l hvvlP ii lekts-2 b-s-l hvvl
P ii lekts-2 b-s-l hvvludwal555 bhus
 

Viewers also liked (20)

Ph102 Seminar
Ph102 SeminarPh102 Seminar
Ph102 Seminar
 
Физик ном 2010
Физик ном 2010Физик ном 2010
Физик ном 2010
 
одон орон
одон оронодон орон
одон орон
 
Tsahilgaan soronzon dolgion 11 angi
Tsahilgaan soronzon dolgion 11 angiTsahilgaan soronzon dolgion 11 angi
Tsahilgaan soronzon dolgion 11 angi
 
Tsahim hicheel 4
Tsahim hicheel 4Tsahim hicheel 4
Tsahim hicheel 4
 
Tsaxilgaan coronzon dolgoin
Tsaxilgaan coronzon dolgoinTsaxilgaan coronzon dolgoin
Tsaxilgaan coronzon dolgoin
 
керамик
керамиккерамик
керамик
 
Shigen deh tsahilgaan guidel 10 2011
Shigen deh tsahilgaan guidel 10 2011Shigen deh tsahilgaan guidel 10 2011
Shigen deh tsahilgaan guidel 10 2011
 
Dulaan
DulaanDulaan
Dulaan
 
бие даалт 1
бие даалт 1бие даалт 1
бие даалт 1
 
Оддын үүсэл
Оддын үүсэлОддын үүсэл
Оддын үүсэл
 
омын хууль хэр
омын хууль  хэр омын хууль  хэр
омын хууль хэр
 
9р анги
9р анги9р анги
9р анги
 
жишиг даалгавар 10 анги 2012
жишиг даалгавар 10 анги 2012жишиг даалгавар 10 анги 2012
жишиг даалгавар 10 анги 2012
 
Bichil dolgion
Bichil dolgionBichil dolgion
Bichil dolgion
 
Molekul2010
Molekul2010Molekul2010
Molekul2010
 
физик бидний эргэн тойронд
физик бидний эргэн тойрондфизик бидний эргэн тойронд
физик бидний эргэн тойронд
 
нарны аймаг
нарны аймагнарны аймаг
нарны аймаг
 
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
номын санг электрон буюу тоон хэлбэрт шилжүүлэх нь.
 
P ii lekts-2 b-s-l hvvl
P ii lekts-2 b-s-l hvvlP ii lekts-2 b-s-l hvvl
P ii lekts-2 b-s-l hvvl
 

More from nsuren1

физик
физикфизик
физикnsuren1
 
цахим судалгаа
цахим судалгаацахим судалгаа
цахим судалгааnsuren1
 
цахим судалгаа
цахим судалгаацахим судалгаа
цахим судалгааnsuren1
 
бие даалтын бодлого
бие даалтын бодлогобие даалтын бодлого
бие даалтын бодлогоnsuren1
 
сургамжит өгүүллэг
сургамжит өгүүллэгсургамжит өгүүллэг
сургамжит өгүүллэгnsuren1
 
сургамжит өгүүллэг
сургамжит өгүүллэгсургамжит өгүүллэг
сургамжит өгүүллэгnsuren1
 
түвшин тогтоох
түвшин тогтоохтүвшин тогтоох
түвшин тогтоохnsuren1
 
дулаан1
дулаан1дулаан1
дулаан1nsuren1
 
механик энерги
механик энергимеханик энерги
механик энергиnsuren1
 
харилцан үйлчлэл
харилцан үйлчлэлхарилцан үйлчлэл
харилцан үйлчлэлnsuren1
 
хүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдхүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдnsuren1
 
механик ажил
механик ажилмеханик ажил
механик ажилnsuren1
 
хүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдхүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдnsuren1
 

More from nsuren1 (13)

физик
физикфизик
физик
 
цахим судалгаа
цахим судалгаацахим судалгаа
цахим судалгаа
 
цахим судалгаа
цахим судалгаацахим судалгаа
цахим судалгаа
 
бие даалтын бодлого
бие даалтын бодлогобие даалтын бодлого
бие даалтын бодлого
 
сургамжит өгүүллэг
сургамжит өгүүллэгсургамжит өгүүллэг
сургамжит өгүүллэг
 
сургамжит өгүүллэг
сургамжит өгүүллэгсургамжит өгүүллэг
сургамжит өгүүллэг
 
түвшин тогтоох
түвшин тогтоохтүвшин тогтоох
түвшин тогтоох
 
дулаан1
дулаан1дулаан1
дулаан1
 
механик энерги
механик энергимеханик энерги
механик энерги
 
харилцан үйлчлэл
харилцан үйлчлэлхарилцан үйлчлэл
харилцан үйлчлэл
 
хүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдхүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүд
 
механик ажил
механик ажилмеханик ажил
механик ажил
 
хүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдхүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүд
 

оптик

  • 1. Сэдэв: Бодисын дулаан цацрал    
  • 2. Зорилго : Бодисын дулаан цацралын талаарх мэдлэгээ өргөжүүлэх.    
  • 3. Зорилт: Зуух, чийдэн, шатаж байгаа түүдэг, хийн гагнуур зэргээс гарч байгаа дулаан хэрхэн дамжиж, зөөгддөг вэ? Дулаан цацралыг ямар багажаар хэмждэг вэ? Дулаан цацрал юунаас хамаарах вэ? Дулаан цацралын спектр гэж юу вэ?    
  • 4. Дулаан хэрхэн дамждаг вэ ? Халсан биеэс гарч байгаа дулаан нь цацрал буюу цахилгаан соронзон долгионоор зөөгддөг.    
  • 5. Дулаан цацрал гэж юу вэ? Хэт улаан цацрал нүдэнд үзэгдэхгүй Халсан биеэс цацарч байгаа хэт улаан цацралыг дулааны цацрал   гэнэ.  
  • 6. Дулаан цацралыг ямар багажаар хэмждэг вэ? Биеэс гарч байгаа дулаан цацралын энергийг хэмждэг багажийг БОЛОМЕТР гэнэ. Нэгж хугацаанд нэгж талбайгаас цацагдаж байгаа цацралын энергийг цацралын эрчим гэнэ. Болометр ашиглан цацралын эрчим ба долгионы уртын хамаарлын график буюу   спектрийг туршлагаар тогтоосон.    
  • 7. Цацралын спектрийн муж температураас хэрхэн хамаарах вэ? Биеийн температур ихсэхэд зонхилох долгионы урт багасна. Температур тогмол үед дулааны цацралын хамгийн их эрчимтэй хэсгийн долгионы урт ба биеийн температур урвуу хамааралтай.    
  • 8. Дулаан цацралын спектр онцлог Өндөр температуртэй биеэс  гарч байгаа дулааны цацралд  хэт ягаан, үзэгдэх гэрэл, хэт  улаан туяа гэх мэт спектрийн  олон долгион багтана. Цацралын хамгийн эрчим  графикийн хамгийн их утганд  харгалзана. 380  580   780    нм Дулааны цацралд  хэт улаан туяаны зөөж байгаа  энерги нь спектрийн өргөн мужийг хамарна.      
  • 9. Дулаан цацралын эрчим, өнгө юунаас хамаарах вэ? Дулаан цацралын эрчим болон өнгө нь цацрал хийж байгаа биеийн төрлөөс хамаардаггүй, зөвхөн биеийн ТЕМПЕРАТУРААС хамаардаг онцлогтой.    
  • 10. Дулаан цацралын спектрийн хууль В. Винийн хууль m⋅T =2900мкм⋅К Дулааны цацралын  Цацрал хийж байгаа  графикийн хамгийн их утганд  биеийн температур К харгалзах долгионы урт    
  • 11. Бататгал дасгал Ган савааг 1. 900 К хүртэл  2. 1500 К  3. 1800 К хүртэл тус тус халаажээ.  А. Дулааны цацралын график спектрийн аль  мужид байрлаж байна вэ? Б. Биеэс ямар өнгийн гэрэл хүчтэй цацагдаж  байна вэ? В. энэ тохиолдолд спектрийн ямар муж цацралд  оролцоогүй вэ?  График давтамжийн ямар утга руу  шилжиж вэ? Бие 9,35мкм долгионы урттай цацрал гаргаж  байв. Түүний температурыг тодорхойлно уу?    
  • 12. Дүгнэлт халсан  Аливаа                                      бие дулаан цацрал хийдэг. ........................                   цацралыг дулаан цацрал гэнэ. Хэт улаан энергийг Болометр цацралын                                        хэмждэг. Дулаан цацралын эрчим зөвхөн                           хамаардаг. температураас Цацралын эрчим болон                                 хамаарлыг  долгионы уртын цацралын спектр гэнэ.  Биеийн температур ихсэх бүр цацралын долгионы урт                                   багасна