SlideShare a Scribd company logo
Krakowska siedziba rodu Pusłowskich to miejsce tyleż piękne,
co tajemnicze. Może zafascynować zarówno tych, którzy chcą odnaleźć
tu pozostałości wspaniałej kolekcji tworzonej przez przedstawicieli
kilku znanych rodów, jak i miłośników zagadek kryminalnych oraz
mrocznych historii z duchami w tle. Zachęcamy do odkrywania krok
po kroku tajemnic willi na Wesołej.
Tajemnice willi
na Wesołej
po lewej
Pałac Pusłowskich w Krakowie, 1933, Narodowe Archiwum Cyfrowe (dalej w skrócie NAC)
pozostałe zdjęcia ze zbiorów Instytutu Muzykologii UJ, Muzeum UJ
oraz Ze Zbiorów Specjalnych Biblioteki Jagiellońskiej (dalej Zbiory Specjalne BJ)
Maria i Zygmunt Pusłowscy (siedzą) Maria Pusłowska z synami Nelem, Sawą i Mirem
Maria Pusłowska Maria Pusłowska
Portret Zygmunta Pusłowskiego Nelo i Sawa Pusłowscy, lata 80. XIX w.Franciszek Xawery Pusłowski, 1898
Nelo, Sawa i Miro Pusłowscy,
lata 90. XIX w.
Rodzina Pusłowskich dzięki trafnym inwestycjom i prze-
myślanym mariażom pomnażała majątek przez kilka po-
koleń, by wreszcie w 1869 roku dojść do arystokratyczne-
go tytułu hrabich, który przyznał Pusłowskim sam papież
– Pius IX. Działo się to mniej więcej w czasie, gdy Zygmunt
Pusłowski powrócił do Polski z Francji, gdzie się urodził
i otrzymał gruntowną edukację. Wkrótce w wyniku po-
działu majątku Zygmuntowi przypadł w udziale piękny
pałac w Czarkowach na Ponidziu wraz z żyznymi polami
uprawnymi i kopalnią siarki, która zatrudniała w najlep-
szych czasach 120 robotników. Pałac ten był w poprzed-
nich wiekach znaczącym ośrodkiem polskiego arianizmu.
Za rządów Zygmunta i Marii Pusłowskich Czarkowy stały
się nie tylko ulubionym celem wycieczek artystów i in-
telektualistów zaprzyjaźnionych z rodziną, ale przede
wszystkim miejscem, w którym małżonkowie zgromadzili
swoje odziedziczone po rodzicach kolekcje dzieł sztuki.
Pałac w Czarkowach został spalony w 1914 roku przez
wojska rosyjskie, ale na szczęście Pusłowscy zdążyli już
wówczas przenieść część kolekcji do swojego drugiego
domu w Krakowie.
Na wszystkich zdjęciach pałac w Czarkowach, na fotografii u dołu po lewej widoczny
Xawery z matką, fotografie wykonano przed wrześniem 1914 r.
Wszystkie zdjęcia ze Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
Pomimo wielkiego przywiązania do Czarkowów Pusłowscy potrzebo-
wali miejskiej rezydencji, choćby po to, by można stąd było posyłać do
szkół dorastających synów. W 1885 roku Zygmunt Pusłowski zdecydo-
wał się na zakup domu przy ul. Kolejowej (później Potockiego, Stalina,
a dziś Westerplatte), który postanowili dostosować do swoich po-
trzeb, aby móc w nim zamieszkać i pomieścić wciąż pęczniejące zbiory
sztuki. Przebudowy podjęli się architekci Tadeusz Stryjeński i Włady-
sław Ekielski. Powstała zgrabna willa, stylem nawiązująca do genueń-
skiego renesansu. Gości zachwycała szczególnie wewnętrzna klatka
schodowa, gdzie nad dębowymi rzeźbionymi schodami umieszczo-
no kilka gobelinów z kolekcji marszałka Francji, księcia Franciszka de
Créqui, zaprojektownych najprawdopodobniej przez Charles’a Le Bru-
na. Pałacowa jadalnia została wyposażona w gdańskie meble, porcela-
nę z Delft, kolumny z rozebranej wówczas kamienicy przy Kanoniczej
z przełomu XV i XVI wieku, strop z jednej z kamienic przy Małym Rynku
i ozdobną kratę, pochodzącą z wileńskiego klasztoru. Bibliotekę wy-
pełniły liczne zabytkowe książki, w tym iluminowane średniowieczne
rękopisy i inkunabuły. Kaplicę pałacową ozdobił późnogotycki tryptyk
oraz rzeźba nagrobna przedstawiająca matkę Zygmunta, Genowefę
z Druckich-Lubeckich Pusłowską. Na ścianach pałacu zawisły zarówno
obrazy znanych mistrzów malarstwa dawnego: Adoracja Dzieciątka
Lorenza Lotta, Rzeź niewiniątek Lucasa Cranacha czy Duch ojca uka-
zujący się Hamletowi Eugène’a Delacroix, jak i współczesnych Pusłow-
skim: Jana Matejki, Olgi Boznańskiej, Jacka Malczewskiego, Józefa Me-
hoffera i wielu innych.
Sala jadalna z meblami
gdańskimi, 1936
Ze zbiorów Muzeum UJ
Klatka schodowa w pałacu
Pusłowskich w Krakowie,
na ścianach gobeliny
z kolekcji marszałka
Francji, księcia Franciszka
de Créqui, 1936. NAC
W kręgach zaprzyjaźnionych z rodziną krążyło wiele anegdot o Zyg-
muncie Pusłowskim, który w istocie był człowiekiem o dużej wrażliwo-
ści, ogromnej erudycji i niezwykle szerokich zainteresowaniach. Jedni
mówili, że jest dziwakiem, który wierzy w duchy i je wywołuje, drudzy,
że na całe dnie zamyka się w swojej alchemicznej pracowni i nie wia-
domo, czym się tam zajmuje. Nic więc dziwnego, że Franciszek Salezy
Potocki, właściciel pałacu przy Rynku Głównym w Krakowie, tak oto
pisał o okolicznościach śmierci Zygmunta Pusłowskiego:
Dziwna rzecz się stała w noc śmierci pana Zygmunta Pusłowskiego,
starego okultysty, który miał w swym pokoju, napełnionym przeróżny-
mi starożytnościami, prawdziwego kościotrupa z oczami wysadzany-
mi turkusami i ubranego w kontusz. Kościortup ten miał jakoby różne
cuda podczas seansów wyprawiać, ale to było jeszcze przed moim
czasem. Wuj Puś był dla mnie zawsze bardzo łaskaw i dużośmy razem
gawędzili. Gdy był chory w lecznicy odwiedzałem go stale, a gdy stan
się pogorszył, poszliśmy z Agą do lecznicy, by z jego rodziną być obec-
nymi przy jego ostatnich chwilach. Ale raptem nastąpiło polepszenie
i dr Surzycki wszystkich nas poodsyłał do domu, twierdząc, że obawy
chwilowo nie ma. Była późna noc, gdy wróciliśmy do domu i po prze-
gryzieniu jakiejś zimnej przekąski już mieliśmy się kłaść do łóżka, kie-
dy nastąpił bardzo silny, suchy trzask, jakby rozdzieranej dużej sztuki
materii jedwabnej. Tak silny, że obudził jedno z naszych dzieci śpiące
w sąsiednim pokoju i które jęło płakać. Zaraz pomyśleliśmy – wuj Puś
umarł. Poleciałem do lecznicy i w istocie był przed pół godziną skonał.
Prawie zupełnie analogiczny fenomen zdarzył się tejże nocy u Etusi
Esterhazy.
Zygmunt Pusłowski w różnych okresach swojego
życia oraz zdjęcie wykonane pośmiertnie, zwłoki
Zygmunta wystawione są w kaplicy pałacowej
tuż obok nagrobka matki Zygmunta, Genowefy
z Druckich-Lubeckich Pusłowskiej
Wszystkie fotografie ze zbiorów Specjalnych BJ,
sygn. Przyb. 1204/99
Maria z Moszyńskich Pusłowska była córką Piotra Moszyńskiego,
ostatniego prezydenta Wolnego Miasta Krakowa, znanego kolek-
cjonera dzieł sztuki. Jej matką z kolei była uzdolniona literacko
Anna Malinowska. Z korespondencji Zygmunta do synów wy-
łania się obraz Marii jako osoby bardzo uduchowionej, prawej,
inteligentnej i niezwykle wrażliwej. Zamiłowanie do haftowania
przekazała wszystkim swoim synom.
Maria Pusłowka w różnych okresach swojego życia
Wszystkie zdjęcia ze zbiorów Instytutu Muzykologii
UJ oraz Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
Dla trzech synów Marii i Zygmunta
Pusłowskich: Emanuela nazywanego
wśród rodziny i przyjaciół Nelem, Fran-
ciszka Xawerego, zwanego Sawą, Włodzi-
mierza – Mira, liczne bale, spotkania to-
warzyskie w Czarkowach i na Kolejowej,
a także głośne w Krakowie seanse spiry-
tystyczne, które odbywały się w domu,
były pretekstem do świetnej zabawy. Ale
tej sielankowej atmosferze kres miał po-
łożyć 1899 rok, kiedy to Miro, najmłodszy
z braci, popełnił samobójstwo. W 1915
roku w Kornicach pod Samborem stracił
życie najstarszy Nelo.
Miro Pusłowski za życia i po śmierci
Ze Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
Hrabia Franciszek Xawery Pusłowski (1875–1968) zapisał się
w pamięci współczesnych sobie krakowian jako jedna z najbar-
dziej fascynujących osobowości, a nawet „osobliwości” miasta
pierwszej połowy XX wieku. Choć przez większość życia z wiel-
ką miłością oddawał się przede wszystkim literaturze i ogrod-
nictwu, to jednak zapamiętany został głównie jako wysokiej
rangi dyplomata, kolekcjoner i twórca jednego z najciekaw-
szych salonów Krakowa. A salon ów, zlokalizowany w pięknej
willi odziedziczonej przez Xawerego po rodzicach, trwał –
choć trudno w to uwierzyć – aż do późnych lat 60. XX wieku.
Sawa Pusłowski w różnych okresach swojego życia: w wieku dziecięcym (ok. 1880),
jako Hucuł w teatrze amatorskim we Lwowie (1894), portret Sawy z 1898 r.
oraz w wieku dojrzałym
Ze Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
Zygmunt, idąc za przykładem przodków, kolekcjonował dzieła,
za to jego syn, jedyny spadkobierca kolekcji, swoją misję widział
w udostępnianiu zbiorów. W latach 30. XX wieku aż dwukrotnie
otwierał swój dom dla publiczności, organizując ciekawe wystawy ze
zbiorów własnych oraz zaprzyjaźnionych kolekcjonerów i muzeów.
Jednak to nie podczas tych pokazów stracił (na szczęście na krótko)
bodaj najcenniejszy z obrazów w swojej kolekcji.
Zaproszenie na wystawę w pałacu
Pusłowskich
Ze zbiorów Biblioteki Narodowej,
domena publiczna
Salon pałacu Pusłowskich w Krakowie,
koniec XIX w. Ze zbiorów Muzeum UJ
Wystawa miniatur w pałacu Pusłowskich. 1939
NAC
Wystawa zabytkowych zegarów w pałacu
Pusłowskich, 1938. NAC
Salon pałacu Pusłowskich w Krakowie, 1933. NAC
Wydarzyło się to w leniwe niedzielne popołudnie 1 października 1933 roku.
Stanisław Kania, krakowski introligator – z którego usług od czasu do czasu
korzystał Franciszek Xawery – sam lub w towarzystwie swoich współpracow-
ników dostał się pod nieobecność właściciela i służby do willi przy ul. Kolejo-
wej. Łupem padł wówczas cenny obraz Adoracja Dzieciątka z 1508 roku, autor-
stwa weneckiego artysty Lorenza Lotta. Wartość rynkową dzieła szacowano
wówczas na niebagatelną sumę 50–100 tysięcy zł (solidna pensja w II Rzecz-
pospolitej to ok. 250 zł, a obiad w restauracji można było zjeść już za złotów-
kę). Złodziej zapewne wiedział, że trudno mu będzie niepostrzeżenie umknąć
z obrazem, zatknął go więc w wyłom muru ciągnącego się nieopodal Ogrodu
Botanicznego, wzdłuż ul. Okopy. Traf chciał, że trzy tygodnie później przy tym
murze odpoczywały dwie robotnice zatrudnione przy likwidacji wałów for-
tecznych. Jedna z nich, Zofia Berowska, spostrzegła wtedy wystający fragment
ramy obrazu i przy pomocy drutu ściągnęła z niej płótno. Obraz zabrała do
domu w Zalesiu pod Kobierzynem i powiesiła w izbie nad łóżkiem dzieci. Pół
roku później brat Zofii przyjrzał się obrazowi uważniej i postanowił go wyce-
nić. Wraz z matką udał się do jednego z krakowskich antykwariatów, należące-
go do Saula Horowitza przy ul. Wiślnej w Krakowie. Tam obraz zauważył częsty
gość antykwariatu, artysta malarz Stanisław Pochwalski, który doskonale znał
hrabiego Pusłowskiego i jego kolekcję. Natychmiast powiadomił właściciela
o cudownym odnalezieniu, choć policja była już na tropie zaginionego dzieła.
Kilka lat później Franciszek Xawery podarował ten obraz swojemu chrześnia-
kowi Markowi Rostworowskiemu, a ten odsprzedał go Muzeum Narodowemu
w Krakowie.
Rafał Scherman (drugi z prawej), znany
kolekcjoner i psychografolog, podczas
wizyty u Xawerego Pusłowskiego (trzeci
z prawej) w 1933 roku. Być może wizyta
była związana z kradzieżą obrazu? Warto
wspomnieć, że Scherman był autorem
poczytnej w latach 30. XX w. książki
Pismo nie kłamie, a także kryminału
Samobójstwo zmarłego. Bywał też w tym
czasie bohaterem filmów i opowiadań
kryminalnych. NAC
Lorenzo Lotto, Adoracja Dzieciątka,
Kolekcja „Europeum” Muzeum
Narodowego w Krakowie, 1508
domena publiczna
W okresie międzywojennym Xawery Pusłowski angażował się na różne sposoby w życie
społeczne Krakowa. Był prezesem klubów sportowych: sekcji wioślarskiej Sokoła i bokser-
skiej Wawelu. Założył i finansował klub sportowy młodzieży żydowskiej Makabi w Nowym
Korczynie. Był też organizatorem wystaw, koncertów, oficjalnych i półoficjalnych spotkań
z twórcami i politykami. Przez jego dom przewinęło się mnóstwo zagranicznych gości, któ-
rych był doskonałym opiekunem i przewodnikiem. Zawsze niezwykle dbał o zachowanie
doskonałych form światowego życia, od odpowiedniego przygotowania stołu po najdrob-
niejsze szczegóły własnego ubioru. Podejmując przywódców państw, zagranicznych arysto-
kratów czy artystów, baczył, by ubranie było stosownie dobrane do pory dnia i okoliczności
– smoking, frak czy strój sportowy. Na uroczystości o charakterze narodowym przywdziewał
kontusz.
Pamiątkowe zdjęcie z wizyty
w pałacu Pusłowskich indyj-
skiego maharadży Jagatjita
Singha z Kapurthali, 1936
Ze zbiorów Muzeum UJ,
nr inw. MUJ 1155
Artysta rzeźbiarz Ivan Meštrović (w środku)
z żoną w towarzystwie hrabiego Xawerego
Pusłowskiego i profesora UJ Wojsława Mole
przed wejściem do kościoła św. Barbary
w Krakowie, 1939. NAC
Konsul Meksyku w Pradze
Enrique Santibáñez z Xawerym
Pusłowskim w skarbcu katedry
wawelskiej, 1926. NAC
Minister spraw zagranicznych Austrii Guido Schmidt (na pierwszym planie drugi
z lewej) podczas zwiedzania Zamku Królewskiego w Krakowie w towarzystwie
przedstawicieli poselstwa Austrii i władz Krakowa. Hrabia Xawery Pusłowski
(trzeci z prawej), 1937. NAC
Minister spraw zagranicznych Jugosławii Vojislav Marinković (czwarty
z lewej) z małżonką w towarzystwie ministra spraw zagranicznych Polski
Augusta Zaleskiego (drugi z prawej) i jego małżonki (trzecia z lewej)
podejmowani w domu Xawerego Pusłowskiego (pierwszy z prawej), 1931. NAC
Plansze powstały w ramach
XXI Małopolskich Dni
Dziedzictwa Kulturowego.
Z dreszczykiem
Instytut
Muzykologii UJ
Muzeum UJ
Biblioteka Jagiellońska
Narodowe Archiwum Cyfrowe
Opracowanie tekstów i koncepcja wystawy: Joanna Nowostawska-
-Gyalókay (m.in. na podstawie publikacji: A. Chwalba, Ostatni salon
PRL. Rzecz o Franciszku Xawerym hrabim Pusłowskim, Warszawa 2015 |
B. Schnaydrowa, Krakowskie lata Franciszka Salezego Potockiego i Marii
Małgorzaty Potockiej, Rocznik Biblioteki PAN, Kraków 1990).
Opracowanie graficzne: Maciej Grochot | Korekta: Ewelina Korostyńska
dnidziedzictwa.plOrganizator: Gospodarz: Partnerzy wystawy:
Xawery, mimo swoich 85 lat, nadal prowadził młodzieńczy tryb życia
i pewnie w głębi serca nie potrafił się pogodzić ze starością. Kon-
sekwencją takiego sposobu myślenia był groźny wypadek, którego
doznał w 1960 roku, gdy wysiadał z tramwaju. Zamiast wysiąść na
przystanku pod dworcem, zazwyczaj wyskakiwał z tramwaju wcze-
śniej, tuż pod swoim domem. Niestety ten skok kosztował go utra-
tę władzy w nogach i przykucie do łóżka na osiem ostatnich długich
i smutnych lat życia. Tymczasem, jeszcze zanim doszło do wypadku,
nad domem Pusłowskiego gromadziły się czarne chmury. Różne insty-
tucje chętnie widziałyby w swoich zbiorach bogatą kolekcję Pusłow-
skich. Jedną z najbardziej zainteresowanych osób był dawny znajomy
hrabiego, Karol Estreicher, po wojnie twórca i dyrektor Muzeum UJ.
Już Zygmuntowi Pusłowskiemu bardzo zależało na nierozdzielaniu
zbiorów gromadzonych przez cztery pokolenia, co zaznaczył w swoim
testamencie, a wizja utworzenia w willi czegoś na kształt gdańskiego
Domu Uphagena przyświecała również Xaweremu. Nie byłoby więc
nic dziwnego w decyzji o przekazaniu domu wraz z wyposażeniem na
rzecz Muzeum UJ – Pusłowskiego nie było przecież stać na konserwa-
cje i remonty, brakowało mu nawet środków na bieżące potrzeby, nie
miał też komu przekazać dziedzictwa – gdyby nie okoliczności przej-
mowania kolekcji, która przy tej okazji uległa niestety częściowemu
rozproszeniu.
Xawery Pusłowski jako sekretarz
dyrektora krakowskiego biura
UNRRA, 1946
Xawery w swoim Deimlerze lub DeSoto na
jednej z krakowskich ulic, lata 30. XX w.
Xawery na rowerze w Nowym Korczynie,
lata 30. XX w.Wszystkie fotografie ze Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99

More Related Content

What's hot

12
1212
12
Dorota
 
Keskmine kiviaeg ehk mesoliitikum (10.a)
Keskmine kiviaeg ehk mesoliitikum (10.a)Keskmine kiviaeg ehk mesoliitikum (10.a)
Keskmine kiviaeg ehk mesoliitikum (10.a)
Dagmar Seljamäe
 
Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe
Niezbędne Nienasycone Kwasy TłuszczoweNiezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe
Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe
kavi
 
Madalmaade kunst 15. saj
Madalmaade kunst 15. sajMadalmaade kunst 15. saj
Madalmaade kunst 15. sajMerike Tamm
 

What's hot (6)

104
104104
104
 
12
1212
12
 
Keskmine kiviaeg ehk mesoliitikum (10.a)
Keskmine kiviaeg ehk mesoliitikum (10.a)Keskmine kiviaeg ehk mesoliitikum (10.a)
Keskmine kiviaeg ehk mesoliitikum (10.a)
 
cukiernik 1.4
cukiernik 1.4cukiernik 1.4
cukiernik 1.4
 
Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe
Niezbędne Nienasycone Kwasy TłuszczoweNiezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe
Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe
 
Madalmaade kunst 15. saj
Madalmaade kunst 15. sajMadalmaade kunst 15. saj
Madalmaade kunst 15. saj
 

Similar to PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)

MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
Małopolski Instytut Kultury
 
Prezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektuPrezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektumikenrjow
 
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
Małopolski Instytut Kultury
 
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
Tygodniówka Senioralna nr 32
Tygodniówka Senioralna nr 32Tygodniówka Senioralna nr 32
Tygodniówka Senioralna nr 32
Iwona Przybyła
 
Prezentacja olkusz.
Prezentacja olkusz.Prezentacja olkusz.
Prezentacja olkusz.
msowula
 
Prezentacja Miasta Olkusz
Prezentacja Miasta OlkuszPrezentacja Miasta Olkusz
Prezentacja Miasta Olkuszmsowula
 
Franciszek starowieyski
Franciszek starowieyskiFranciszek starowieyski
Franciszek starowieyski
Aleksandra Kłos
 
Prezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowaPrezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowasuper138
 
Anna Siejka
Anna SiejkaAnna Siejka
Anna Siejkagim3
 
Stanisław Wyspiański jako postać renesansowa
Stanisław Wyspiański jako postać renesansowaStanisław Wyspiański jako postać renesansowa
Stanisław Wyspiański jako postać renesansowajanek
 
Prezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektuPrezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektumikenrjow
 
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...Małopolski Instytut Kultury
 
MUZEUM IM. ALEKSANDRA KŁOSIŃSKIEGO W KĘTACH (przewodnik)
MUZEUM IM. ALEKSANDRA KŁOSIŃSKIEGO W KĘTACH (przewodnik)MUZEUM IM. ALEKSANDRA KŁOSIŃSKIEGO W KĘTACH (przewodnik)
MUZEUM IM. ALEKSANDRA KŁOSIŃSKIEGO W KĘTACH (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
Juliusz slowacki
Juliusz slowackiJuliusz slowacki
Juliusz slowacki
Katarzyna Mikołajczak
 
Historia ksiazki
Historia ksiazkiHistoria ksiazki
Historia ksiazkiDavideczeq
 

Similar to PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa) (20)

MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
 
Piotr Korduba, Skazani na dwór
Piotr Korduba, Skazani na dwórPiotr Korduba, Skazani na dwór
Piotr Korduba, Skazani na dwór
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
 
Prezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektuPrezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektu
 
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
 
przewodnik_7 cudow_36
przewodnik_7 cudow_36przewodnik_7 cudow_36
przewodnik_7 cudow_36
 
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
 
Tygodniówka Senioralna nr 32
Tygodniówka Senioralna nr 32Tygodniówka Senioralna nr 32
Tygodniówka Senioralna nr 32
 
Prezentacja olkusz.
Prezentacja olkusz.Prezentacja olkusz.
Prezentacja olkusz.
 
Prezentacja Miasta Olkusz
Prezentacja Miasta OlkuszPrezentacja Miasta Olkusz
Prezentacja Miasta Olkusz
 
Franciszek starowieyski
Franciszek starowieyskiFranciszek starowieyski
Franciszek starowieyski
 
Prezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowaPrezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowa
 
Anna Siejka
Anna SiejkaAnna Siejka
Anna Siejka
 
Stanisław Wyspiański jako postać renesansowa
Stanisław Wyspiański jako postać renesansowaStanisław Wyspiański jako postać renesansowa
Stanisław Wyspiański jako postać renesansowa
 
Prezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektuPrezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektu
 
Miejski spacerowy szlak obiektów zabytkowych
Miejski spacerowy szlak obiektów zabytkowychMiejski spacerowy szlak obiektów zabytkowych
Miejski spacerowy szlak obiektów zabytkowych
 
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
 
MUZEUM IM. ALEKSANDRA KŁOSIŃSKIEGO W KĘTACH (przewodnik)
MUZEUM IM. ALEKSANDRA KŁOSIŃSKIEGO W KĘTACH (przewodnik)MUZEUM IM. ALEKSANDRA KŁOSIŃSKIEGO W KĘTACH (przewodnik)
MUZEUM IM. ALEKSANDRA KŁOSIŃSKIEGO W KĘTACH (przewodnik)
 
Juliusz slowacki
Juliusz slowackiJuliusz slowacki
Juliusz slowacki
 
Historia ksiazki
Historia ksiazkiHistoria ksiazki
Historia ksiazki
 

More from Małopolski Instytut Kultury

Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdfOficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
Małopolski Instytut Kultury
 
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
Małopolski Instytut Kultury
 
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
Małopolski Instytut Kultury
 
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
Małopolski Instytut Kultury
 
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa) PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
Małopolski Instytut Kultury
 
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
Małopolski Instytut Kultury
 
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
Małopolski Instytut Kultury
 

More from Małopolski Instytut Kultury (20)

Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdfOficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
 
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
 
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
 
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
 
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
 
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
 
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
 
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
 
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
 
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
 
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa) PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
 
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
 
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
 
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
 
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
 

PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)

  • 1. Krakowska siedziba rodu Pusłowskich to miejsce tyleż piękne, co tajemnicze. Może zafascynować zarówno tych, którzy chcą odnaleźć tu pozostałości wspaniałej kolekcji tworzonej przez przedstawicieli kilku znanych rodów, jak i miłośników zagadek kryminalnych oraz mrocznych historii z duchami w tle. Zachęcamy do odkrywania krok po kroku tajemnic willi na Wesołej. Tajemnice willi na Wesołej po lewej Pałac Pusłowskich w Krakowie, 1933, Narodowe Archiwum Cyfrowe (dalej w skrócie NAC) pozostałe zdjęcia ze zbiorów Instytutu Muzykologii UJ, Muzeum UJ oraz Ze Zbiorów Specjalnych Biblioteki Jagiellońskiej (dalej Zbiory Specjalne BJ)
  • 2. Maria i Zygmunt Pusłowscy (siedzą) Maria Pusłowska z synami Nelem, Sawą i Mirem
  • 4. Portret Zygmunta Pusłowskiego Nelo i Sawa Pusłowscy, lata 80. XIX w.Franciszek Xawery Pusłowski, 1898 Nelo, Sawa i Miro Pusłowscy, lata 90. XIX w.
  • 5. Rodzina Pusłowskich dzięki trafnym inwestycjom i prze- myślanym mariażom pomnażała majątek przez kilka po- koleń, by wreszcie w 1869 roku dojść do arystokratyczne- go tytułu hrabich, który przyznał Pusłowskim sam papież – Pius IX. Działo się to mniej więcej w czasie, gdy Zygmunt Pusłowski powrócił do Polski z Francji, gdzie się urodził i otrzymał gruntowną edukację. Wkrótce w wyniku po- działu majątku Zygmuntowi przypadł w udziale piękny pałac w Czarkowach na Ponidziu wraz z żyznymi polami uprawnymi i kopalnią siarki, która zatrudniała w najlep- szych czasach 120 robotników. Pałac ten był w poprzed- nich wiekach znaczącym ośrodkiem polskiego arianizmu. Za rządów Zygmunta i Marii Pusłowskich Czarkowy stały się nie tylko ulubionym celem wycieczek artystów i in- telektualistów zaprzyjaźnionych z rodziną, ale przede wszystkim miejscem, w którym małżonkowie zgromadzili swoje odziedziczone po rodzicach kolekcje dzieł sztuki. Pałac w Czarkowach został spalony w 1914 roku przez wojska rosyjskie, ale na szczęście Pusłowscy zdążyli już wówczas przenieść część kolekcji do swojego drugiego domu w Krakowie. Na wszystkich zdjęciach pałac w Czarkowach, na fotografii u dołu po lewej widoczny Xawery z matką, fotografie wykonano przed wrześniem 1914 r. Wszystkie zdjęcia ze Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
  • 6. Pomimo wielkiego przywiązania do Czarkowów Pusłowscy potrzebo- wali miejskiej rezydencji, choćby po to, by można stąd było posyłać do szkół dorastających synów. W 1885 roku Zygmunt Pusłowski zdecydo- wał się na zakup domu przy ul. Kolejowej (później Potockiego, Stalina, a dziś Westerplatte), który postanowili dostosować do swoich po- trzeb, aby móc w nim zamieszkać i pomieścić wciąż pęczniejące zbiory sztuki. Przebudowy podjęli się architekci Tadeusz Stryjeński i Włady- sław Ekielski. Powstała zgrabna willa, stylem nawiązująca do genueń- skiego renesansu. Gości zachwycała szczególnie wewnętrzna klatka schodowa, gdzie nad dębowymi rzeźbionymi schodami umieszczo- no kilka gobelinów z kolekcji marszałka Francji, księcia Franciszka de Créqui, zaprojektownych najprawdopodobniej przez Charles’a Le Bru- na. Pałacowa jadalnia została wyposażona w gdańskie meble, porcela- nę z Delft, kolumny z rozebranej wówczas kamienicy przy Kanoniczej z przełomu XV i XVI wieku, strop z jednej z kamienic przy Małym Rynku i ozdobną kratę, pochodzącą z wileńskiego klasztoru. Bibliotekę wy- pełniły liczne zabytkowe książki, w tym iluminowane średniowieczne rękopisy i inkunabuły. Kaplicę pałacową ozdobił późnogotycki tryptyk oraz rzeźba nagrobna przedstawiająca matkę Zygmunta, Genowefę z Druckich-Lubeckich Pusłowską. Na ścianach pałacu zawisły zarówno obrazy znanych mistrzów malarstwa dawnego: Adoracja Dzieciątka Lorenza Lotta, Rzeź niewiniątek Lucasa Cranacha czy Duch ojca uka- zujący się Hamletowi Eugène’a Delacroix, jak i współczesnych Pusłow- skim: Jana Matejki, Olgi Boznańskiej, Jacka Malczewskiego, Józefa Me- hoffera i wielu innych. Sala jadalna z meblami gdańskimi, 1936 Ze zbiorów Muzeum UJ Klatka schodowa w pałacu Pusłowskich w Krakowie, na ścianach gobeliny z kolekcji marszałka Francji, księcia Franciszka de Créqui, 1936. NAC
  • 7. W kręgach zaprzyjaźnionych z rodziną krążyło wiele anegdot o Zyg- muncie Pusłowskim, który w istocie był człowiekiem o dużej wrażliwo- ści, ogromnej erudycji i niezwykle szerokich zainteresowaniach. Jedni mówili, że jest dziwakiem, który wierzy w duchy i je wywołuje, drudzy, że na całe dnie zamyka się w swojej alchemicznej pracowni i nie wia- domo, czym się tam zajmuje. Nic więc dziwnego, że Franciszek Salezy Potocki, właściciel pałacu przy Rynku Głównym w Krakowie, tak oto pisał o okolicznościach śmierci Zygmunta Pusłowskiego: Dziwna rzecz się stała w noc śmierci pana Zygmunta Pusłowskiego, starego okultysty, który miał w swym pokoju, napełnionym przeróżny- mi starożytnościami, prawdziwego kościotrupa z oczami wysadzany- mi turkusami i ubranego w kontusz. Kościortup ten miał jakoby różne cuda podczas seansów wyprawiać, ale to było jeszcze przed moim czasem. Wuj Puś był dla mnie zawsze bardzo łaskaw i dużośmy razem gawędzili. Gdy był chory w lecznicy odwiedzałem go stale, a gdy stan się pogorszył, poszliśmy z Agą do lecznicy, by z jego rodziną być obec- nymi przy jego ostatnich chwilach. Ale raptem nastąpiło polepszenie i dr Surzycki wszystkich nas poodsyłał do domu, twierdząc, że obawy chwilowo nie ma. Była późna noc, gdy wróciliśmy do domu i po prze- gryzieniu jakiejś zimnej przekąski już mieliśmy się kłaść do łóżka, kie- dy nastąpił bardzo silny, suchy trzask, jakby rozdzieranej dużej sztuki materii jedwabnej. Tak silny, że obudził jedno z naszych dzieci śpiące w sąsiednim pokoju i które jęło płakać. Zaraz pomyśleliśmy – wuj Puś umarł. Poleciałem do lecznicy i w istocie był przed pół godziną skonał. Prawie zupełnie analogiczny fenomen zdarzył się tejże nocy u Etusi Esterhazy. Zygmunt Pusłowski w różnych okresach swojego życia oraz zdjęcie wykonane pośmiertnie, zwłoki Zygmunta wystawione są w kaplicy pałacowej tuż obok nagrobka matki Zygmunta, Genowefy z Druckich-Lubeckich Pusłowskiej Wszystkie fotografie ze zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
  • 8. Maria z Moszyńskich Pusłowska była córką Piotra Moszyńskiego, ostatniego prezydenta Wolnego Miasta Krakowa, znanego kolek- cjonera dzieł sztuki. Jej matką z kolei była uzdolniona literacko Anna Malinowska. Z korespondencji Zygmunta do synów wy- łania się obraz Marii jako osoby bardzo uduchowionej, prawej, inteligentnej i niezwykle wrażliwej. Zamiłowanie do haftowania przekazała wszystkim swoim synom. Maria Pusłowka w różnych okresach swojego życia Wszystkie zdjęcia ze zbiorów Instytutu Muzykologii UJ oraz Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
  • 9. Dla trzech synów Marii i Zygmunta Pusłowskich: Emanuela nazywanego wśród rodziny i przyjaciół Nelem, Fran- ciszka Xawerego, zwanego Sawą, Włodzi- mierza – Mira, liczne bale, spotkania to- warzyskie w Czarkowach i na Kolejowej, a także głośne w Krakowie seanse spiry- tystyczne, które odbywały się w domu, były pretekstem do świetnej zabawy. Ale tej sielankowej atmosferze kres miał po- łożyć 1899 rok, kiedy to Miro, najmłodszy z braci, popełnił samobójstwo. W 1915 roku w Kornicach pod Samborem stracił życie najstarszy Nelo. Miro Pusłowski za życia i po śmierci Ze Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
  • 10. Hrabia Franciszek Xawery Pusłowski (1875–1968) zapisał się w pamięci współczesnych sobie krakowian jako jedna z najbar- dziej fascynujących osobowości, a nawet „osobliwości” miasta pierwszej połowy XX wieku. Choć przez większość życia z wiel- ką miłością oddawał się przede wszystkim literaturze i ogrod- nictwu, to jednak zapamiętany został głównie jako wysokiej rangi dyplomata, kolekcjoner i twórca jednego z najciekaw- szych salonów Krakowa. A salon ów, zlokalizowany w pięknej willi odziedziczonej przez Xawerego po rodzicach, trwał – choć trudno w to uwierzyć – aż do późnych lat 60. XX wieku. Sawa Pusłowski w różnych okresach swojego życia: w wieku dziecięcym (ok. 1880), jako Hucuł w teatrze amatorskim we Lwowie (1894), portret Sawy z 1898 r. oraz w wieku dojrzałym Ze Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99
  • 11. Zygmunt, idąc za przykładem przodków, kolekcjonował dzieła, za to jego syn, jedyny spadkobierca kolekcji, swoją misję widział w udostępnianiu zbiorów. W latach 30. XX wieku aż dwukrotnie otwierał swój dom dla publiczności, organizując ciekawe wystawy ze zbiorów własnych oraz zaprzyjaźnionych kolekcjonerów i muzeów. Jednak to nie podczas tych pokazów stracił (na szczęście na krótko) bodaj najcenniejszy z obrazów w swojej kolekcji. Zaproszenie na wystawę w pałacu Pusłowskich Ze zbiorów Biblioteki Narodowej, domena publiczna Salon pałacu Pusłowskich w Krakowie, koniec XIX w. Ze zbiorów Muzeum UJ Wystawa miniatur w pałacu Pusłowskich. 1939 NAC Wystawa zabytkowych zegarów w pałacu Pusłowskich, 1938. NAC Salon pałacu Pusłowskich w Krakowie, 1933. NAC
  • 12. Wydarzyło się to w leniwe niedzielne popołudnie 1 października 1933 roku. Stanisław Kania, krakowski introligator – z którego usług od czasu do czasu korzystał Franciszek Xawery – sam lub w towarzystwie swoich współpracow- ników dostał się pod nieobecność właściciela i służby do willi przy ul. Kolejo- wej. Łupem padł wówczas cenny obraz Adoracja Dzieciątka z 1508 roku, autor- stwa weneckiego artysty Lorenza Lotta. Wartość rynkową dzieła szacowano wówczas na niebagatelną sumę 50–100 tysięcy zł (solidna pensja w II Rzecz- pospolitej to ok. 250 zł, a obiad w restauracji można było zjeść już za złotów- kę). Złodziej zapewne wiedział, że trudno mu będzie niepostrzeżenie umknąć z obrazem, zatknął go więc w wyłom muru ciągnącego się nieopodal Ogrodu Botanicznego, wzdłuż ul. Okopy. Traf chciał, że trzy tygodnie później przy tym murze odpoczywały dwie robotnice zatrudnione przy likwidacji wałów for- tecznych. Jedna z nich, Zofia Berowska, spostrzegła wtedy wystający fragment ramy obrazu i przy pomocy drutu ściągnęła z niej płótno. Obraz zabrała do domu w Zalesiu pod Kobierzynem i powiesiła w izbie nad łóżkiem dzieci. Pół roku później brat Zofii przyjrzał się obrazowi uważniej i postanowił go wyce- nić. Wraz z matką udał się do jednego z krakowskich antykwariatów, należące- go do Saula Horowitza przy ul. Wiślnej w Krakowie. Tam obraz zauważył częsty gość antykwariatu, artysta malarz Stanisław Pochwalski, który doskonale znał hrabiego Pusłowskiego i jego kolekcję. Natychmiast powiadomił właściciela o cudownym odnalezieniu, choć policja była już na tropie zaginionego dzieła. Kilka lat później Franciszek Xawery podarował ten obraz swojemu chrześnia- kowi Markowi Rostworowskiemu, a ten odsprzedał go Muzeum Narodowemu w Krakowie. Rafał Scherman (drugi z prawej), znany kolekcjoner i psychografolog, podczas wizyty u Xawerego Pusłowskiego (trzeci z prawej) w 1933 roku. Być może wizyta była związana z kradzieżą obrazu? Warto wspomnieć, że Scherman był autorem poczytnej w latach 30. XX w. książki Pismo nie kłamie, a także kryminału Samobójstwo zmarłego. Bywał też w tym czasie bohaterem filmów i opowiadań kryminalnych. NAC Lorenzo Lotto, Adoracja Dzieciątka, Kolekcja „Europeum” Muzeum Narodowego w Krakowie, 1508 domena publiczna
  • 13. W okresie międzywojennym Xawery Pusłowski angażował się na różne sposoby w życie społeczne Krakowa. Był prezesem klubów sportowych: sekcji wioślarskiej Sokoła i bokser- skiej Wawelu. Założył i finansował klub sportowy młodzieży żydowskiej Makabi w Nowym Korczynie. Był też organizatorem wystaw, koncertów, oficjalnych i półoficjalnych spotkań z twórcami i politykami. Przez jego dom przewinęło się mnóstwo zagranicznych gości, któ- rych był doskonałym opiekunem i przewodnikiem. Zawsze niezwykle dbał o zachowanie doskonałych form światowego życia, od odpowiedniego przygotowania stołu po najdrob- niejsze szczegóły własnego ubioru. Podejmując przywódców państw, zagranicznych arysto- kratów czy artystów, baczył, by ubranie było stosownie dobrane do pory dnia i okoliczności – smoking, frak czy strój sportowy. Na uroczystości o charakterze narodowym przywdziewał kontusz. Pamiątkowe zdjęcie z wizyty w pałacu Pusłowskich indyj- skiego maharadży Jagatjita Singha z Kapurthali, 1936 Ze zbiorów Muzeum UJ, nr inw. MUJ 1155 Artysta rzeźbiarz Ivan Meštrović (w środku) z żoną w towarzystwie hrabiego Xawerego Pusłowskiego i profesora UJ Wojsława Mole przed wejściem do kościoła św. Barbary w Krakowie, 1939. NAC Konsul Meksyku w Pradze Enrique Santibáñez z Xawerym Pusłowskim w skarbcu katedry wawelskiej, 1926. NAC Minister spraw zagranicznych Austrii Guido Schmidt (na pierwszym planie drugi z lewej) podczas zwiedzania Zamku Królewskiego w Krakowie w towarzystwie przedstawicieli poselstwa Austrii i władz Krakowa. Hrabia Xawery Pusłowski (trzeci z prawej), 1937. NAC Minister spraw zagranicznych Jugosławii Vojislav Marinković (czwarty z lewej) z małżonką w towarzystwie ministra spraw zagranicznych Polski Augusta Zaleskiego (drugi z prawej) i jego małżonki (trzecia z lewej) podejmowani w domu Xawerego Pusłowskiego (pierwszy z prawej), 1931. NAC
  • 14. Plansze powstały w ramach XXI Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem Instytut Muzykologii UJ Muzeum UJ Biblioteka Jagiellońska Narodowe Archiwum Cyfrowe Opracowanie tekstów i koncepcja wystawy: Joanna Nowostawska- -Gyalókay (m.in. na podstawie publikacji: A. Chwalba, Ostatni salon PRL. Rzecz o Franciszku Xawerym hrabim Pusłowskim, Warszawa 2015 | B. Schnaydrowa, Krakowskie lata Franciszka Salezego Potockiego i Marii Małgorzaty Potockiej, Rocznik Biblioteki PAN, Kraków 1990). Opracowanie graficzne: Maciej Grochot | Korekta: Ewelina Korostyńska dnidziedzictwa.plOrganizator: Gospodarz: Partnerzy wystawy: Xawery, mimo swoich 85 lat, nadal prowadził młodzieńczy tryb życia i pewnie w głębi serca nie potrafił się pogodzić ze starością. Kon- sekwencją takiego sposobu myślenia był groźny wypadek, którego doznał w 1960 roku, gdy wysiadał z tramwaju. Zamiast wysiąść na przystanku pod dworcem, zazwyczaj wyskakiwał z tramwaju wcze- śniej, tuż pod swoim domem. Niestety ten skok kosztował go utra- tę władzy w nogach i przykucie do łóżka na osiem ostatnich długich i smutnych lat życia. Tymczasem, jeszcze zanim doszło do wypadku, nad domem Pusłowskiego gromadziły się czarne chmury. Różne insty- tucje chętnie widziałyby w swoich zbiorach bogatą kolekcję Pusłow- skich. Jedną z najbardziej zainteresowanych osób był dawny znajomy hrabiego, Karol Estreicher, po wojnie twórca i dyrektor Muzeum UJ. Już Zygmuntowi Pusłowskiemu bardzo zależało na nierozdzielaniu zbiorów gromadzonych przez cztery pokolenia, co zaznaczył w swoim testamencie, a wizja utworzenia w willi czegoś na kształt gdańskiego Domu Uphagena przyświecała również Xaweremu. Nie byłoby więc nic dziwnego w decyzji o przekazaniu domu wraz z wyposażeniem na rzecz Muzeum UJ – Pusłowskiego nie było przecież stać na konserwa- cje i remonty, brakowało mu nawet środków na bieżące potrzeby, nie miał też komu przekazać dziedzictwa – gdyby nie okoliczności przej- mowania kolekcji, która przy tej okazji uległa niestety częściowemu rozproszeniu. Xawery Pusłowski jako sekretarz dyrektora krakowskiego biura UNRRA, 1946 Xawery w swoim Deimlerze lub DeSoto na jednej z krakowskich ulic, lata 30. XX w. Xawery na rowerze w Nowym Korczynie, lata 30. XX w.Wszystkie fotografie ze Zbiorów Specjalnych BJ, sygn. Przyb. 1204/99