SlideShare a Scribd company logo
Plansze powstały w ramach
XXI Małopolskich Dni
Dziedzictwa Kulturowego.
Z dreszczykiem
Opracowanie tekstów i koncepcja wystawy: Paulina Kasprzycka
Opracowanie graficzne: Maciej Grochot | Korekta: Ewelina Korostyńska
Materiały źródłowe: R. Monita, A. Skorupa, Niedzica. Kościół św. Bartłomieja,
Kraków 2013; Studia z dziejów kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Niedzicy,
red. ks. Z. Kliś, Kraków 2006.
dnidziedzictwa.plOrganizator:
Parafia
pw. św. Bartłomieja
Apostoła w Niedzicy
Gospodarz: Współorganizator: Partnerzy:
 Kościół 
 u stóp zamku 
Kościół pw. św. Bartłomieja w Niedzicy, międzywojnie.
NARODOWE ARCHIWUM CYFROWE
poniżej
Widok na Dolinę Dunajca w okolicy
Niedzicy w latach 20. XX w.,
fot. K. Skorupka
POLONA, DOMENA PUBLICZNA
po lewej
Mapa regionu Spisza, stan z 1913 r.
Štátny archív v Levoči
na dole, po lewej
Zamek w Niedzicy, litografia Józefa
Szalaya, za: Album szczawnickie,
czyli nadbrzeża górnego Dunajca
w dwudziestu czterech widokach
rysowane z natury, z. 1–6, Kraków 1858
POLONA, DOMENA PUBLICZNa
Najczęstszym skojarzeniem związanym z Niedzicą jest z pew-
nością zamek. Dawna naddunajska warownia strzegąca wę-
giersko-polskiego pogranicza stanowi dziś bardzo popularne
miejsce turystycznych wycieczek. W przeszłości twierdza na-
leżąca do Królestwa Węgierskiego panowała nad Spiszem, bo-
wiem na Dunajcu przebiegała granica, która oddzielała go od
Polski.
Wzmianka o Niedzicy, lokowanej na prawie niemieckim, w do-
kumentach pojawiła się po raz pierwszy w 1320 roku. Od po-
czątku XIV wieku aż do 1920 roku tereny Górnego Spisza znaj-
dowały się pod panowaniem węgierskim. Sytuacja terytorialna
uległa zmianie 28 lipca 1920 roku, gdy w wyniku decyzji Rady
Ambasadorów na nowo wytyczono granice, przyłączając do
Polski 14 spiskich wsi.
Historia wsi położonej u stóp zamku niemal od
początku wiąże się z gotyckim kościołem pw. św.
Bartłomieja – choć świątynia pozostaje w cieniu
zamku, kryje w swym wnętrzu niezwykłe skarby
sztuki.
Budowa kościoła pw. św. Bartłomieja Aposto-
ła związana jest z lokacją wsi i funkcjonowa-
niem pobliskiego zamku Dunajec. Badacze nie
Fragment wsi Niedzica z kościołem pw. św. Bartłomieja, międzywojnie.
NARODOWE ARCHIWUM cyfrowe
są zgodni co do pierwotnego wyglądu świątyni
(murowana czy drewniana), osoby jej fundato-
ra i dokładnej daty budowy. Przyjmuje się, że
obecny kościół powstał w pierwszej połowie XIV
wieku i że ufundował go węgierski ród Berze-
viczych. Ze źródeł pisanych wiadomo tylko, że
w 1326 roku Kokosz Berzeviczy przekazał kościół
pod patronat kartuzów z pobliskiego Czerwone-
go Klasztoru. Opieka kartuzji utrzymała się aż do
1563 roku, czyli do czasu jej zniesienia. W 1501
roku dokonano ponownej konsekracji kościoła,
prawdopodobnie miało to związek z jego wcze-
śniejszym przejęciem przez husytów.
u góry
Prezbiterium kościoła św. Bartłomieja w Niedzicy, fot. K. Schubert, MIK 2018 ©
PO LEWEJ
Prospekt organowy pochodzący z drugiej połowy XVII w. w kościele
św. Bartłomieja w Niedzicy, fot. K. Schubert, MIK 2018 ©
Po 1563 roku za sprawą rodziny Horwathów z Palocsy w kościołach na-
leżących do dóbr zamku w Niedzicy zagościł obrządek luterański. Jego
głównym propagatorem był obecny na zamku od 1584 Jerzy Horwath.
Taki stan rzeczy utrzymywał się w Niedzicy do 1640 roku. Przez kolejne
stulecia, aż do 1921 roku jurysdykcję kościelną nad parafią w Niedzicy
sprawowała prepozytura spiska (zamieniona w 1776 roku w biskup-
stwo spiskie).
Kiedy 1920 roku sytuacja terytorialna uległa zmianie, od 1921 roku
parafia w Niedzicy znalazła się pod opieką ówczesnego ordynariusza
krakowskiego – biskupa Adama Sapiehy. W skład archidiecezji krakow-
skiej weszła kilka lat później i należy do niej (z przerwą podczas II woj-
ny światowej) do dziś.
Wyraźne zmiany w bryle kościół zawdzięcza
ks. Michałowi Lorencsowi, który był proboszczem
niedzickiej parafii w latach 1725–1752. Przebudo-
wano wówczas zakrystię i dobudowano przedsio-
nek od południa, a w 1745 proboszcz ufundował
budowę kaplicy Matki Boskiej Bolesnej.
Obecny drewniany ołtarz główny pochodzi z 1771
roku, a jego nastawa z ok. 1750. W jego centralnym
miejscu znajduje się wizerunek św. Bartłomieja
Apostoła. Całość ołtarza ozdobiona jest wieloma
figurami i głowami Aniołów. Jeden z nich dzierży
w ręku ludzką skórę – atrybut patrona kościoła.
Wśród postaci przedstawionych na ołtarzu zoba-
czymy także figury św. Stefana, św. Władysława,
św. Piotra i św. Pawła.
Ołtarz główny i ołtarz na ścianie północnej w kościele
św. Bartłomieja w Niedzicy. W ołtarzu bocznym z lat 1770–1773
znajdują się obrazy Świętej Rodziny i rzeźby św. Katarzyny,
św. Doroty oraz postacie królów węgierskich św. Stefana
i Władysława. Podstawę nastawy ołtarzowej stanowi
trumienka z figurą św. Jana Nepomucena,
fot. K. Schubert, MIK 2018 ©
Dobudowana do północnej ściany ko-
ścioła kaplica mieści w swym wnętrzu
rokokowy ołtarz ufundowany przez ks.
Szymona Gorelowicza, proboszcza w la-
tach 60. XVIII wieku. W centralnym miej-
scu ołtarza znajduje się XVIII-wieczna
Pieta, rzeźba przeniesiona tu w II poł. XIX
wieku z zewnętrznej kaplicy. Pierwotnie
w ołtarzu umieszczona była gotycka figu-
ra ­Matki Boskiej trzymającej ciało Chry-
stusa – otoczona szczególnym kultem
i uznawana przez wiernych za cudowną,
nie ­dotrwała jednak do naszych czasów.
O pozostałych elementach wyposażenia
nawy głównej tak pisał historyk sztuki
Tadeusz Chrzanowski: boczne ołtarze,
ambona i finezyjna belka tęczowa stano-
wią jedność powiązaną nie tylko optycz-
nie, ale i konstrukcyjnie poprzez kolumny
stanowiące podporę belki tęczowej, jak
i strukturę retabulów ołtarzowych [deko-
racji ołtarzy]. Ten spójny wystrój powstał
w latach 1764–1794, gdy proboszczem
niedzickiej parafii był wspomniany już
ks. Szymon Gorelowicz.
powyżej
Widok na ścianę północną, wejście do
kaplicy bocznej i prezbiterium kościoła
pw. św. Bartłomieja w Niedzicy,
fot. K. Schubert, MIK 2018 ©
po lewej
Niedzicka Pieta w ołtarzu bocznej kaplicy
pw. Matki Bożej Bolesnej w kościele w Niedzicy,
fot. R. Monita (Astraia) ©
Wnętrze kościoła św. Bartłomieja w Niedzicy pokrywają ma-
lowidła, rysunki i inskrypcje pochodzące z różnych epok hi-
storycznych. Podczas prac konserwatorskich, prowadzonych
tu od 1984 do 2003 roku, dokonano wielu cennych odkryć,
dzięki którym wnętrze odzyskało spójny barokowy wygląd.
Najstarsze odsłonięte w prezbiterium malowidła datowane
są na lata 1370–1380: Veraikon (wizerunek twarzy Chrystusa
pozostawiony na chuście św. Weroniki) i zacheuszek (znak
dedykacyjny umieszczany na ścianie podczas konsekracji
kościoła). Z końca XIV wieku pochodzi także narysowany wę-
glem drzewnym szkic Ukrzyżowania. Kolejne cenne przed-
stawienia z pierwszej ćwierci XV wieku to rozległa scena
Ukrzyżowania z narzędziami Męki Pańskiej i tzw. Tron Łaski,
czyli tronujący Bóg Ojciec, trzymający ukrzyżowanego Syna.
Kolejne wyraźne zmiany w bryle kościoła dokonały się na
początku XIX wieku. W 1895 roku Niedzicę nawiedził pożar.
Zniszczeniu uległy m.in. dach i wieża kościoła, więc przebu-
dowa była nieunikniona. W 1904 roku proboszczem parafii
został ks. Juliusz Racz i zarządził modernizację. Odbudowa-
no wówczas wieżę, dobudowano kruchtę od strony zachod-
niej, a także dokonano zmian w samym wystroju świątyni.
Podczas prac badawczych i konserwatorskich prowadzonych
w drugiej połowie XX wieku przywrócono spójny wystrój, wy-
dobywając spod grubej warstwy tynku partie malowideł, któ-
re doskonale pokazują historyczne i artystyczne przemiany
wnętrza tej niedzickiej świątyni.
„Ukrzyżowan i umarł”
– jedna z łacińskich
inskrypcji we wnętrzu
kościoła św. Bartłomieja
w Niedzicy,
fot. K. Schubert,
MIK 2018 ©
Fragmenty malowideł i inskrypcja po
łacinie z ósmym przykazaniem z 1501 r. na
ścianie północnej nawy oraz kościół pw. św.
Bartłomieja w Niedzicy, widok od strony
prezbiterium, fot. K. Schubert, MIK 2018 ©
Chrześcijańskie kościoły pełne są przedstawień świętych i tylko dzięki
przypisanym im atrybutom możemy ich identyfikować. Zdobiące wnę-
trza świątyń barwne sceny z ich życia i śmierci stanowią często fascynu-
jącą opowieść o historii chrześcijaństwa i o czasach, w których przy-
szło im żyć. Świętym, który w niedzickiej świątyni odgrywa szczególną
rolę, jest św. Bartłomiej Apostoł – patron kościoła od początków jego
istnienia.
Sama Biblia nie dostarcza nam zbyt wielu informacji na jego temat.
Stosunkowo niewiele mówi o nim także tradycja chrześcijańska. Ten
apostoł pozostał nieco w cieniu innych, bo nie został skrupulatnie opi-
sany w Biblii. Najbardziej wyczerpujący materiał wnoszą tylko apokryfy
Święty Bartłomiej Apostoł
z atrybutami: nożem i odartą
skórą, Matteo di Giovanni,
przed 1480, Muzeum Sztuk
Pięknych w Budapeszcie
(Szépmûvészeti Múzeum),
Wikipedia, DOMENA PUBLICZNA
Sceny męczeństwa św.
Bartłomieja z Legendarium
andegaweńskiego,
ok. 1330–1340,
The Morgan Library &
Museum w Nowym Jorku.
Wikimedia Commons,
DOMENA PUBLICZNA
towarzyszące Nowemu Testamentowi. Dzięki nim wiadomo, że mógł
nosić imię Natanael syn Tolmaja. Znajdują się w nich także opisy jego
wyglądu i męczeńskich śmierci – a wersji było kilka. Bartłomiej miał
głosić Ewangelię w Armenii, gdzie pokusił się o nawrócenie brata kró-
lewskiego. Za ten czyn na rozkaz króla Armenii został uwięziony i stra-
cony. Źródła różnie stanowią o okolicznościach jego śmierci. Niektóre
podają, że został ukrzyżowany, inne – że ścięto mu głowę, obito kijami,
utopiono w morzu, a jeszcze inne, że został żywcem obdarty ze skóry.
W tradycji zachodniej to właśnie ten ostatni, najokrutniejszy sposób
męczeństwa stał się motywem przewodnim ikonograficznej opowieści
o Bartłomieju Apostole.
Najstarszym i zarazem najcenniejszym elementem
wystroju niedzickiego kościoła jest fragment
gotyckiego tryptyku, który kiedyś pełnił funkcję ołtarza
głównego. Zachowała się tylko jego część (fragment
środkowej deski i prawe skrzydło), niewielki element
centralnej deski znajduje się w Węgierskiej Galerii
Narodowej w Budapeszcie. Lewe skrzydło i kolejny
kawałek deski środkowej zaginęły. Próby rekonstrukcji
tryptyku dokonane przez historyków sztuki pokazały
jednak skalę całej struktury kwater i potwierdziły,
że był na tym terenie obiektem wyjątkowym.
Zachowane fragmenty przedstawiają sceny
męczeństwa Bartłomieja opisane w Złotej legendzie
dominikanina Jakuba de Voragine. Ta średniowieczna
księga stała się jednym z najpopularniejszych źródeł
literackich żywotów świętych, dając inspirację
i punkt odniesienia do wizualnych przedstawień ich
hagiografii. W niedzickim tryptyku zobaczymy zarówno
wizerunek samego świętego, jak i sceny z jego życia
i męczeństwa. Nie wiadomo jednak, co znajdowało się
na zaginionym skrzydle tryptyku. Badacze uważają, że
były to sceny z życia Bartłomieja, zgodnie z programem
ikonograficznym ołtarza.
powyżej
Scena Modlitwy w Ogrójcu z zachowanego
prawego skrzydła tryptyku w kościele św.
Bartłomieja w Niedzicy. Obecnie stanowi
nieeksponowany „rewers” tryptyku, 1930.
POLONA, DOMENA PUBLICZNA
1 	 Rysunek rekonstrukcji odsłony uroczystej tryptyku w Niedzicy,
J. Gadomski, za: Studia z dziejów kościoła św. Bartłomieja Apostoła
w Niedzicy, red. ks. Z. Kliś, Kraków 2006
2 	 Rekonstrukcja środkowej tablicy tryptyku z kościoła w Niedzicy,
za: M. Csánky, A szepesi és sárosi táblaképfestészet 1460-ig,
Budapest 1938
3 	 Fragment deski tryptyku z kościoła w Niedzicy. Scena obdzierania
św. Bartłomieja ze skóry. Obiekt znajduje się w Węgierskiej Galerii
Narodowej w Budapeszcie, za: M. Csánky, A szepesi és sárosi
táblaképfestészet 1460-ig, Budapest 1938
1
2
3
Fragment zachowanego
tryptyku w kościele św.
Bartłomieja w Niedzicy.
Kolejne kwatery tryptyku
przedstawiają sceny
z działalności św. Bartłomieja:
uzdrowienie córki króla
Armenii Polemiusza,
wypędzenie diabła ze
świątyni, chrzest króla
Polemiusza i jego dworu,
pojmanie św. Bartłomieja
na rozkaz królewskiego brata
– Astiagesa, oraz dwie sceny
męczeństwa św. Bartłomieja.
Ostatnia kwatera
przedstawia naturalnej
wielkości postać świętego
z jego atrybutem – nożem,
fot. R. Monita (Astraia) ©

More Related Content

What's hot

KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO KRZYŻA W KRAKOWIE "Skarby Świętego Krzyża" (przewodnik)
KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO KRZYŻA W KRAKOWIE "Skarby Świętego Krzyża" (przewodnik)KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO KRZYŻA W KRAKOWIE "Skarby Świętego Krzyża" (przewodnik)
KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO KRZYŻA W KRAKOWIE "Skarby Świętego Krzyża" (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
CERKIEW PW. ŚW. JAKUBA MŁODSZEGO W POWROŹNIKU (przewodnik)
CERKIEW PW. ŚW. JAKUBA MŁODSZEGO W POWROŹNIKU (przewodnik) CERKIEW PW. ŚW. JAKUBA MŁODSZEGO W POWROŹNIKU (przewodnik)
CERKIEW PW. ŚW. JAKUBA MŁODSZEGO W POWROŹNIKU (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR BRACI KAPUCYNÓW W KRAKOWIE - "Za murem" (wystawa)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR BRACI KAPUCYNÓW W KRAKOWIE  - "Za murem" (wystawa)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR BRACI KAPUCYNÓW W KRAKOWIE  - "Za murem" (wystawa)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR BRACI KAPUCYNÓW W KRAKOWIE - "Za murem" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
Kościoły pokoju na Dolnym Śląsku
Kościoły pokoju na Dolnym ŚląskuKościoły pokoju na Dolnym Śląsku
Kościoły pokoju na Dolnym Śląsku
Anna Sz.
 
KOLEGIATA PW. ŚW. ANNY W KRAKOWIE (przewodnik)
KOLEGIATA PW. ŚW. ANNY W KRAKOWIE (przewodnik)KOLEGIATA PW. ŚW. ANNY W KRAKOWIE (przewodnik)
KOLEGIATA PW. ŚW. ANNY W KRAKOWIE (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
Sanktuaria maryjne
Sanktuaria maryjne Sanktuaria maryjne
Sanktuaria maryjne
Szkoła Podstawowa w Sycewicach
 
Sanktuaria Maryjne- proj. edukacyjny ucz. kl IIb - M. Kurdunowicz i N. Lemcio
Sanktuaria Maryjne- proj. edukacyjny ucz. kl IIb - M. Kurdunowicz i N. LemcioSanktuaria Maryjne- proj. edukacyjny ucz. kl IIb - M. Kurdunowicz i N. Lemcio
Sanktuaria Maryjne- proj. edukacyjny ucz. kl IIb - M. Kurdunowicz i N. Lemcio
Szkoła Podstawowa w Sycewicach
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH: "Kościoły drewniane Sp...
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH: "Kościoły drewniane Sp...KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH: "Kościoły drewniane Sp...
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH: "Kościoły drewniane Sp...
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
Małopolski Instytut Kultury
 
Informator 2010 2011
Informator 2010 2011Informator 2010 2011
Informator 2010 2011
JacekKupras
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
Sandomierz gh
Sandomierz ghSandomierz gh
Sandomierz gh
Grzegorz H
 
POLIPTYK OLKUSKI – BAZYLIKA KOLEGIACKA PW. ŚW. ANDRZEJA W OLKUSZU (przewodnik)
POLIPTYK OLKUSKI – BAZYLIKA KOLEGIACKA PW. ŚW. ANDRZEJA W OLKUSZU (przewodnik)POLIPTYK OLKUSKI – BAZYLIKA KOLEGIACKA PW. ŚW. ANDRZEJA W OLKUSZU (przewodnik)
POLIPTYK OLKUSKI – BAZYLIKA KOLEGIACKA PW. ŚW. ANDRZEJA W OLKUSZU (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR OO. KARMELITÓW BOSYCH W CZERNEJ: "Szlak wielkiej klauzury ...
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR OO. KARMELITÓW BOSYCH W CZERNEJ: "Szlak wielkiej klauzury ...KOŚCIÓŁ I KLASZTOR OO. KARMELITÓW BOSYCH W CZERNEJ: "Szlak wielkiej klauzury ...
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR OO. KARMELITÓW BOSYCH W CZERNEJ: "Szlak wielkiej klauzury ...
Małopolski Instytut Kultury
 
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MARKA EWANGELISTY W KRAKOWIE (quiz)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MARKA EWANGELISTY W KRAKOWIE (quiz)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MARKA EWANGELISTY W KRAKOWIE (quiz)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MARKA EWANGELISTY W KRAKOWIE (quiz)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 

What's hot (20)

KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO KRZYŻA W KRAKOWIE "Skarby Świętego Krzyża" (przewodnik)
KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO KRZYŻA W KRAKOWIE "Skarby Świętego Krzyża" (przewodnik)KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO KRZYŻA W KRAKOWIE "Skarby Świętego Krzyża" (przewodnik)
KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO KRZYŻA W KRAKOWIE "Skarby Świętego Krzyża" (przewodnik)
 
CERKIEW PW. ŚW. JAKUBA MŁODSZEGO W POWROŹNIKU (przewodnik)
CERKIEW PW. ŚW. JAKUBA MŁODSZEGO W POWROŹNIKU (przewodnik) CERKIEW PW. ŚW. JAKUBA MŁODSZEGO W POWROŹNIKU (przewodnik)
CERKIEW PW. ŚW. JAKUBA MŁODSZEGO W POWROŹNIKU (przewodnik)
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR BRACI KAPUCYNÓW W KRAKOWIE - "Za murem" (wystawa)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR BRACI KAPUCYNÓW W KRAKOWIE  - "Za murem" (wystawa)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR BRACI KAPUCYNÓW W KRAKOWIE  - "Za murem" (wystawa)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR BRACI KAPUCYNÓW W KRAKOWIE - "Za murem" (wystawa)
 
Kościoły pokoju na Dolnym Śląsku
Kościoły pokoju na Dolnym ŚląskuKościoły pokoju na Dolnym Śląsku
Kościoły pokoju na Dolnym Śląsku
 
KOLEGIATA PW. ŚW. ANNY W KRAKOWIE (przewodnik)
KOLEGIATA PW. ŚW. ANNY W KRAKOWIE (przewodnik)KOLEGIATA PW. ŚW. ANNY W KRAKOWIE (przewodnik)
KOLEGIATA PW. ŚW. ANNY W KRAKOWIE (przewodnik)
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
 
Sanktuaria maryjne
Sanktuaria maryjne Sanktuaria maryjne
Sanktuaria maryjne
 
Sanktuaria Maryjne- proj. edukacyjny ucz. kl IIb - M. Kurdunowicz i N. Lemcio
Sanktuaria Maryjne- proj. edukacyjny ucz. kl IIb - M. Kurdunowicz i N. LemcioSanktuaria Maryjne- proj. edukacyjny ucz. kl IIb - M. Kurdunowicz i N. Lemcio
Sanktuaria Maryjne- proj. edukacyjny ucz. kl IIb - M. Kurdunowicz i N. Lemcio
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH: "Kościoły drewniane Sp...
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH: "Kościoły drewniane Sp...KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH: "Kościoły drewniane Sp...
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH: "Kościoły drewniane Sp...
 
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
 
Informator 2010 2011
Informator 2010 2011Informator 2010 2011
Informator 2010 2011
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (wystawa)
 
Sandomierz gh
Sandomierz ghSandomierz gh
Sandomierz gh
 
POLIPTYK OLKUSKI – BAZYLIKA KOLEGIACKA PW. ŚW. ANDRZEJA W OLKUSZU (przewodnik)
POLIPTYK OLKUSKI – BAZYLIKA KOLEGIACKA PW. ŚW. ANDRZEJA W OLKUSZU (przewodnik)POLIPTYK OLKUSKI – BAZYLIKA KOLEGIACKA PW. ŚW. ANDRZEJA W OLKUSZU (przewodnik)
POLIPTYK OLKUSKI – BAZYLIKA KOLEGIACKA PW. ŚW. ANDRZEJA W OLKUSZU (przewodnik)
 
Krzeszów
KrzeszówKrzeszów
Krzeszów
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR OO. KARMELITÓW BOSYCH W CZERNEJ: "Szlak wielkiej klauzury ...
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR OO. KARMELITÓW BOSYCH W CZERNEJ: "Szlak wielkiej klauzury ...KOŚCIÓŁ I KLASZTOR OO. KARMELITÓW BOSYCH W CZERNEJ: "Szlak wielkiej klauzury ...
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR OO. KARMELITÓW BOSYCH W CZERNEJ: "Szlak wielkiej klauzury ...
 
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
 
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MARKA EWANGELISTY W KRAKOWIE (quiz)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MARKA EWANGELISTY W KRAKOWIE (quiz)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MARKA EWANGELISTY W KRAKOWIE (quiz)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. MARKA EWANGELISTY W KRAKOWIE (quiz)
 
KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)
 

Similar to KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)

ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
PrelekcjaLaweczki24_cz5_podk.pdf
PrelekcjaLaweczki24_cz5_podk.pdfPrelekcjaLaweczki24_cz5_podk.pdf
PrelekcjaLaweczki24_cz5_podk.pdf
Piotr Rościszewski
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
Cięcina, kościół, parafia, gmina - Leon Figura
Cięcina, kościół, parafia, gmina - Leon FiguraCięcina, kościół, parafia, gmina - Leon Figura
Cięcina, kościół, parafia, gmina - Leon Figura
ciecinaeu
 
Zabytki Słupska i okolic
Zabytki Słupska i okolicZabytki Słupska i okolic
Zabytki Słupska i okolic
Szkoła Podstawowa w Sycewicach
 
Prezentacja - Zawiercie
Prezentacja - ZawierciePrezentacja - Zawiercie
Prezentacja - Zawiercie
DawidWu
 
Sztuka Sredniowiecza - romanizm
Sztuka Sredniowiecza - romanizmSztuka Sredniowiecza - romanizm
Sztuka Sredniowiecza - romanizmadminpg2
 
Miniprzewodnik agroturystyka dom-gosi
Miniprzewodnik agroturystyka dom-gosiMiniprzewodnik agroturystyka dom-gosi
Miniprzewodnik agroturystyka dom-gosi
beskidniski klimkowka
 
Miniprzewodnik po Beskidzie niskim
Miniprzewodnik po Beskidzie niskimMiniprzewodnik po Beskidzie niskim
Miniprzewodnik po Beskidzie niskim
beskidniski klimkowka
 
Kapliczki i krzyże z Małogoszcza i okolic.
Kapliczki i krzyże z Małogoszcza i okolic.Kapliczki i krzyże z Małogoszcza i okolic.
Kapliczki i krzyże z Małogoszcza i okolic.
Tomasz Hajduk
 
DWÓR ŻABÓW W ZBYLITOWSKIEJ GÓRZE "Dworska rozsypanka" (wystawa)
DWÓR ŻABÓW W ZBYLITOWSKIEJ GÓRZE "Dworska rozsypanka" (wystawa)DWÓR ŻABÓW W ZBYLITOWSKIEJ GÓRZE "Dworska rozsypanka" (wystawa)
DWÓR ŻABÓW W ZBYLITOWSKIEJ GÓRZE "Dworska rozsypanka" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
Małopolski Instytut Kultury
 
Historia ksiazki
Historia ksiazkiHistoria ksiazki
Historia ksiazkiDavideczeq
 
Historia ksiazki
Historia ksiazkiHistoria ksiazki
Historia ksiazkiAdam Idller
 
Historia ksiazki
Historia ksiazkiHistoria ksiazki
Historia ksiazkiseball
 
Drewniane kościoły ii część
Drewniane kościoły ii częśćDrewniane kościoły ii część
Drewniane kościoły ii część
mlex3000
 
Podbabiogórskie Ekomuzeum - przewodnik
Podbabiogórskie Ekomuzeum - przewodnikPodbabiogórskie Ekomuzeum - przewodnik
Podbabiogórskie Ekomuzeum - przewodnikonline2008
 

Similar to KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa) (18)

ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
 
PrelekcjaLaweczki24_cz5_podk.pdf
PrelekcjaLaweczki24_cz5_podk.pdfPrelekcjaLaweczki24_cz5_podk.pdf
PrelekcjaLaweczki24_cz5_podk.pdf
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
 
Alwernia
Alwernia Alwernia
Alwernia
 
Cięcina, kościół, parafia, gmina - Leon Figura
Cięcina, kościół, parafia, gmina - Leon FiguraCięcina, kościół, parafia, gmina - Leon Figura
Cięcina, kościół, parafia, gmina - Leon Figura
 
Zabytki Słupska i okolic
Zabytki Słupska i okolicZabytki Słupska i okolic
Zabytki Słupska i okolic
 
Prezentacja - Zawiercie
Prezentacja - ZawierciePrezentacja - Zawiercie
Prezentacja - Zawiercie
 
Sztuka Sredniowiecza - romanizm
Sztuka Sredniowiecza - romanizmSztuka Sredniowiecza - romanizm
Sztuka Sredniowiecza - romanizm
 
Miniprzewodnik agroturystyka dom-gosi
Miniprzewodnik agroturystyka dom-gosiMiniprzewodnik agroturystyka dom-gosi
Miniprzewodnik agroturystyka dom-gosi
 
Miniprzewodnik po Beskidzie niskim
Miniprzewodnik po Beskidzie niskimMiniprzewodnik po Beskidzie niskim
Miniprzewodnik po Beskidzie niskim
 
Kapliczki i krzyże z Małogoszcza i okolic.
Kapliczki i krzyże z Małogoszcza i okolic.Kapliczki i krzyże z Małogoszcza i okolic.
Kapliczki i krzyże z Małogoszcza i okolic.
 
DWÓR ŻABÓW W ZBYLITOWSKIEJ GÓRZE "Dworska rozsypanka" (wystawa)
DWÓR ŻABÓW W ZBYLITOWSKIEJ GÓRZE "Dworska rozsypanka" (wystawa)DWÓR ŻABÓW W ZBYLITOWSKIEJ GÓRZE "Dworska rozsypanka" (wystawa)
DWÓR ŻABÓW W ZBYLITOWSKIEJ GÓRZE "Dworska rozsypanka" (wystawa)
 
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
 
Historia ksiazki
Historia ksiazkiHistoria ksiazki
Historia ksiazki
 
Historia ksiazki
Historia ksiazkiHistoria ksiazki
Historia ksiazki
 
Historia ksiazki
Historia ksiazkiHistoria ksiazki
Historia ksiazki
 
Drewniane kościoły ii część
Drewniane kościoły ii częśćDrewniane kościoły ii część
Drewniane kościoły ii część
 
Podbabiogórskie Ekomuzeum - przewodnik
Podbabiogórskie Ekomuzeum - przewodnikPodbabiogórskie Ekomuzeum - przewodnik
Podbabiogórskie Ekomuzeum - przewodnik
 

More from Małopolski Instytut Kultury

Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdfOficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
Małopolski Instytut Kultury
 
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
Małopolski Instytut Kultury
 
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
Małopolski Instytut Kultury
 
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
Małopolski Instytut Kultury
 
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
Małopolski Instytut Kultury
 
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa) PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE "Tajemnice pałacu na Wesołej" (prezentacja)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE "Tajemnice pałacu na Wesołej" (prezentacja)PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE "Tajemnice pałacu na Wesołej" (prezentacja)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE "Tajemnice pałacu na Wesołej" (prezentacja)
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)
Małopolski Instytut Kultury
 
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
Małopolski Instytut Kultury
 
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
Małopolski Instytut Kultury
 
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
Małopolski Instytut Kultury
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
Małopolski Instytut Kultury
 

More from Małopolski Instytut Kultury (20)

Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdfOficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
 
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
 
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
 
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
 
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
 
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
 
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
 
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
 
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
 
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
 
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa) PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
PARK KRAKOWSKI "Dla ciała i ducha " (wystawa)
 
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE "Tajemnice pałacu na Wesołej" (prezentacja)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE "Tajemnice pałacu na Wesołej" (prezentacja)PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE "Tajemnice pałacu na Wesołej" (prezentacja)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE "Tajemnice pałacu na Wesołej" (prezentacja)
 
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)
 
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
 
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
 
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
 

KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)

  • 1. Plansze powstały w ramach XXI Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem Opracowanie tekstów i koncepcja wystawy: Paulina Kasprzycka Opracowanie graficzne: Maciej Grochot | Korekta: Ewelina Korostyńska Materiały źródłowe: R. Monita, A. Skorupa, Niedzica. Kościół św. Bartłomieja, Kraków 2013; Studia z dziejów kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Niedzicy, red. ks. Z. Kliś, Kraków 2006. dnidziedzictwa.plOrganizator: Parafia pw. św. Bartłomieja Apostoła w Niedzicy Gospodarz: Współorganizator: Partnerzy:  Kościół   u stóp zamku  Kościół pw. św. Bartłomieja w Niedzicy, międzywojnie. NARODOWE ARCHIWUM CYFROWE
  • 2. poniżej Widok na Dolinę Dunajca w okolicy Niedzicy w latach 20. XX w., fot. K. Skorupka POLONA, DOMENA PUBLICZNA po lewej Mapa regionu Spisza, stan z 1913 r. Štátny archív v Levoči na dole, po lewej Zamek w Niedzicy, litografia Józefa Szalaya, za: Album szczawnickie, czyli nadbrzeża górnego Dunajca w dwudziestu czterech widokach rysowane z natury, z. 1–6, Kraków 1858 POLONA, DOMENA PUBLICZNa Najczęstszym skojarzeniem związanym z Niedzicą jest z pew- nością zamek. Dawna naddunajska warownia strzegąca wę- giersko-polskiego pogranicza stanowi dziś bardzo popularne miejsce turystycznych wycieczek. W przeszłości twierdza na- leżąca do Królestwa Węgierskiego panowała nad Spiszem, bo- wiem na Dunajcu przebiegała granica, która oddzielała go od Polski. Wzmianka o Niedzicy, lokowanej na prawie niemieckim, w do- kumentach pojawiła się po raz pierwszy w 1320 roku. Od po- czątku XIV wieku aż do 1920 roku tereny Górnego Spisza znaj- dowały się pod panowaniem węgierskim. Sytuacja terytorialna uległa zmianie 28 lipca 1920 roku, gdy w wyniku decyzji Rady Ambasadorów na nowo wytyczono granice, przyłączając do Polski 14 spiskich wsi.
  • 3. Historia wsi położonej u stóp zamku niemal od początku wiąże się z gotyckim kościołem pw. św. Bartłomieja – choć świątynia pozostaje w cieniu zamku, kryje w swym wnętrzu niezwykłe skarby sztuki. Budowa kościoła pw. św. Bartłomieja Aposto- ła związana jest z lokacją wsi i funkcjonowa- niem pobliskiego zamku Dunajec. Badacze nie Fragment wsi Niedzica z kościołem pw. św. Bartłomieja, międzywojnie. NARODOWE ARCHIWUM cyfrowe są zgodni co do pierwotnego wyglądu świątyni (murowana czy drewniana), osoby jej fundato- ra i dokładnej daty budowy. Przyjmuje się, że obecny kościół powstał w pierwszej połowie XIV wieku i że ufundował go węgierski ród Berze- viczych. Ze źródeł pisanych wiadomo tylko, że w 1326 roku Kokosz Berzeviczy przekazał kościół pod patronat kartuzów z pobliskiego Czerwone- go Klasztoru. Opieka kartuzji utrzymała się aż do 1563 roku, czyli do czasu jej zniesienia. W 1501 roku dokonano ponownej konsekracji kościoła, prawdopodobnie miało to związek z jego wcze- śniejszym przejęciem przez husytów.
  • 4. u góry Prezbiterium kościoła św. Bartłomieja w Niedzicy, fot. K. Schubert, MIK 2018 © PO LEWEJ Prospekt organowy pochodzący z drugiej połowy XVII w. w kościele św. Bartłomieja w Niedzicy, fot. K. Schubert, MIK 2018 © Po 1563 roku za sprawą rodziny Horwathów z Palocsy w kościołach na- leżących do dóbr zamku w Niedzicy zagościł obrządek luterański. Jego głównym propagatorem był obecny na zamku od 1584 Jerzy Horwath. Taki stan rzeczy utrzymywał się w Niedzicy do 1640 roku. Przez kolejne stulecia, aż do 1921 roku jurysdykcję kościelną nad parafią w Niedzicy sprawowała prepozytura spiska (zamieniona w 1776 roku w biskup- stwo spiskie). Kiedy 1920 roku sytuacja terytorialna uległa zmianie, od 1921 roku parafia w Niedzicy znalazła się pod opieką ówczesnego ordynariusza krakowskiego – biskupa Adama Sapiehy. W skład archidiecezji krakow- skiej weszła kilka lat później i należy do niej (z przerwą podczas II woj- ny światowej) do dziś.
  • 5. Wyraźne zmiany w bryle kościół zawdzięcza ks. Michałowi Lorencsowi, który był proboszczem niedzickiej parafii w latach 1725–1752. Przebudo- wano wówczas zakrystię i dobudowano przedsio- nek od południa, a w 1745 proboszcz ufundował budowę kaplicy Matki Boskiej Bolesnej. Obecny drewniany ołtarz główny pochodzi z 1771 roku, a jego nastawa z ok. 1750. W jego centralnym miejscu znajduje się wizerunek św. Bartłomieja Apostoła. Całość ołtarza ozdobiona jest wieloma figurami i głowami Aniołów. Jeden z nich dzierży w ręku ludzką skórę – atrybut patrona kościoła. Wśród postaci przedstawionych na ołtarzu zoba- czymy także figury św. Stefana, św. Władysława, św. Piotra i św. Pawła. Ołtarz główny i ołtarz na ścianie północnej w kościele św. Bartłomieja w Niedzicy. W ołtarzu bocznym z lat 1770–1773 znajdują się obrazy Świętej Rodziny i rzeźby św. Katarzyny, św. Doroty oraz postacie królów węgierskich św. Stefana i Władysława. Podstawę nastawy ołtarzowej stanowi trumienka z figurą św. Jana Nepomucena, fot. K. Schubert, MIK 2018 ©
  • 6. Dobudowana do północnej ściany ko- ścioła kaplica mieści w swym wnętrzu rokokowy ołtarz ufundowany przez ks. Szymona Gorelowicza, proboszcza w la- tach 60. XVIII wieku. W centralnym miej- scu ołtarza znajduje się XVIII-wieczna Pieta, rzeźba przeniesiona tu w II poł. XIX wieku z zewnętrznej kaplicy. Pierwotnie w ołtarzu umieszczona była gotycka figu- ra ­Matki Boskiej trzymającej ciało Chry- stusa – otoczona szczególnym kultem i uznawana przez wiernych za cudowną, nie ­dotrwała jednak do naszych czasów. O pozostałych elementach wyposażenia nawy głównej tak pisał historyk sztuki Tadeusz Chrzanowski: boczne ołtarze, ambona i finezyjna belka tęczowa stano- wią jedność powiązaną nie tylko optycz- nie, ale i konstrukcyjnie poprzez kolumny stanowiące podporę belki tęczowej, jak i strukturę retabulów ołtarzowych [deko- racji ołtarzy]. Ten spójny wystrój powstał w latach 1764–1794, gdy proboszczem niedzickiej parafii był wspomniany już ks. Szymon Gorelowicz. powyżej Widok na ścianę północną, wejście do kaplicy bocznej i prezbiterium kościoła pw. św. Bartłomieja w Niedzicy, fot. K. Schubert, MIK 2018 © po lewej Niedzicka Pieta w ołtarzu bocznej kaplicy pw. Matki Bożej Bolesnej w kościele w Niedzicy, fot. R. Monita (Astraia) ©
  • 7. Wnętrze kościoła św. Bartłomieja w Niedzicy pokrywają ma- lowidła, rysunki i inskrypcje pochodzące z różnych epok hi- storycznych. Podczas prac konserwatorskich, prowadzonych tu od 1984 do 2003 roku, dokonano wielu cennych odkryć, dzięki którym wnętrze odzyskało spójny barokowy wygląd. Najstarsze odsłonięte w prezbiterium malowidła datowane są na lata 1370–1380: Veraikon (wizerunek twarzy Chrystusa pozostawiony na chuście św. Weroniki) i zacheuszek (znak dedykacyjny umieszczany na ścianie podczas konsekracji kościoła). Z końca XIV wieku pochodzi także narysowany wę- glem drzewnym szkic Ukrzyżowania. Kolejne cenne przed- stawienia z pierwszej ćwierci XV wieku to rozległa scena Ukrzyżowania z narzędziami Męki Pańskiej i tzw. Tron Łaski, czyli tronujący Bóg Ojciec, trzymający ukrzyżowanego Syna. Kolejne wyraźne zmiany w bryle kościoła dokonały się na początku XIX wieku. W 1895 roku Niedzicę nawiedził pożar. Zniszczeniu uległy m.in. dach i wieża kościoła, więc przebu- dowa była nieunikniona. W 1904 roku proboszczem parafii został ks. Juliusz Racz i zarządził modernizację. Odbudowa- no wówczas wieżę, dobudowano kruchtę od strony zachod- niej, a także dokonano zmian w samym wystroju świątyni. Podczas prac badawczych i konserwatorskich prowadzonych w drugiej połowie XX wieku przywrócono spójny wystrój, wy- dobywając spod grubej warstwy tynku partie malowideł, któ- re doskonale pokazują historyczne i artystyczne przemiany wnętrza tej niedzickiej świątyni. „Ukrzyżowan i umarł” – jedna z łacińskich inskrypcji we wnętrzu kościoła św. Bartłomieja w Niedzicy, fot. K. Schubert, MIK 2018 © Fragmenty malowideł i inskrypcja po łacinie z ósmym przykazaniem z 1501 r. na ścianie północnej nawy oraz kościół pw. św. Bartłomieja w Niedzicy, widok od strony prezbiterium, fot. K. Schubert, MIK 2018 ©
  • 8. Chrześcijańskie kościoły pełne są przedstawień świętych i tylko dzięki przypisanym im atrybutom możemy ich identyfikować. Zdobiące wnę- trza świątyń barwne sceny z ich życia i śmierci stanowią często fascynu- jącą opowieść o historii chrześcijaństwa i o czasach, w których przy- szło im żyć. Świętym, który w niedzickiej świątyni odgrywa szczególną rolę, jest św. Bartłomiej Apostoł – patron kościoła od początków jego istnienia. Sama Biblia nie dostarcza nam zbyt wielu informacji na jego temat. Stosunkowo niewiele mówi o nim także tradycja chrześcijańska. Ten apostoł pozostał nieco w cieniu innych, bo nie został skrupulatnie opi- sany w Biblii. Najbardziej wyczerpujący materiał wnoszą tylko apokryfy Święty Bartłomiej Apostoł z atrybutami: nożem i odartą skórą, Matteo di Giovanni, przed 1480, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie (Szépmûvészeti Múzeum), Wikipedia, DOMENA PUBLICZNA Sceny męczeństwa św. Bartłomieja z Legendarium andegaweńskiego, ok. 1330–1340, The Morgan Library & Museum w Nowym Jorku. Wikimedia Commons, DOMENA PUBLICZNA towarzyszące Nowemu Testamentowi. Dzięki nim wiadomo, że mógł nosić imię Natanael syn Tolmaja. Znajdują się w nich także opisy jego wyglądu i męczeńskich śmierci – a wersji było kilka. Bartłomiej miał głosić Ewangelię w Armenii, gdzie pokusił się o nawrócenie brata kró- lewskiego. Za ten czyn na rozkaz króla Armenii został uwięziony i stra- cony. Źródła różnie stanowią o okolicznościach jego śmierci. Niektóre podają, że został ukrzyżowany, inne – że ścięto mu głowę, obito kijami, utopiono w morzu, a jeszcze inne, że został żywcem obdarty ze skóry. W tradycji zachodniej to właśnie ten ostatni, najokrutniejszy sposób męczeństwa stał się motywem przewodnim ikonograficznej opowieści o Bartłomieju Apostole.
  • 9. Najstarszym i zarazem najcenniejszym elementem wystroju niedzickiego kościoła jest fragment gotyckiego tryptyku, który kiedyś pełnił funkcję ołtarza głównego. Zachowała się tylko jego część (fragment środkowej deski i prawe skrzydło), niewielki element centralnej deski znajduje się w Węgierskiej Galerii Narodowej w Budapeszcie. Lewe skrzydło i kolejny kawałek deski środkowej zaginęły. Próby rekonstrukcji tryptyku dokonane przez historyków sztuki pokazały jednak skalę całej struktury kwater i potwierdziły, że był na tym terenie obiektem wyjątkowym. Zachowane fragmenty przedstawiają sceny męczeństwa Bartłomieja opisane w Złotej legendzie dominikanina Jakuba de Voragine. Ta średniowieczna księga stała się jednym z najpopularniejszych źródeł literackich żywotów świętych, dając inspirację i punkt odniesienia do wizualnych przedstawień ich hagiografii. W niedzickim tryptyku zobaczymy zarówno wizerunek samego świętego, jak i sceny z jego życia i męczeństwa. Nie wiadomo jednak, co znajdowało się na zaginionym skrzydle tryptyku. Badacze uważają, że były to sceny z życia Bartłomieja, zgodnie z programem ikonograficznym ołtarza. powyżej Scena Modlitwy w Ogrójcu z zachowanego prawego skrzydła tryptyku w kościele św. Bartłomieja w Niedzicy. Obecnie stanowi nieeksponowany „rewers” tryptyku, 1930. POLONA, DOMENA PUBLICZNA 1 Rysunek rekonstrukcji odsłony uroczystej tryptyku w Niedzicy, J. Gadomski, za: Studia z dziejów kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Niedzicy, red. ks. Z. Kliś, Kraków 2006 2 Rekonstrukcja środkowej tablicy tryptyku z kościoła w Niedzicy, za: M. Csánky, A szepesi és sárosi táblaképfestészet 1460-ig, Budapest 1938 3 Fragment deski tryptyku z kościoła w Niedzicy. Scena obdzierania św. Bartłomieja ze skóry. Obiekt znajduje się w Węgierskiej Galerii Narodowej w Budapeszcie, za: M. Csánky, A szepesi és sárosi táblaképfestészet 1460-ig, Budapest 1938 1 2 3
  • 10. Fragment zachowanego tryptyku w kościele św. Bartłomieja w Niedzicy. Kolejne kwatery tryptyku przedstawiają sceny z działalności św. Bartłomieja: uzdrowienie córki króla Armenii Polemiusza, wypędzenie diabła ze świątyni, chrzest króla Polemiusza i jego dworu, pojmanie św. Bartłomieja na rozkaz królewskiego brata – Astiagesa, oraz dwie sceny męczeństwa św. Bartłomieja. Ostatnia kwatera przedstawia naturalnej wielkości postać świętego z jego atrybutem – nożem, fot. R. Monita (Astraia) ©