RESOCJALIZACJA
PRZEZ PRACĘ
*Przez oddziaływania resocjalizacyjne
w warunkach izolacji penitencjarnej należy
rozumieć wszelkie przedsięwzięcia
zmierzające do przyspieszenia powrotu
jednostki niedostosowanej społecznie do
środowiska
Ujęcie oddziaływania resocjalizacyjnego
jako przywrócenia jednostki
społeczeństwu wiąże się ściśle z
funkcjami kary pozbawienia wolności
Według M. Cioska:
*odwetowa,
*eliminacyjna,
*odstraszająca,
*poprawcza.
*W odniesieniu do kary pozbawienia wolności
można przyjąć, że indywidualizacja
penitencjarna polega na takim doborze
środków i metod oddziaływania na
skazanych, który zapewnia ich dostosowanie
do osobowości skazanego i celu wykonania
kary pozbawienia wolności
*praca,
*nauczanie,
*zajęcia kulturalno – oświatowe
i sportowe,
*środki terapeutyczne,
*kontakty z rodziną i światem
zewnętrznym.
Dobór środków oddziaływania
resocjalizacyjnego zależy od:
-osobowości skazanego,
-celu resocjalizacji,
-możliwości zakładu penitencjarnego,
-atmosfery wychowawczej,
-respektowania zasad resocjalizacji.
*W odróżnieniu od Kodeksu Karnego
Wykonawczego z 1969 roku, który stanowił, iż
praca jest obowiązkiem, ale także prawem
każdego skazanego pozbawionego
wolności, obowiązujący KKW przyjmuje, że
„skazanemu zapewnia się w miarę możliwości
świadczenie pracy” (art. 121 § 1)
*Zgodnie z przepisem 67 § 3 KKW w
oddziaływaniu na skazanych uwzględnia
się przede wszystkim pracę, zwłaszcza
taką, która sprzyja zdobywaniu
odpowiednich kwalifikacji zawodowych
*wychowawcze,
*ekonomiczne,
*terapeutyczne,
*porządkowe.
*kształtuje postawy i zachowania
prospołeczne,
*wykształca nawyk pracy,
*wykształca poczucie odpowiedzialności,
*racjonalnie wykorzystuje czas, który
ogranicza występowanie negatywnych zjawisk
związanych z izolacją i bezczynnością, przede
wszystkim – podkultury więziennej.
*produktywna – aby przy wdrażaniu skazanego do pracy czuł
on i rozumiał potrzebę i użyteczność wykonywanej pracy,
*organizowana z myślą o przyszłości skazanych oraz powinna
wykorzystywać takie formy i metody pracy, które będą
maksymalnie zbliżone do obowiązujących na wolności,
*odpowiednia – w miarę możliwości, ze względu na zawód i
przydatność do pracy na wolości,
*połączona z wyuczeniem zawodu,
*zespołowa,
*wynagradzana tak samo, jak praca wykonywana na wolności,
*nie powinna być ona dodatkową dolegliwością dla
wykonującego ją skazanego,
*należy jej się taka sama ochrona jak pracy wykonywanej w
warunkach wolnościowych.
*skierowania do pracy,
*umowy o pracę,
*umowy zlecenia,
*umowy o dzieło,
*umowy o pracę nakładczą,
*na innej podstawie prawnej.
*zawód,
*wykształcenie,
*zainteresowania,
*potrzeb osobiste skazanego.
*wiek,
*płeć,
*część kary pozostała do odbycia,
*względy porządku i bezpieczeństwa.
- pracować sumiennie i wydajnie,
- przestrzegać dyscypliny i regulaminu pracy,
- przestrzegać przepisów
porządkowych, przeciwpożarowych oraz
bezpieczeństwa i higieny pracy,
- dbać o porządek w miejscu pracy, jak również
o stan obsługiwanych maszyn i urządzeń.
Z obowiązku pracy zwolnieni są skazani:
-za przestępstwa popełnione z motywacji
politycznej, religijnej lub przekonań
ideowych, określani w nauce prawa
karnego, jako więźniowie sumienia,
-uznani przez lekarza za niezdolnych do pracy
ze względu na stan zdrowia,
KKW przewiduje również
możliwość zwolnienia z
obowiązku pracy
skazanego, który pobiera
naukę oraz
z innych ważnych przyczyn.
*Miejsce zatrudnienia skazanych zależy od
rodzaju i typu zakładu karnego, a także od
rodzaju orzeczonej kary. Skazani mogą
zatem wykonywać pracę na terenie zakładu
karnego, w przywięziennych zakładach
pracy, poza terenem zakładu pracy lub u
osób fizycznych.
*Skazany na karę dożywotniego pozbawienia
wolności może wykonywać karę wyłącznie
na terenie zakładu karnego.
*Skazani niebezpieczni oraz skazani za
przestępstwa popełnione w grupie
zorganizowanej lub związku
przestępczym, którzy są osadzeni w
zakładzie karnym
o charakterze zamkniętym w warunkach
zapewniających ochronę społeczeństwa
i bezpieczeństwo zakładu, mogą pracować
tylko na terenie oddziału.
*Natomiast inni skazani, którzy przebywają
w zakładzie zamkniętym są zatrudniani na
terenie zakładu karnego, a poza zakładem
tylko w systemie konwojowym.
*Ważne znacznie ma zatrudnienie poza
zakładem karnym, zwłaszcza w końcowym
okresie wykonywania kary pobawienia
wolności.
Jest to jedna z możliwości uzyskania pracy
po wyjściu z zakładu np. u tego samego
pracodawcy. Zwiększa ona również kontakt
ze społeczeństwem, przez co łagodzi się
uciążliwość izolacji.
*praca skazanych jest odpłatna,
*wynagrodzenie ustala się w umowie o prace i nie
może być ono niższe od najniższego
wynagrodzenia pracowników określonego na
podstawie Kodeksu pracy
*wyjątek stanowią prace porządkowe oraz
pomocnicze, wykonywane na rzecz zakładu
karnego oraz prace porządkowe na rzecz
samorządu terytorialnego, w wymiarze nie
przekraczającym 90 godzin miesięcznie – za
prace tego typu skazanemu nie przysługuje
wynagrodzenie, mogą mu być tylko przyznawane
nagrody.
Z wynagrodzenia za pracę oraz dochodu skazanego za
pracę wykonywaną na rachunek własny potrąca się:
-10% na cele pomocy postpenitencjarnej,
-skazanemu przepada 50%, a w odniesieniu do dochodu
osiągniętego z pracy wykonywanej na rachunek własny
75%,
-pozostała część wynagrodzenia przekazywana jest do
budżetu państwa,
-skazanemu zobowiązanemu do świadczeń
alimentacyjnych można podwyższyć przypadającą mu
część wynagrodzenia za pracę do 75%, a podwyższona
część wynagrodzenia przekazywana jest bezpośrednio
osobie uprawnionej.
*Z wynagrodzenia za pracę, wpłat na
rzecz skazanego lub innych źródeł
gromadzi się fundusz, który otrzymuje
skazany w chwili zwolnienia o czym
mówi artykuł 126 KKW.
*Skazany może dysponować tylko i
wyłącznie tymi środkami
pieniężnymi, które pozostaną po
dokonaniu wszystkich wcześniej
wspomnianych potrąceń.
*Dotyczy to uznania okresu takiego
zatrudnienia w zakładzie karnym za okresy
składkowe na zasadach określonych w
przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin, a także wliczania
okresu odpłatnego zatrudnienia do okresu
pracy, od którego zależą uprawnienia
pracownicze.
*Art. 124 KKW zawiera uregulowania
dotyczące prawa skazanego do urlopu
wypoczynkowego i zwolnienia od pracy.
*Skazanemu zatrudnionemu na podstawie
umowy o pracę po roku ciągłej pracy
wykonywanej w trakcie odbywania kary
pozbawienia wolności przysługuje 18 dni
roboczych urlopu wypoczynkowego.
*Skazany zatrudniony na podstawie
skierowania do pracy nabywa prawo do
płatnego zwolnienia od pracy przez okres
14 dni roboczych, zaś skazany wykonujący
pracę nieodpłatnie – do zwolnienia od
pracy przez okres 14 dni bez
wynagrodzenia.
Korzysta on w tym czasie z następujących
uprawnień (art. 124 § 4 KKW):
-dodatkowego lub dłuższego widzenia,
-dodatkowego zakupu artykułów żywnościowych
i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów
dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym,
-dłuższych spacerów,
-pierwszeństwa lub częstszego udziału w
zajęciach kulturalno – oświatowych, z zakresu
kultur fizycznej i sportu.
*Praca jest środkiem oddziaływania wtedy, gdy
powoduje u skazanego pożądane zmiany.
Wyrobienie umiejętności i potrzeby pracy
określa się jako wychowanie do pracy.
Natomiast poprawę jakości pracy oraz
przekonanie, iż jest ona sposobem na życie
określa się jako wychowanie przez pracę.
*Praca polega na przyzwyczajeniu
skazanego do regularnego
wysiłku, wpajaniu im nawyku
pracowitości oraz przyuczeniu do danego
zawodu,
*Praca wypełnia skazanym wolny
czas, umożliwia wyładowanie
energii, daje poczucie własnej wartości
oraz wzbudza zainteresowanie,
*Praca odrywa skazanych od natrętnych
myśli np. o rodzinie, czy też izolacji,
*W przypadku gdy osadzony wykonuje pracę
z wynagrodzeniem ma możliwość
systematycznego wywiązywania się z opłat
alimentacyjnych, czy też odszkodowań.
Wynagrodzenie umożliwia mu wspieranie
finansowo rodziny - jest to istotny
element, gdyż poprzez to nie zacierają się
więzi rodzinne,
*Zatrudnienie jest okazją do tego, aby skazani
nabyli kwalifikacje zawodowe, z których mogą
skorzystać po opuszczeniu zakładu karnego.
*Ambrozik W., Machel H., Stępniak P. (2008) Misja
służby więziennej a jej zadania wobec aktualnej
polityki karnej i oczekiwań społecznych,
Poznań – Gdańsk - Warszawa
*Boczkowska M., Tymoszuk E., Zielińska D. (2012)
Wychowanie profilaktyka terapia, szanse i
zagrożenia, Kraków
*Kuć M. (2011) Prawne podstawy
resocjalizacji, Warszawa
*Pawela S. (2003) Prawo karne wykonawcze, zarys
wykładu, Kraków
*Kodeks Karny Wykonawczy - ustawa z dnia 6
czerwca 1997 roku- Dz. U. Nr 90, poz. 557
z późniejszymi zmianami

Resocjalizacja przez pracę

  • 1.
  • 2.
    *Przez oddziaływania resocjalizacyjne wwarunkach izolacji penitencjarnej należy rozumieć wszelkie przedsięwzięcia zmierzające do przyspieszenia powrotu jednostki niedostosowanej społecznie do środowiska
  • 3.
    Ujęcie oddziaływania resocjalizacyjnego jakoprzywrócenia jednostki społeczeństwu wiąże się ściśle z funkcjami kary pozbawienia wolności
  • 4.
  • 5.
    *W odniesieniu dokary pozbawienia wolności można przyjąć, że indywidualizacja penitencjarna polega na takim doborze środków i metod oddziaływania na skazanych, który zapewnia ich dostosowanie do osobowości skazanego i celu wykonania kary pozbawienia wolności
  • 6.
    *praca, *nauczanie, *zajęcia kulturalno –oświatowe i sportowe, *środki terapeutyczne, *kontakty z rodziną i światem zewnętrznym.
  • 7.
    Dobór środków oddziaływania resocjalizacyjnegozależy od: -osobowości skazanego, -celu resocjalizacji, -możliwości zakładu penitencjarnego, -atmosfery wychowawczej, -respektowania zasad resocjalizacji.
  • 8.
    *W odróżnieniu odKodeksu Karnego Wykonawczego z 1969 roku, który stanowił, iż praca jest obowiązkiem, ale także prawem każdego skazanego pozbawionego wolności, obowiązujący KKW przyjmuje, że „skazanemu zapewnia się w miarę możliwości świadczenie pracy” (art. 121 § 1)
  • 9.
    *Zgodnie z przepisem67 § 3 KKW w oddziaływaniu na skazanych uwzględnia się przede wszystkim pracę, zwłaszcza taką, która sprzyja zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji zawodowych
  • 10.
  • 11.
    *kształtuje postawy izachowania prospołeczne, *wykształca nawyk pracy, *wykształca poczucie odpowiedzialności, *racjonalnie wykorzystuje czas, który ogranicza występowanie negatywnych zjawisk związanych z izolacją i bezczynnością, przede wszystkim – podkultury więziennej.
  • 12.
    *produktywna – abyprzy wdrażaniu skazanego do pracy czuł on i rozumiał potrzebę i użyteczność wykonywanej pracy, *organizowana z myślą o przyszłości skazanych oraz powinna wykorzystywać takie formy i metody pracy, które będą maksymalnie zbliżone do obowiązujących na wolności, *odpowiednia – w miarę możliwości, ze względu na zawód i przydatność do pracy na wolości, *połączona z wyuczeniem zawodu, *zespołowa, *wynagradzana tak samo, jak praca wykonywana na wolności, *nie powinna być ona dodatkową dolegliwością dla wykonującego ją skazanego, *należy jej się taka sama ochrona jak pracy wykonywanej w warunkach wolnościowych.
  • 13.
    *skierowania do pracy, *umowyo pracę, *umowy zlecenia, *umowy o dzieło, *umowy o pracę nakładczą, *na innej podstawie prawnej.
  • 14.
  • 15.
    *wiek, *płeć, *część kary pozostałado odbycia, *względy porządku i bezpieczeństwa.
  • 16.
    - pracować sumienniei wydajnie, - przestrzegać dyscypliny i regulaminu pracy, - przestrzegać przepisów porządkowych, przeciwpożarowych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, - dbać o porządek w miejscu pracy, jak również o stan obsługiwanych maszyn i urządzeń.
  • 17.
    Z obowiązku pracyzwolnieni są skazani: -za przestępstwa popełnione z motywacji politycznej, religijnej lub przekonań ideowych, określani w nauce prawa karnego, jako więźniowie sumienia, -uznani przez lekarza za niezdolnych do pracy ze względu na stan zdrowia,
  • 18.
    KKW przewiduje również możliwośćzwolnienia z obowiązku pracy skazanego, który pobiera naukę oraz z innych ważnych przyczyn.
  • 19.
    *Miejsce zatrudnienia skazanychzależy od rodzaju i typu zakładu karnego, a także od rodzaju orzeczonej kary. Skazani mogą zatem wykonywać pracę na terenie zakładu karnego, w przywięziennych zakładach pracy, poza terenem zakładu pracy lub u osób fizycznych.
  • 20.
    *Skazany na karędożywotniego pozbawienia wolności może wykonywać karę wyłącznie na terenie zakładu karnego. *Skazani niebezpieczni oraz skazani za przestępstwa popełnione w grupie zorganizowanej lub związku przestępczym, którzy są osadzeni w zakładzie karnym o charakterze zamkniętym w warunkach zapewniających ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo zakładu, mogą pracować tylko na terenie oddziału.
  • 21.
    *Natomiast inni skazani,którzy przebywają w zakładzie zamkniętym są zatrudniani na terenie zakładu karnego, a poza zakładem tylko w systemie konwojowym.
  • 22.
    *Ważne znacznie mazatrudnienie poza zakładem karnym, zwłaszcza w końcowym okresie wykonywania kary pobawienia wolności. Jest to jedna z możliwości uzyskania pracy po wyjściu z zakładu np. u tego samego pracodawcy. Zwiększa ona również kontakt ze społeczeństwem, przez co łagodzi się uciążliwość izolacji.
  • 23.
    *praca skazanych jestodpłatna, *wynagrodzenie ustala się w umowie o prace i nie może być ono niższe od najniższego wynagrodzenia pracowników określonego na podstawie Kodeksu pracy *wyjątek stanowią prace porządkowe oraz pomocnicze, wykonywane na rzecz zakładu karnego oraz prace porządkowe na rzecz samorządu terytorialnego, w wymiarze nie przekraczającym 90 godzin miesięcznie – za prace tego typu skazanemu nie przysługuje wynagrodzenie, mogą mu być tylko przyznawane nagrody.
  • 24.
    Z wynagrodzenia zapracę oraz dochodu skazanego za pracę wykonywaną na rachunek własny potrąca się: -10% na cele pomocy postpenitencjarnej, -skazanemu przepada 50%, a w odniesieniu do dochodu osiągniętego z pracy wykonywanej na rachunek własny 75%, -pozostała część wynagrodzenia przekazywana jest do budżetu państwa, -skazanemu zobowiązanemu do świadczeń alimentacyjnych można podwyższyć przypadającą mu część wynagrodzenia za pracę do 75%, a podwyższona część wynagrodzenia przekazywana jest bezpośrednio osobie uprawnionej.
  • 25.
    *Z wynagrodzenia zapracę, wpłat na rzecz skazanego lub innych źródeł gromadzi się fundusz, który otrzymuje skazany w chwili zwolnienia o czym mówi artykuł 126 KKW. *Skazany może dysponować tylko i wyłącznie tymi środkami pieniężnymi, które pozostaną po dokonaniu wszystkich wcześniej wspomnianych potrąceń.
  • 26.
    *Dotyczy to uznaniaokresu takiego zatrudnienia w zakładzie karnym za okresy składkowe na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, a także wliczania okresu odpłatnego zatrudnienia do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
  • 27.
    *Art. 124 KKWzawiera uregulowania dotyczące prawa skazanego do urlopu wypoczynkowego i zwolnienia od pracy. *Skazanemu zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę po roku ciągłej pracy wykonywanej w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności przysługuje 18 dni roboczych urlopu wypoczynkowego. *Skazany zatrudniony na podstawie skierowania do pracy nabywa prawo do płatnego zwolnienia od pracy przez okres 14 dni roboczych, zaś skazany wykonujący pracę nieodpłatnie – do zwolnienia od pracy przez okres 14 dni bez wynagrodzenia.
  • 28.
    Korzysta on wtym czasie z następujących uprawnień (art. 124 § 4 KKW): -dodatkowego lub dłuższego widzenia, -dodatkowego zakupu artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym, -dłuższych spacerów, -pierwszeństwa lub częstszego udziału w zajęciach kulturalno – oświatowych, z zakresu kultur fizycznej i sportu.
  • 29.
    *Praca jest środkiemoddziaływania wtedy, gdy powoduje u skazanego pożądane zmiany. Wyrobienie umiejętności i potrzeby pracy określa się jako wychowanie do pracy. Natomiast poprawę jakości pracy oraz przekonanie, iż jest ona sposobem na życie określa się jako wychowanie przez pracę.
  • 30.
    *Praca polega naprzyzwyczajeniu skazanego do regularnego wysiłku, wpajaniu im nawyku pracowitości oraz przyuczeniu do danego zawodu, *Praca wypełnia skazanym wolny czas, umożliwia wyładowanie energii, daje poczucie własnej wartości oraz wzbudza zainteresowanie, *Praca odrywa skazanych od natrętnych myśli np. o rodzinie, czy też izolacji,
  • 31.
    *W przypadku gdyosadzony wykonuje pracę z wynagrodzeniem ma możliwość systematycznego wywiązywania się z opłat alimentacyjnych, czy też odszkodowań. Wynagrodzenie umożliwia mu wspieranie finansowo rodziny - jest to istotny element, gdyż poprzez to nie zacierają się więzi rodzinne, *Zatrudnienie jest okazją do tego, aby skazani nabyli kwalifikacje zawodowe, z których mogą skorzystać po opuszczeniu zakładu karnego.
  • 32.
    *Ambrozik W., MachelH., Stępniak P. (2008) Misja służby więziennej a jej zadania wobec aktualnej polityki karnej i oczekiwań społecznych, Poznań – Gdańsk - Warszawa *Boczkowska M., Tymoszuk E., Zielińska D. (2012) Wychowanie profilaktyka terapia, szanse i zagrożenia, Kraków *Kuć M. (2011) Prawne podstawy resocjalizacji, Warszawa *Pawela S. (2003) Prawo karne wykonawcze, zarys wykładu, Kraków *Kodeks Karny Wykonawczy - ustawa z dnia 6 czerwca 1997 roku- Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późniejszymi zmianami