Ang morpoloji ay ang pag-aaral ng mga morpema sa isang wika at ang pagbubuo ng mga salita. Saklaw nito ang mga anyo ng morpema, mga uri ng panlapi, at mga pamamaraan ng pagbubuo ng salita, tulad ng pag-uulit at pagtatambal. Isinasalaysay din ang mga pagbabagong morpoponemiko na nagaganap sa mga morpema, kabilang ang asimilasyon, paglalapi, at metatesis.

1. MORPOLOJI

2. MORPOLOJI
- pag-aaral ng mga morpema ng isang wika at ang pagbubuo
ng mga sa salita. Matatawag din itong palabuuan.
MORPEMA
- pinakamaliit na yunit ng isang salitang nagtataglay ng
kahulugan
Hal.
Doktora

3. ANYO NG MORPEMA
ISANG MAKAHULUGANG TUNOG O PONEMA
-matatagpuan ang ponemang ito sa mga salitang kastila
tulad ng senador/senadora, gayundin sa mga salitang nagtat
apos sa a na nangangahulugang babae.
Hal.
Kutsero/Kutsera , barbero/barbera

4. PANLAPI
-may kahulugang taglay ang panlapi kaya matatawag
natin itong morpema
*panlaping makangalan -kapag ang nabubuong salita ay pang
ngalan
*panlaping makauri -kapag ang nabubuong salita ay pang-uri
*panlaping makadiwa -kapag ang nabubuong salita ay pandi
wa
Hal.
Kain + -an = kainan
Bibig + -an = bibigan
Punta + -han = puntahan

5. SALITANG-UGAT
-ito ay ang payak na salitang walang panlapi. Maaaring
pangngalan, pang-uri, at pandiwa.
Hal.
tao, bagay, bundok, langit
pangit, tamad, pula, puti
takbo, lakad, higa, ligo

6. URI NG MORPEMA
DALAWANG URI NG MORPEMA
1. LEKSIKAL - tulad ng marami, tao, EDSA
2. PANGKAYARIAN - tulad ng mga kataga
PAGBUBUO NG SALITA
-maaaring maging salitang-ugat lamang ang mga salita
ngunit maaari itong lagyan ng panlapi o kaya ay ulitin o dagd
agan ng isa pang salitang-ugat.

7. PAGLALAPI
-tinatawag na stem ang salitang nilagyan ng panlapi. Maaari
itong ilagay sa una, gitna, huli at magkabila.
Unlapi - panlaping nauuna sa salitang-ugat
Hal.
um + asa = umasa
Gitlapi - panlaping nasa gitna ng salitang-ugat
Hal.
b - in - iro = biniro

8. Hulapi - panlaping nasa hulihan ng salitang-ugat
Hal.
dami + han = damihan
Kabilaan - panlaping nasa unahan at hulihan
Hal.
ka + laya + an = kalayaan
Laguhan - panlaping nasa unahan, gitna at hulihan
Hal.
pag + sum + ikap + an = pagsumikapan

9. PAG- UULIT / REDUPLIKASYON
- maaaring ulitan lamang ang unang pantig ng salitang-ugat
o ang buong salitang-ugat.
Di - Ganap o Parsyal na Pag - uulit
-inuulit lamang ang unang pantig ng salitang-ugat
Isang titik lamang ang inuulit kapag ang unang pantig ay pati
nig.
Hal.
asa = aasa

10. Dalawang titik kapag ang unang pantig ay binubuo ng tatlong
titik.
Hal.
takbo = tatakbo
Kung dalawang titik ang unang pantig inuulit ang dalawang ti
tik.
Hal.
lima = lilima

11. Ganap na Pag - uulit
-kapag inuulit ang buong salitang-ugat
Hal.
araw = araw-araw
Magkahalong Di - Ganap at Ganap na Pag - uul
it
-kapag inuulit ang isang bahagi at ang kabuuan ng salita
Hal.
sa + sayaw-sayaw = sasayaw-sayaw

12. PAGTATAMBAL
-nabubuo ang ibang salita sa pagtatambal ng dalawang salit
ang-ugat. Maaaring may linker o wala ang salitang ugat.
Walang linker sa Pagtatambal
Hal.
hampas + lupa = hampaslupa
May linker sa Pagtatambal
Hal.
dalaga + ng bukid = dalagang-bukid

13. PAGBABAGONG MORPOPONEMIKO
8 URI NG MORPOPONEMIKO
1. ASIMILASYON
-pagababaging kinapapalooban ng mga panlaping
nagtatapos sa ng dahil sa inmpluwensya ng kasunod na katini
g nito.
Napapaloob dito ang tinatawag na alomorp ng morpema.
Nangangahulugan itong maaaring magbago ang anyo ng morp
ema dahil sa impluwensya ng kapaligiran.
Ang morpemang pang ay may alomorp na [pang] , [pam]
at [pan]. Ang mang ay may [mang], [mam] at [man]. Ang kasi
ng ay may [kasing], [kasim] at [kasin]. Kung nauuna sa mga s
alitang-ugat na nagsisimula sa /d,l,r,s,t/.

14. 2 Uri ng Asimilasyon
*Asimilasyong Parsyal o Di-Ganap
-asimilasyong nagaganap sa pailong na /ng/ sa pinal na
posisyon ng isang morpema. Nagiging /n/ o /m/ ang tunog n
a /ng/ dahil sa sumusunod na tunog.
Hal.
pang + sayaw = pansayaw
sing + pula = simpula

15. *Asimilasyong Ganap
-asimilaayong nagaganap matapos na maging n at m
ang ng dahil sa pakikibagay sa sumusunod na titik. Nawawala
ang unang titik ng salitang-ugat na nagsisimula sa /d,l,r,s,t,b
,p/.
Hal.
mang + tahi > mantahi > manahi
pang + bato > pambato > pamato

16. 2. PAGLALAPI NG /-an/ o /-in/
-nangangahukugan ito ng paglalaping /-in/ at /-an/ na
nagiging /hin/ at /han/ batay sa salitang-ugat na hinuhulapi
an.
Hal.
Salitang-ugat na nagtatapos patinig
takbo /takboh/ + /-in/ > /takbuhin/ > takbuhin
Salitang-ugat na nagtatapos sa impit/glotal
basa /basa?/ > /basa?/ + /-in/ > /basa?in/ > basain

17. 3. PAGPAPALIT NG TITIK
Pagpapalit ng /d/ at /r/ - ito ang pagpapalit ng /r/
sa /d/ kapag ang salitang-ugat na nagsisimula sa /d/ ay inuu
nlapian at kapag nagtatapos sa /d/ ay hinuhulapian.
Hal.
ma + dunong = marunong
lakad + -an = lakaran

18. Pagpapalit ng /h/ at /n/ - nagkakaroon ng palitan ng /h/ at
/n/ sa ilang pagkakataon tulad ng:
Hal.
tawa + an > /tawah/ + /an/ > /tawa.nan/ > tawanan
Pagpapalit ng /k/ at /g/ - nagkakaroon ng palitan sa ilang pa
gkakataon
Hal.
halik + an > halikan > hagkan

19. Pagpapalit ng /e/ at /i/ - nagpapalit ang e at i kapag inuulit
ang pantig na may /e/ sa pakikibagay. Nagiging i ang titik na
e at nagkakaroon ng linker.
Hal.
Babae + -ng + babae = babaing-babae
Pagpapalit ng /o/ at /u/ - nagpapalit ang o at u kapag nauuli
t ang oantig na may /o/ sa pakikibagay. Nagigung /u/ ang na
unang titik na /o/ at nagkakaroon ng linker.
Hal.
puno + -ng + puno = punung-puno

20. 4. METATESIS
-ito ay ang paglilipat ng ponema. Kapag ang salitang-
ugat ay nagsisimula sa /l/ o /y/ ay ginigitlapian ng -in. Nagk
akalapit ang posisyon ng /i/ at /n/ kaya nagiging /ni/.
Hal.
-in + luto = niluto (hindi linuto)

21. 5. PAGKAKALTASNG PONEMA
-ito ay ang pagkawala ng isang ponema sa gutna o
hulihan ng salita.
Hal.
Sa unahan
ipaki+ abot > ipakiabot >pakiabot
Sa gitna
bukas + an > bukasan > buksan
Sa hulihan
tingin + an > tinginan > tingnan > tingni

22. 6. PAGSUSUDLONG O PAGDARAGDAG
-ito ay ang pagdaragdag ng isa pang hulapi gayong
mayroon ng hulaping inilagay sa isang salitang-ugat. Ang idin
adagdag na hulapi ay ang dalawa ring uri ng hulaping -in at -
an.
Hal.
/totooh/ + /-an/ > totoohan > totohan
totohan + /an/ > totohanan

23. 7. PAG - IISA NG DALAWANG SALITA O PAG -
AANGKOP
- ito ay ang pagsasama ng dalawang salita at nagpapa
hayag ng kabuuang diwa ng dalawang salita.
Hal.
tingnan + mo = tamo

24. 8. PAGLILIPAT - DIIN
- ito ay ang pagbabago ng diin kapag hinuhulapian.
Maaaring malipat ang diin sa huli o sa penultima ang diin.
Hal.
/ta.pos/ + /-in/ > /tapu.sin/ > tapusin
Maaaring maiba ang kahulugan ng salita dahil sa pagba
bago ng diin.
Hal.
/magna.na.kaw/ - kukuha ng bagay na di kanya
/magnana.kaw/ - kawatan