Διερευνητική Διδασκαλία καιΜάθηση στις Θετικές Επιστήμες με τη χρήση τεχνολογικών εργαλείων Βασίλης Κόμης , Αναπληρωτής Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Εργαστήριο Διδακτικής Θετικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Πανεπιστήμιο Πατρών [email_address] http://www.ecedu.upatras.gr/komis/ http:// www.ecedu.upatras.gr/ icte /
2.
Στόχος της παρουσίασης Η θέση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην προσχολική ηλικία ως εργαλείων διερευνητικής διδασκαλίας και μάθησης Βασικά λογισμικά διερευνητικής μάθησης για τις φυσικές επιστήμες, τη μελέτη περιβάλλοντος και τα μαθηματικά Για παιδιά ηλικίας προσχολικής ηλικίας Fibonacci Project
3.
Το “Σχολείο ” του “ Μέλλοντος ” Fibonacci Project Νέα «Υπηρεσία» εκπαίδευσης; Τεχνολογική καινοτομία; Αλλαγές στις διαδικασίες της μάθησης; Παιδαγωγική καινοτομία; Έμφαση στον εξοπλισμό ; Έμφαση στο ψηφιακό περιεχόμενο ; Έμφαση στις διδακτικές και μαθησιακές πρακτικές ;
4.
Για το νηπιαγωγείο:βασικό ερώτημα Έχουν θέση οι υπολογιστές στην προσχολική ηλικία; Εάν ναι, Πώς τεκμηριώνεται ψυχοπαιδαγωγικά; Ποιες είναι οι δυνατές εφαρμογές των ΤΠΕ; Πώς μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα σπουδών; Κάτω από ποιες προϋποθέσεις μπορούν να προσφέρουν κάτι ποιοτικά διαφορετικό στην εκπαίδευση και την αγωγή των μικρών παιδιών; Fibonacci Project Υπολογιστές στην Προσχολική Ηλικία
5.
Τι ξέρουμε απότην έρευνα Τρία θεμελιώδη ευρήματα: Οι υπολογιστές παρέχουν εκπαιδευτικά περιβάλλοντα στα οποία οι μαθητές μπορούν να μαθαίνουν μέσα από την πράξη Οι υπολογιστές προσφέρουν κίνητρα μάθησης Οι υπολογιστές βοηθούν τους μαθητές να αντιλαμβάνονται δύσκολες ως προς την κατανόηση έννοιες Στο πλαίσιο αυτό φαίνεται ότι οι ΤΠΕ αποκτούν σταδιακά θέση στο Νηπιαγωγείο Fibonacci Project
6.
Το τεχνολογικό τοπίοσήμερα και αύριο … Fibonacci Project Με ποικίλα εργαλεία Εντός σχολείου Εκτός σχολείου Με το δάσκαλο Δουλεύοντας με άλλους Χρησιμοποιώντας καινοτόμα λογισμικά
7.
Το εκπαιδευτικό τοπίοσήμερα και αύριο … Fibonacci Project Εκθετική διδασκαλία Υποστήριξη Συνεργασία με ομότιμους Πειραματική προσέγγιση Παιγνίδι Συνεργασία με μεγαλύτερους Ατομική εργασία
8.
Οι ΤΠΕ στηνπροσχολική και την πρώτη σχολική ηλικία γνωστικό αντικείμενο (μαθαίνω για τους υπολογιστές) και μέσο ψυχαγωγίας (διασκεδάζω με τους υπολογιστές) εκπαιδευτικό μέσο (διδάσκω με τη βοήθεια υπολογιστών) για τον εκπαιδευτικό γνωστικό εργαλείο (μαθαίνω ενισχύοντας και επεκτείνοντας τις γνωστικές μου ικανότητες) για το μαθητή Μπορεί συνεπώς να υποστηρίξει διάφορες μορφές διδασκαλίας και μάθησης κατά την εκπαίδευση των μικρών παιδιών Fibonacci Project
9.
Το ΔΕΠΠΣ γιατις ΤΠΕ στην προσχολική εκπαίδευση Το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) για το Νηπιαγωγείο Σκοπός « Σκοπός της εισαγωγής της Πληροφορικής στο Νηπιαγωγείο και στο Δημοτικό Σχολείο είναι να εξοικειωθούν οι μαθητές και οι μαθήτριες με τις βασικές λειτουργίες του υπολογιστή και να έλθουν σε μια πρώτη επαφή με διάφορες χρήσεις του ως εποπτικού μέσου διδασκαλίας , ως γνωστικού - διερευνητικού εργαλείου και ως εργαλείου επικοινωνίας και αναζήτησης πληροφοριών στο πλαίσιο των καθημερινών σχολικών τους δραστηριοτήτων με τη χρήση κατάλληλου λογισμικού και ιδιαίτερα ανοικτού λογισμικού διερευνητικής μάθησης .» Fibonacci Project
10.
Οι ΤΠΕ ωςεργαλείο διερεύνησης και ανακάλυψης Βασική ιδέα : η γνώση δεν μεταδίδεται αλλά οικοδομείται από τα υποκείμενα που μαθαίνουν Ο υπολογιστής μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο διερεύνησης και ανακάλυψης Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την εξερεύνηση και την ανακάλυψη κάτι που προσφέρουν σχετικά εύκολα τα σύγχρονα υπολογιστικά περιβάλλοντα Εποικοδομιστικού τύπου τεχνολογικές εφαρμογές και λογισμικά Fibonacci Project
11.
Δραστηριότητες με ΤΠΕστην προσχολική εκπαίδευση Άξονες παιδαγωγικών δραστηριοτήτων για την προσχολική ηλικία Ο υπολογιστής ως αντικείμενο μάθησης Ο υπολογιστής ως μέσο ψυχαγωγίας Ο υπολογιστής ως εποπτικό μέσο Ο υπολογιστής ως εργαλείο οικοδόμησης γνώσεων (μέσω ανακάλυψης & διερεύνησης) Ο υπολογιστής ως εργαλείο συνεργασίας Fibonacci Project
12.
Γνωστικά αντικείμενα &ΤΠΕ Fibonacci Project Γλώσσα Μελέτη Περιβάλλοντος Πληροφορική Μαθηματικά Δημιουργία - Έκφραση
13.
Η χρήση τωνΤΠΕ στα Μαθηματικά & τη Μελέτη Περιβάλλοντος Η χρήση των ΤΠΕ – μεταξύ άλλων - μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση και στην οικοδόμηση νέων εννοιών, στην ενίσχυση της παρατηρητικότητας και της μνήμης, στην κατανόηση της σχέσης ανάμεσα σε αιτία και αποτέλεσμα, στην ανάπτυξη της συμβολικής σκέψης, στη συσχέτιση ανάμεσα στο αφηρημένο και το συγκεκριμένο, στον πειραματισμό και στη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων. Fibonacci Project
14.
Μαθηματικά & ΜελέτηΠεριβάλλοντος: Κατηγορίες λογισμικού Στην περίπτωση αυτή μπορούν να χρησιμοποιηθούν λογισμικά εννοιολογικής χαρτογράφησης (concept mapping) π.χ. Kidspiration Λογισμικά οπτικοποίησης , π.χ. Google Earth Λογισμικά προσομοίωσης για δραστηριότητες στις φυσικές επιστήμες, κλπ. Ψηφιακές εγκυκλοπαίδειες με μορφή υπερμέσων Λογισμικά επίλυσης προβλημάτων ( problem solving) Λογισμικά ανάπτυξης της δημιουργικότητας Λογισμικά «κλειστού» τύπου για την ανάπτυξη συγκεκριμένων δεξιοτήτων Fibonacci Project
Έκφραση και Δημιουργία& ΤΠΕ (1) Σκόπιμη κινητική συμπεριφορά στην οποία εμπλέκεται το σώμα του νηπίου και η οποία προκαλείται, οργανώνεται και ελέγχεται από ψυχικούς μηχανισμούς Η χρήση των ΤΠΕ μπορεί να προωθήσει την ανάπτυξη των λεπτών χειρισμών (λεπτή κινητικότητα), το συντονισμό χεριού και ματιού, την οικοδόμηση χωρικών σχέσεων και τον προσανατολισμό στο χώρο. Fibonacci Project
23.
Έκφραση και Δημιουργία& ΤΠΕ (2) Όλες οι δραστηριότητες που απαιτούν χρήση ποντικιού (π.χ. λογισμικό για ζωγραφική) ή χειριστηρίου ( joystick ) για παιγνίδια, βοηθούν στην ανάπτυξη της λεπτής κινητικότητας καθώς και στο συντονισμό χεριού και ματιού Από έρευνες φαίνεται ότι παιδιά ακόμα και δύο ετών μπορούν να χρησιμοποιήσουν το πληκτρολόγιο (ένα πλήκτρο τη φορά) με κατάλληλη καθοδήγηση και υποστήριξη από τον ενήλικα. Fibonacci Project
24.
Έκφραση και Δημιουργία& ΤΠΕ (3) Η αφύπνιση και η καλλιέργεια της δημιουργικότητας και της αισθητικής ευαισθησίας των νηπίων και στοχεύει στην πλήρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του Οι ΤΠΕ μπορούν να συμβάλλουν στην εξοικείωση των νηπίων με τις δυνατότητες και τους τρόπους χρήσης διαφόρων εργαλείων του εκάστοτε προγράμματος και στην ελεύθερη έκφραση, δίνοντας τη χαρά της προσωπικής δημιουργίας. Επιπλέον, μπορούν να συντελέσουν στη γνωριμία με τα είδη των λογοτεχνικών κειμένων, στη δημιουργία πρωτότυπων ιστοριών και στην επαφή των νηπίων με ελληνικά και ξένα έργα τέχνης. Fibonacci Project
25.
Έκφραση και Δημιουργία – Κατασκευές Η χρήση εφαρμογών ρομποτικής (όπως τα συστήματα τύπου Logo – Lego ή η χελώνα εδάφους της Logo ) μπορούν να βοηθήσουν στην οικοδόμηση των εννοιών του χώρου (μπροστά – πίσω, δεξιά – αριστερά, κλπ.). Fibonacci Project
26.
Έκφραση και ΔημιουργίαΠαραδείγματα Εφαρμογών Λογισμικά για δραστηριότητες ζωγραφικής και ανάπτυξη δημιουργικότητας Παραδείγματα λογισμικών ζωγραφικής Drawing for Children ( http://www.cs.uu.nl/people/markov/kids/draw.html ) Μαγική Δημιουργία ( Magic Artist ) ( www . disney . com ) KidPad ( http://www.cs.umd.edu/hcil/kiddesign/kidpad.shtml ) KidPix ( www.kidpix.com ) Tuxpaint Ψηφιακές εγκυκλοπαίδειες: αναζήτηση πληροφοριών Fibonacci Project
27.
Διαθεματικές δραστηριότητες ΟιΤΠΕ μπορούν να αξιοποιηθούν σε μια σειρά από διαθεματικές δραστηριότητες που αφορούν τη Διαπολιτισμική εκπαίδευση, την Επίλυση Προβλήματος, Την Περιβαλλοντική εκπαίδευση. Fibonacci Project
28.
Εκπαιδευτικά παιγνίδια Υπάρχουνχιλιάδες ηλεκτρονικά παιγνίδια Μια ενδιαφέρουσα κατηγορία αφορά στα εκπαιδευτικά παιγνίδια ( edutainment ) Incredible Machine Toons Zoombinis Fibonacci Project
Editor's Notes
#4 Είναι άρρητη πλέον παραδοχή ότι το μελλοντικό σχολείο θα αλλάξει με τη χρήση των τεχνολογιών. Στην άποψη αυτή συγκλίνουν οι θέσεις όλων αυτών που σχεδιάζουν εκπαιδευτικές πολιτικές, ακόμα κι αν ξεκινούν από διαφορετικές εντελώς παιδαγωγικές αφετηρίες ή ιδεολογικές παραδοχές. Πως όμως μπορούν οι τεχνολογίες να επηρεάσουν το λεγόμενο ««Σχολείο» του «Μέλλοντος»»; (τα πολλαπλά εισαγωγικά δεν συνιστούν λάθος πληκτρολόγησης) Μπορούμε εντέλει να προβλέψουμε πως θα είναι το σχολείο αυτό με τις ΤΠΕ; Οι αλλαγές που πιστεύουμε ότι θα έρθουν στο σχολείο τα επόμενα χρόνια με τις ΤΠΕ είναι ιδεολόγημα ή αδήριτη ανάγκη; Για κάποιους οι ΤΠΕ αποτελούν μια νέα, κατά κανόνα εξατομικευμένη υπηρεσία εκπαίδευσης για κάποιους άλλους οι ΤΠΕ μπορούν να γίνουν καταλύτης στην προσπάθεια για αλλαγές στις διαδικασίες της μάθησης και της διδασκαλίας . Η έμφαση τελικά θα δοθεί στη σαφή πλέον τεχνολογική καινοτομία ή στην εν δυνάμει παιδαγωγική καινοτομία των τεχνολογιών; Θα προσανατολιστούμε προς τη δημιουργία νέου ψηφιακού περιεχομένου ή προς την αλλαγή των διδακτικών και των μαθησιακών πρακτικών;
#7 Είναι φανερό ότι το τεχνολογικό τοπίο στις μέρες μας παρέχει πολλαπλά πλαίσια χρήσης της τεχνολογίας Τόσο εντός όσο και εκτός σχολείου, σε συνεργασία με τον δάσκαλο, δουλεύοντας με άλλους μαθητές, χρησιμοποιώντας καινοτόμα εκπαιδευτικά λογισμικά καθώς και ποικίλα πλέον τεχνολογικά εργαλεία και εφαρμογές
#8 Από το σώμα γνώσης που διαθέτουμε σήμερα τεκμαίρεται ότι οι ΤΠΕ μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διάφορες πτυχές της σχολικής ζωής Μάλιστα, οι ΤΠΕ έχουν πάρει θέση στο σχολείο σε διάφορους τομείς της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Παράλληλα, οι έρευνες στη Διδακτική των Επιστημών καταδεικνύουν πλέον τις θετικές επιπτώσεις της χρήσης των υπολογιστικών περιβαλλόντων σε πολλαπλές πτυχές της διδακτικής πράξης. Στο πλαίσιο αυτό διαμορφώνεται ένα ερευνητικό τοπίο που συνηγορεί στην χρήση των ΤΠΕ στη διδασκαλία και τη μάθηση. Οι ΤΠΕ βελτιώνουν την εκθετική διδασκαλία, υποστηρίζουν την ατομική εργασία, ενισχύουν την πειραματική προσέγγιση, ευνοούν τη συνεργασία με τους ομότιμους ή τους μεγαλύτερους, συνιστούν κατάλληλο πλαίσιο για παιγνίδι και μάθηση ήδη από τις πολύ μικρές ηλικίες. Εντούτοις, στον τομέα που άπτεται της γνωστικής ανάπτυξης των παιδιών, και παρότι τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ιδιαιτέρως ενθαρρυντικά, οι επιδράσεις που έχουν ασκήσει οι ΤΠΕ σε ευρεία κλίμακα μοιάζουν να είναι αμελητέες.