SlideShare a Scribd company logo
1 of 61
Download to read offline
PAMBUNGAD NA PANALANGIN
ENERGIZER
AGADOO DANCE
FOOD FOR THOUGHT
Ang Panitikan ng ating
mga Katutubong Pilipino
bago dumating ang mga
dayuhan
Ang panitikan ay kapatid na babae ng kasaysayan.
Ang panitikan, tulad ng kasaysayan, ay nagtataglay ng
mga ulat ukol sa mga naganap sa isang lahi at mga
naisip na dakila at marangal ng lahing ito. Samantalang
ang kasaysayan ay tukuyan at naglalarawan ng hubad
na katotohanan, ang panitikan ay nagagayakan ng
magagarang damit ng pagpapahayag at nakukulayan ng
malikhaing guni-guni ng mga akda. Wika nga ni Long,
ang panitikan ay “mga naisulat na tala ng
pinakamabuting kaisipan at damdamin ng tao.”
Ayon kay Dr. Jose Villa Panganiban
ANG PANITIKAN
ay ang magandang pag-aaral na
pansemantika ng salitang
panitikan. Ang salitang
panitikan aniya, ay binubuo ng
pang– na unlapi, ng salitang ugat
at ng –an na hulapi. Nagiging
ang pang- kung inuunlapi sa
salitang nagsisimula sa mga titik
t, d, l, r, at s, karaniwang ding
SARILING PANITIKAN BAGO
DUMATING ANG MGA KASTILA
Ang ating mga ninuno ay may sarili ng panitikan bago pa man
dumating sina Magallanes sa Pilipinas. Nagtataglay ang panitikang
ito ng kasaysayan ng ating lahi – mga kuwentong bayan, alamat,
epiko, kantahing bayan, karunungang-bayan: salawikan, kasabihan,
bugtong, palaisipan, at iba pa.
ANG PANITIKANG PILIPINO:
Ang panitikang Pilipino ay katulad din ng
panitikan ng alinmang bansa sa daigdig na
sumasaklaw sa pasalita o pasulat na nagpapahayag
ng mga damdaming ukol sa mga gawi at
kaugaliang panlipunan, paraan ng pamumuhay,
kaisipang pampulitika, at mga kapaniwalaang
panrelihiyon, ang kanilang mga adhikain, ang
kanilang mga pangarap– mula pa sa
bukangliwayway ng kanilang mga kabihasnan
hanggang sa kasalukuyan.
DALAWANG URI NG PANITIKAN
Nasusulat
Pagsasaling-bibig
PAGSASALING-DILA
NASUSULAT
Pagsunog sa ating matatandang
panitikan sa Pilipinas
Nguni’t ang di nasunog ay ang mga
kantahing bayan, mga bugtong, mga
salawikain, at kasabihan, at iba pa,
sapagkat ang mga ito’y nagpasalin-
salin sa bibig ng mga tao.
MGA UNANG TAO SA PILIPINAS
ANG MGA ITA
Ang mga negtritong kilala sa
tawag na ita, ayta, o agtas ay
siyang mga unang nanirahan sa
ating mga pulo. Sila ay abalang
lagi sa paghahanap ng
iakabubuhay sa tulong ng pana at
buslo. Palipat-lipat sila ng tirahan
kaya’t di sila nagkapanahon sa
sining nang lampas sa mga bulong
at kasabihan.
ANG MGA INDONES
Nakarating sa Pilipinas may 8,000 taon
na. Nang sumapit sila rito’y may
malalaking pangangatawan, maitim na
balat, makapal na labi, malaking ilong at
pangahan. May kabihasnan silang higit sa
mga Negrito. -may pamahalaan -
Nagsusuot ng damit -nagluluto ng
pagkain -nagsasaing sa tukil -marunong
magpanginas ng apoy. Mayroon silang
alamat at mga epiko, mga pamahiin at
mga bulong na pangmahiya.
ANG MGA Intsik na manggugusi
Tinawag na mga “mangugusi” ang mga
intsik na lahing Hakka na nagbuhat sa
Fukien (Tsina) sapagka’t kanilang
inilagay sa gusi ang bangkay ng isang
magulang o nunong namatay at
ibinabaon doon din sa kanilang
kalooban. Ang salita nating “gusi” ay
galing sa kanila. Sumapit sila rito mula
noong 300 hanggang 800 A.D.
Nanirahan sila sa pulo ng Batangas at
Babuyanes, sa hilagang tabing-dagat ng
luson, sa Tayabas, Sorsogon, Silangang
ANG MGA BUMBAY
Ay nakarating sa Pilipinas noong
ika-12 dantaon. Ang unang sapit ng
mga Bumbay ay nanggaling sa
Borneo at sila’y nagdala ng
pananampalatayang Budismo, Epiko
at Mahika. Ang Ikalawang sapit ay
nanggaling sa Java at Borneo din
noong ika-13 na siglo, nagdala sila ng
pananampalatayang Bramanistiko at
panitikang epiko, awiting bayan at
liriko. Marami ding mga salitang
ANG MGA arabe at persyano
Dumating ang mga Arabe sa
Pilipinas noong 890 A.D. hanggang
ika- 12 siglo, ngunit ang nagdala ng
pananampalatayang Muslim ay ang
tinatawang na “Hadramaut Sayyid”
mga misyonerong Arabe na
nanggaling sa Malaysia at dumating
sa Pilipinas noong ika 16-siglo.
Kasama nila ang maraming
mangangalakal na Arabe at
Persiyano, sila’y nanirahan sa
ANG MGA malay
Tatlong pangkat ng mga Malay ang nakarating sa
Pilipinas
1. (kumulang humigit sa 200 taon bago namatay si
Kristo at 100 taon pagkamatay ni Kristo.) Ang mga
Malay na ito’y nagdala ng kanilang pananampalatayang
pagano at mga awiting pangrelihiyon. Sila’y nangagtira
sa kabundukan ng Luzon at sila ang mga ninuno ng mga
Igorot, Bontok atTinguianes.
2. (200 hanggang 1300 taon pagkamatay ni Kristo.) mga
ninuno ng mga Tagalog, Bisaya, Ilokano at mga iba pa.
Sila’y may dalang wika, alpabeto (alibata), awiting
bayan, kuwentong bayan, mga alamat at mga
karunungang bayan. Ang mga ito bagama’t mga tubong
Malaysia ay kung saan-saan nanggaling na mga kalapit
bansa gaya ng Borneo, Malacca at Indonesya at
pagdating sa Pilipinas ay kumalat sila sa iba’t ibang
GALING SA TATLONG URING ITO ANG MGA
MALAY ANG ATING MGA PANITIKAN BAGO
DUMATING ANG MGA KASTILA
ANG MGA malay
Ang mga alamat ng Kombodya (Indo-
Tsina) ay may mga katangiang
matatagpuan sa matandang tradisyon
at talaalamatan ng Palawan at
Mindoro at sa mga ilang pulo sa Sula.
May mga alamat sa Sulu na
bumabanggit sa bayaning Orang-
Dampuan, bayaning Siamese noong
uanag panahon. Katulad ng mga
silabaryo sa peninsula ng Indo-Tsina
ang matandang alpabeto ng mga taga-
ANG MGA madyapahit
Ang Imperyo ng Madjapahit na ang
pinaka sentro ay Java sa Indonesya ay
naging napakamakapangyarihan at
maraming mga kalapit bansa ang
nasakop. Kabilang dito ay Indo-Tsina,
Cambodia, Siam, Anam, Tonkin at
Pilipinas. Kaya’t ang Pilipinas ay
nagkaroon ng impluwensiya ng mga
bansang nabanggit lalo na sa panitikan.
Ang mga kuwentong bayan ng Cebu,
Panay, Negros at Palawan ay katulad ng
ANG MGA intsik
Ang mga Intsik ay nakarating sa
Pilipinas sa pagitan ng ikatlo hanggang
ikawalong siglo. Ang mga Intsik ay
nagdala ng kanilang wika- kaya’t
mahigit sa 600 salitang Intsik ay bahagi
na ng wikang Pilipino. Ang mga salitang
gusi, susi, mangkok, talyasi, kawali,
kawa, bakya, tingi, Ingkong, Impo,
bayaw, inso, kuya, diko, sangko at mga
iba pa ay nanggaling sa Intsik. Ang ilang
kaugaliang sosyal ay galing din sa
ANG MGA malacca
Sinakop ng kahariang Malacca,
na mula sa Borneo, ang mga pulo
sa timog natin hanggang Luson sa
palibot ng mga dagatna tulad ng
Lanaw, Bumbon, (Taal) at Bai
(Laguna). Nagpalagap ng
Mahometanismo ang pinuno ng
kahariang ito. Karaniwan nang
bigkasin ng mga taga-Batanggas
ANG
MATATANDANG
PANITIKAN NG
MGA PILIPINO
Kuwentong-bayan
Mayaman ang ating mga ninuno sa mga kuwentong bayi ng
binubuo ng mga kuwento sa buhay. Ang kuwentong pinagmulan
ng mga lahi, kauna-unahang lalaki at babae sa daigdig, ang kuwento
tungkol sa buwan at sa araw at iba pa ay nagpasalin-salin sa bibig ng
mga tao. Hindi pinagsasawaan ang mga kuwentong-baying pamana
sa atin ng ating mga ninuno.
1. Ang Pinagmulan ng Lahi (Bisaya)
2. Si Malakas at si Maganda (Tagalog)
3. Naging Sultan si Pilandok (Maranaw)
4. Ang Batik ng Buwan (Bisya)
Epiko
Kung nais nating mabakas ang kasaysayan may kaugnayan sa
kalinangan ng ating lahi at nais nating matagpuang muli ang ating mga
sarili ay napapanahon na upang pagbalikan ang ating mga epiko.
May mga ilang siglo bago dumating ang mga Kstila sa Pilipinas ay may
marami nang kalipunan ng panulat ang mga Pilipino. Ayon kay Padre
Chirino, isang manananaysay na Heswita, ang lahat ng tag-islang Pilipinas
ay mahilig sa pagbabasa at pagsulat maging babae o lalaki.
Mga Epiko ng mga Ipugaw:
a. Ang “Hudhud”
b. Ang “Alim”
Ang “Daragan” ng mga Muslim:
a. Ang “Darangan”
b. “Illad at Odyssey”
k. Ang “Bantugan”
d.Ang “Daramoke-a-Babay”
e. Ang “Indarapatra at Sulayman”
g. Ang “Bidasari”
Mga Epikong Bisaya:
a. Ang “Maragtas”
b. Ang “Haraya”
k. Ang “Lagda”
d. Ang “Hinilawod”
e. Ang “Hari sa Bukid”
Ang Epiko ng mga Tagalog:
a. Ang “Kumintang”
b. Ang “Mandukit at Dikyaw”
Ang Epiko ng mga Bikol:
a. Ang “Ibalon”
Ang Epiko ng mga Iloko:
a. Ang “Biag ni Lam-ang”
Ang iba pang Epikong Pilipino:
a. Ang “ Dagoy” at “Sudsud” (Tagbanwa)
b. Ang “Parang Sabir” (Sulu)
k. Ang “Kabunian” (Bagobo)
d. Ang “Kabunyian” at ang “Bedian” (Ibaloy)
e. Ang “Ulagingan” at “Selch” (Manobo)
Alamat
Ang ating kalinangan at kabihasnan ay malinaw na nasasalamin sa
mga alamat. Karamihan sa mga alamat ay hindi nasusulat at kung
nasusulat ma’y nito na lamang mga huling panahon. Ang mga ito’y
nagpasalin-salin lamang sa bibig ng mga magulang at mga anak, ng
mga nuno at mga apo. Ang isang alamat, sa bawat pagkakasalin sa
bawa’t bibig na pagdaanan ay nagkakaroon ng kaunting pagbabago
subalit karaniwang nagdaragdag ng kariktan at kagandahan sa salaysay
subalit naroon din ang diwa at kasaysayan ng alamat.
Ang kapaligirang nag-aangkin ng alamat ay maliwanag na
nababakas sa hibla ng mga pangyayari hindi lamang sa ngalan
ng mga pook at mga tauhan kundi sa mga tagpo na napapaloob
sa alamat. Dahil diya’y parang nagkaroon ng tatak ang bawa’t
alamat bagay na ipinakikilala ng pinagmulan o pinanggalingan.
Ang uring ito ng matandang panitikan ay oamanang
pangkalinangang hindi maililibing ng panahon kalian man.
Ang Alamat sa Pampanga:
a. Bakit Maliwanag ang Araw kaysa sa Buwan
Ang Alamat sa Bikol:
a. Alamat ng Bulkang Mayon
Ang Alamat sa Bisaya:
a. Alamat ng Bundok Kanlaon
Mga Lumang Tula
Mababakas sa mga unang kantahing-bayan ang
ating kalinangan at kabihasnan. Sa mga damdamin
at diwang nakapaloob sa mga ito ay maaaninag natin
ang mga gawi at kaugalian ng ating mga ninuno.
May iba’t ibang uri tayo ng kantahing bayan.
Ang mga Unang Kantahing Bayan:
a. Ang “Oyayi” o “Paghele”
b. “Sa Kabukiran”
k. Ang “Soliranin”
d. Ang “Talindaw”
e. Ang “Maluway”
g. Ang “Kumintang” o “Tagumpay”
h. Ang “Kundiman”
g. Ang “Dalit”
Karunungang Bayan
Kasama sa kabang-yaman ng karunungan
bayan ng ating matatanda bago dumating
ang mga Kastila ay ang alawikain,
sawikain, bugtong, palaisipan, at
kasabihan.
1. Ang mga Salawikain o Sawikain: Ayon kay Lope K. Santos ang salawikain
ay isa sa mga karunungang napag-aralan ng tao hindi sa mga kasulatan at
aklat na limbag kundi sa mga aklat ng karanasang nababasa sa bibig ng
matatanda. Ito ang salitang nakaugalian na at lalong angkop na namang
ipamagat sa mga kasabihang man-manahang hiyas ng wika, simula’t batas ng
mga kaugalian, at patnubay ng kabutihang asal, na pasalin-salin sa bibig ng
madla. Karaniwang patalinghaga ang salawikain at sa talinghaga kung
iisiping mabuti ay ay may ibig sabihin o kahulugang nakatago. Ang
salawikain ay karaniwang nasusulat nang may sukat at tugma kaya masarap
pakinggan.
Ang mga ito ay bukal na mapagkukunan ng magagandang aral sa buhay.
Halimbawa:
1. Pag ang tubig ay magalaw ang ilog ay
mababaw.
2. ang magtanim ng hangin bagyo ang
aanihin.
3. Mahirap nang mauna ang damo kaysa
palay.
4. Ano’t magpapayong ka pa kung ang
ula’y nakaraan na?
2. Ang Bugtong: Ang bugtong, pahulaan, o patuturan ay
isang pangungusap o tanong na may doble o nakatagong kahulugan na nilulutas
bilang isang palaisipan (tinatawag ding palaisipanang bugtong).[1] May dalawang
uri ang bugtong: mga talinghaga o enigma, bagaman tinatawag ding enigma ang
bugtong, mga suliraning ipinapahayag sa isang metapora o ma-
alegoryang wika na nangangailangan ng katalinuhan at maingat na pagninilay-
nilay para sa kalutasan, at mga palaisipan (o konumdrum), mga tanong na
umaasa sa dulot ng patudyong gamit sa tanong o sa sagot.
Sa panitikang Pilipino, nilalarawan nito ang pag-uugali, kaisipan, pang-araw-araw
na buhay at katutubong paligid ng mga Pilipino. Bilang isang maikling tula,
madalas itong nagiging isang palaisipan sa tuwing naglalaro ang mga bata.
.
1. Sa araw ay bubong, sa gabi ay dahon: banig
2. Maikling landasin, di maubos lakarin: Anino
3. Kung kalian mo pinatay, saka pa humaba ang buhay: kandila
4. Isang butil ng palay, sakot ang buong buhay: Ilaw
5. Nakayuko ang reyna, di nalaglag ang korona: bayabas
6. Isang Prinsesa nakaupo sa tasa: kasoy
7. Heto si kaka, buka-bukaka: gunting
8. Dalawang batong itim, malayo ang nararating: mata
9. Isa ang pasukan, tatlo ang labasan: kamiseta
10. Buto’t balat lumilipad: saranggola
2. Ang Palaisipan: Ang palaisipan ay isang suliranin o uri
ng bugtong (enigma) na sinusubok ang katalinuhan ng
lumulutas nito. Sa karaniwang palaisipan, inaasahan na lutasin
ang palaisipan sa pamamagitan ng pagsama-sama ng mga piraso
sa isang lohikal na paraan para mabuo ang solusyon.
Kadalasang nililikha ang mga palaisipan bilang isang uri
ng libangan, ngunit maaari rin namang magmula ito sa
seryosong matematikal at lohistikal na suliranin — sa mga
ganitong kaso, ang kanilang matagumpay na pagkalutas ay isang
mahalagang ambag sa pagsaliksik sa matematika
a. Sa paglakad ng isang mangangaso sa kagubatan ay nakakita
siya ng isang puno ng bayabas na hitik na hitik sa bunga. Nais
niyang kumuha ng bunga nito ngunit ang punoay binabantayan
ng matapang na at mabangis na matsing.
Tanong: Paano nakakuha ng bayabas ang mangangaso na hindi
siya sinaktan ng mga matsing?
Sagot: Pinagalit niya ang matsing at dahil sa walang maibalibag
sa kanya. Ito’y nagsipitas ng mga bayabas at siyang inihagis sa
kanya. Salu siya ng salo sa bawa’t bayabas at ang mga ito’y
naging kanyang lahat.
2. Ang mga Panunudyo: Patula ang pagkakabuo ng mga
panudyo. Ito ay mga bigkasin maging ang mga bata at
matatanda. Narito ang mga halimbawa ng mga panudyo o
pamangalan:
a. Pedro Penduko b. Bata, batuta
Matakaw ng tuyo nagsuot sa lungga
Nang ayaw maligo hinabol ng palaka
kinuskos ng gugo.
a. Bata batuta b. Tawa ng tawa
panu ka ginaw? Ibig mag-asawa.
k. May dumi sa ulo d. Isa, dalawa, tatlo
ikakasal sa linggo ang tatay mong
kalbo.
e. Tiririt ng ibon
tiririt ng maya
kaya lingon ng lingon
2. Ang Tugmang Walang Diwa: Ito’y mga patulang may tugma ngunit
walang diwa at ang nagbibigay halaga rito ay ang nakatutuwang tunog na
napaglalaruan ng dila o ng kapilyuhan at paglalaro sa salita.
1. Hala, ulan, pantay kawayan
Hala takbo, bayo, pantay kabayo!
2. Kililing, kililing, kililing
namatay si Tandang Gusting
saan ililibing
sa puno ng saging
3. Ako’y nakahiga sa kamang malambot,
ako ay kinagat ng isa pong surot
ako ay nabigla at tuloy nautot
kaawa-awang surot, namatay sa angot.
2. Ang mga Kasabihan: Ang mga kasabihan ay naiiba sa
salawikain sa dahilang ito’y hindi gumagamit ng mga
talinhaga. Payak ang kahulugan. Ang kilos, ugali, at gawi ng
isang tao ay masasalamin sa mga kasabi9han. Naisalin sa
atin ng ating mga ninuno ang mga kasabihang sumusunod:
1. Utos na sa pusa, utos pa sa daga
2. Malakas ang loob, mahina ang tuhod.
3. Tulak ng bibig, kabig ng dibdib.
4. Kasama sa gayak, di kasama sa lakad
5. Ubus-ubos biyaya, bukas nakatunganga.
2. Ang mga Unang Tula: kabilang sa mga unang tula ang mga
nabanggit nang salawikain, bugtong, at kasabihan. May mga
palaisipan ding nasusulat na patula. Ang mga kantahing
bayan ay pawing patula. Tayong mga Pilipino ay ipinaghele sa
tula ng mga ninuno. Maaaninag natin sa mga halimbawa na
mayaman sa damdamin pilosopiya at haraya ang mga ito. Ang
mga unang tulang nabanggit ay dating sa wikang Arabe o
Malay subali’t napasalin sa iba’t ibang wika ng mga pulo sa
pag-uulit-sabi ng mga Matatanda sa kanilang mga Inaanak.
2. Ang mga Unang Dula: Nang dunamting ang mga Kstila sa
Pilipinas, inabutan na nilang ang mga Pilipino ay may sariling
dula. Ito’t itinatanghal sa liwasang bayan o sa malawak na
looban. Sa isang damuhan sa tahanan ng maharlika, kung
minsa’y sa tabing ilog o dagat ay sa katutubong temple o
dalanginan. Ang karaniwang pinapaksa nila ng dula ay ukol
sa pag-ibig, sa pakikidigma, sa alamat, ukol sa mga anito, o
Diyos nial, parangal sa mga ala-ala ng mga yumao at sa
pagbubunyi sa mandirigmang nagtagumpay sa labanan.
Mga Uri ng Matatandang Dula:
1. Ang “Wayang Orang” (Bisaya)
2. Ang “Embayoka” at “Sayatan”
(Muslim)
3. Ang mga “Bulong”
VIDEO PANITIKAN
WAKAS

More Related Content

What's hot

Panitikan sa panahon ng kastila
Panitikan sa panahon ng kastilaPanitikan sa panahon ng kastila
Panitikan sa panahon ng kastilaNikko Mamalateo
 
Maikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Maikling Kasaysayan ng Panitikang PilipinoMaikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Maikling Kasaysayan ng Panitikang PilipinoMarlene Panaglima
 
Panitikan sa panahon ng kalayaan
Panitikan sa panahon ng kalayaanPanitikan sa panahon ng kalayaan
Panitikan sa panahon ng kalayaancharlhen1017
 
Anyo at Uri ng Panitikan
Anyo at Uri ng PanitikanAnyo at Uri ng Panitikan
Anyo at Uri ng Panitikancieeeee
 
Ang Ating Panitikang Filipino
Ang Ating Panitikang FilipinoAng Ating Panitikang Filipino
Ang Ating Panitikang FilipinoMark Arce
 
Pamana ng mga kastila sa mga pilipino
Pamana ng mga kastila sa mga pilipinoPamana ng mga kastila sa mga pilipino
Pamana ng mga kastila sa mga pilipinoJared Ram Juezan
 
Kilusang propaganda
Kilusang propagandaKilusang propaganda
Kilusang propagandaJay R Lazo
 
Ang panitikan sa panahon ng liberasyon
Ang panitikan sa panahon ng liberasyonAng panitikan sa panahon ng liberasyon
Ang panitikan sa panahon ng liberasyonMarlene Forteza
 
Kahulugan at Kahalagahan ng Panunuring Pampanitikan ; Katangian ng isang Mahu...
Kahulugan at Kahalagahan ng Panunuring Pampanitikan ; Katangian ng isang Mahu...Kahulugan at Kahalagahan ng Panunuring Pampanitikan ; Katangian ng isang Mahu...
Kahulugan at Kahalagahan ng Panunuring Pampanitikan ; Katangian ng isang Mahu...Karen Fajardo
 
Mga dakilang manunulat at ang pamagat ng kanilang akda
Mga dakilang manunulat at ang pamagat ng kanilang akdaMga dakilang manunulat at ang pamagat ng kanilang akda
Mga dakilang manunulat at ang pamagat ng kanilang akdaRosalie Orito
 
panitikan sa panahon ng propaganda
panitikan sa panahon ng propagandapanitikan sa panahon ng propaganda
panitikan sa panahon ng propagandasjbians
 
Panahon ng amerikan
Panahon ng amerikanPanahon ng amerikan
Panahon ng amerikanyahweh19
 
Pagsusuri ng akdang pampanitikan
Pagsusuri ng akdang pampanitikanPagsusuri ng akdang pampanitikan
Pagsusuri ng akdang pampanitikankim desabelle
 

What's hot (20)

Panitikan sa panahon ng kastila
Panitikan sa panahon ng kastilaPanitikan sa panahon ng kastila
Panitikan sa panahon ng kastila
 
Maikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Maikling Kasaysayan ng Panitikang PilipinoMaikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Maikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
 
Banaag at sikat
Banaag at sikatBanaag at sikat
Banaag at sikat
 
Panitikan sa panahon ng kalayaan
Panitikan sa panahon ng kalayaanPanitikan sa panahon ng kalayaan
Panitikan sa panahon ng kalayaan
 
Anyo at Uri ng Panitikan
Anyo at Uri ng PanitikanAnyo at Uri ng Panitikan
Anyo at Uri ng Panitikan
 
Kasaysayan ng ALPABETO at WIKA
Kasaysayan ng ALPABETO at WIKAKasaysayan ng ALPABETO at WIKA
Kasaysayan ng ALPABETO at WIKA
 
Panahon ng Hapon
Panahon ng HaponPanahon ng Hapon
Panahon ng Hapon
 
Ang Ating Panitikang Filipino
Ang Ating Panitikang FilipinoAng Ating Panitikang Filipino
Ang Ating Panitikang Filipino
 
Pamana ng mga kastila sa mga pilipino
Pamana ng mga kastila sa mga pilipinoPamana ng mga kastila sa mga pilipino
Pamana ng mga kastila sa mga pilipino
 
Kilusang propaganda
Kilusang propagandaKilusang propaganda
Kilusang propaganda
 
Pagbabagong Morpoponemiko
Pagbabagong MorpoponemikoPagbabagong Morpoponemiko
Pagbabagong Morpoponemiko
 
Ang panitikan sa panahon ng liberasyon
Ang panitikan sa panahon ng liberasyonAng panitikan sa panahon ng liberasyon
Ang panitikan sa panahon ng liberasyon
 
Panitikan ng Pilipinas
Panitikan ng PilipinasPanitikan ng Pilipinas
Panitikan ng Pilipinas
 
Kahulugan at Kahalagahan ng Panunuring Pampanitikan ; Katangian ng isang Mahu...
Kahulugan at Kahalagahan ng Panunuring Pampanitikan ; Katangian ng isang Mahu...Kahulugan at Kahalagahan ng Panunuring Pampanitikan ; Katangian ng isang Mahu...
Kahulugan at Kahalagahan ng Panunuring Pampanitikan ; Katangian ng isang Mahu...
 
Mga dakilang manunulat at ang pamagat ng kanilang akda
Mga dakilang manunulat at ang pamagat ng kanilang akdaMga dakilang manunulat at ang pamagat ng kanilang akda
Mga dakilang manunulat at ang pamagat ng kanilang akda
 
Panitikan sa kasalukuyan
Panitikan sa kasalukuyanPanitikan sa kasalukuyan
Panitikan sa kasalukuyan
 
Ang moro
Ang moroAng moro
Ang moro
 
panitikan sa panahon ng propaganda
panitikan sa panahon ng propagandapanitikan sa panahon ng propaganda
panitikan sa panahon ng propaganda
 
Panahon ng amerikan
Panahon ng amerikanPanahon ng amerikan
Panahon ng amerikan
 
Pagsusuri ng akdang pampanitikan
Pagsusuri ng akdang pampanitikanPagsusuri ng akdang pampanitikan
Pagsusuri ng akdang pampanitikan
 

Viewers also liked

Mga epiko sa pilipinas
Mga epiko sa pilipinasMga epiko sa pilipinas
Mga epiko sa pilipinascharissebognot
 
Panitikan ng rehiyon vi
Panitikan ng rehiyon viPanitikan ng rehiyon vi
Panitikan ng rehiyon viDha Dah
 
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...Gray01
 
Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahon
Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahonKaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahon
Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahonGilbert Joyosa
 
mga akdang pampanitikan
mga akdang pampanitikanmga akdang pampanitikan
mga akdang pampanitikantimbangangelo
 
Mga halimbawa ng katutubong panitikan
Mga halimbawa ng katutubong panitikanMga halimbawa ng katutubong panitikan
Mga halimbawa ng katutubong panitikanJohn Anthony Teodosio
 
Ang Mga Panahon ng Panitikan
Ang Mga Panahon ng PanitikanAng Mga Panahon ng Panitikan
Ang Mga Panahon ng PanitikanMckoi M
 
Uri ng panitikan
Uri ng panitikanUri ng panitikan
Uri ng panitikanSCPS
 

Viewers also liked (13)

Mga epiko sa pilipinas
Mga epiko sa pilipinasMga epiko sa pilipinas
Mga epiko sa pilipinas
 
Panitikan ng rehiyon vi
Panitikan ng rehiyon viPanitikan ng rehiyon vi
Panitikan ng rehiyon vi
 
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
 
Panitikan ng CAR
Panitikan ng CARPanitikan ng CAR
Panitikan ng CAR
 
Dula
DulaDula
Dula
 
Mga Awitang Bayan
Mga Awitang BayanMga Awitang Bayan
Mga Awitang Bayan
 
Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahon
Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahonKaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahon
Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahon
 
mga akdang pampanitikan
mga akdang pampanitikanmga akdang pampanitikan
mga akdang pampanitikan
 
Mga halimbawa ng katutubong panitikan
Mga halimbawa ng katutubong panitikanMga halimbawa ng katutubong panitikan
Mga halimbawa ng katutubong panitikan
 
Ang Mga Panahon ng Panitikan
Ang Mga Panahon ng PanitikanAng Mga Panahon ng Panitikan
Ang Mga Panahon ng Panitikan
 
Panitikang pilipino
Panitikang pilipinoPanitikang pilipino
Panitikang pilipino
 
Uri ng panitikan
Uri ng panitikanUri ng panitikan
Uri ng panitikan
 
Palaisipan
PalaisipanPalaisipan
Palaisipan
 

Similar to Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Alexis D. Trinidad

katutubongfilipinokasaysayanngpanitikanngpilipino-.pptx
katutubongfilipinokasaysayanngpanitikanngpilipino-.pptxkatutubongfilipinokasaysayanngpanitikanngpilipino-.pptx
katutubongfilipinokasaysayanngpanitikanngpilipino-.pptxMyra Lee Reyes
 
Panahon Bago Dumating Ang Kastila
Panahon Bago Dumating Ang KastilaPanahon Bago Dumating Ang Kastila
Panahon Bago Dumating Ang KastilaJered Adal
 
Panitilkan Ng pilipinas
Panitilkan Ng pilipinas Panitilkan Ng pilipinas
Panitilkan Ng pilipinas junaid mascara
 
Panitikang-Pilipino - Tulatalakay ito mga akdang pampanitikang nabuo ng ating...
Panitikang-Pilipino - Tulatalakay ito mga akdang pampanitikang nabuo ng ating...Panitikang-Pilipino - Tulatalakay ito mga akdang pampanitikang nabuo ng ating...
Panitikang-Pilipino - Tulatalakay ito mga akdang pampanitikang nabuo ng ating...GIFTQUEENSAAVEDRA
 
Kwentong_bayan_Baitang_7 ppt.pptx
Kwentong_bayan_Baitang_7 ppt.pptxKwentong_bayan_Baitang_7 ppt.pptx
Kwentong_bayan_Baitang_7 ppt.pptxLOIDAALMAZAN3
 
3rd AP-Module 6-WIKA, SISTEMA NG PAGSULAT AT EDUKASYON.pptx
3rd AP-Module 6-WIKA, SISTEMA NG PAGSULAT AT EDUKASYON.pptx3rd AP-Module 6-WIKA, SISTEMA NG PAGSULAT AT EDUKASYON.pptx
3rd AP-Module 6-WIKA, SISTEMA NG PAGSULAT AT EDUKASYON.pptxGhiePagdanganan1
 
Panahon-Katutubo-Epiko. Kabanata 2 Panahon Bago Dumating ang mga Kastila
Panahon-Katutubo-Epiko. Kabanata 2 Panahon Bago Dumating ang mga KastilaPanahon-Katutubo-Epiko. Kabanata 2 Panahon Bago Dumating ang mga Kastila
Panahon-Katutubo-Epiko. Kabanata 2 Panahon Bago Dumating ang mga KastilaGerlanBalangkitJr
 
Kasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikanKasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikanSCPS
 
Proyekto sa araling panlipunan.docx
Proyekto sa araling panlipunan.docxProyekto sa araling panlipunan.docx
Proyekto sa araling panlipunan.docxjennellemendez
 
Kaligirang pangkasaysayan ng ibong adarna 2
Kaligirang pangkasaysayan ng ibong adarna 2Kaligirang pangkasaysayan ng ibong adarna 2
Kaligirang pangkasaysayan ng ibong adarna 2Allan Ortiz
 
Mga umuunlad na Bansa
Mga umuunlad na BansaMga umuunlad na Bansa
Mga umuunlad na BansaErwin Maneje
 

Similar to Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Alexis D. Trinidad (20)

katutubongfilipinokasaysayanngpanitikanngpilipino-.pptx
katutubongfilipinokasaysayanngpanitikanngpilipino-.pptxkatutubongfilipinokasaysayanngpanitikanngpilipino-.pptx
katutubongfilipinokasaysayanngpanitikanngpilipino-.pptx
 
Panahon Bago Dumating Ang Kastila
Panahon Bago Dumating Ang KastilaPanahon Bago Dumating Ang Kastila
Panahon Bago Dumating Ang Kastila
 
ANG ALAMAT
ANG ALAMATANG ALAMAT
ANG ALAMAT
 
Panitilkan Ng pilipinas
Panitilkan Ng pilipinas Panitilkan Ng pilipinas
Panitilkan Ng pilipinas
 
Panitikang Pilipino 2.pptx
Panitikang Pilipino 2.pptxPanitikang Pilipino 2.pptx
Panitikang Pilipino 2.pptx
 
Panitikang-Pilipino - Tulatalakay ito mga akdang pampanitikang nabuo ng ating...
Panitikang-Pilipino - Tulatalakay ito mga akdang pampanitikang nabuo ng ating...Panitikang-Pilipino - Tulatalakay ito mga akdang pampanitikang nabuo ng ating...
Panitikang-Pilipino - Tulatalakay ito mga akdang pampanitikang nabuo ng ating...
 
Alamat
AlamatAlamat
Alamat
 
Kwentong_bayan_Baitang_7 ppt.pptx
Kwentong_bayan_Baitang_7 ppt.pptxKwentong_bayan_Baitang_7 ppt.pptx
Kwentong_bayan_Baitang_7 ppt.pptx
 
Kwentong_bayan_Baitang_7.pptx
Kwentong_bayan_Baitang_7.pptxKwentong_bayan_Baitang_7.pptx
Kwentong_bayan_Baitang_7.pptx
 
3rd AP-Module 6-WIKA, SISTEMA NG PAGSULAT AT EDUKASYON.pptx
3rd AP-Module 6-WIKA, SISTEMA NG PAGSULAT AT EDUKASYON.pptx3rd AP-Module 6-WIKA, SISTEMA NG PAGSULAT AT EDUKASYON.pptx
3rd AP-Module 6-WIKA, SISTEMA NG PAGSULAT AT EDUKASYON.pptx
 
Panitikan
PanitikanPanitikan
Panitikan
 
FIL 8 PPT.pptx
FIL 8 PPT.pptxFIL 8 PPT.pptx
FIL 8 PPT.pptx
 
Panahon-Katutubo-Epiko. Kabanata 2 Panahon Bago Dumating ang mga Kastila
Panahon-Katutubo-Epiko. Kabanata 2 Panahon Bago Dumating ang mga KastilaPanahon-Katutubo-Epiko. Kabanata 2 Panahon Bago Dumating ang mga Kastila
Panahon-Katutubo-Epiko. Kabanata 2 Panahon Bago Dumating ang mga Kastila
 
Rehiyon V:Bicol Region
Rehiyon V:Bicol RegionRehiyon V:Bicol Region
Rehiyon V:Bicol Region
 
Kasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikanKasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikan
 
Presentation.pptx
Presentation.pptxPresentation.pptx
Presentation.pptx
 
Presentation.pptx
Presentation.pptxPresentation.pptx
Presentation.pptx
 
Proyekto sa araling panlipunan.docx
Proyekto sa araling panlipunan.docxProyekto sa araling panlipunan.docx
Proyekto sa araling panlipunan.docx
 
Kaligirang pangkasaysayan ng ibong adarna 2
Kaligirang pangkasaysayan ng ibong adarna 2Kaligirang pangkasaysayan ng ibong adarna 2
Kaligirang pangkasaysayan ng ibong adarna 2
 
Mga umuunlad na Bansa
Mga umuunlad na BansaMga umuunlad na Bansa
Mga umuunlad na Bansa
 

Recently uploaded

Nasyonalismo-sa-China.pdf..................
Nasyonalismo-sa-China.pdf..................Nasyonalismo-sa-China.pdf..................
Nasyonalismo-sa-China.pdf..................AIRAISABELUMIPIGUNID
 
kabanata 2- El Fili.pptx buod lamang ito
kabanata 2- El Fili.pptx buod lamang itokabanata 2- El Fili.pptx buod lamang ito
kabanata 2- El Fili.pptx buod lamang itobryandomingo8
 
1.-Pagkamamamayan.-Konseptogghhgggbfghhg
1.-Pagkamamamayan.-Konseptogghhgggbfghhg1.-Pagkamamamayan.-Konseptogghhgggbfghhg
1.-Pagkamamamayan.-Konseptogghhgggbfghhgmondaveray
 
FILIPINO LESSON WEEK 1 QUEARTER4 (3).pptx
FILIPINO LESSON WEEK 1 QUEARTER4  (3).pptxFILIPINO LESSON WEEK 1 QUEARTER4  (3).pptx
FILIPINO LESSON WEEK 1 QUEARTER4 (3).pptxjaniceagam1
 
kaligirangkasaysayan-19062001471..8.pptx
kaligirangkasaysayan-19062001471..8.pptxkaligirangkasaysayan-19062001471..8.pptx
kaligirangkasaysayan-19062001471..8.pptxJelyTaburnalBermundo
 
FILIPINO SA PILING LARANG-ISPORTS-Q4-W1.pptx
FILIPINO SA PILING LARANG-ISPORTS-Q4-W1.pptxFILIPINO SA PILING LARANG-ISPORTS-Q4-W1.pptx
FILIPINO SA PILING LARANG-ISPORTS-Q4-W1.pptxCylveBaggay
 
Ibong-Adarna Filipino 7 . lahat lahat na.pptx
Ibong-Adarna Filipino 7 . lahat lahat na.pptxIbong-Adarna Filipino 7 . lahat lahat na.pptx
Ibong-Adarna Filipino 7 . lahat lahat na.pptxJohnavilleEdurice
 
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El FiliKabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Filijuliusmirador1
 
123456MGA_TAUHAN_SA_NOLI_ME_TANGERE.pptx
123456MGA_TAUHAN_SA_NOLI_ME_TANGERE.pptx123456MGA_TAUHAN_SA_NOLI_ME_TANGERE.pptx
123456MGA_TAUHAN_SA_NOLI_ME_TANGERE.pptxAnnTY2
 
Q4 WEEK 1 FIL 10 - KALIGIRANG KASAYSAYAN NG EL FILIBUSTERISMOpptx
Q4 WEEK 1 FIL 10 - KALIGIRANG KASAYSAYAN NG EL FILIBUSTERISMOpptxQ4 WEEK 1 FIL 10 - KALIGIRANG KASAYSAYAN NG EL FILIBUSTERISMOpptx
Q4 WEEK 1 FIL 10 - KALIGIRANG KASAYSAYAN NG EL FILIBUSTERISMOpptxLlemorSoledSeyer1
 
Pagkabansa, matatag Curriculum grade 7.pptx
Pagkabansa, matatag Curriculum grade 7.pptxPagkabansa, matatag Curriculum grade 7.pptx
Pagkabansa, matatag Curriculum grade 7.pptxEricksonLaoad
 
ppt G1 - natutukoy ang gamit ng maliliit at malalaking letra.pptx
ppt G1 - natutukoy ang gamit ng maliliit at malalaking letra.pptxppt G1 - natutukoy ang gamit ng maliliit at malalaking letra.pptx
ppt G1 - natutukoy ang gamit ng maliliit at malalaking letra.pptxronapacibe1
 
Filipino 8 MODYUL 1 Q4.pptx aaaaaaaaaaaa
Filipino 8 MODYUL 1 Q4.pptx aaaaaaaaaaaaFilipino 8 MODYUL 1 Q4.pptx aaaaaaaaaaaa
Filipino 8 MODYUL 1 Q4.pptx aaaaaaaaaaaaJaysonKierAquino
 
2Panimulang pananaliksik aralin sa Pagbasa
2Panimulang pananaliksik aralin sa Pagbasa2Panimulang pananaliksik aralin sa Pagbasa
2Panimulang pananaliksik aralin sa PagbasaJenielynGaralda
 
4.1 Kaligirang Pangkasaysayan ng Noli.docx
4.1 Kaligirang Pangkasaysayan ng Noli.docx4.1 Kaligirang Pangkasaysayan ng Noli.docx
4.1 Kaligirang Pangkasaysayan ng Noli.docxjohnedwardtupas1
 
Mga Dahilan, Paraan at Epekto ng Kolonyalismo.pptx
Mga Dahilan, Paraan at Epekto ng Kolonyalismo.pptxMga Dahilan, Paraan at Epekto ng Kolonyalismo.pptx
Mga Dahilan, Paraan at Epekto ng Kolonyalismo.pptxVincentNiez4
 
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulumFilipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulumDanicaHipulanHinol1
 
ilide.info-sekswalidad-ppt-final-pr_5e57cf0e393b0431c855d6fb11c8752d.pptx
ilide.info-sekswalidad-ppt-final-pr_5e57cf0e393b0431c855d6fb11c8752d.pptxilide.info-sekswalidad-ppt-final-pr_5e57cf0e393b0431c855d6fb11c8752d.pptx
ilide.info-sekswalidad-ppt-final-pr_5e57cf0e393b0431c855d6fb11c8752d.pptxdennissombilon1
 
Q4-W5-JEN-GARALDA-WHLP-Grade-11-Modular( PAGBASA).docx
Q4-W5-JEN-GARALDA-WHLP-Grade-11-Modular( PAGBASA).docxQ4-W5-JEN-GARALDA-WHLP-Grade-11-Modular( PAGBASA).docx
Q4-W5-JEN-GARALDA-WHLP-Grade-11-Modular( PAGBASA).docxJenielynGaralda
 
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptxEdukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptxAzirenHernandez
 

Recently uploaded (20)

Nasyonalismo-sa-China.pdf..................
Nasyonalismo-sa-China.pdf..................Nasyonalismo-sa-China.pdf..................
Nasyonalismo-sa-China.pdf..................
 
kabanata 2- El Fili.pptx buod lamang ito
kabanata 2- El Fili.pptx buod lamang itokabanata 2- El Fili.pptx buod lamang ito
kabanata 2- El Fili.pptx buod lamang ito
 
1.-Pagkamamamayan.-Konseptogghhgggbfghhg
1.-Pagkamamamayan.-Konseptogghhgggbfghhg1.-Pagkamamamayan.-Konseptogghhgggbfghhg
1.-Pagkamamamayan.-Konseptogghhgggbfghhg
 
FILIPINO LESSON WEEK 1 QUEARTER4 (3).pptx
FILIPINO LESSON WEEK 1 QUEARTER4  (3).pptxFILIPINO LESSON WEEK 1 QUEARTER4  (3).pptx
FILIPINO LESSON WEEK 1 QUEARTER4 (3).pptx
 
kaligirangkasaysayan-19062001471..8.pptx
kaligirangkasaysayan-19062001471..8.pptxkaligirangkasaysayan-19062001471..8.pptx
kaligirangkasaysayan-19062001471..8.pptx
 
FILIPINO SA PILING LARANG-ISPORTS-Q4-W1.pptx
FILIPINO SA PILING LARANG-ISPORTS-Q4-W1.pptxFILIPINO SA PILING LARANG-ISPORTS-Q4-W1.pptx
FILIPINO SA PILING LARANG-ISPORTS-Q4-W1.pptx
 
Ibong-Adarna Filipino 7 . lahat lahat na.pptx
Ibong-Adarna Filipino 7 . lahat lahat na.pptxIbong-Adarna Filipino 7 . lahat lahat na.pptx
Ibong-Adarna Filipino 7 . lahat lahat na.pptx
 
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El FiliKabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
 
123456MGA_TAUHAN_SA_NOLI_ME_TANGERE.pptx
123456MGA_TAUHAN_SA_NOLI_ME_TANGERE.pptx123456MGA_TAUHAN_SA_NOLI_ME_TANGERE.pptx
123456MGA_TAUHAN_SA_NOLI_ME_TANGERE.pptx
 
Q4 WEEK 1 FIL 10 - KALIGIRANG KASAYSAYAN NG EL FILIBUSTERISMOpptx
Q4 WEEK 1 FIL 10 - KALIGIRANG KASAYSAYAN NG EL FILIBUSTERISMOpptxQ4 WEEK 1 FIL 10 - KALIGIRANG KASAYSAYAN NG EL FILIBUSTERISMOpptx
Q4 WEEK 1 FIL 10 - KALIGIRANG KASAYSAYAN NG EL FILIBUSTERISMOpptx
 
Pagkabansa, matatag Curriculum grade 7.pptx
Pagkabansa, matatag Curriculum grade 7.pptxPagkabansa, matatag Curriculum grade 7.pptx
Pagkabansa, matatag Curriculum grade 7.pptx
 
ppt G1 - natutukoy ang gamit ng maliliit at malalaking letra.pptx
ppt G1 - natutukoy ang gamit ng maliliit at malalaking letra.pptxppt G1 - natutukoy ang gamit ng maliliit at malalaking letra.pptx
ppt G1 - natutukoy ang gamit ng maliliit at malalaking letra.pptx
 
Filipino 8 MODYUL 1 Q4.pptx aaaaaaaaaaaa
Filipino 8 MODYUL 1 Q4.pptx aaaaaaaaaaaaFilipino 8 MODYUL 1 Q4.pptx aaaaaaaaaaaa
Filipino 8 MODYUL 1 Q4.pptx aaaaaaaaaaaa
 
2Panimulang pananaliksik aralin sa Pagbasa
2Panimulang pananaliksik aralin sa Pagbasa2Panimulang pananaliksik aralin sa Pagbasa
2Panimulang pananaliksik aralin sa Pagbasa
 
4.1 Kaligirang Pangkasaysayan ng Noli.docx
4.1 Kaligirang Pangkasaysayan ng Noli.docx4.1 Kaligirang Pangkasaysayan ng Noli.docx
4.1 Kaligirang Pangkasaysayan ng Noli.docx
 
Mga Dahilan, Paraan at Epekto ng Kolonyalismo.pptx
Mga Dahilan, Paraan at Epekto ng Kolonyalismo.pptxMga Dahilan, Paraan at Epekto ng Kolonyalismo.pptx
Mga Dahilan, Paraan at Epekto ng Kolonyalismo.pptx
 
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulumFilipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
 
ilide.info-sekswalidad-ppt-final-pr_5e57cf0e393b0431c855d6fb11c8752d.pptx
ilide.info-sekswalidad-ppt-final-pr_5e57cf0e393b0431c855d6fb11c8752d.pptxilide.info-sekswalidad-ppt-final-pr_5e57cf0e393b0431c855d6fb11c8752d.pptx
ilide.info-sekswalidad-ppt-final-pr_5e57cf0e393b0431c855d6fb11c8752d.pptx
 
Q4-W5-JEN-GARALDA-WHLP-Grade-11-Modular( PAGBASA).docx
Q4-W5-JEN-GARALDA-WHLP-Grade-11-Modular( PAGBASA).docxQ4-W5-JEN-GARALDA-WHLP-Grade-11-Modular( PAGBASA).docx
Q4-W5-JEN-GARALDA-WHLP-Grade-11-Modular( PAGBASA).docx
 
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptxEdukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
 

Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Alexis D. Trinidad

  • 4. Ang Panitikan ng ating mga Katutubong Pilipino bago dumating ang mga dayuhan
  • 5.
  • 6. Ang panitikan ay kapatid na babae ng kasaysayan. Ang panitikan, tulad ng kasaysayan, ay nagtataglay ng mga ulat ukol sa mga naganap sa isang lahi at mga naisip na dakila at marangal ng lahing ito. Samantalang ang kasaysayan ay tukuyan at naglalarawan ng hubad na katotohanan, ang panitikan ay nagagayakan ng magagarang damit ng pagpapahayag at nakukulayan ng malikhaing guni-guni ng mga akda. Wika nga ni Long, ang panitikan ay “mga naisulat na tala ng pinakamabuting kaisipan at damdamin ng tao.”
  • 7. Ayon kay Dr. Jose Villa Panganiban
  • 8. ANG PANITIKAN ay ang magandang pag-aaral na pansemantika ng salitang panitikan. Ang salitang panitikan aniya, ay binubuo ng pang– na unlapi, ng salitang ugat at ng –an na hulapi. Nagiging ang pang- kung inuunlapi sa salitang nagsisimula sa mga titik t, d, l, r, at s, karaniwang ding
  • 9. SARILING PANITIKAN BAGO DUMATING ANG MGA KASTILA Ang ating mga ninuno ay may sarili ng panitikan bago pa man dumating sina Magallanes sa Pilipinas. Nagtataglay ang panitikang ito ng kasaysayan ng ating lahi – mga kuwentong bayan, alamat, epiko, kantahing bayan, karunungang-bayan: salawikan, kasabihan, bugtong, palaisipan, at iba pa.
  • 10. ANG PANITIKANG PILIPINO: Ang panitikang Pilipino ay katulad din ng panitikan ng alinmang bansa sa daigdig na sumasaklaw sa pasalita o pasulat na nagpapahayag ng mga damdaming ukol sa mga gawi at kaugaliang panlipunan, paraan ng pamumuhay, kaisipang pampulitika, at mga kapaniwalaang panrelihiyon, ang kanilang mga adhikain, ang kanilang mga pangarap– mula pa sa bukangliwayway ng kanilang mga kabihasnan hanggang sa kasalukuyan.
  • 11. DALAWANG URI NG PANITIKAN Nasusulat Pagsasaling-bibig
  • 14.
  • 15. Pagsunog sa ating matatandang panitikan sa Pilipinas
  • 16. Nguni’t ang di nasunog ay ang mga kantahing bayan, mga bugtong, mga salawikain, at kasabihan, at iba pa, sapagkat ang mga ito’y nagpasalin- salin sa bibig ng mga tao.
  • 17. MGA UNANG TAO SA PILIPINAS
  • 18. ANG MGA ITA Ang mga negtritong kilala sa tawag na ita, ayta, o agtas ay siyang mga unang nanirahan sa ating mga pulo. Sila ay abalang lagi sa paghahanap ng iakabubuhay sa tulong ng pana at buslo. Palipat-lipat sila ng tirahan kaya’t di sila nagkapanahon sa sining nang lampas sa mga bulong at kasabihan.
  • 19. ANG MGA INDONES Nakarating sa Pilipinas may 8,000 taon na. Nang sumapit sila rito’y may malalaking pangangatawan, maitim na balat, makapal na labi, malaking ilong at pangahan. May kabihasnan silang higit sa mga Negrito. -may pamahalaan - Nagsusuot ng damit -nagluluto ng pagkain -nagsasaing sa tukil -marunong magpanginas ng apoy. Mayroon silang alamat at mga epiko, mga pamahiin at mga bulong na pangmahiya.
  • 20. ANG MGA Intsik na manggugusi Tinawag na mga “mangugusi” ang mga intsik na lahing Hakka na nagbuhat sa Fukien (Tsina) sapagka’t kanilang inilagay sa gusi ang bangkay ng isang magulang o nunong namatay at ibinabaon doon din sa kanilang kalooban. Ang salita nating “gusi” ay galing sa kanila. Sumapit sila rito mula noong 300 hanggang 800 A.D. Nanirahan sila sa pulo ng Batangas at Babuyanes, sa hilagang tabing-dagat ng luson, sa Tayabas, Sorsogon, Silangang
  • 21. ANG MGA BUMBAY Ay nakarating sa Pilipinas noong ika-12 dantaon. Ang unang sapit ng mga Bumbay ay nanggaling sa Borneo at sila’y nagdala ng pananampalatayang Budismo, Epiko at Mahika. Ang Ikalawang sapit ay nanggaling sa Java at Borneo din noong ika-13 na siglo, nagdala sila ng pananampalatayang Bramanistiko at panitikang epiko, awiting bayan at liriko. Marami ding mga salitang
  • 22. ANG MGA arabe at persyano Dumating ang mga Arabe sa Pilipinas noong 890 A.D. hanggang ika- 12 siglo, ngunit ang nagdala ng pananampalatayang Muslim ay ang tinatawang na “Hadramaut Sayyid” mga misyonerong Arabe na nanggaling sa Malaysia at dumating sa Pilipinas noong ika 16-siglo. Kasama nila ang maraming mangangalakal na Arabe at Persiyano, sila’y nanirahan sa
  • 23. ANG MGA malay Tatlong pangkat ng mga Malay ang nakarating sa Pilipinas 1. (kumulang humigit sa 200 taon bago namatay si Kristo at 100 taon pagkamatay ni Kristo.) Ang mga Malay na ito’y nagdala ng kanilang pananampalatayang pagano at mga awiting pangrelihiyon. Sila’y nangagtira sa kabundukan ng Luzon at sila ang mga ninuno ng mga Igorot, Bontok atTinguianes. 2. (200 hanggang 1300 taon pagkamatay ni Kristo.) mga ninuno ng mga Tagalog, Bisaya, Ilokano at mga iba pa. Sila’y may dalang wika, alpabeto (alibata), awiting bayan, kuwentong bayan, mga alamat at mga karunungang bayan. Ang mga ito bagama’t mga tubong Malaysia ay kung saan-saan nanggaling na mga kalapit bansa gaya ng Borneo, Malacca at Indonesya at pagdating sa Pilipinas ay kumalat sila sa iba’t ibang
  • 24. GALING SA TATLONG URING ITO ANG MGA MALAY ANG ATING MGA PANITIKAN BAGO DUMATING ANG MGA KASTILA
  • 25. ANG MGA malay Ang mga alamat ng Kombodya (Indo- Tsina) ay may mga katangiang matatagpuan sa matandang tradisyon at talaalamatan ng Palawan at Mindoro at sa mga ilang pulo sa Sula. May mga alamat sa Sulu na bumabanggit sa bayaning Orang- Dampuan, bayaning Siamese noong uanag panahon. Katulad ng mga silabaryo sa peninsula ng Indo-Tsina ang matandang alpabeto ng mga taga-
  • 26. ANG MGA madyapahit Ang Imperyo ng Madjapahit na ang pinaka sentro ay Java sa Indonesya ay naging napakamakapangyarihan at maraming mga kalapit bansa ang nasakop. Kabilang dito ay Indo-Tsina, Cambodia, Siam, Anam, Tonkin at Pilipinas. Kaya’t ang Pilipinas ay nagkaroon ng impluwensiya ng mga bansang nabanggit lalo na sa panitikan. Ang mga kuwentong bayan ng Cebu, Panay, Negros at Palawan ay katulad ng
  • 27. ANG MGA intsik Ang mga Intsik ay nakarating sa Pilipinas sa pagitan ng ikatlo hanggang ikawalong siglo. Ang mga Intsik ay nagdala ng kanilang wika- kaya’t mahigit sa 600 salitang Intsik ay bahagi na ng wikang Pilipino. Ang mga salitang gusi, susi, mangkok, talyasi, kawali, kawa, bakya, tingi, Ingkong, Impo, bayaw, inso, kuya, diko, sangko at mga iba pa ay nanggaling sa Intsik. Ang ilang kaugaliang sosyal ay galing din sa
  • 28. ANG MGA malacca Sinakop ng kahariang Malacca, na mula sa Borneo, ang mga pulo sa timog natin hanggang Luson sa palibot ng mga dagatna tulad ng Lanaw, Bumbon, (Taal) at Bai (Laguna). Nagpalagap ng Mahometanismo ang pinuno ng kahariang ito. Karaniwan nang bigkasin ng mga taga-Batanggas
  • 31. Mayaman ang ating mga ninuno sa mga kuwentong bayi ng binubuo ng mga kuwento sa buhay. Ang kuwentong pinagmulan ng mga lahi, kauna-unahang lalaki at babae sa daigdig, ang kuwento tungkol sa buwan at sa araw at iba pa ay nagpasalin-salin sa bibig ng mga tao. Hindi pinagsasawaan ang mga kuwentong-baying pamana sa atin ng ating mga ninuno.
  • 32. 1. Ang Pinagmulan ng Lahi (Bisaya) 2. Si Malakas at si Maganda (Tagalog) 3. Naging Sultan si Pilandok (Maranaw) 4. Ang Batik ng Buwan (Bisya)
  • 33. Epiko
  • 34. Kung nais nating mabakas ang kasaysayan may kaugnayan sa kalinangan ng ating lahi at nais nating matagpuang muli ang ating mga sarili ay napapanahon na upang pagbalikan ang ating mga epiko. May mga ilang siglo bago dumating ang mga Kstila sa Pilipinas ay may marami nang kalipunan ng panulat ang mga Pilipino. Ayon kay Padre Chirino, isang manananaysay na Heswita, ang lahat ng tag-islang Pilipinas ay mahilig sa pagbabasa at pagsulat maging babae o lalaki.
  • 35. Mga Epiko ng mga Ipugaw: a. Ang “Hudhud” b. Ang “Alim” Ang “Daragan” ng mga Muslim: a. Ang “Darangan” b. “Illad at Odyssey” k. Ang “Bantugan” d.Ang “Daramoke-a-Babay” e. Ang “Indarapatra at Sulayman” g. Ang “Bidasari”
  • 36. Mga Epikong Bisaya: a. Ang “Maragtas” b. Ang “Haraya” k. Ang “Lagda” d. Ang “Hinilawod” e. Ang “Hari sa Bukid” Ang Epiko ng mga Tagalog: a. Ang “Kumintang” b. Ang “Mandukit at Dikyaw”
  • 37. Ang Epiko ng mga Bikol: a. Ang “Ibalon” Ang Epiko ng mga Iloko: a. Ang “Biag ni Lam-ang” Ang iba pang Epikong Pilipino: a. Ang “ Dagoy” at “Sudsud” (Tagbanwa) b. Ang “Parang Sabir” (Sulu) k. Ang “Kabunian” (Bagobo) d. Ang “Kabunyian” at ang “Bedian” (Ibaloy) e. Ang “Ulagingan” at “Selch” (Manobo)
  • 39. Ang ating kalinangan at kabihasnan ay malinaw na nasasalamin sa mga alamat. Karamihan sa mga alamat ay hindi nasusulat at kung nasusulat ma’y nito na lamang mga huling panahon. Ang mga ito’y nagpasalin-salin lamang sa bibig ng mga magulang at mga anak, ng mga nuno at mga apo. Ang isang alamat, sa bawat pagkakasalin sa bawa’t bibig na pagdaanan ay nagkakaroon ng kaunting pagbabago subalit karaniwang nagdaragdag ng kariktan at kagandahan sa salaysay subalit naroon din ang diwa at kasaysayan ng alamat.
  • 40. Ang kapaligirang nag-aangkin ng alamat ay maliwanag na nababakas sa hibla ng mga pangyayari hindi lamang sa ngalan ng mga pook at mga tauhan kundi sa mga tagpo na napapaloob sa alamat. Dahil diya’y parang nagkaroon ng tatak ang bawa’t alamat bagay na ipinakikilala ng pinagmulan o pinanggalingan. Ang uring ito ng matandang panitikan ay oamanang pangkalinangang hindi maililibing ng panahon kalian man.
  • 41. Ang Alamat sa Pampanga: a. Bakit Maliwanag ang Araw kaysa sa Buwan Ang Alamat sa Bikol: a. Alamat ng Bulkang Mayon Ang Alamat sa Bisaya: a. Alamat ng Bundok Kanlaon
  • 43. Mababakas sa mga unang kantahing-bayan ang ating kalinangan at kabihasnan. Sa mga damdamin at diwang nakapaloob sa mga ito ay maaaninag natin ang mga gawi at kaugalian ng ating mga ninuno. May iba’t ibang uri tayo ng kantahing bayan.
  • 44. Ang mga Unang Kantahing Bayan: a. Ang “Oyayi” o “Paghele” b. “Sa Kabukiran” k. Ang “Soliranin” d. Ang “Talindaw” e. Ang “Maluway” g. Ang “Kumintang” o “Tagumpay” h. Ang “Kundiman” g. Ang “Dalit”
  • 46. Kasama sa kabang-yaman ng karunungan bayan ng ating matatanda bago dumating ang mga Kastila ay ang alawikain, sawikain, bugtong, palaisipan, at kasabihan.
  • 47. 1. Ang mga Salawikain o Sawikain: Ayon kay Lope K. Santos ang salawikain ay isa sa mga karunungang napag-aralan ng tao hindi sa mga kasulatan at aklat na limbag kundi sa mga aklat ng karanasang nababasa sa bibig ng matatanda. Ito ang salitang nakaugalian na at lalong angkop na namang ipamagat sa mga kasabihang man-manahang hiyas ng wika, simula’t batas ng mga kaugalian, at patnubay ng kabutihang asal, na pasalin-salin sa bibig ng madla. Karaniwang patalinghaga ang salawikain at sa talinghaga kung iisiping mabuti ay ay may ibig sabihin o kahulugang nakatago. Ang salawikain ay karaniwang nasusulat nang may sukat at tugma kaya masarap pakinggan. Ang mga ito ay bukal na mapagkukunan ng magagandang aral sa buhay.
  • 48. Halimbawa: 1. Pag ang tubig ay magalaw ang ilog ay mababaw. 2. ang magtanim ng hangin bagyo ang aanihin. 3. Mahirap nang mauna ang damo kaysa palay. 4. Ano’t magpapayong ka pa kung ang ula’y nakaraan na?
  • 49. 2. Ang Bugtong: Ang bugtong, pahulaan, o patuturan ay isang pangungusap o tanong na may doble o nakatagong kahulugan na nilulutas bilang isang palaisipan (tinatawag ding palaisipanang bugtong).[1] May dalawang uri ang bugtong: mga talinghaga o enigma, bagaman tinatawag ding enigma ang bugtong, mga suliraning ipinapahayag sa isang metapora o ma- alegoryang wika na nangangailangan ng katalinuhan at maingat na pagninilay- nilay para sa kalutasan, at mga palaisipan (o konumdrum), mga tanong na umaasa sa dulot ng patudyong gamit sa tanong o sa sagot. Sa panitikang Pilipino, nilalarawan nito ang pag-uugali, kaisipan, pang-araw-araw na buhay at katutubong paligid ng mga Pilipino. Bilang isang maikling tula, madalas itong nagiging isang palaisipan sa tuwing naglalaro ang mga bata. .
  • 50. 1. Sa araw ay bubong, sa gabi ay dahon: banig 2. Maikling landasin, di maubos lakarin: Anino 3. Kung kalian mo pinatay, saka pa humaba ang buhay: kandila 4. Isang butil ng palay, sakot ang buong buhay: Ilaw 5. Nakayuko ang reyna, di nalaglag ang korona: bayabas 6. Isang Prinsesa nakaupo sa tasa: kasoy 7. Heto si kaka, buka-bukaka: gunting 8. Dalawang batong itim, malayo ang nararating: mata 9. Isa ang pasukan, tatlo ang labasan: kamiseta 10. Buto’t balat lumilipad: saranggola
  • 51. 2. Ang Palaisipan: Ang palaisipan ay isang suliranin o uri ng bugtong (enigma) na sinusubok ang katalinuhan ng lumulutas nito. Sa karaniwang palaisipan, inaasahan na lutasin ang palaisipan sa pamamagitan ng pagsama-sama ng mga piraso sa isang lohikal na paraan para mabuo ang solusyon. Kadalasang nililikha ang mga palaisipan bilang isang uri ng libangan, ngunit maaari rin namang magmula ito sa seryosong matematikal at lohistikal na suliranin — sa mga ganitong kaso, ang kanilang matagumpay na pagkalutas ay isang mahalagang ambag sa pagsaliksik sa matematika
  • 52. a. Sa paglakad ng isang mangangaso sa kagubatan ay nakakita siya ng isang puno ng bayabas na hitik na hitik sa bunga. Nais niyang kumuha ng bunga nito ngunit ang punoay binabantayan ng matapang na at mabangis na matsing. Tanong: Paano nakakuha ng bayabas ang mangangaso na hindi siya sinaktan ng mga matsing? Sagot: Pinagalit niya ang matsing at dahil sa walang maibalibag sa kanya. Ito’y nagsipitas ng mga bayabas at siyang inihagis sa kanya. Salu siya ng salo sa bawa’t bayabas at ang mga ito’y naging kanyang lahat.
  • 53. 2. Ang mga Panunudyo: Patula ang pagkakabuo ng mga panudyo. Ito ay mga bigkasin maging ang mga bata at matatanda. Narito ang mga halimbawa ng mga panudyo o pamangalan: a. Pedro Penduko b. Bata, batuta Matakaw ng tuyo nagsuot sa lungga Nang ayaw maligo hinabol ng palaka kinuskos ng gugo.
  • 54. a. Bata batuta b. Tawa ng tawa panu ka ginaw? Ibig mag-asawa. k. May dumi sa ulo d. Isa, dalawa, tatlo ikakasal sa linggo ang tatay mong kalbo. e. Tiririt ng ibon tiririt ng maya kaya lingon ng lingon
  • 55. 2. Ang Tugmang Walang Diwa: Ito’y mga patulang may tugma ngunit walang diwa at ang nagbibigay halaga rito ay ang nakatutuwang tunog na napaglalaruan ng dila o ng kapilyuhan at paglalaro sa salita. 1. Hala, ulan, pantay kawayan Hala takbo, bayo, pantay kabayo! 2. Kililing, kililing, kililing namatay si Tandang Gusting saan ililibing sa puno ng saging 3. Ako’y nakahiga sa kamang malambot, ako ay kinagat ng isa pong surot ako ay nabigla at tuloy nautot kaawa-awang surot, namatay sa angot.
  • 56. 2. Ang mga Kasabihan: Ang mga kasabihan ay naiiba sa salawikain sa dahilang ito’y hindi gumagamit ng mga talinhaga. Payak ang kahulugan. Ang kilos, ugali, at gawi ng isang tao ay masasalamin sa mga kasabi9han. Naisalin sa atin ng ating mga ninuno ang mga kasabihang sumusunod: 1. Utos na sa pusa, utos pa sa daga 2. Malakas ang loob, mahina ang tuhod. 3. Tulak ng bibig, kabig ng dibdib. 4. Kasama sa gayak, di kasama sa lakad 5. Ubus-ubos biyaya, bukas nakatunganga.
  • 57. 2. Ang mga Unang Tula: kabilang sa mga unang tula ang mga nabanggit nang salawikain, bugtong, at kasabihan. May mga palaisipan ding nasusulat na patula. Ang mga kantahing bayan ay pawing patula. Tayong mga Pilipino ay ipinaghele sa tula ng mga ninuno. Maaaninag natin sa mga halimbawa na mayaman sa damdamin pilosopiya at haraya ang mga ito. Ang mga unang tulang nabanggit ay dating sa wikang Arabe o Malay subali’t napasalin sa iba’t ibang wika ng mga pulo sa pag-uulit-sabi ng mga Matatanda sa kanilang mga Inaanak.
  • 58. 2. Ang mga Unang Dula: Nang dunamting ang mga Kstila sa Pilipinas, inabutan na nilang ang mga Pilipino ay may sariling dula. Ito’t itinatanghal sa liwasang bayan o sa malawak na looban. Sa isang damuhan sa tahanan ng maharlika, kung minsa’y sa tabing ilog o dagat ay sa katutubong temple o dalanginan. Ang karaniwang pinapaksa nila ng dula ay ukol sa pag-ibig, sa pakikidigma, sa alamat, ukol sa mga anito, o Diyos nial, parangal sa mga ala-ala ng mga yumao at sa pagbubunyi sa mandirigmang nagtagumpay sa labanan.
  • 59. Mga Uri ng Matatandang Dula: 1. Ang “Wayang Orang” (Bisaya) 2. Ang “Embayoka” at “Sayatan” (Muslim) 3. Ang mga “Bulong”
  • 61. WAKAS