Ang dokumento ay naglalarawan ng mga kantahing-bayan at karunungang-bayan na nagsisilbing tulay sa kalinangan at kultura ng Pilipinas. Itinampok dito ang iba't ibang uri ng kantahing-bayan tulad ng soliranin, talindaw, at kundiman, na nagpapahayag ng mga damdamin, tradisyon, at pamumuhay ng mga tao. Tinalakay din ang mga karunungang-bayan gaya ng salawikain, palaisipan, at kasabihan na naglalaman ng mahahalagang aral at karunungan.

2. Ang mga kantahing-bayan ay tuloy-tinig (survival) ng kalinangan sa pamamagitan ng saling-dila. Sa kabuuan, ang mga kantahing- bayan noong panahon ng pre-kolonyal ay mga katutubong awitin ng ating bansa tulad ng mga sumusunod : soliranin = awit ng mga mangingisda talindaw = awit ng mga bangkero diona = awit sa mga ikinakasal oyayi = awit pampatulog sa mga bata

3. kumintang = awit sa digmaan dalit = awit sa simbahan sambotani = awit sa tagumpay sa pakikidigma kundiman = awit ng pag-ibig Ito ay nagpapakilala ng iba’t ibang pamumuhay at pag-uugali ng mga tao, mga kaisipan at damdamin ng bayan . Ito’y kasasalaminan ng kalinangan ng lahi.

4. Tatlong dahilan ng kahalagahan ng pag-aaral ng mga Kantahing-bayan Ang mga kantahing-bayan ay nagpapakilala ng diwang makata. Ang mga kantahing-bayan natin ay nagpapahayag ng tunay na kalinangan ng lahing Pilipino. Ang mga kantahing-bayan ay mga bunga ng bulaklak ng matulaing damdaming galing sa puso at kaluluwang bayan.

5. Karunungang - bayan

6. Karunungang-bayan Ang mga unang tula ng mga Pilipino ay mga karunungang-bayan na binubuo ng mga sumusunod: Salawikain (proverbs, maxims, epigrams= Ito ay mga butil ng karunungang hango sa karanasan ng matatanda, nagbibigay ng mabubuting payo tungkol sa kagandahang-asal at mga paalala tungkol sa batas ng mga kaugalian at karaniwang patalinhaga.

7. Mga Halimbawa : 1. Sa paghahangad ng kagitna isang salop ang nawala. 2. Kung hindi ukol ay hindi bubukol. 3. Utos na sa pusa, utos pa sa daga. 4. Ang maniwala sa sabi-sabi ay walang bait sa sarili. 5. May tainga ang lupa, may pakpak ang balita.

8. Palaisipan = Ito ay nakapupukaw at nakahahasa ng isipan ng tao, katulad ng bugtong, ito ay nangangailangan ng talas ng isip. Bugtong = bugtong ay isang uri ng panitikan na kawili-wili. Ito ay paraan ng pagpapalawak ng talasalitaan at pagsasanay sa mabilis na pag-iisip na pasalin-salin sa bibig ng mga tao.

9. Ang bugtong ay ginagawa sa mga pagtitipon tulad ng lamayan ng patay, paggigiik ng palay, tulungan tulad ng pagbubuhat ng bahay o BAYANIHAN at paghahasik ng punla. Ito ay may tugma at talinhaga at kapupulutan ng mahahalagang butil ng karunungan.

10. Kasabihan = ang mga kasabihan ay maiigsing pahayag ng mga pangkalahatang katotohanan, mga batayang tuntunin, o mga alitununin ng kaasalan . Ito ay maaaring patula o tuluyan, may himig pagbibiro o panunukso sa unang panahon. Ito ay maitutumbas natin sa “Mother Goose Rhymes”. Mga Halimbawa : 1. Putak, putak, 2. Tiririt ng maya, Batang duwag! Tiririt ng ibon, Matapang ka’t Ibig mag-asawa’y Nasa pugad! Walang ipalamon. 3. Bata, bata 4. Tiririrt ng ibon, Pantay-lupa Tiririt ng maya, Asawa ng Palaka! Kaya lingon nang lingon Hanap ay asawa.

11. Bulong = ito ay isang matandang katawagan sa orasyon noong sinaunang tao sa kapuluan ng Pilipinas, anyong padasal.