Мэдээлэл технологи

1. LOGO
Лекц – 1
Багш Г. с хжаргалӨ ө
Мэдээллийн
технологи

2. КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ (1)
 Компьютер гэдэг нь
өгөгдлийг /мэдээллийг/ богино хугацаанд
боловсруулж үр дүнг гаргах машин юм.
 Сампин – МЭӨ1300 /хятад/
 1642 – Паскаль баганад тоо нэмж зээлж
санах зарчмаар тоог нэмдэг хасдаг машиныг
анх зохиожээ.
2

3. КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ (2)
 1820 – хүртэл 4 аргын тооцоолох үйлдлийг
бүрэн алдааүй хурдацтай хйиж чадаагүй
байсаар Францын эрдэмтэн Томас Де Колмар
анхны 4 аргын үйлдлийг хийдэг механик
тооны машин хийгджээ.
 1822 – 20 оронтой тоог нэмж хасаж минутын
дотор үр дүнг гаргадаг машин зохиожээ.
3

4. 1936 – Английн математикч Alan Turing
анхны дижитал компьютерийн санааг
гаргажээ.
1936 – Z1 zomputer
1942 – ABC Computer
1944 – Mark 1
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ (3)
4

5. КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ (4)
1945 - 1946 – ENIAC 1 /Electronic Numerical
Integrator and computer/
1951 – UNIVAC /Universal Automatic
Computer/
1953 – он гэхэд дэлхийг хэмжээнд 100
компьютер ашиглагдаж байжээ.
5

6. 1954 – Programming Language
 Анх FORTRAN /FORmula TRANslation/
хэлний боловсруулалт хийгдэж 1954-1957
он хүртэл үргэлжилсэн
1962 – First Computer Game
1969 – ARPAnet сүлжээ
1971 – Floppy disk
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ (5)
6

7. 1974 – анхны хэрэглэгчдэд зориулагдсан
компьютер үйлдвэрлэгдсэн
1975 – IBM анхны лазер принтер гаргасан
1976 - 1977 – Apple корпораци байгуулагдан
зах зээлд Apple 1 компьютерийг
нийлүүлсэн. /Стефан Жобс/
1980 – оноос MSDOS үйлдлийн систем хөгжиж
эхэлсэн.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (6)
7

8. 1981 – IBM-PC / Home Computer /
1983 – Apple Lisa Computer /Home Computer
with GUI/ Graphic User Interface
1984 – Apple Macintosh Computer /more
affordable home computer with GUI/
1985 – Windows үйлдлийн систем хөгжиж
эхэлсэн
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ (7)
8

9. Компьютерт бүх мэдээлэл нь тоогоор
дүрслэгддэг байна. Тоог дүрсэлж бичих болон
үйлдэл хийж боловсруулах дүрмүүдийн
нэгдлийг тооллын систем гэж нэрлэдэг.
 10-тийн тооллийн систем
 2-тийн тооллийн систем
 8-тийн тооллийн систем
 16-тийн тооллийн систем
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (8)
9

10.  Компьютерт хадгалагдаж байгаа өгөгдлүүд нь 0,1
гэсэн хоёртын тоон кодоор хадгалагддаг.
 Мэдээллийн хамгийн бага нэгжийг бит (bit) гэнэ.
 8 бит нийлж 1 байт болдог. (byte)
 Бит, байтаас гадна килобайт (KB), мегабайт (MB),
гегабайт (GB) гэсэн нэгжүүд бий.
 8 bit = 1 Byte
 1024 Byte = 1 KB
 1024 KB = 1 MB
 1024 MB = 1 GB
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (9)
10

11. Үндсэн 4 төрлийн компьютер байна.
 Micro computer буюу персональ компьютер
 Main frame computer
 Mini computer
 Super computer
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ (10)
11

12. Micro computer буюу персональ компьютер
Микропроцессор дээр суурилагдсан хувь хүн
ашиглахад зориулсан жижиг хэмжээний
компьютерийг хэлнэ.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ (11)
12

13.  Main frame computer
Овор хэмжээгээр том, асар олон хэрэглэгч
нэгэн зэрэг хандаж ажиллах боломжтой
компьютер юм. Ихэвчлэн IBM пүүс
үйлдвэрлэдэг бөгөөд нисэх буудал, банк,
санхүүгийн байгууллагууд, их сургуулиуд
толгой компьютерээр ашигладаг.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (12)
13

14.  Mini computer
Хэмжээгээрээ микро компьютер, main frame
компьютер хоёрын завсрын компьютер юм.
Super computer
Асар том хэмжээтэй ба ихэвчлэн эрдэм
шинжилгээний зориулалтаар ашигладаг. Үүнийг
тусгай зориулалтын агааржуулах системтэй
өрөөнд байрлуулах бөгөөд ердийн персональ
компьютерээс 5000 дахин илүү хурдтай.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (13)
14

15. Персональ компьютерийг дотор нь дараах
байдлаар хуваана.
 Desktop – ширээний компьютер
 Laptop - Notebook
 Palm
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (14)
15

16. Palm – Энэ нь сүүлийн үед өргөн хэрэглэж
байгаа Personal Digital Assistant (PDA) буюу
жижиг хэмжээний тоон системийн төхөөрөмж
юм. Энэ төхөөрөмжинд гар байдаггүй бөгөөд
ямар нэг үйлдэл хийх, үсэг, тоо зэрэг
тэмдэгтүүдийг бичих тохиолдолд тусгай
зориулалтын үзгийг хэрэглэдэг. Үүнийг grafitti
гэж нэрлэдэг.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (15)
16

17. Компьютерийг програм хангамжийн хэсэг
/software/, техник хангамжийн хэсэг /hardware/
гэсэн хоёр хэсэгт хувааж үзнэ.
Бүх компьютер техник хангамж гэж нэрлэгдэх
олон тооны хэсгүүдээс бүрдэнэ. Нүдээрээ харж
гараараа барьж байгаа компьютерийн хэсгүүд
нь техник хангамжийн хэсэгт хамаарна.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (16)
17

18. Компьютерийг ажиллуулахын тулд техник
хангамж нь програм хангамж (software)-ийг
хэргэлдэг.
Програм хангамж нь програмууд гэж нэрлэгдэх
ямар нэгэн үйлдлийг хийх заавруудын бүрдэл
юм.
Програмууд нь бидний компьютерт өгсөн
мэдээллийг компьютерийн ойлгодог хэлрүү
хөрвүүлдэг.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (17)
18

19. Програм хангамж нь operating systems
[үйлдлийн системүүд] ба application programs
[хэргэлээний программууд] гэж хуваадаг.
Үйлдлийн систем нь компьютерийг ажилуулах
түүний бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн ажиллагааг
удирдаж хэрэглээний программын ажиллах
суурь болж өгдөг.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (18)
19

20. Үйлдлийн систем нь хэрэглэгч компьютер 2-ыг
хооронд нь холбох үүрэгтэй.
Хамгийн өргөн хэрэглэгддэг үйлдийн систем нь
windows юм.
Давуу тал
 Хэрэглэхэд хялбар энгийн бүтэцтэй
 Бусад төхөөрөмжүүдтэй зохицон ажиллах чадвартай
 Ихэнх өргөн хэрэглээний програм хангамжууд
windows үйлдлийн системд зориулагдсан байдаг.
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (19)
20

21. Компьютерийн техник хангамж нь дараах 5
хэсэгт хуваагддаг:
- Input (оролтын)
- Processing (боловсруулалт хийх)
- Storage (мэдээлэл хадгалах)
- Output (гаралтын)
- Communications (xолболтын)
КОМПЬЮТЕРИЙН ТУХАЙ ҮНДСЭН
ОЙЛГОЛТ (20)
21

22. Input (оролтын)
 Оролтын төхөөрөмжийн гол үүрэг нь өгөгдлийг
цуглуулж, компьютерт боловсруулах боломжтой
болгон хөрвүүлэх явдал юм.
 - Гар
 - Хулгана
 - Микрофон
22

23. Processing (боловсруулалт хийх)
Боловсруулалт хийх төхөөрөмж нь
компьютерийн программ хангамжаас ирж
буй командыг хүлээн авч, гүйцэтгэх үүрэгтэй.
Жишээ нь хүснэгтэн мэдээлэл дээрх
мөнгөний дүнг нэгтгэж гаргах гэх мэт.
- Central Processing Unit (CPU)
- Random Access Memory(RAM)
23

24. Микропроцессор – CPU (Central Processing
Unit) Тодорхой үр дүнд хүрэхийн тулд
биелүүлэх үйлдлүүдийн дараалалыг программ
гэнэ. Тэгвэл програмын үйлдлүүдийг алхам
бүрээр нь биелүүлдэг компьютерийн хэсгийг
микропроцессор гэнэ. Өөрөөр хэлбэл
компьютерийн үйлдэл, боловсруулалт хийдэг
хэсэг нь юм.
БОЛОВСРУУЛАХ ХЭСЭГ
24

25. Процессорт компьютерийн ажиллагааг хангах
олон тооны микро элементүүд, гадна
төхөөрөмжтэй холбох, мэдээлэл хадгалах
төхөөрөмж зэргийг байрлуулсан байдаг.
Төв процессор
 Удирдах хэсэг
 Санах ой
 Арифметик логик үйлдлийн хэсгээс бүрдэнэ.
БОЛОВСРУУЛАХ ХЭСЭГ
25

26. Компьютерээр боловсруулах бүх төрлийн
мэдээллийг санаж хадгалахад зориулагдсан
компьютерийн хэсгийг санах ой гэнэ.
 Шуурхай санах ой RAM
БОЛОВСРУУЛАХ ХЭСЭГ
26

27. Storage (мэдээлэл хадгалах)
Мэдээлэл хадгалах төхөөрөмжийн үүрэг нь
өгөгдөл, програм хангамж зэрэг бүх төрлийн
мэдээллийг удаан болон түр хугацаагаар
хадгалах үүрэгтэй.
- Уян диск
- Хатуу диск
- Zip диск
- Tape төхөөрөмж 27

28. Output (гаралтын)
Гаралтын төхөөрөмжийн үүрэг нь компьютер дээр
боловсруулсан мэдээллийг хэрэглэгчдэд ямар
нэгэн байдлаар хүргэх явдал юм. Жишээ нь
дэлгэц дээр харах, цаасан дээр хэвлэх, дуу сонсох
г.м
- Дэлгэц
- Принтер
- Чанга яригч 28

29. Communications (xолболтын)
Холболтын төхөөрөмжийг нэг
компьютерээс нөгөө рүү холбогдон
мэдээлэл солилцоход ашигладаг.
- Модем
- Кабель
29

30. RAM
30

31. 31

32. 32

33. CPU Cooler
33

34. 34

35. SATA HADR DRIVE CALBE IDE
35

36. ATA HADR DRIVE CALBE IDE
36

37. 37