Мэдээлэл зүй 9

1. Чөлөөт, нээлттэй эхийн
програм хангамж
Бэлтгэсэн: Д.Даваадорж

2. Компьютерийн програм хангамжийг түгээх
хэлбээрээр нь
• Худалдааны програм хангамж
• Хууль ёсны нээлттэй эх бүхий чөлөөт (үнэгүй байж болно)
програм хангамж гэж ангилна.

3. • Програм хангамжийг бизнес хийх хэрэгсэл болгож байгаа буюу
програм бүтээгчид өөрийн оюуны хөдөлмөрөө үнэлж худалдан
борлуулж байгаа бол худалдааны програм хангамжид
тооцогдоно.
• Харин програм зохиогчид болон олон нийтэд зориулан
програмын бүтээгдэхүүнээ бүрэн эхээр нь хэрэглэж засан
сайжруулж, хөгжүүлж болно хэмээн дэлгэн тавьж байгаа
програм хангамжийг нээлттэй эх бүхий програм хангамж гэж
нэрлэдэг.

4. • Компьютерийн амин чухал зүйл бол түүний програм хангамж (ПХ) нь
юм. ПХ нь ерөнхийдөө нээлттэй болон хаалттай эхийн зарчмаар
хөгжүүлэгдэж байдаг бөгөөд дэлхийн нийт компьютер хэрэглэгчдийн
86% нь хаалттай эхийн систем буюу Windows-г хэрэглэгчид байгаа ч
тэдний хувьд тулгардаг лицензийн асуудал, программд өөрчлөлт
оруулах боломжгүй зэрэг асуудлуудыг нээлттэй эх шийдэж чадсан.

5. Чөлөөт болон нээлттэй-эхийн програм
хангамж
• Нээлттэй эхэд хамрагдах програм хангамж гэдэг нь хэн ч эх
кодыг үзэх, судлах, үнэлэх дүгнэх болон шинэчлэн өөрчлөх
боломжтой байдаг програм хангамж юм. Эх код нь нээлттэй
байдаг учир хэн ч сайн дураараа програм хангамжийн дизайныг
сайжруулах үйл ажиллагаанд оролцох боломжтой байдаг.

6. • НЭПХ-г ашиглахын давуу талууд нь ПХ бүтээх зардлыг
бууруулах, хамгаалалт болон тогтвортой байдлыг өндөрсгөх,
хэрэглэгчдэд өөрсдийн техник хангамжаа илүү сайн удирдах
боломж олгодог бөгөөд хүн төрөлхтөн болон шинжлэх
ухаануудыг хөгжүүлэх хэрэгдэгдэхүүн болж байдгаар
тодорхойлогдоно.

7. Нээлттэй эхийн зарим төслүүд
• Апачи вэб сервер
• BSD үйлдлийн систем
• Линукс цөм
• Ubuntu үйлдлийн систем
• Мозилла вэб буюу Галт үнэг(Firefox)
• Open office