Back

Алгоритм гэж юу вэ?
 Алгоритм гэдэг бол гүйцэтгэгч ойлгомжтой бөгөөд

товч тодорхой командуудын тусламжтайгаар
объектын анхны төлөв байдлаас төгсгөлийн төлөв
байдал хувиргах үйл явцыг илэрхийлэн харуулсан
үйлдлүүдийн төгс дараалал юм.
Back

Чанарууд
 Дискрет байх чанар
 Үр дүнтэй байх чанар
 Нийтлэг байр чанар
 Алгоритмын гүйцэтгэгч

 Учир шалтгаантай байх чанар
 Биелэгдхүйц ба ойлгомжтой байх чанар
 Алгоритмын чанарууд

 Алгоритмыг хүн хийсвэрээр биелүүлэх
 Алгоритмыг компютэрээр холбох
Back

Дискрет байх чанар
 Тодорхой зорилго дэвшүүлж ,хүлээж буй үр дүнд

хүрэхийн тулд олон салбарт хүний үйл
ажиллагааны үйлдлийн дарааллын тодорхой
тайлбар,томъёоллуудыг агуулсан алгоритмыг
ашигладаг.Алгоритмын энгийн жишээ бол
тодорхой нэрийн хоол бэтлтгэхэд зайлшгүй
хийгдэх үйлдлүүдийг дарааллан нэг бүрчлэн
тайлбарлан тоъёолсон хоолны жор юм.Аливаа
алгоритм нь биеэ даасан алхмуудын дарааллаас
тогтох ба алгоритмын дискрет байх чанар болно.
Back

Үр дүнтэй байх чанар
 Биднийг бага сургуульд байхад үзэж байсан тоог

баганаар нэмэх,хасах,үржүүлэх,хуваах дүрмүүдн
алгоритм болно.Эдгээр алгоритмыг хэрэглэх нь
ямагт тодорхой үр дүнд хүргэдэг.Анхдагч
өгөгдлүүдээс төгслөг тооны алхмын дараа үр дүн
гарган авах боломжыг үр дүнтэй байх чанарыг
хэлнэ.
Back

Нийтлэг байх чанар
 Тоонуудыг нэмэх,хасах,үржүүлэх,хуваах

алгоритмууд аравтын тооллоос гадна бусад
байршлын тооллын системийн ямар ч тоонууд дээр
хэрэглэх бүрэн боломжтой.
 Өөр хоорондоо ялгаатай маш олон тооны анхдагч
өгөдлүүдээр хэрэглэх боломжийг түүний нийтлэг
байх чанар гэнэ.
Back

Хүн

Алгоритмыг Хүний
ойлгох хэлээр
сонсож, уншиж, зургийг
харж гүйцэтгэнэ

Компьютер

Алгоритмаа
Компьютерийн ойлгох
хэл дээр бичиж өгсөн үед
гүйцэтгэнэ

Алгоритмын
гүйцэтгэгч

Алгоритмыг гүйцэтгэгч
 Техникд болон объектуудыг удирдах удирдлагын

системд алгоритмуудыг өргөн ашигладаг.
 Удирдлагын аливаа системд алгоритмыг
гүйцэтгэгч болдог удирдах объект оршин байна.
 Байшин байрилгын дотоод температуурыг
тодорхой түвшинд барьж байх зориулалттай
дулааны тохируулгын системд алгоритмын
гүйцэтгэгч нь хүн эсвэл микро процессоор байж
болно.
Back

Учир шалтгаантай байх чанар
 Онгоцны нислэгт удирдлагын нарийн төвөгтөй

алгоритмыг эсвэл нээх, эсвэл хөлгийн бүхээгийн
компьютер гүйцэтгэдэг. Онгоц хөөрөх үед заавар
маш тодорхой байх ёстой
 .Алгоритмын гүйцэтгэгч нь ээлжит командыг
биелүүлэх үедээ дараа нь ямр команд биелүүлэх
ёстойгоо тодорхой мэдэж байх ёстой.
 Алгоритмын энэ чанарыг учир шалтгаантай байх
чанар гэнэ.
Back

Биелэгдхүйц ба ойлгомжтой байх
чанар
 Комютерийг тэжээлийн эх үүсвэрт холбосны дараа

өөрийн төлөв байдлыг тогтоох туршилтын болон
үйлдвэрийн системийг ачааллах алгоритмууд
гүйцэтгэдэг.
 Алгоритмын аливаа гүйцэтгэгч нь өөрөө бүрэн
биелүүлж чаддаг командуудын тодорхой цуглуулга
буюу командын системтэй байх
Back

Алгоритмын чанарууд
 Өмнөх хэсэгт алгоритмуудын талаар тодорхой ойлголт

бий болгох үүднээс хүний үйл ажиллагааны болоод
мэдлэгийн янз бүрийн салбарт хамаарах алгоритмын
жишээнүүдийг авч үзсэн.
 Эдгээр алгоритмуудад янз бүрийн гүйцэтгэгчид өөр
өөр гарал үүсэлтэй объектууд дээр үйлдэл гүйцэтгэж
байна.
 Үр дүнтэй ба тасралттай байх нь алгоритмын тодорхой
тооны биеэ даасан салангад салангад төлөв байдлаас
шилжүүлэх объектын хувиргалтад заавал хүргэдэг байх
ёстой.
Back

Алгоритмыг хүн хийсвэрээр
биелүүлэх
 Хүн хэмээх алгоритмын гүйцэтгэгч нь зөвхөн

алгоритмд агуулагдаж байгаа үйлдлүүдийн
дарааллыг баримтлан дэвшигдсэн бодлогын
агуулахад гүнзгий орохгүйгээр түүний хийсвэрээр
биелүүлэ болно.
 Жнь: Бид үйлдлийг дарааллаар бодлого боддог
шүү дээ.
 Мөн торт хийх гэвэл яг заавар буюу алгоритмын
дагуу хийнэ.
Back

Алгоритмыг компютерээр
боловсруулах програмчлалын хэл
 Хэрвээ алгоритм нь компютерт ойлгомжтой хэл

дээр бичигдсэн бол түүнийг компьютер биелүүлэх
боломжтой.
 Компютерийн ой санамжинд хадгалж буй
мэдээллийг процессор л боловсруулдаг бөгөөд
алгоритмыг ойлгомжтой байх хэл дээр бичигдсэн
байх ёстой.
 Үүнийг програмчлалын хэл гэнэ. Жнь: Си
хэл, Паскал хэл , гэх мэт
21-р сургууль
10е ангийн сурагч
Оюунболор Баасанжаргал
2013 он

алгоритм 10 р анги

  • 2.
    Back Алгоритм гэж юувэ?  Алгоритм гэдэг бол гүйцэтгэгч ойлгомжтой бөгөөд товч тодорхой командуудын тусламжтайгаар объектын анхны төлөв байдлаас төгсгөлийн төлөв байдал хувиргах үйл явцыг илэрхийлэн харуулсан үйлдлүүдийн төгс дараалал юм.
  • 3.
    Back Чанарууд  Дискрет байхчанар  Үр дүнтэй байх чанар  Нийтлэг байр чанар  Алгоритмын гүйцэтгэгч  Учир шалтгаантай байх чанар  Биелэгдхүйц ба ойлгомжтой байх чанар  Алгоритмын чанарууд  Алгоритмыг хүн хийсвэрээр биелүүлэх  Алгоритмыг компютэрээр холбох
  • 4.
    Back Дискрет байх чанар Тодорхой зорилго дэвшүүлж ,хүлээж буй үр дүнд хүрэхийн тулд олон салбарт хүний үйл ажиллагааны үйлдлийн дарааллын тодорхой тайлбар,томъёоллуудыг агуулсан алгоритмыг ашигладаг.Алгоритмын энгийн жишээ бол тодорхой нэрийн хоол бэтлтгэхэд зайлшгүй хийгдэх үйлдлүүдийг дарааллан нэг бүрчлэн тайлбарлан тоъёолсон хоолны жор юм.Аливаа алгоритм нь биеэ даасан алхмуудын дарааллаас тогтох ба алгоритмын дискрет байх чанар болно.
  • 5.
    Back Үр дүнтэй байхчанар  Биднийг бага сургуульд байхад үзэж байсан тоог баганаар нэмэх,хасах,үржүүлэх,хуваах дүрмүүдн алгоритм болно.Эдгээр алгоритмыг хэрэглэх нь ямагт тодорхой үр дүнд хүргэдэг.Анхдагч өгөгдлүүдээс төгслөг тооны алхмын дараа үр дүн гарган авах боломжыг үр дүнтэй байх чанарыг хэлнэ.
  • 6.
    Back Нийтлэг байх чанар Тоонуудыг нэмэх,хасах,үржүүлэх,хуваах алгоритмууд аравтын тооллоос гадна бусад байршлын тооллын системийн ямар ч тоонууд дээр хэрэглэх бүрэн боломжтой.  Өөр хоорондоо ялгаатай маш олон тооны анхдагч өгөдлүүдээр хэрэглэх боломжийг түүний нийтлэг байх чанар гэнэ.
  • 7.
    Back Хүн Алгоритмыг Хүний ойлгох хэлээр сонсож,уншиж, зургийг харж гүйцэтгэнэ Компьютер Алгоритмаа Компьютерийн ойлгох хэл дээр бичиж өгсөн үед гүйцэтгэнэ Алгоритмын гүйцэтгэгч Алгоритмыг гүйцэтгэгч  Техникд болон объектуудыг удирдах удирдлагын системд алгоритмуудыг өргөн ашигладаг.  Удирдлагын аливаа системд алгоритмыг гүйцэтгэгч болдог удирдах объект оршин байна.  Байшин байрилгын дотоод температуурыг тодорхой түвшинд барьж байх зориулалттай дулааны тохируулгын системд алгоритмын гүйцэтгэгч нь хүн эсвэл микро процессоор байж болно.
  • 8.
    Back Учир шалтгаантай байхчанар  Онгоцны нислэгт удирдлагын нарийн төвөгтөй алгоритмыг эсвэл нээх, эсвэл хөлгийн бүхээгийн компьютер гүйцэтгэдэг. Онгоц хөөрөх үед заавар маш тодорхой байх ёстой  .Алгоритмын гүйцэтгэгч нь ээлжит командыг биелүүлэх үедээ дараа нь ямр команд биелүүлэх ёстойгоо тодорхой мэдэж байх ёстой.  Алгоритмын энэ чанарыг учир шалтгаантай байх чанар гэнэ.
  • 9.
    Back Биелэгдхүйц ба ойлгомжтойбайх чанар  Комютерийг тэжээлийн эх үүсвэрт холбосны дараа өөрийн төлөв байдлыг тогтоох туршилтын болон үйлдвэрийн системийг ачааллах алгоритмууд гүйцэтгэдэг.  Алгоритмын аливаа гүйцэтгэгч нь өөрөө бүрэн биелүүлж чаддаг командуудын тодорхой цуглуулга буюу командын системтэй байх
  • 10.
    Back Алгоритмын чанарууд  Өмнөххэсэгт алгоритмуудын талаар тодорхой ойлголт бий болгох үүднээс хүний үйл ажиллагааны болоод мэдлэгийн янз бүрийн салбарт хамаарах алгоритмын жишээнүүдийг авч үзсэн.  Эдгээр алгоритмуудад янз бүрийн гүйцэтгэгчид өөр өөр гарал үүсэлтэй объектууд дээр үйлдэл гүйцэтгэж байна.  Үр дүнтэй ба тасралттай байх нь алгоритмын тодорхой тооны биеэ даасан салангад салангад төлөв байдлаас шилжүүлэх объектын хувиргалтад заавал хүргэдэг байх ёстой.
  • 11.
    Back Алгоритмыг хүн хийсвэрээр биелүүлэх Хүн хэмээх алгоритмын гүйцэтгэгч нь зөвхөн алгоритмд агуулагдаж байгаа үйлдлүүдийн дарааллыг баримтлан дэвшигдсэн бодлогын агуулахад гүнзгий орохгүйгээр түүний хийсвэрээр биелүүлэ болно.  Жнь: Бид үйлдлийг дарааллаар бодлого боддог шүү дээ.  Мөн торт хийх гэвэл яг заавар буюу алгоритмын дагуу хийнэ.
  • 12.
    Back Алгоритмыг компютерээр боловсруулах програмчлалынхэл  Хэрвээ алгоритм нь компютерт ойлгомжтой хэл дээр бичигдсэн бол түүнийг компьютер биелүүлэх боломжтой.  Компютерийн ой санамжинд хадгалж буй мэдээллийг процессор л боловсруулдаг бөгөөд алгоритмыг ойлгомжтой байх хэл дээр бичигдсэн байх ёстой.  Үүнийг програмчлалын хэл гэнэ. Жнь: Си хэл, Паскал хэл , гэх мэт
  • 13.
    21-р сургууль 10е ангийнсурагч Оюунболор Баасанжаргал 2013 он