SlideShare a Scribd company logo
1 of 11
UNIVERSITETI AAB-RIINVEST
                      FAKULTETI EKONOMIK
                   Departamenti: Banka, financa dhe kontabilitet
                     Lënda: Financat Ndërkombëtare
                        Viti akademik 2009/2010




         INVESTIMET E HUAJA DIREKTE
                             (Punim Seminarik)




Mentori: Prof.Fadil Govori                          Studenti: Shhkelzen Krasniqi




                          Prishtine, dhjetor, 2009
Përmbajtja


Rezyme
Invetimet Huaja Direkte IHD
   *Motivet për Investime të Huaja Direkte
   *Motivet lidhur me të ardhurat
   *Motivet lidhur me kostot
   *Si mund të motivohen IHD nga tregjet financiare
   *Krahasimi i përfitimeve nga IHD me kalimin e kohës
   *Përfitimet nda diversifikimi ndërkombëtar dhe gjatë një krize
   botërore
   *Lehtësirat dhe pengesat nga ana e qeverive të vendit pritës për
   IHD
Llojet e Investimeve të Huaja Direkte
Përparësitë e IHD
Disavantazhet e IHD
Përcaktorët e IHD
IHD dhe zhvillimi ekonomik
Politikat e Investimeve të Huaja Direkte
Investimet e Huaja Direkte dhe zhvillimi i Infrastrukturës
IHD në mes të vende
Burimet e literaturës
REZYME


Qëllimi i këtijë punimi seminarik është që t’i japim një kuptim të plotë fjalës
studim.Me këtë angazhim tonin, ne do të arsyetojmë edhe punën tonë që
jemi duke e bërë gjatë studimeve, pra do të orientohemi edhe në punime
hulumtuese siq janë shumë edhe përpara këtijë të fundit.
Tani do të centralizohemi në hulumtimin e këtijë punimi të cilin e kam punuar
unë i cili ka të bëjë me Investimet e Huaja Direkte.
Këtu do të tregojmë se qfar janë IHD,llojet e IHD,përparësit e MNC që të
kryejnë IHD dhe poashtu pengesat për kët veprim, disavantazhet e IHD,
përcaktorët e IHD, politikat e IHD, IHD dhe zhvillimi ekonomik, IHD dhe
zhvillimi i infrastrukturës etj.
Investimet e Huaja Direkte – IHD
-Faktorët si : rritja ekonomike, de-rregullimi, rregullat liberale të investimeve dhe
fleksibiliteti operacional, janë faktorët që ndikojnë në rritjen e fluksit të Investimeve
të Huaja Direkte IHD
-Investimet e Huaja Direkte është një formë e investimeve që fiton interes në
ndërmarrje, e cila funksionon jashtë territorit të vendit të investitorit.
IHD-të kërkojnë një marrëdhënie biznesi ndërmjet shoqërisë mëmë dhe degës së saj
të jashtme. Marrëdhëniet e jashtme të drejtëpërdrejta japin një rritje të biznesit për
korporatat multinacionale. Që një investim të konsiderohet si një IHD, shoqëria
mëmë duhet të ketë të paktën 10% të aksioneve të zakonshme nga filialet e saj të
jashtme. Firma investitore gjithashtu mund të kualifikohet për investime të huaja në
qoftë se zotëron fuqi të votimit në një ndërmarrje që vepron në një vend të huaj.
-MNC-të I konkretizojnë mundësitë e tyre për biznesin e tyre më ndihmën e
investimeve të huaja direkte(që nënkupton investimet në mjete reale apo të
prekshme siq janë truall,ndërtesa,makineri etj. në vende të huaja).Megjithatë
investimet e huaja direkte kërkojnë investime thelbësore dhe të vazhdueshme dhe
një sasi e madhe e kapitalit mund të jetë e rrezikuar.Nëse investimet e bëra nuk
rrjedhin sipas normës së propabilitetit atëherë MNC-të mund të kenë probleme në
shitjen e projektit që ato e kanë krijuar.Andaj MNC-të tentojnë që të analiziojnë mirë
vendimet e tyre para se ato të zbatohen në qfardo investimi të huaj direkt.


                Motivet për Investime të Huaja Direkte
Motivet për investime të huaja direkte nga ana e MNC-ve është sepse ato mund të
investojnë në vende te huaja duke rritur përfitueshmërin e tyre dhe të rrisin pasurinë
e aksionerëve.Në shumicën e rasteve MNC-të, investimet e huaja I bëjnë për t’i rritur
fitimet e veta pra fitimin e aksionarëve dhe për zvogëlimin e kostove.

                       Motivet lidhur me të ardhurat
Këto motive janë tipike për MNC-të të cilat përpiqen që t’i rrisin të ardhurat përmes
këtyre mënyrave :
   - Tërheqja e burimeve të reja të kërkesës . Këtu MNC-të kërkojnë burime të
       reja në vende të ndryshme.Shpesh MNC-të janë të obliguara që të dalin jasht
       vendit për arsye se në vendin të cilin veprojnë, konkurenca ia limiton
       veprimtarinë e MNC-së.
   - Hyrja në tregje fitimprurësë.Nëse një shoqëri tjetër ka hyrë ne tregje tjera
       dhe ka pasur fitime atëhere edhe MNC-të vendosin të hynë në ato tregje për
       të rritur fitimin e tyre.Për këtë MNC-ja mund të hartojë një strategji me të
       cilën ajo do t’i ulë qmimet aktuale në atë treg duke synuar të përfitojë blerësit
       aktual. Rrezik për këtë strategji është që shoqërit që janë më herët në këtë
       treg mund ti ulin qmimet para MNC-ve duke I vënë në vështirësi MNC-të.
   - Shfrytëzimi I avantazheve monopoliste.Teoria e organizimit industrial
       përcakton se MNC-të mund të gjenden shpesh në pozicionin monopolistik,dhe
       kjo ndodh kur një MNC e cila vepron në tregjet e huaja ka një specific të cilën
       nuk e kanë shoqërit tjera ( psh. ndonjë faktor të prodhimit,teknologjinë ëtj.).
-   Reagimi ndaj kufizimeve tregtare.Shpesh MNC-të bëjnë investime të huaja
       direkte jo për përfitime por për tejkalimin e pengesave tregtare.
   -   Diversifikimi ndërkombëtar.Këtu MNC-të synojnë të përfshijnë më shumë
       tregje dhe hapsira tregtare për arsye se dëshirojnë që të rrisin flukset e
       arkës dhe njëkohësisht nëse këto fluke janë stabile ato ulin dhe rriskun e
       MNC-së.


                         Motivet lidhur me kostot
MNC-të bëjnë IHD për të minimizuar kostot,dhe kjo arrihet përmes :
  - Përfitimi maksimal nga ekonomia e shkallës.Me këtë kuptojmë atëhere kur të
  gjithë faktorët e prodhimit shfrytëzohen në mënyrë sa më efiqente pra duke I
  shfrytëzuar maksimalisht faktorët potencial të prodhimit. Këtu MCN-ja synon të
  shes atë produkt të cilin është më e orientuar kah prodhimi I saj për arsye se ajo
  e ulë mesataren e kostos së prodhimit të MNC-së.
  - Përdorimi I faktorëve të huaj të prodhimit.Kostot e punës dhe të tokës mund të
  kenë ndryshime drastike nga një vend në tjetrin andaj MNC-të shpesh tentojnë
  që procesin e prodhimit ta bartin në ato vende ku këta y faktorë jnaë më lirë,pra
  fuqija punëtore dhe toka.(osh shum MNC europiane procesin e prodhimit e kanë
  të orientuar në Kinë.Indi etj sepe një kërkesë ë lartë për punë bënë që qmimi I
  njësis punëtore të jetë shumë më I ulët se san ë vendet tjera të botës).
  - Përdorimi I lëndëve të para të huaja.Shpesh MNC-të blejnë lëndë të parë nga
  vende të ndryshme sepse kosto e tyre nga vendi në vend ndryshon dukshëm.
  - Përdorimi I teknologjisë së huaj.Në kohët e fundit shpesh MNC-të po blejnë
  teknologjinë e huaj në mënyrë që ta mësojnë ta përdorin dhe ta përvetësojnë.
  - Reagimi ndaj luhatjeve të kursit të këmbimit.Kur një MNC kupton se valuta e
  një vendi të huaj është zhvlerësuar ajo tenton të investojë në atë vend sepse
  investimet fillestare duhet të jenë relativisht të larta dhe në momentin kur kjo
  valutë të rivlerësohet atëherë MNC-ja mund të ketë fitime të kënaqshme.


        Si mund të motivohen IHD nga tregjet financiare
Si cak kryesor I MNC-ve është tregu I produkteve por është I një rëndësie të veqant
edhe tregu financiar. Në këto tregje MNC-të synojnë të hyjnë për të marr kredi me
norma më të ulta të interesit në mënyrë që nga to të bëjnë investime ashtu që të
përfitojnë nga norma e interesit e cila do të jetë më e vogël se sa norma e kthimit.


       Krahasimi i përfitimeve nga IHD me kalimin e kohës
Sikurse shumë faktor që ndryshojnë gjatë kalimit të kohës, ashtu edhe fitimi I MNC-
ve ndryshon , pra ai mund të rritet apo të zvogëlohet apo edhe të rritet edhe më
tutje.Kjo mund të ndodh edhe si rezultat I ndryshimit të faktorëve të prodhimit por
edhe të klasës punëtore dhe të tokës (truallit).


 Përfitimet nga diversifikimi ndërkombëtar dhe gjatë krizave
                            globale
Sa më shumë që MNC-ja të përfshijë hapësirë gjeografike ( tregje ) aq më shume
janë gjasat që ajo te maksimizojë fitimet e veta. Kjo ndodh që MNC-të të mos kenë
shpesh fitime në një vend apo në tjetrin por në disa të tjera ato kanë fitime
jashtëzakonisht të mira dhe nga këto vende mund të ketë mbulesa për vendet tjera.
Kur ndodh një krizë globale atëherë MNC-të të cilat veprojnë në vende të ndryshme,
ato janë më pak të rrezikuara nga këto kriza sepse këto kriza nuk I kaplojnë vendet
përnjëhere, dhe firma mund ti mbuloj humbjet e një vendi me fitimet e një vendi
tjetër derisa ky vend ta kalojë krizën dhe ti kthehet normalitetit.


Lehtësimet dhe pengesat nga ana e qeverive të vendit pritës
                         për IHD
IHD janë investime ideale për një zhvillim të mirë të ekonomisë siq janë ulja e
papunësis,rritje ekonomike,përmirësim të teknologjisë etj. Lehtësimet nga ana e
qeverisë mund të jenë: zvogëlimi I tatimeve në të ardhura, ofrimi I truallit dhe
ambienteve të ndryshme pa qera, hua me interes të ulët, subvencione të energjisë
etj.
Pengesat nga ana e qeverisë për IHD mund të jenë: 1. Pengesat që mbrojnë
shoqëritë ose konsumatorët vendas.Këto pengesa kanë të bëjnë me atë, që qdo
qeveri e ka agjensin qeveritare e cila I shikon shitblerjet dhe shkrirjet e shoqërive të
ndryshme. P.sh. Ministria e Thesarit në Francë nuk lejon penetrimin por as shkrirjen
e një shoqërie e cila vie nga një vend I cili është jashtë Bashkimit Europian; 2.
Pengesat që kufizojnë pronësinë.Disa qeveri limitojnë pronësinë e shoqërive duke
mos lejuar shitblerjet ose shkrirjen e shoqërive kurdo here; 3. Pengesat e tipit “
FILLI I KUQ “.Këtu kanë të bëjnë pengesat e tërthorta,pra pengesa indirekte.Këtu
qeveria me dokumentacione të ndryshme dhe procedura të ndryshme diskriminuese
pengon penetrimin e shoqërisë në këtë vend.Andaj një MNC e cila përballet me kësi
lloj kushte nuk mund të jetë e suksesëshme në më shumë se një vend të huaj.



Llojet e Investimeve të Huaja Direkte

Investimet e Huaja Direkte mund të klasifikohen në dy lloje:1.IHD të jashtme dhe
2.IHD të brendshme. Ky klasifikim është bazuar në lloje të kufizimeve të vendosura,
dhe parakushte të ndryshme të nevojshme për këto investime.
1. Investimet e huaja direkte, të jashtme, referohen si një investim i drejtëpërdrejtë
jashtë vendit. Në këtë rast është kapitali (burimet) i vendit, i cili investohet në disa
burime të jashtme. IHD i jashtëm mund të gjej përdorim edhe në eksport dhe import
me ndonjë vend të huaj. IHD e jashtme kanë mbështetje nga qeveria për siguri në
mbulim të rriskut.
Kjo formë e investimeve të huaja është subjekt i stimulimit të taksave si dhe
pengesave të ndryshme.
2. Faktorë të ndryshëm ekonomik i përkrahin investimet e huaja direkte të
brendshme. Këto përfshijnë kreditë me shkallë të ulët të interesit, zbutjen e taksave,
grantet, subvencionet, si dhe heqjen e kufizimeve dhe limitimeve. Investimet e huaja
direkte, të brendshme, është një formë tipike e të ashtuquajturave “investimet e
brendshme”. Këtu, investimet e kapitalit të huaj ndodhin në burimet lokale.
-Kategoritë tjera të IHD-ve si, IHD vertikale ndodhin kur një shoqeri
shumëkombëshe zotëron disa aksione të një sipërmarrje të huaj, i cili e furnizon atë
me të dhëna apo përdorë produktet e prodhuara nga MNC. Investimet e huaja
direkte horizontale ndodhin kur një kompani shumëkombëshe kryen veprimtari
biznesore të ngjashme, në vende të ndryshme.
-Investimet e huaja direkte udhëhiqen nga shumë motive të ndryshme. IHD-të që
janë ndërmarrë për të forcuar strukturat ekzistuese të tregut ose për të shqyrtuar
mundësitë e tregjeve të reja mund të quhen edhe “market-seeking IHD” apo IHD
treg-kërkuese. “Resource-seeking IHD” apo IHD burim-kerkuese janë të
përqëndruara tek faktorët e prodhimit të cilat kanë më shumë efikasitet operacional
se sa ato qe janë në dispozicion në vendin e investitorit.


Përparësitë e Investimeve të Huaja Direkte
-Një nga përparësitë e investimeve të huaja direkte është se ajo ndihmon në
zhvillimin ekonomik të vendit ku derdhen investimet.
-IHD-te zakonisht gjejnë zbatim në vendet në zhvillim. Gjatë viteve ’90-ta,
Investimet e Huaja Direkte ishin një nga burimet kryesore të financimit të jashtëm
për shumicën e vendeve që kishin një prespektivë të rritjes ekonomike. IHD-te
gjithashtu kanë ndihmuar disa vende kur ato janë përballuar me vështirësi
ekonomike.
-Investimet e huaja direkte gjithashtu lejojnë edhe transferimin e teknologjive. Kjo
është bërë kryesisht në mënyrë të sigurimit të inputeve kapitale.
Vendet që kanë marrë investime të huaja direkte nga nje vend tjetër, mund të
zhvillojnë resurset humane të tyre, duke punësuar njerëz të rinjë, në veprimtarinë e
ndonjë biznesi të veqantë. Fitimet qe gjenerohen nga investimet e huaja direkte të
cilat janë bërë në ate vend, mund të përdoren me qëllim të bërjes së kontributeve
për taksat mbi të ardhurat e korporatave të vendit marrës.
-IHD-të ndihmojnë në krijimin e vendeve të reja të punës, rritjen e pagave të
punëtorëve, një mënyre më të lehtë të jetesës etj. Investimet e huaja direkte
zakonisht marrin pjesë në zhvillimin e sektorit prodhues të vendit pritës të
investimeve.
-Investimet e huaja direkte luajnë një rol vendimtarë në kontestin e rritjes së
produktivitetit të vendeve pritësë. Në rastin e këtyre vendeve, kompanitë e tyre
kanë mundësi për të eksplruar tregjet të huaja të reja dhe në këtrë mënyrë të
gjenerojnë më shumë të ardhura dhe fitime.


Disavantazhet e Investimeve të huaja direkte
-Disavantazhet e IHD ndodhin kryesisht në rastin e qështjeve që lidhen me
funksionimin dhe shpërndarjen e profitit nga investimet e huaja. Një nga
disavantazhet indirekte të investimeve të huaja direkte është se sektoret e
pazhvilluara ekonomikisht të vendit pritës janë gjithmonë të papërshtatshëm kur
niveli i investimeve të huaja direkte ndikon në mënyrë negative.
Situatat në vende si: Irlanda, Kili, Singapori dhe Kina konfirmojnë një mendim të
tillë. Është shumë normale që vendi pritës të ketë përgjegjësi për të kufizuar
shkallën e ndikimit nga investimet e huaja direkte. Ata duhet të jenë të sigurtë që
subjetet që i bëjnë IHD në vendin e tyre t’u përmbahen mjedisit, qeverisjes,
rregullave sociale, që janë të përcaktuara në atë vend.
-Disavantazhet e ndryshme të IHD janë kuptuar, ku vendi pritës i investimeve mban
fshehtësi kombëtare- diqka që nuk e kanë për qëllim që të bëhet e njohur për pjesën
tjetër të botës. Nga kjo është vënë re, se mbrojtja e një vendi është përballur me
rrëziqe si rezultat i IHD.
-Investimet e huaja direkte përmbajnë në vete shpenzime të larta të komunikimit,
udhëtimit etj. Dallimet gjuhësore dhe kulturore që ekzistojnë në mes të vendit të
investitorit dhe vendit pritës, gjithashtu, mund të paraqesin probleme në rastin e
investimeve te huaja direkte.
-Megjithatë, një tjetër disavantazh i IHD është se ekziston gjithmon mundësia e
dështimit në pronësinë e një kompanie që ka në ndonjë kompani jasht. Kjo ka bërë
shpesh që shumë kompani t’i qasen IHD me një kujdes të lartë.
-Disa herë është vënë re se ka paqëndrueshmëri të konsiderueshme në një rajon të
caktuar gjeografik. Kjo shkakton shumë shqetësim për investitorin.
-Madhësia e tregut, si dhe kushtet e vendit pritës mund të jenë faktorë të
rëndësishëm në rastin e investimeve të huaja direkte. Në rastet kur vendi pritës nuk
është mirë i lidhur me vendet fqinje më të avancuara, kjo përbën një sfidë për
investitorët.
-Disa herë është vënë re se qeveritë e vendit pritës janë përballur me probleme me
investimet e huaja direkte. Ajo ka më pak kontroll mbi funksionimin e kompanisë që
funksionon si degë tërësisht në pronësi të një kompanie jashtë shtetit.


Përcaktorët e Investimeve të Huaja Direkte
-Një nga përcaktuesit më të rëndësishëm të investimeve të huaja direkte është
madhësia dhe prespektivat e rritjes ekonomike së vendit ku priten të derdhen
investimet e huaja direkte.
-Është supozuar normalisht se në qoftë se vendi ka një treg të madh, ai mund të
rritet shpejtë dhe është konstatuar se investitorët do të jenë në gjendje që të rrisin
investimet e tyre në atë vend.
-Në rastet kur IHD-të janë të bazuara ne eksport, dimensionet e vendit pritës janë të
rëndësishme sepse mundësitë e ekonomnisë së shkallës janë të mëdha.
-Popullsia e një vendi luan një rol të rëndësishëm në tërheqjen e investitorëve të
huaj për investimet e drejtëpërdrejta në vend. Në raste të tilla, prespektiva e një
baze të madhe të konsumatorëve është një joshje e investimeve.
-Fuqia e lirë e punës gjithashtu është një përcaktues i rëndësishëm i tërheqjes së
investimeve të huaja direkte. Revolucioni BPO, si dhe bumi i kompanive të
teknologjisë informative në vende si India, ka qenë një provë që fuqia e lirë punëtore
ka luajtur një rol të rëndësishëm në tërhejqjen e investimeve të huaja direkte.
-Faktorët infrastrukturorë si telekomunikacioni dhe hekurudhat luajne një rol të
rëndësishëm që të investohet në një vend të veqantë.


Investimet e Huaja Direkte dhe Zhvillimi Ekonomik
-Investimet e huaja kanë luajtur një rol të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik të
vendeve pritëse.
-Fakti se investitorët e huaj direkt kanë luajtur rol të rëndësishëm në zhvillimin
ekonomik të vendeve përfituese, ka qenë për shkak të faktit se këto vende kanë
ndryshuar qëndrimet e tyre ekonomike dhe kanë lejuar që investitorët e huaj direkt
të vijnë në vendin e tyre dhe të përmirësojnë ekonomitë e tyre.
-Shpesh është vërejtur se si vendet në zhvillim dhe ato të pazhvilluara ekonomikisht,
janë të varura nga vendet e zhvilluara ekonomikisht për ndihmë financiare ndaj tyre,
për të arritur një shkallë më të lartë të stabilitetit ekonomik.
-Mënyra se si vendet e zhvilluara mund t’i ndihmojnë financiarisht vendet me më pak
zhvillim, është, duke investuar në ato vende. Kjo ndihmë mund të kanalizohet në
sektorë të ndryshëm të ekonomisë. Ky kanalizim bëhet në bazë të kërkesave të
sektorëve të veqantë të një vendi.
-Standarti i jetës së publikut të gjerë të vendit pritës të investimeve është
përmirësuar si rezultat i investimeve të huaja në atë vend. Sektori i shëndetësisë i
vendit pritës është përmirësuar falë IHD-ve. Kështu mund të thuhet se investimet e
huaja direkte luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e përgjithshëm ekonomik e
social të një vendi.


Politikat e Investimeve të Huaja Direkte
-Politikat e investimeve të huaja direkte janë rregullat dhe rregulloret e ndryshme që
janë hedhur poshtë nga vende të ndryshme me qëllim për të rregulluar investimet e
huaja që janë bërë apo pritet të bëhen në ato vende.
-Politikat e investimeve të huaja direkte luajnë një rol të rëndësishëm në përcaktimin
e shumës së investimeve për një vend. Këto politika gjithashtu luajnë rol edhe ne
procesin e vendimmarrjes së investitorëve të huaj të drejtëpërdrejtë.
-Politikat e IHD sigurojnë kushte të ndryshme sipas të cilave IHD mund të bëhen.
Ka kushte të caktuara, kur investitorët duhet të kërkojnë leje nga autoritetet
qeveritare kombëtare apo nga ndonjë subjekt tjetër që është përgjegjës për
përkujdesjen e puneve të ndryshme që janë të lidhura me investimet e huaja
direkte.
-Politikat e investimeve te huaja direkte janë bërë kryesisht nga organe përgjëgjëse
për qështjet që lidhen me IHD në një vend. Objektivat e politikave të IHD janë: për
te promovuar mundësite e investimeve që janë të pranishme në vend dhe të arrijnë
një ekuilibër në mes të investitorëve të huaj dhe vendor.
-Këto politika kanë edhe propozime të ndryshme që janë bërë në mënyrë për të
përmirësuar politikat që janë në vend, për administrimin e politikave të investimeve
të huaja direkte.


Investimet e Huaja Direkte dhe Zhvillimi i Infrastrukturës
-Shumë fusha mund të përfitojnë nga investimet e huaja direkte, dhe për këtë
qështje ato ndikojnë në zhvillimin e infrastrukturës. Shumë vende, si ato pritëse të
investimeve, kanë pritur investime të huaja direkte me qëllim të zhvillimit të
infrastrukturës së mjediseve të tyre.
-Të gjitha llojet e infrastrukturës që vendet kanë, si shëndetësi dhe arsim, mund të
përfitojnë nga investimet e huaja direkte.
-Infrastruktura teknologjike është një nga fushat ku vendet pritëse mund të
përfitojnë nga investimet e huaja direkte. Me ndihmën e investimeve të huaja
direkte, është shumë i lehtë përmirësimi i mjeteve teknologjike ekzistuese të vendit
pritës. Kjo në një anë gjithashtu luan një rol vendimtar në zhvillimin ekonomik të
vendit sepse avansimi teknologjik ndihmon përmirësimin e industrive të ndryshme,
dhe kështu u ndihmon vendeve për t’u përballur me sfidat e ekonomisë
bashkëkohore globale.
-IHD gjithashtu janë të afta për përmirësimin e infrastrukturës shëndetësore të një
vendi. Kjo mund të bëhet përmes mënyrës së dhënies së paisjeve të teknologjisë së
fundit apo medikamenteve. Investimi i tillë është bërë zakonisht nga organizatat me
nivel botëror, në ato vende me ekonomi të pazhvilluar apo infrastrukturë të dobët
mjekësore. Për vite të tëra, Organizata Botërore e Shëndetësisë, si dhe Banka
Botërore dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar, kanë pajisur një numër të caktuar të
vendeve ekonomikisht të pazhvilluar, sidomos Afrikën, me para dhe medikamente,
me qëllim të përmirësimit të infrastrukturës shëndetësore në vend. IHD kanë qenë
gjithashtu investime për vetëdijesimin e shoqërise. Në Indi psh masat parandaluese
të Polios dhe HIV-it kanë qenë aktivitetet kryesore të tyre.
-Infrastruktura e telekomunikacionit është një fushë e rëndësishme ku IHD mund të
jenë në dispozicion. Paratë që janë investuar në vend nga etnitetet e jashtme mund
të përdoren për ndërtimin e rrugëve, hekurudhave, urave etj.
Investimet e huaja direkte gjithashtu janë përdorur me qëllim të arsimimit të forcës
së pakualifikuar të punës që gjenden të pranishëm në një vend. Në Indi gjatë viteve
’80 dhe ’90 ishte një situatë ku ka pasur një forcë të madhe të punës, por ajo ishte
kryesisht e pakualifikuar e që punonin nëpër sektore të paorganizuara. Ai ishte i
mundur fale ndihmës financiare nga investitorët e huaj, për të trajnuar njerëz të tille,
që ata të mund të jenë të aftë për të qenë të rekrutuar në industri. IHD janë të
dobishme edhe për ekzekutimin e programeve arsimore që mund të edukojnë njerëz
që mbeten jashtë caqeve të shkollimit.


Investimet e Huaja Direkte në mes të vendeve
Lëvizja e Investimeve të huaja në të gjitha vendet e botës në dy vitet e fundit
paraqet një fenomen interesant. IHD u rrit me 5% në mbarë botën në vitin 2007.
Irlanda ka shënuar një rënie prej 5% në projekte të reja për Investimet e huaja
direkte.
Sipas të dhënave të lëshuar nga një firmë globale konsulence, rrjedhja e IHD ndër-
kufitare u rrit me 5.1% në vitin 2007 dhe qëndroi në $ 947 miliard dollarë amerikan.
Në Irlandë në vitin 2007, 87 kompani kanë shpallur 98 projekte investimi. Kjo ishte
një rrëshqitje për 5% nga viti 2006. Irlanda ka tërhequr investime të huaja kapitale
në shumën prej $ 2.06 miliard në 2007.
Kina në vitin 2007 ka arritur që ta mbajë renditjen e saj si shtet, i cili tërhoqi nivelin
më të lartë të investimeve shumëkombëshe. Numri i projekteve të investimeve të
huaja qëndroi në $1.171. Niveli i investimeve në 2007 ishte në $ 90 miliard dollarë
në krahasim me vitin 2006 që janë regjistruar $ 116 miliard.
Burimet e literaturës : Jeff Madura-Drejtimi Financiar Ndërkombëtar, Investimet e
Huaja Direkte, fq.479, dhe http://www.economywatch.com/foreign-direct-
investment/.

More Related Content

What's hot

Menaxhimi i projekteve perkufizimi i projektit dhe objektivat e tij
Menaxhimi i projekteve   perkufizimi i projektit dhe objektivat e tijMenaxhimi i projekteve   perkufizimi i projektit dhe objektivat e tij
Menaxhimi i projekteve perkufizimi i projektit dhe objektivat e tijVeton Sopjani
 
81438428 biznesi-nderkombetar
81438428 biznesi-nderkombetar81438428 biznesi-nderkombetar
81438428 biznesi-nderkombetarpranvera123
 
Makro : politika fiskale
Makro : politika fiskaleMakro : politika fiskale
Makro : politika fiskaleKastriot Gashi
 
Menaxhimi i riskut ne Sigurime
Menaxhimi i riskut ne SigurimeMenaxhimi i riskut ne Sigurime
Menaxhimi i riskut ne SigurimeAgron Berisha
 
Analizat financiare
Analizat financiareAnalizat financiare
Analizat financiarebaron
 
Menaxhim i projekteve pytje dhe pergjigje
Menaxhim i projekteve pytje dhe pergjigje  Menaxhim i projekteve pytje dhe pergjigje
Menaxhim i projekteve pytje dhe pergjigje Festim Dullaj
 
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)fatonbajrami1
 
Identifikimi dhe matja e riskut 1, Nuhi Sela
Identifikimi dhe matja e riskut 1, Nuhi  SelaIdentifikimi dhe matja e riskut 1, Nuhi  Sela
Identifikimi dhe matja e riskut 1, Nuhi SelaNuhi Sela
 
Buxhetimi i kapitalit
Buxhetimi i kapitalitBuxhetimi i kapitalit
Buxhetimi i kapitalitLidijeRapaj
 
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)fatonbajrami1
 
Menaxhimi parimet e menaxhimit
Menaxhimi parimet e menaxhimitMenaxhimi parimet e menaxhimit
Menaxhimi parimet e menaxhimitShpejtim Rudi
 
Papunesia
PapunesiaPapunesia
PapunesiaMaja
 
Menaxhimi i Resurseve Njerëzore
Menaxhimi i Resurseve NjerëzoreMenaxhimi i Resurseve Njerëzore
Menaxhimi i Resurseve NjerëzoreTaulant Zeqiri
 
Hyrje ne Ekonomi - Investimet
Hyrje ne Ekonomi - Investimet Hyrje ne Ekonomi - Investimet
Hyrje ne Ekonomi - Investimet Menaxherat
 

What's hot (20)

Menaxhimi i projekteve perkufizimi i projektit dhe objektivat e tij
Menaxhimi i projekteve   perkufizimi i projektit dhe objektivat e tijMenaxhimi i projekteve   perkufizimi i projektit dhe objektivat e tij
Menaxhimi i projekteve perkufizimi i projektit dhe objektivat e tij
 
81438428 biznesi-nderkombetar
81438428 biznesi-nderkombetar81438428 biznesi-nderkombetar
81438428 biznesi-nderkombetar
 
Bazat e Menaxhmentit
Bazat e MenaxhmentitBazat e Menaxhmentit
Bazat e Menaxhmentit
 
Planifikimi
PlanifikimiPlanifikimi
Planifikimi
 
Makro : politika fiskale
Makro : politika fiskaleMakro : politika fiskale
Makro : politika fiskale
 
Menaxhimi i riskut ne Sigurime
Menaxhimi i riskut ne SigurimeMenaxhimi i riskut ne Sigurime
Menaxhimi i riskut ne Sigurime
 
Analizat financiare
Analizat financiareAnalizat financiare
Analizat financiare
 
Menaxhim i projekteve pytje dhe pergjigje
Menaxhim i projekteve pytje dhe pergjigje  Menaxhim i projekteve pytje dhe pergjigje
Menaxhim i projekteve pytje dhe pergjigje
 
Risku i kredise
Risku i krediseRisku i kredise
Risku i kredise
 
Analiza e Mjedisit te Brendshem
Analiza e Mjedisit te BrendshemAnaliza e Mjedisit te Brendshem
Analiza e Mjedisit te Brendshem
 
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
 
Identifikimi dhe matja e riskut 1, Nuhi Sela
Identifikimi dhe matja e riskut 1, Nuhi  SelaIdentifikimi dhe matja e riskut 1, Nuhi  Sela
Identifikimi dhe matja e riskut 1, Nuhi Sela
 
Buxhetimi i kapitalit
Buxhetimi i kapitalitBuxhetimi i kapitalit
Buxhetimi i kapitalit
 
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
 
Menaxhimi parimet e menaxhimit
Menaxhimi parimet e menaxhimitMenaxhimi parimet e menaxhimit
Menaxhimi parimet e menaxhimit
 
Papunesia
PapunesiaPapunesia
Papunesia
 
Menaxhimi i projekteve
Menaxhimi i projekteveMenaxhimi i projekteve
Menaxhimi i projekteve
 
Menaxhimi i Resurseve Njerëzore
Menaxhimi i Resurseve NjerëzoreMenaxhimi i Resurseve Njerëzore
Menaxhimi i Resurseve Njerëzore
 
Hyrje ne Ekonomi - Investimet
Hyrje ne Ekonomi - Investimet Hyrje ne Ekonomi - Investimet
Hyrje ne Ekonomi - Investimet
 
Tregu i kapitalit
Tregu i kapitalitTregu i kapitalit
Tregu i kapitalit
 

Viewers also liked

INVESTIMET E JASHTME DHE ZHVILLIMI EKONOMIK (Rasti i KOSOVËS)
INVESTIMET E JASHTME DHE  ZHVILLIMI EKONOMIK (Rasti i KOSOVËS)INVESTIMET E JASHTME DHE  ZHVILLIMI EKONOMIK (Rasti i KOSOVËS)
INVESTIMET E JASHTME DHE ZHVILLIMI EKONOMIK (Rasti i KOSOVËS)Fitore ZEQIRI
 
Investimet e huaja direkte bb-
Investimet e huaja direkte  bb-Investimet e huaja direkte  bb-
Investimet e huaja direkte bb-Blerina Boja
 
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Sllajdet e ligjëratave)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Sllajdet e ligjëratave)BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Sllajdet e ligjëratave)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Sllajdet e ligjëratave)fatonbajrami1
 
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)fatonbajrami1
 
Universiteti i prishtinës
Universiteti i prishtinësUniversiteti i prishtinës
Universiteti i prishtinësJeton Bytyqi
 
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigjeMAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigjefatonbajrami1
 
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)fatonbajrami1
 
Tregjet financiare
Tregjet  financiareTregjet  financiare
Tregjet financiareMenaxherat
 
Biznesi Nderkombetar dhe Globalizimi
Biznesi Nderkombetar dhe GlobalizimiBiznesi Nderkombetar dhe Globalizimi
Biznesi Nderkombetar dhe GlobalizimiMenaxherat
 
Mes një vlerësimi të zymtë dhe lajmi të mirë për IHD në Shqipëri dhe Kosovë
Mes një vlerësimi të zymtë dhe lajmi të mirë për IHD në Shqipëri dhe KosovëMes një vlerësimi të zymtë dhe lajmi të mirë për IHD në Shqipëri dhe Kosovë
Mes një vlerësimi të zymtë dhe lajmi të mirë për IHD në Shqipëri dhe Kosovënakije.kida
 
Nakije Kida ,Disertation ' abstract & content
Nakije Kida  ,Disertation ' abstract & contentNakije Kida  ,Disertation ' abstract & content
Nakije Kida ,Disertation ' abstract & contentnakije.kida
 
Tregu i firmës “mc food”, sfidat dhe mundësit
Tregu i firmës “mc food”, sfidat dhe mundësitTregu i firmës “mc food”, sfidat dhe mundësit
Tregu i firmës “mc food”, sfidat dhe mundësitFitore ZEQIRI
 
Tregtia nderkombetare dhe e drejta investive
Tregtia  nderkombetare dhe e drejta investiveTregtia  nderkombetare dhe e drejta investive
Tregtia nderkombetare dhe e drejta investiveValmir Istogu
 
MARKETINGU - Dr. Hykmete Bajrami (Pyetje dhe përgjigje)
MARKETINGU - Dr. Hykmete Bajrami (Pyetje dhe përgjigje)MARKETINGU - Dr. Hykmete Bajrami (Pyetje dhe përgjigje)
MARKETINGU - Dr. Hykmete Bajrami (Pyetje dhe përgjigje)fatonbajrami1
 
Tema d iplomes nehat duraku
Tema d iplomes nehat durakuTema d iplomes nehat duraku
Tema d iplomes nehat durakuNehat Duraku
 
Struktura e punimit te diplomes
Struktura e punimit te diplomesStruktura e punimit te diplomes
Struktura e punimit te diplomesXh MedicalTeam
 

Viewers also liked (20)

INVESTIMET E JASHTME DHE ZHVILLIMI EKONOMIK (Rasti i KOSOVËS)
INVESTIMET E JASHTME DHE  ZHVILLIMI EKONOMIK (Rasti i KOSOVËS)INVESTIMET E JASHTME DHE  ZHVILLIMI EKONOMIK (Rasti i KOSOVËS)
INVESTIMET E JASHTME DHE ZHVILLIMI EKONOMIK (Rasti i KOSOVËS)
 
Investimet e huaja direkte bb-
Investimet e huaja direkte  bb-Investimet e huaja direkte  bb-
Investimet e huaja direkte bb-
 
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Sllajdet e ligjëratave)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Sllajdet e ligjëratave)BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Sllajdet e ligjëratave)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Sllajdet e ligjëratave)
 
Biznes Ndërkombëtar
Biznes NdërkombëtarBiznes Ndërkombëtar
Biznes Ndërkombëtar
 
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
 
Universiteti i prishtinës
Universiteti i prishtinësUniversiteti i prishtinës
Universiteti i prishtinës
 
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigjeMAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
 
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
 
Punimi seminarik
Punimi seminarik Punimi seminarik
Punimi seminarik
 
Pyetjet nga provimet
Pyetjet nga provimetPyetjet nga provimet
Pyetjet nga provimet
 
Tregjet financiare
Tregjet  financiareTregjet  financiare
Tregjet financiare
 
Biznesi Nderkombetar dhe Globalizimi
Biznesi Nderkombetar dhe GlobalizimiBiznesi Nderkombetar dhe Globalizimi
Biznesi Nderkombetar dhe Globalizimi
 
Mes një vlerësimi të zymtë dhe lajmi të mirë për IHD në Shqipëri dhe Kosovë
Mes një vlerësimi të zymtë dhe lajmi të mirë për IHD në Shqipëri dhe KosovëMes një vlerësimi të zymtë dhe lajmi të mirë për IHD në Shqipëri dhe Kosovë
Mes një vlerësimi të zymtë dhe lajmi të mirë për IHD në Shqipëri dhe Kosovë
 
Nakije Kida ,Disertation ' abstract & content
Nakije Kida  ,Disertation ' abstract & contentNakije Kida  ,Disertation ' abstract & content
Nakije Kida ,Disertation ' abstract & content
 
Tregu i firmës “mc food”, sfidat dhe mundësit
Tregu i firmës “mc food”, sfidat dhe mundësitTregu i firmës “mc food”, sfidat dhe mundësit
Tregu i firmës “mc food”, sfidat dhe mundësit
 
Eksporti dhe importi
Eksporti dhe importiEksporti dhe importi
Eksporti dhe importi
 
Tregtia nderkombetare dhe e drejta investive
Tregtia  nderkombetare dhe e drejta investiveTregtia  nderkombetare dhe e drejta investive
Tregtia nderkombetare dhe e drejta investive
 
MARKETINGU - Dr. Hykmete Bajrami (Pyetje dhe përgjigje)
MARKETINGU - Dr. Hykmete Bajrami (Pyetje dhe përgjigje)MARKETINGU - Dr. Hykmete Bajrami (Pyetje dhe përgjigje)
MARKETINGU - Dr. Hykmete Bajrami (Pyetje dhe përgjigje)
 
Tema d iplomes nehat duraku
Tema d iplomes nehat durakuTema d iplomes nehat duraku
Tema d iplomes nehat duraku
 
Struktura e punimit te diplomes
Struktura e punimit te diplomesStruktura e punimit te diplomes
Struktura e punimit te diplomes
 

Similar to Investimet E Huaja Direkte

Menaxhmenti Financiar ne Biznesin Nderkombetar
Menaxhmenti Financiar ne Biznesin NderkombetarMenaxhmenti Financiar ne Biznesin Nderkombetar
Menaxhmenti Financiar ne Biznesin NderkombetarMenaxherat
 
Përgaditje rreth testit shkurt
Përgaditje rreth testit shkurtPërgaditje rreth testit shkurt
Përgaditje rreth testit shkurtValdet Shala
 
Biznesi nerkombetar 2
Biznesi nerkombetar 2Biznesi nerkombetar 2
Biznesi nerkombetar 2Menaxherat
 
Menaxhimi Financiar
Menaxhimi Financiar Menaxhimi Financiar
Menaxhimi Financiar Menaxherat
 
Sistemi financiar
Sistemi financiar Sistemi financiar
Sistemi financiar Menaxherat
 
Kapitulli1 Hyrje Në Amvisim Financiar
Kapitulli1 Hyrje Në Amvisim FinanciarKapitulli1 Hyrje Në Amvisim Financiar
Kapitulli1 Hyrje Në Amvisim Financiarguest4ddd68
 
biznesi vogel dhe i mesum - pytje nga provimi - besniku
biznesi vogel dhe i mesum - pytje nga provimi - besniku biznesi vogel dhe i mesum - pytje nga provimi - besniku
biznesi vogel dhe i mesum - pytje nga provimi - besniku drilon emini
 
Politika e dividendit, nuhi sela
Politika e dividendit, nuhi  selaPolitika e dividendit, nuhi  sela
Politika e dividendit, nuhi selaNuhi Sela
 
Marketing - Përmbledhje
Marketing - PërmbledhjeMarketing - Përmbledhje
Marketing - PërmbledhjeJozef Nokaj
 
Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar
Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar
Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar dushihajdar
 
Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik
Përgatitje për provim pranues në Fakultetin EkonomikPërgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik
Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomikfatonbajrami1
 
Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar
Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetarInstitucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar
Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetarMenaxherat
 
Strategjia e Bizneseve Nderkombetare
Strategjia e Bizneseve NderkombetareStrategjia e Bizneseve Nderkombetare
Strategjia e Bizneseve NderkombetareMenaxherat
 
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tij
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tijBiznesi dhe Faktoret kryesor te tij
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tijMenaxherat
 
Seminar makroekonomi
Seminar makroekonomiSeminar makroekonomi
Seminar makroekonomiZaim Kadiri
 
Pytjet ekonomi kollekiumi 2
Pytjet ekonomi  kollekiumi 2Pytjet ekonomi  kollekiumi 2
Pytjet ekonomi kollekiumi 2ZuhdiHajzeri
 
Ekonomi Kollekiumi 2- Pytje Pergjigje
Ekonomi Kollekiumi 2- Pytje PergjigjeEkonomi Kollekiumi 2- Pytje Pergjigje
Ekonomi Kollekiumi 2- Pytje PergjigjeZuhdiHajzeri
 

Similar to Investimet E Huaja Direkte (20)

Menaxhmenti Financiar ne Biznesin Nderkombetar
Menaxhmenti Financiar ne Biznesin NderkombetarMenaxhmenti Financiar ne Biznesin Nderkombetar
Menaxhmenti Financiar ne Biznesin Nderkombetar
 
Përgaditje rreth testit shkurt
Përgaditje rreth testit shkurtPërgaditje rreth testit shkurt
Përgaditje rreth testit shkurt
 
Biznesi nerkombetar 2
Biznesi nerkombetar 2Biznesi nerkombetar 2
Biznesi nerkombetar 2
 
Menaxhimi Financiar
Menaxhimi Financiar Menaxhimi Financiar
Menaxhimi Financiar
 
Sistemi financiar
Sistemi financiar Sistemi financiar
Sistemi financiar
 
Kapitulli1 Hyrje Në Amvisim Financiar
Kapitulli1 Hyrje Në Amvisim FinanciarKapitulli1 Hyrje Në Amvisim Financiar
Kapitulli1 Hyrje Në Amvisim Financiar
 
biznesi vogel dhe i mesum - pytje nga provimi - besniku
biznesi vogel dhe i mesum - pytje nga provimi - besniku biznesi vogel dhe i mesum - pytje nga provimi - besniku
biznesi vogel dhe i mesum - pytje nga provimi - besniku
 
Tregtia nderkombetare
Tregtia nderkombetareTregtia nderkombetare
Tregtia nderkombetare
 
Politika e dividendit, nuhi sela
Politika e dividendit, nuhi  selaPolitika e dividendit, nuhi  sela
Politika e dividendit, nuhi sela
 
Marketing - Përmbledhje
Marketing - PërmbledhjeMarketing - Përmbledhje
Marketing - Përmbledhje
 
Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar
Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar
Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar
 
Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik
Përgatitje për provim pranues në Fakultetin EkonomikPërgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik
Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik
 
Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar
Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetarInstitucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar
Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar
 
Strategjia e Bizneseve Nderkombetare
Strategjia e Bizneseve NderkombetareStrategjia e Bizneseve Nderkombetare
Strategjia e Bizneseve Nderkombetare
 
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tij
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tijBiznesi dhe Faktoret kryesor te tij
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tij
 
marketing mars 2015
marketing mars 2015marketing mars 2015
marketing mars 2015
 
Gjeografi ppff
Gjeografi ppffGjeografi ppff
Gjeografi ppff
 
Seminar makroekonomi
Seminar makroekonomiSeminar makroekonomi
Seminar makroekonomi
 
Pytjet ekonomi kollekiumi 2
Pytjet ekonomi  kollekiumi 2Pytjet ekonomi  kollekiumi 2
Pytjet ekonomi kollekiumi 2
 
Ekonomi Kollekiumi 2- Pytje Pergjigje
Ekonomi Kollekiumi 2- Pytje PergjigjeEkonomi Kollekiumi 2- Pytje Pergjigje
Ekonomi Kollekiumi 2- Pytje Pergjigje
 

More from Menaxherat

Statistike nocionet kryesore dhe mostra ligjerata 2 - ardiana gashi
Statistike   nocionet kryesore dhe mostra ligjerata 2 - ardiana gashiStatistike   nocionet kryesore dhe mostra ligjerata 2 - ardiana gashi
Statistike nocionet kryesore dhe mostra ligjerata 2 - ardiana gashiMenaxherat
 
Statistike treguesit e korelacionit ardiana gashi
Statistike treguesit e korelacionit   ardiana gashiStatistike treguesit e korelacionit   ardiana gashi
Statistike treguesit e korelacionit ardiana gashiMenaxherat
 
Statistika dr rahmije mustafa provime nga afatet e kaluara
Statistika dr rahmije mustafa provime nga afatet e kaluaraStatistika dr rahmije mustafa provime nga afatet e kaluara
Statistika dr rahmije mustafa provime nga afatet e kaluaraMenaxherat
 
Statistike indekset
Statistike indeksetStatistike indekset
Statistike indeksetMenaxherat
 
Si te bejme hulumtim
Si te bejme hulumtimSi te bejme hulumtim
Si te bejme hulumtimMenaxherat
 
Tatimi mbi vleren e shtuar dhe tatimi ne te ardhurat e korporatave taksa d...
Tatimi mbi vleren e shtuar  dhe tatimi ne  te ardhurat e korporatave  taksa d...Tatimi mbi vleren e shtuar  dhe tatimi ne  te ardhurat e korporatave  taksa d...
Tatimi mbi vleren e shtuar dhe tatimi ne te ardhurat e korporatave taksa d...Menaxherat
 
Sjellja organizative berim ramosaj
Sjellja organizative   berim ramosajSjellja organizative   berim ramosaj
Sjellja organizative berim ramosajMenaxherat
 
Statistike treguesit statistikor te pozicionit ardiana gashi
Statistike treguesit statistikor te pozicionit   ardiana gashiStatistike treguesit statistikor te pozicionit   ardiana gashi
Statistike treguesit statistikor te pozicionit ardiana gashiMenaxherat
 
Seminar analiza e tregut te punes ne kosove
Seminar   analiza e tregut te punes ne kosoveSeminar   analiza e tregut te punes ne kosove
Seminar analiza e tregut te punes ne kosoveMenaxherat
 
Promocioni nail reshidi
Promocioni nail reshidiPromocioni nail reshidi
Promocioni nail reshidiMenaxherat
 
Treguesit e pozicionit ushtrime
Treguesit e pozicionit ushtrimeTreguesit e pozicionit ushtrime
Treguesit e pozicionit ushtrimeMenaxherat
 
Variabla e rastësishme dhe distribucionet diskrete të probabilitetit ardian...
Variabla e rastësishme dhe distribucionet diskrete të probabilitetit   ardian...Variabla e rastësishme dhe distribucionet diskrete të probabilitetit   ardian...
Variabla e rastësishme dhe distribucionet diskrete të probabilitetit ardian...Menaxherat
 
Projektimi i procesit Vehbi Ramaj
Projektimi i procesit Vehbi RamajProjektimi i procesit Vehbi Ramaj
Projektimi i procesit Vehbi RamajMenaxherat
 
Politika e produktit nail reshidi
Politika e produktit   nail reshidiPolitika e produktit   nail reshidi
Politika e produktit nail reshidiMenaxherat
 
Permbledhje pytjesh ne nvm prof besnik krasniqi
Permbledhje pytjesh ne nvm prof besnik krasniqiPermbledhje pytjesh ne nvm prof besnik krasniqi
Permbledhje pytjesh ne nvm prof besnik krasniqiMenaxherat
 
Politika e cmimit nail reshidi
Politika e cmimit nail reshidiPolitika e cmimit nail reshidi
Politika e cmimit nail reshidiMenaxherat
 
Mjedisi ligjor i bizneseve
Mjedisi ligjor i bizneseveMjedisi ligjor i bizneseve
Mjedisi ligjor i bizneseveMenaxherat
 
Menaxhment ymer havolli permbledhje
Menaxhment   ymer havolli permbledhjeMenaxhment   ymer havolli permbledhje
Menaxhment ymer havolli permbledhjeMenaxherat
 
Menaxhimi i qmimeve
Menaxhimi i qmimeveMenaxhimi i qmimeve
Menaxhimi i qmimeveMenaxherat
 
Menaxhimi i resurseve humane pytje
Menaxhimi i resurseve humane pytjeMenaxhimi i resurseve humane pytje
Menaxhimi i resurseve humane pytjeMenaxherat
 

More from Menaxherat (20)

Statistike nocionet kryesore dhe mostra ligjerata 2 - ardiana gashi
Statistike   nocionet kryesore dhe mostra ligjerata 2 - ardiana gashiStatistike   nocionet kryesore dhe mostra ligjerata 2 - ardiana gashi
Statistike nocionet kryesore dhe mostra ligjerata 2 - ardiana gashi
 
Statistike treguesit e korelacionit ardiana gashi
Statistike treguesit e korelacionit   ardiana gashiStatistike treguesit e korelacionit   ardiana gashi
Statistike treguesit e korelacionit ardiana gashi
 
Statistika dr rahmije mustafa provime nga afatet e kaluara
Statistika dr rahmije mustafa provime nga afatet e kaluaraStatistika dr rahmije mustafa provime nga afatet e kaluara
Statistika dr rahmije mustafa provime nga afatet e kaluara
 
Statistike indekset
Statistike indeksetStatistike indekset
Statistike indekset
 
Si te bejme hulumtim
Si te bejme hulumtimSi te bejme hulumtim
Si te bejme hulumtim
 
Tatimi mbi vleren e shtuar dhe tatimi ne te ardhurat e korporatave taksa d...
Tatimi mbi vleren e shtuar  dhe tatimi ne  te ardhurat e korporatave  taksa d...Tatimi mbi vleren e shtuar  dhe tatimi ne  te ardhurat e korporatave  taksa d...
Tatimi mbi vleren e shtuar dhe tatimi ne te ardhurat e korporatave taksa d...
 
Sjellja organizative berim ramosaj
Sjellja organizative   berim ramosajSjellja organizative   berim ramosaj
Sjellja organizative berim ramosaj
 
Statistike treguesit statistikor te pozicionit ardiana gashi
Statistike treguesit statistikor te pozicionit   ardiana gashiStatistike treguesit statistikor te pozicionit   ardiana gashi
Statistike treguesit statistikor te pozicionit ardiana gashi
 
Seminar analiza e tregut te punes ne kosove
Seminar   analiza e tregut te punes ne kosoveSeminar   analiza e tregut te punes ne kosove
Seminar analiza e tregut te punes ne kosove
 
Promocioni nail reshidi
Promocioni nail reshidiPromocioni nail reshidi
Promocioni nail reshidi
 
Treguesit e pozicionit ushtrime
Treguesit e pozicionit ushtrimeTreguesit e pozicionit ushtrime
Treguesit e pozicionit ushtrime
 
Variabla e rastësishme dhe distribucionet diskrete të probabilitetit ardian...
Variabla e rastësishme dhe distribucionet diskrete të probabilitetit   ardian...Variabla e rastësishme dhe distribucionet diskrete të probabilitetit   ardian...
Variabla e rastësishme dhe distribucionet diskrete të probabilitetit ardian...
 
Projektimi i procesit Vehbi Ramaj
Projektimi i procesit Vehbi RamajProjektimi i procesit Vehbi Ramaj
Projektimi i procesit Vehbi Ramaj
 
Politika e produktit nail reshidi
Politika e produktit   nail reshidiPolitika e produktit   nail reshidi
Politika e produktit nail reshidi
 
Permbledhje pytjesh ne nvm prof besnik krasniqi
Permbledhje pytjesh ne nvm prof besnik krasniqiPermbledhje pytjesh ne nvm prof besnik krasniqi
Permbledhje pytjesh ne nvm prof besnik krasniqi
 
Politika e cmimit nail reshidi
Politika e cmimit nail reshidiPolitika e cmimit nail reshidi
Politika e cmimit nail reshidi
 
Mjedisi ligjor i bizneseve
Mjedisi ligjor i bizneseveMjedisi ligjor i bizneseve
Mjedisi ligjor i bizneseve
 
Menaxhment ymer havolli permbledhje
Menaxhment   ymer havolli permbledhjeMenaxhment   ymer havolli permbledhje
Menaxhment ymer havolli permbledhje
 
Menaxhimi i qmimeve
Menaxhimi i qmimeveMenaxhimi i qmimeve
Menaxhimi i qmimeve
 
Menaxhimi i resurseve humane pytje
Menaxhimi i resurseve humane pytjeMenaxhimi i resurseve humane pytje
Menaxhimi i resurseve humane pytje
 

Investimet E Huaja Direkte

  • 1. UNIVERSITETI AAB-RIINVEST FAKULTETI EKONOMIK Departamenti: Banka, financa dhe kontabilitet Lënda: Financat Ndërkombëtare Viti akademik 2009/2010 INVESTIMET E HUAJA DIREKTE (Punim Seminarik) Mentori: Prof.Fadil Govori Studenti: Shhkelzen Krasniqi Prishtine, dhjetor, 2009
  • 2. Përmbajtja Rezyme Invetimet Huaja Direkte IHD *Motivet për Investime të Huaja Direkte *Motivet lidhur me të ardhurat *Motivet lidhur me kostot *Si mund të motivohen IHD nga tregjet financiare *Krahasimi i përfitimeve nga IHD me kalimin e kohës *Përfitimet nda diversifikimi ndërkombëtar dhe gjatë një krize botërore *Lehtësirat dhe pengesat nga ana e qeverive të vendit pritës për IHD Llojet e Investimeve të Huaja Direkte Përparësitë e IHD Disavantazhet e IHD Përcaktorët e IHD IHD dhe zhvillimi ekonomik Politikat e Investimeve të Huaja Direkte Investimet e Huaja Direkte dhe zhvillimi i Infrastrukturës IHD në mes të vende Burimet e literaturës
  • 3. REZYME Qëllimi i këtijë punimi seminarik është që t’i japim një kuptim të plotë fjalës studim.Me këtë angazhim tonin, ne do të arsyetojmë edhe punën tonë që jemi duke e bërë gjatë studimeve, pra do të orientohemi edhe në punime hulumtuese siq janë shumë edhe përpara këtijë të fundit. Tani do të centralizohemi në hulumtimin e këtijë punimi të cilin e kam punuar unë i cili ka të bëjë me Investimet e Huaja Direkte. Këtu do të tregojmë se qfar janë IHD,llojet e IHD,përparësit e MNC që të kryejnë IHD dhe poashtu pengesat për kët veprim, disavantazhet e IHD, përcaktorët e IHD, politikat e IHD, IHD dhe zhvillimi ekonomik, IHD dhe zhvillimi i infrastrukturës etj.
  • 4. Investimet e Huaja Direkte – IHD -Faktorët si : rritja ekonomike, de-rregullimi, rregullat liberale të investimeve dhe fleksibiliteti operacional, janë faktorët që ndikojnë në rritjen e fluksit të Investimeve të Huaja Direkte IHD -Investimet e Huaja Direkte është një formë e investimeve që fiton interes në ndërmarrje, e cila funksionon jashtë territorit të vendit të investitorit. IHD-të kërkojnë një marrëdhënie biznesi ndërmjet shoqërisë mëmë dhe degës së saj të jashtme. Marrëdhëniet e jashtme të drejtëpërdrejta japin një rritje të biznesit për korporatat multinacionale. Që një investim të konsiderohet si një IHD, shoqëria mëmë duhet të ketë të paktën 10% të aksioneve të zakonshme nga filialet e saj të jashtme. Firma investitore gjithashtu mund të kualifikohet për investime të huaja në qoftë se zotëron fuqi të votimit në një ndërmarrje që vepron në një vend të huaj. -MNC-të I konkretizojnë mundësitë e tyre për biznesin e tyre më ndihmën e investimeve të huaja direkte(që nënkupton investimet në mjete reale apo të prekshme siq janë truall,ndërtesa,makineri etj. në vende të huaja).Megjithatë investimet e huaja direkte kërkojnë investime thelbësore dhe të vazhdueshme dhe një sasi e madhe e kapitalit mund të jetë e rrezikuar.Nëse investimet e bëra nuk rrjedhin sipas normës së propabilitetit atëherë MNC-të mund të kenë probleme në shitjen e projektit që ato e kanë krijuar.Andaj MNC-të tentojnë që të analiziojnë mirë vendimet e tyre para se ato të zbatohen në qfardo investimi të huaj direkt. Motivet për Investime të Huaja Direkte Motivet për investime të huaja direkte nga ana e MNC-ve është sepse ato mund të investojnë në vende te huaja duke rritur përfitueshmërin e tyre dhe të rrisin pasurinë e aksionerëve.Në shumicën e rasteve MNC-të, investimet e huaja I bëjnë për t’i rritur fitimet e veta pra fitimin e aksionarëve dhe për zvogëlimin e kostove. Motivet lidhur me të ardhurat Këto motive janë tipike për MNC-të të cilat përpiqen që t’i rrisin të ardhurat përmes këtyre mënyrave : - Tërheqja e burimeve të reja të kërkesës . Këtu MNC-të kërkojnë burime të reja në vende të ndryshme.Shpesh MNC-të janë të obliguara që të dalin jasht vendit për arsye se në vendin të cilin veprojnë, konkurenca ia limiton veprimtarinë e MNC-së. - Hyrja në tregje fitimprurësë.Nëse një shoqëri tjetër ka hyrë ne tregje tjera dhe ka pasur fitime atëhere edhe MNC-të vendosin të hynë në ato tregje për të rritur fitimin e tyre.Për këtë MNC-ja mund të hartojë një strategji me të cilën ajo do t’i ulë qmimet aktuale në atë treg duke synuar të përfitojë blerësit aktual. Rrezik për këtë strategji është që shoqërit që janë më herët në këtë treg mund ti ulin qmimet para MNC-ve duke I vënë në vështirësi MNC-të. - Shfrytëzimi I avantazheve monopoliste.Teoria e organizimit industrial përcakton se MNC-të mund të gjenden shpesh në pozicionin monopolistik,dhe kjo ndodh kur një MNC e cila vepron në tregjet e huaja ka një specific të cilën nuk e kanë shoqërit tjera ( psh. ndonjë faktor të prodhimit,teknologjinë ëtj.).
  • 5. - Reagimi ndaj kufizimeve tregtare.Shpesh MNC-të bëjnë investime të huaja direkte jo për përfitime por për tejkalimin e pengesave tregtare. - Diversifikimi ndërkombëtar.Këtu MNC-të synojnë të përfshijnë më shumë tregje dhe hapsira tregtare për arsye se dëshirojnë që të rrisin flukset e arkës dhe njëkohësisht nëse këto fluke janë stabile ato ulin dhe rriskun e MNC-së. Motivet lidhur me kostot MNC-të bëjnë IHD për të minimizuar kostot,dhe kjo arrihet përmes : - Përfitimi maksimal nga ekonomia e shkallës.Me këtë kuptojmë atëhere kur të gjithë faktorët e prodhimit shfrytëzohen në mënyrë sa më efiqente pra duke I shfrytëzuar maksimalisht faktorët potencial të prodhimit. Këtu MCN-ja synon të shes atë produkt të cilin është më e orientuar kah prodhimi I saj për arsye se ajo e ulë mesataren e kostos së prodhimit të MNC-së. - Përdorimi I faktorëve të huaj të prodhimit.Kostot e punës dhe të tokës mund të kenë ndryshime drastike nga një vend në tjetrin andaj MNC-të shpesh tentojnë që procesin e prodhimit ta bartin në ato vende ku këta y faktorë jnaë më lirë,pra fuqija punëtore dhe toka.(osh shum MNC europiane procesin e prodhimit e kanë të orientuar në Kinë.Indi etj sepe një kërkesë ë lartë për punë bënë që qmimi I njësis punëtore të jetë shumë më I ulët se san ë vendet tjera të botës). - Përdorimi I lëndëve të para të huaja.Shpesh MNC-të blejnë lëndë të parë nga vende të ndryshme sepse kosto e tyre nga vendi në vend ndryshon dukshëm. - Përdorimi I teknologjisë së huaj.Në kohët e fundit shpesh MNC-të po blejnë teknologjinë e huaj në mënyrë që ta mësojnë ta përdorin dhe ta përvetësojnë. - Reagimi ndaj luhatjeve të kursit të këmbimit.Kur një MNC kupton se valuta e një vendi të huaj është zhvlerësuar ajo tenton të investojë në atë vend sepse investimet fillestare duhet të jenë relativisht të larta dhe në momentin kur kjo valutë të rivlerësohet atëherë MNC-ja mund të ketë fitime të kënaqshme. Si mund të motivohen IHD nga tregjet financiare Si cak kryesor I MNC-ve është tregu I produkteve por është I një rëndësie të veqant edhe tregu financiar. Në këto tregje MNC-të synojnë të hyjnë për të marr kredi me norma më të ulta të interesit në mënyrë që nga to të bëjnë investime ashtu që të përfitojnë nga norma e interesit e cila do të jetë më e vogël se sa norma e kthimit. Krahasimi i përfitimeve nga IHD me kalimin e kohës Sikurse shumë faktor që ndryshojnë gjatë kalimit të kohës, ashtu edhe fitimi I MNC- ve ndryshon , pra ai mund të rritet apo të zvogëlohet apo edhe të rritet edhe më tutje.Kjo mund të ndodh edhe si rezultat I ndryshimit të faktorëve të prodhimit por edhe të klasës punëtore dhe të tokës (truallit). Përfitimet nga diversifikimi ndërkombëtar dhe gjatë krizave globale Sa më shumë që MNC-ja të përfshijë hapësirë gjeografike ( tregje ) aq më shume janë gjasat që ajo te maksimizojë fitimet e veta. Kjo ndodh që MNC-të të mos kenë
  • 6. shpesh fitime në një vend apo në tjetrin por në disa të tjera ato kanë fitime jashtëzakonisht të mira dhe nga këto vende mund të ketë mbulesa për vendet tjera. Kur ndodh një krizë globale atëherë MNC-të të cilat veprojnë në vende të ndryshme, ato janë më pak të rrezikuara nga këto kriza sepse këto kriza nuk I kaplojnë vendet përnjëhere, dhe firma mund ti mbuloj humbjet e një vendi me fitimet e një vendi tjetër derisa ky vend ta kalojë krizën dhe ti kthehet normalitetit. Lehtësimet dhe pengesat nga ana e qeverive të vendit pritës për IHD IHD janë investime ideale për një zhvillim të mirë të ekonomisë siq janë ulja e papunësis,rritje ekonomike,përmirësim të teknologjisë etj. Lehtësimet nga ana e qeverisë mund të jenë: zvogëlimi I tatimeve në të ardhura, ofrimi I truallit dhe ambienteve të ndryshme pa qera, hua me interes të ulët, subvencione të energjisë etj. Pengesat nga ana e qeverisë për IHD mund të jenë: 1. Pengesat që mbrojnë shoqëritë ose konsumatorët vendas.Këto pengesa kanë të bëjnë me atë, që qdo qeveri e ka agjensin qeveritare e cila I shikon shitblerjet dhe shkrirjet e shoqërive të ndryshme. P.sh. Ministria e Thesarit në Francë nuk lejon penetrimin por as shkrirjen e një shoqërie e cila vie nga një vend I cili është jashtë Bashkimit Europian; 2. Pengesat që kufizojnë pronësinë.Disa qeveri limitojnë pronësinë e shoqërive duke mos lejuar shitblerjet ose shkrirjen e shoqërive kurdo here; 3. Pengesat e tipit “ FILLI I KUQ “.Këtu kanë të bëjnë pengesat e tërthorta,pra pengesa indirekte.Këtu qeveria me dokumentacione të ndryshme dhe procedura të ndryshme diskriminuese pengon penetrimin e shoqërisë në këtë vend.Andaj një MNC e cila përballet me kësi lloj kushte nuk mund të jetë e suksesëshme në më shumë se një vend të huaj. Llojet e Investimeve të Huaja Direkte Investimet e Huaja Direkte mund të klasifikohen në dy lloje:1.IHD të jashtme dhe 2.IHD të brendshme. Ky klasifikim është bazuar në lloje të kufizimeve të vendosura, dhe parakushte të ndryshme të nevojshme për këto investime. 1. Investimet e huaja direkte, të jashtme, referohen si një investim i drejtëpërdrejtë jashtë vendit. Në këtë rast është kapitali (burimet) i vendit, i cili investohet në disa burime të jashtme. IHD i jashtëm mund të gjej përdorim edhe në eksport dhe import me ndonjë vend të huaj. IHD e jashtme kanë mbështetje nga qeveria për siguri në mbulim të rriskut. Kjo formë e investimeve të huaja është subjekt i stimulimit të taksave si dhe pengesave të ndryshme. 2. Faktorë të ndryshëm ekonomik i përkrahin investimet e huaja direkte të brendshme. Këto përfshijnë kreditë me shkallë të ulët të interesit, zbutjen e taksave, grantet, subvencionet, si dhe heqjen e kufizimeve dhe limitimeve. Investimet e huaja direkte, të brendshme, është një formë tipike e të ashtuquajturave “investimet e brendshme”. Këtu, investimet e kapitalit të huaj ndodhin në burimet lokale. -Kategoritë tjera të IHD-ve si, IHD vertikale ndodhin kur një shoqeri shumëkombëshe zotëron disa aksione të një sipërmarrje të huaj, i cili e furnizon atë me të dhëna apo përdorë produktet e prodhuara nga MNC. Investimet e huaja direkte horizontale ndodhin kur një kompani shumëkombëshe kryen veprimtari biznesore të ngjashme, në vende të ndryshme.
  • 7. -Investimet e huaja direkte udhëhiqen nga shumë motive të ndryshme. IHD-të që janë ndërmarrë për të forcuar strukturat ekzistuese të tregut ose për të shqyrtuar mundësitë e tregjeve të reja mund të quhen edhe “market-seeking IHD” apo IHD treg-kërkuese. “Resource-seeking IHD” apo IHD burim-kerkuese janë të përqëndruara tek faktorët e prodhimit të cilat kanë më shumë efikasitet operacional se sa ato qe janë në dispozicion në vendin e investitorit. Përparësitë e Investimeve të Huaja Direkte -Një nga përparësitë e investimeve të huaja direkte është se ajo ndihmon në zhvillimin ekonomik të vendit ku derdhen investimet. -IHD-te zakonisht gjejnë zbatim në vendet në zhvillim. Gjatë viteve ’90-ta, Investimet e Huaja Direkte ishin një nga burimet kryesore të financimit të jashtëm për shumicën e vendeve që kishin një prespektivë të rritjes ekonomike. IHD-te gjithashtu kanë ndihmuar disa vende kur ato janë përballuar me vështirësi ekonomike. -Investimet e huaja direkte gjithashtu lejojnë edhe transferimin e teknologjive. Kjo është bërë kryesisht në mënyrë të sigurimit të inputeve kapitale. Vendet që kanë marrë investime të huaja direkte nga nje vend tjetër, mund të zhvillojnë resurset humane të tyre, duke punësuar njerëz të rinjë, në veprimtarinë e ndonjë biznesi të veqantë. Fitimet qe gjenerohen nga investimet e huaja direkte të cilat janë bërë në ate vend, mund të përdoren me qëllim të bërjes së kontributeve për taksat mbi të ardhurat e korporatave të vendit marrës. -IHD-të ndihmojnë në krijimin e vendeve të reja të punës, rritjen e pagave të punëtorëve, një mënyre më të lehtë të jetesës etj. Investimet e huaja direkte zakonisht marrin pjesë në zhvillimin e sektorit prodhues të vendit pritës të investimeve. -Investimet e huaja direkte luajnë një rol vendimtarë në kontestin e rritjes së produktivitetit të vendeve pritësë. Në rastin e këtyre vendeve, kompanitë e tyre kanë mundësi për të eksplruar tregjet të huaja të reja dhe në këtrë mënyrë të gjenerojnë më shumë të ardhura dhe fitime. Disavantazhet e Investimeve të huaja direkte -Disavantazhet e IHD ndodhin kryesisht në rastin e qështjeve që lidhen me funksionimin dhe shpërndarjen e profitit nga investimet e huaja. Një nga disavantazhet indirekte të investimeve të huaja direkte është se sektoret e pazhvilluara ekonomikisht të vendit pritës janë gjithmonë të papërshtatshëm kur niveli i investimeve të huaja direkte ndikon në mënyrë negative. Situatat në vende si: Irlanda, Kili, Singapori dhe Kina konfirmojnë një mendim të tillë. Është shumë normale që vendi pritës të ketë përgjegjësi për të kufizuar shkallën e ndikimit nga investimet e huaja direkte. Ata duhet të jenë të sigurtë që subjetet që i bëjnë IHD në vendin e tyre t’u përmbahen mjedisit, qeverisjes, rregullave sociale, që janë të përcaktuara në atë vend. -Disavantazhet e ndryshme të IHD janë kuptuar, ku vendi pritës i investimeve mban fshehtësi kombëtare- diqka që nuk e kanë për qëllim që të bëhet e njohur për pjesën tjetër të botës. Nga kjo është vënë re, se mbrojtja e një vendi është përballur me rrëziqe si rezultat i IHD. -Investimet e huaja direkte përmbajnë në vete shpenzime të larta të komunikimit, udhëtimit etj. Dallimet gjuhësore dhe kulturore që ekzistojnë në mes të vendit të
  • 8. investitorit dhe vendit pritës, gjithashtu, mund të paraqesin probleme në rastin e investimeve te huaja direkte. -Megjithatë, një tjetër disavantazh i IHD është se ekziston gjithmon mundësia e dështimit në pronësinë e një kompanie që ka në ndonjë kompani jasht. Kjo ka bërë shpesh që shumë kompani t’i qasen IHD me një kujdes të lartë. -Disa herë është vënë re se ka paqëndrueshmëri të konsiderueshme në një rajon të caktuar gjeografik. Kjo shkakton shumë shqetësim për investitorin. -Madhësia e tregut, si dhe kushtet e vendit pritës mund të jenë faktorë të rëndësishëm në rastin e investimeve të huaja direkte. Në rastet kur vendi pritës nuk është mirë i lidhur me vendet fqinje më të avancuara, kjo përbën një sfidë për investitorët. -Disa herë është vënë re se qeveritë e vendit pritës janë përballur me probleme me investimet e huaja direkte. Ajo ka më pak kontroll mbi funksionimin e kompanisë që funksionon si degë tërësisht në pronësi të një kompanie jashtë shtetit. Përcaktorët e Investimeve të Huaja Direkte -Një nga përcaktuesit më të rëndësishëm të investimeve të huaja direkte është madhësia dhe prespektivat e rritjes ekonomike së vendit ku priten të derdhen investimet e huaja direkte. -Është supozuar normalisht se në qoftë se vendi ka një treg të madh, ai mund të rritet shpejtë dhe është konstatuar se investitorët do të jenë në gjendje që të rrisin investimet e tyre në atë vend. -Në rastet kur IHD-të janë të bazuara ne eksport, dimensionet e vendit pritës janë të rëndësishme sepse mundësitë e ekonomnisë së shkallës janë të mëdha. -Popullsia e një vendi luan një rol të rëndësishëm në tërheqjen e investitorëve të huaj për investimet e drejtëpërdrejta në vend. Në raste të tilla, prespektiva e një baze të madhe të konsumatorëve është një joshje e investimeve. -Fuqia e lirë e punës gjithashtu është një përcaktues i rëndësishëm i tërheqjes së investimeve të huaja direkte. Revolucioni BPO, si dhe bumi i kompanive të teknologjisë informative në vende si India, ka qenë një provë që fuqia e lirë punëtore ka luajtur një rol të rëndësishëm në tërhejqjen e investimeve të huaja direkte. -Faktorët infrastrukturorë si telekomunikacioni dhe hekurudhat luajne një rol të rëndësishëm që të investohet në një vend të veqantë. Investimet e Huaja Direkte dhe Zhvillimi Ekonomik -Investimet e huaja kanë luajtur një rol të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik të vendeve pritëse. -Fakti se investitorët e huaj direkt kanë luajtur rol të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik të vendeve përfituese, ka qenë për shkak të faktit se këto vende kanë ndryshuar qëndrimet e tyre ekonomike dhe kanë lejuar që investitorët e huaj direkt të vijnë në vendin e tyre dhe të përmirësojnë ekonomitë e tyre. -Shpesh është vërejtur se si vendet në zhvillim dhe ato të pazhvilluara ekonomikisht, janë të varura nga vendet e zhvilluara ekonomikisht për ndihmë financiare ndaj tyre, për të arritur një shkallë më të lartë të stabilitetit ekonomik. -Mënyra se si vendet e zhvilluara mund t’i ndihmojnë financiarisht vendet me më pak zhvillim, është, duke investuar në ato vende. Kjo ndihmë mund të kanalizohet në sektorë të ndryshëm të ekonomisë. Ky kanalizim bëhet në bazë të kërkesave të sektorëve të veqantë të një vendi.
  • 9. -Standarti i jetës së publikut të gjerë të vendit pritës të investimeve është përmirësuar si rezultat i investimeve të huaja në atë vend. Sektori i shëndetësisë i vendit pritës është përmirësuar falë IHD-ve. Kështu mund të thuhet se investimet e huaja direkte luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e përgjithshëm ekonomik e social të një vendi. Politikat e Investimeve të Huaja Direkte -Politikat e investimeve të huaja direkte janë rregullat dhe rregulloret e ndryshme që janë hedhur poshtë nga vende të ndryshme me qëllim për të rregulluar investimet e huaja që janë bërë apo pritet të bëhen në ato vende. -Politikat e investimeve të huaja direkte luajnë një rol të rëndësishëm në përcaktimin e shumës së investimeve për një vend. Këto politika gjithashtu luajnë rol edhe ne procesin e vendimmarrjes së investitorëve të huaj të drejtëpërdrejtë. -Politikat e IHD sigurojnë kushte të ndryshme sipas të cilave IHD mund të bëhen. Ka kushte të caktuara, kur investitorët duhet të kërkojnë leje nga autoritetet qeveritare kombëtare apo nga ndonjë subjekt tjetër që është përgjegjës për përkujdesjen e puneve të ndryshme që janë të lidhura me investimet e huaja direkte. -Politikat e investimeve te huaja direkte janë bërë kryesisht nga organe përgjëgjëse për qështjet që lidhen me IHD në një vend. Objektivat e politikave të IHD janë: për te promovuar mundësite e investimeve që janë të pranishme në vend dhe të arrijnë një ekuilibër në mes të investitorëve të huaj dhe vendor. -Këto politika kanë edhe propozime të ndryshme që janë bërë në mënyrë për të përmirësuar politikat që janë në vend, për administrimin e politikave të investimeve të huaja direkte. Investimet e Huaja Direkte dhe Zhvillimi i Infrastrukturës -Shumë fusha mund të përfitojnë nga investimet e huaja direkte, dhe për këtë qështje ato ndikojnë në zhvillimin e infrastrukturës. Shumë vende, si ato pritëse të investimeve, kanë pritur investime të huaja direkte me qëllim të zhvillimit të infrastrukturës së mjediseve të tyre. -Të gjitha llojet e infrastrukturës që vendet kanë, si shëndetësi dhe arsim, mund të përfitojnë nga investimet e huaja direkte. -Infrastruktura teknologjike është një nga fushat ku vendet pritëse mund të përfitojnë nga investimet e huaja direkte. Me ndihmën e investimeve të huaja direkte, është shumë i lehtë përmirësimi i mjeteve teknologjike ekzistuese të vendit pritës. Kjo në një anë gjithashtu luan një rol vendimtar në zhvillimin ekonomik të vendit sepse avansimi teknologjik ndihmon përmirësimin e industrive të ndryshme, dhe kështu u ndihmon vendeve për t’u përballur me sfidat e ekonomisë bashkëkohore globale. -IHD gjithashtu janë të afta për përmirësimin e infrastrukturës shëndetësore të një vendi. Kjo mund të bëhet përmes mënyrës së dhënies së paisjeve të teknologjisë së fundit apo medikamenteve. Investimi i tillë është bërë zakonisht nga organizatat me nivel botëror, në ato vende me ekonomi të pazhvilluar apo infrastrukturë të dobët mjekësore. Për vite të tëra, Organizata Botërore e Shëndetësisë, si dhe Banka Botërore dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar, kanë pajisur një numër të caktuar të vendeve ekonomikisht të pazhvilluar, sidomos Afrikën, me para dhe medikamente, me qëllim të përmirësimit të infrastrukturës shëndetësore në vend. IHD kanë qenë
  • 10. gjithashtu investime për vetëdijesimin e shoqërise. Në Indi psh masat parandaluese të Polios dhe HIV-it kanë qenë aktivitetet kryesore të tyre. -Infrastruktura e telekomunikacionit është një fushë e rëndësishme ku IHD mund të jenë në dispozicion. Paratë që janë investuar në vend nga etnitetet e jashtme mund të përdoren për ndërtimin e rrugëve, hekurudhave, urave etj. Investimet e huaja direkte gjithashtu janë përdorur me qëllim të arsimimit të forcës së pakualifikuar të punës që gjenden të pranishëm në një vend. Në Indi gjatë viteve ’80 dhe ’90 ishte një situatë ku ka pasur një forcë të madhe të punës, por ajo ishte kryesisht e pakualifikuar e që punonin nëpër sektore të paorganizuara. Ai ishte i mundur fale ndihmës financiare nga investitorët e huaj, për të trajnuar njerëz të tille, që ata të mund të jenë të aftë për të qenë të rekrutuar në industri. IHD janë të dobishme edhe për ekzekutimin e programeve arsimore që mund të edukojnë njerëz që mbeten jashtë caqeve të shkollimit. Investimet e Huaja Direkte në mes të vendeve Lëvizja e Investimeve të huaja në të gjitha vendet e botës në dy vitet e fundit paraqet një fenomen interesant. IHD u rrit me 5% në mbarë botën në vitin 2007. Irlanda ka shënuar një rënie prej 5% në projekte të reja për Investimet e huaja direkte. Sipas të dhënave të lëshuar nga një firmë globale konsulence, rrjedhja e IHD ndër- kufitare u rrit me 5.1% në vitin 2007 dhe qëndroi në $ 947 miliard dollarë amerikan. Në Irlandë në vitin 2007, 87 kompani kanë shpallur 98 projekte investimi. Kjo ishte një rrëshqitje për 5% nga viti 2006. Irlanda ka tërhequr investime të huaja kapitale në shumën prej $ 2.06 miliard në 2007. Kina në vitin 2007 ka arritur që ta mbajë renditjen e saj si shtet, i cili tërhoqi nivelin më të lartë të investimeve shumëkombëshe. Numri i projekteve të investimeve të huaja qëndroi në $1.171. Niveli i investimeve në 2007 ishte në $ 90 miliard dollarë në krahasim me vitin 2006 që janë regjistruar $ 116 miliard.
  • 11. Burimet e literaturës : Jeff Madura-Drejtimi Financiar Ndërkombëtar, Investimet e Huaja Direkte, fq.479, dhe http://www.economywatch.com/foreign-direct- investment/.