Sistemi  Financiar
Përmbajtja e Kapitullit   Cka  ë sht ë  Sistemi Financiar  Rrjedhja e Fondeve  Tregu Financiar  Normat e kamat ë s n ë  Tregun financiar Nd ë rmjet ë suesit Financiar Infrastruktura financiare dhe Rregullimi
Cka eshte Sistemi  financiar   Sistemi financiar p ë rfshin  tregjet, institucionet nd ë rmjet ë suese, dhe institucionet tjera financiare  t ë  p ë rdorura q ë  t ë  kryejn ë  vendimet financiare t ë  familjeve, firmave t ë  biznesit dhe qeveris ë . Tregu p ë r nj ë  instrument financiar  t ë  veçante ka nj ë  lokacion gjeografik specifik si Bursa e New Yorkut – New York Stock Exchange Tregu mund t ë  mos ket ë  lokacion t ë  vecant ë  – Over – the Counter market ( telefon- ekraneve t ë  kompjuterit).  Tregjet financiare dhe institucionet ndërmjetësuese jan ë  t ë  lidhura n ë p ë rmjet rrjetit t ë  telekomunikimit nd ë rkomb ë tar ashtu q ë  transefri i pagesave dhe shitblerja e letrave me vler ë  mund t ë  b ë het pothuaj brenda ore . Nd ë rmjet ë suesit financiar jan ë  definuar si firma ku biznesi kryesor i tyre  ë sht ë  t ë  siguroj  produkte dhe sh ër bime financiare  Ata p ë rfshijn ë  : Bankat, Kompanit ë  Investive, dhe Kompanit ë  e Sigurimit  Produket e tyre jan ë  : Llogarit ë  e t ë rheqshme me cek, Kredi komerciale, Hipotekare, Fondet e p ë rbashk ë ta t ë  investimeve, etj
Tregu financiar   Tregu financiar p ë rfaq ë sojn ë  at ë  form ë  t ë  organizimit ku  b ë het blerja dhe shitja e  mjeteve financiare.  Tregu financiar si treg i obligacioneve dhe aksioneve  ë sht ë  i r ë nd ë sish ë m n ë  kanalizimin e fondeve nga agjentet ekonomik me tepric ë  t ë  mjeteve financiare  q ë   nuk i p ë rdorin momentalisht n ë  m ë nyr ë  produktive parat ë   te ata q ë  kan ë  munges ë  t ë  mjeteve financiare .
Subjektet me Tepric ë  dhe Munges ë  t ë  mjeteve financiare Q ë llimi i tregut financiar  ë sht ë  q ë  t ë  kanalizoj kursimin e mjeteve nga  STM te SMM p ë r  investime produktive dhe p ë r konsum Subjektet me tepric ë  t ë  mjeteve  (STM )  kan ë  t ë  ardhura m ë  t ë  m ë dha se shpenzimet n ë  nj ë  periudh ë  dhe si rrjedhoj ë  e k ë saj ata mund t ë  kursejn ë. Subjektet me munges ë  t ë  mjeteve  (SMM) kan ë  shpenzime m ë  t ë  m ë dha se t ë  ardhurat n ë  nj ë  periudh ë  t ë  caktuar.
Finacimi Direkt - Indirekt Financimi Direkt  ë sht ë  kur SMT blejn ë  instrumente financiare n ë  m ë nyr ë  direkte instrumente financiare nga SMT-të.  Financimi Indirekt  ë sht ë  atëherë kur paraja rrjedh nga SMT n ë p ë rmjet ndërmjetësueseve financiar  te subjektet me  munges ë  te mjeteve financiare
Rrjedhja e Fondeve në Tregjet financiare   .
Diagrami I Rrjedhës së Fondeve  Tregu Institucionet Ndërmjetesuese Sektorët me tepricë Sektorët me deficit
Rrjedhja e Fondeve nepermjet Tregut Tregjet financiare  Institucionet  Ndërmjetesuese Sektorët Suficitare  Sektorët Deficitar
Rrjedhjae fondeve nepermjet Insticioneve Ndermjetsuse Tregjet  Institucionet  Ndermjetesuese  Sektorët Suficitare Sektorët Deficitare
Rrjedhja e Fondeve nëpërmjet Ndërmjetsueve dhe Tregjeve   Tregjet  Institucionet Ndermjetesuese Sektoret Suficitare Sektoret Deficitare
Rrjedhja e fondeve nëpërmjet  Tregjeve dhe Ndërmjetësuesve   Tregjet  Institucionet  Ndermjetesuese Sektoret suficitare  Sektoret deficitare
Funksionet e Tregut financiar  Funksioni i kursimit  Funksioni i pasurisë  Funksionit i likuiditetit  Funksioni i kreditit  Funksioni i pagimit Funksioni i rrezikut  Funksioni politik
Funksioni i Kursimit  Tregu financiar dhe institucionet sigurojn ë  një kanal p ë r kursimin publik Obligacionet, Akcionet, Depozitat dhe Instrumentet e tjera financiare t ë  shitura n ë  tregun financiar mund ë sojn – fitim.
Funksioni i pasurisë   Për familjet dhe firmat  që vendosin t ë  kursejn ë , Instrumentet financiare t ë  shitura n ë  tregun financiar mund ë sojn ë  nj ë  m ë nyr ë  t ë  shk ë lqyeshme p ë r ruajtjen e pasuris ë  gjersa fondet nevojiten p ë r shpenzime n ë  periudh ë n e ardhshme.  Përderisa,  ne duhet te vendosim se si të ruajmë pasurinë në gjëra, si vetura etj. gjerat e tilla i nënshtrohen amortizimit(zhvlerësimit) dhe shpesh bartin rrezikun e madh të humbjes. Ndonëse Obligacionet, Aksionet, dhe Instrumentet financiare nuk konsumohen gjatë kohës dhe zakonisht gjenerojnë të ardhura dhe normalisht rreziku i humbjes është shumë me i vogël se te format tjera të ruajtjes së pasurisë.
Funksioni i likuiditetit  Tregu financiar mundëson që pasuria q e  është ruajtur në Instrumente  financiare të konvertohet në para të gatshme me një shkallë të vogël të rrezikut.  Tregu financiar siguron likuiditet për mbajtësit e kursimeve në instrumente financiare.  Paraja konsiston kryesisht në depozitat në bankë dhe është i vetmi instrument që posedon likuiditet te përkryer Paraja zakonisht përfiton normë të ulët të kthimit nga të gjitha llojeve e asteve te tregtuara në sistemin financiar dhe fuqia blerëse e saj është në mënyrë serioze e ndikuar nga Inflacioni  Kjo është arsyeja pse kursimtarët zakonisht zvogëlojnë mbajtjen e parasë dhe zotërojnë instrumente financiare derisa fondet e tyre janë të nevojshme.
Funksioni i kreditimit  Me q ë llim q ë  t ë  ndihmoj rrjedhjen e kursimit n ë  investime, Tregu financiar siguron kredi që t ë  financoj konsumin dhe shpenzimet p ë r investime. Konsumator ë ve her ë  pas here ju nevojitet kredi p ë r  blerjen e shtëpisë, veturave, për shkollim etj. Firmave – sigurojn ë   linj ë  krediti  Qeveris ë  – kredi p ë r financimin e pushtetit   qendror  dhe  lokal
Funksioni i pagimit  Sistemi Financiar gjithashtu siguron mekanizëm për kryerjen e pagesave për mallra dhe shërbime. Disa asete financiare kryesisht llogaritë e cekueshme dhe llogarite Now shërbejnë si mjet këmbimi në kryerjen e pagesave Kartelat kreditore të leshura nga shumë Banka, Unione kreditore dhe Shitoret me shumicë u japin konsumatorëve mundësi të menjëhershme në kredi afat shkurta e që  gjithashtu janë shumë të pranuara si një mjet i përshtatshëm i pagesës. Kartelat plastike dhe mënyra elektronike e pagesave përfshire edhe terminalet kompjuterike në shtëpi, zyra dhe shitore janë të përshtatshme te zëvendësojnë çeçet dhe paratë prej letre si mënyra kryesore e pagimit në vitet e ardhshme
Funksioni i Rrezikut  Tregu financiar u ofron firmave, konsumatorëve dhe qeverisë mbrojtje kundër rrezikut të jetës, shëndetit , pasurisë, dhe të ardhurave. Kjo  ë sht ë  përsosur me shitjen e polisave t ë  sigurimit t ë  jet ë s dhe aksidenteve
Funksioni Politik  Viteve t ë  fundit, Tregu financiar është kanali kryesor me an ë  t ë  t ë  cilit Qeveria ka realizuar politik ë n e saj n ë  p ë rpjekjet p ë r stabilizimin e ekonomis ë  dhe  shmangien e  inflacionit t ë  lart ë . Duke ndryshuar Normat e kamat ë s dhe mundësinë e sigurimit  t ë  kredive, Qeveria mund të ndikoj në huazime dhe në planin e shpenzimeve të agjentëve ekonomik e q ë  n ë  an ë n tjet ë r do t ë  ndikoj n ë  rritjen  e vendeve te reja te punës, te prodhimit dhe te çmimeve. Kjo detyre e stabilizimit ekonomik i është dhëne kryesisht Bankës Qendrore.
Llojet e Tregut financiar brenda Sistemit financiar Tregu i Parasë Tregu i Kapitalit  Tregu i Devizave Tregu i  Derivateve financiare
Tregu i parasë   Është treg afatshkurtër për para;  Instrumente e TP konsiderohen me kualitet te larte likuiditetit;  Mundëson sektoreve ekonomike te menaxhojnë likuiditetin e tyre; Instrumentet e TP konsiderohen kreditë dhe letrat me vlere me afat maturimi  deri ne një vit apo me pak  Nje prej funksioneve kryesore është qe te siguroj financimin e nevojave për kapital funksionues te firmave dhe te furnizoj Qeverinë me financim afat shkurtër ne vend  te mbledhjes se tatimeve. Pjesëmarrës te TP si ofrues te mjeteve  janë: Bankat komerciale, Kompanitë jo financiare, Dileret e letrave me vlere dhe kompanitë e tjera  Kërkues te mjeteve ne TP janë :  Thesari I shtetit, korporatat e mëdha dhe Dileret e letrave me vlere
Instrumentet e Tregut te parase  Bonat e thesarit  – Treasury T- Bills Fondet federale  – Fed Funds Certifikatat depozitarë – Negotiable certificate of Depozit Letrat komerciale  - Commerciale paper Pranimet bankare  – Bankers Acceptance Marrëveshjet Riblerse –RepurchasAgreements
Tregu i kapitalit Eshtë treg me afat të gjatë  Instrumente ne TK kanë afat maturimi me shume se një vit; Të financoj nevojat për investime ne afat te gjate te firmave, familjeve dhe qeverise; Mundëson ndërtimin  e fabrikave, rrugëve, shkollave dhe shtëpive Pjesëmarrës të TK si ofrues dhe kërkues te mjeteve  janë te ndryshëm si: familjet, qeveria dhe firmat te cilat emitojnë letra me vlere afat gjata.
Instrumentet e Tregut te kapitalit Tregu i aksioneve Tregu i kredive hipotekare  Obligacionet e korporatave  Obligacionet komunale

Sistemi financiar

  • 1.
  • 2.
    Përmbajtja e Kapitullit Cka ë sht ë Sistemi Financiar Rrjedhja e Fondeve Tregu Financiar Normat e kamat ë s n ë Tregun financiar Nd ë rmjet ë suesit Financiar Infrastruktura financiare dhe Rregullimi
  • 3.
    Cka eshte Sistemi financiar Sistemi financiar p ë rfshin tregjet, institucionet nd ë rmjet ë suese, dhe institucionet tjera financiare t ë p ë rdorura q ë t ë kryejn ë vendimet financiare t ë familjeve, firmave t ë biznesit dhe qeveris ë . Tregu p ë r nj ë instrument financiar t ë veçante ka nj ë lokacion gjeografik specifik si Bursa e New Yorkut – New York Stock Exchange Tregu mund t ë mos ket ë lokacion t ë vecant ë – Over – the Counter market ( telefon- ekraneve t ë kompjuterit). Tregjet financiare dhe institucionet ndërmjetësuese jan ë t ë lidhura n ë p ë rmjet rrjetit t ë telekomunikimit nd ë rkomb ë tar ashtu q ë transefri i pagesave dhe shitblerja e letrave me vler ë mund t ë b ë het pothuaj brenda ore . Nd ë rmjet ë suesit financiar jan ë definuar si firma ku biznesi kryesor i tyre ë sht ë t ë siguroj produkte dhe sh ër bime financiare Ata p ë rfshijn ë : Bankat, Kompanit ë Investive, dhe Kompanit ë e Sigurimit Produket e tyre jan ë : Llogarit ë e t ë rheqshme me cek, Kredi komerciale, Hipotekare, Fondet e p ë rbashk ë ta t ë investimeve, etj
  • 4.
    Tregu financiar Tregu financiar p ë rfaq ë sojn ë at ë form ë t ë organizimit ku b ë het blerja dhe shitja e mjeteve financiare. Tregu financiar si treg i obligacioneve dhe aksioneve ë sht ë i r ë nd ë sish ë m n ë kanalizimin e fondeve nga agjentet ekonomik me tepric ë t ë mjeteve financiare q ë nuk i p ë rdorin momentalisht n ë m ë nyr ë produktive parat ë te ata q ë kan ë munges ë t ë mjeteve financiare .
  • 5.
    Subjektet me Tepricë dhe Munges ë t ë mjeteve financiare Q ë llimi i tregut financiar ë sht ë q ë t ë kanalizoj kursimin e mjeteve nga STM te SMM p ë r investime produktive dhe p ë r konsum Subjektet me tepric ë t ë mjeteve (STM ) kan ë t ë ardhura m ë t ë m ë dha se shpenzimet n ë nj ë periudh ë dhe si rrjedhoj ë e k ë saj ata mund t ë kursejn ë. Subjektet me munges ë t ë mjeteve (SMM) kan ë shpenzime m ë t ë m ë dha se t ë ardhurat n ë nj ë periudh ë t ë caktuar.
  • 6.
    Finacimi Direkt -Indirekt Financimi Direkt ë sht ë kur SMT blejn ë instrumente financiare n ë m ë nyr ë direkte instrumente financiare nga SMT-të. Financimi Indirekt ë sht ë atëherë kur paraja rrjedh nga SMT n ë p ë rmjet ndërmjetësueseve financiar te subjektet me munges ë te mjeteve financiare
  • 7.
    Rrjedhja e Fondevenë Tregjet financiare .
  • 8.
    Diagrami I Rrjedhëssë Fondeve Tregu Institucionet Ndërmjetesuese Sektorët me tepricë Sektorët me deficit
  • 9.
    Rrjedhja e Fondevenepermjet Tregut Tregjet financiare Institucionet Ndërmjetesuese Sektorët Suficitare Sektorët Deficitar
  • 10.
    Rrjedhjae fondeve nepermjetInsticioneve Ndermjetsuse Tregjet Institucionet Ndermjetesuese Sektorët Suficitare Sektorët Deficitare
  • 11.
    Rrjedhja e Fondevenëpërmjet Ndërmjetsueve dhe Tregjeve Tregjet Institucionet Ndermjetesuese Sektoret Suficitare Sektoret Deficitare
  • 12.
    Rrjedhja e fondevenëpërmjet Tregjeve dhe Ndërmjetësuesve Tregjet Institucionet Ndermjetesuese Sektoret suficitare Sektoret deficitare
  • 13.
    Funksionet e Tregutfinanciar Funksioni i kursimit Funksioni i pasurisë Funksionit i likuiditetit Funksioni i kreditit Funksioni i pagimit Funksioni i rrezikut Funksioni politik
  • 14.
    Funksioni i Kursimit Tregu financiar dhe institucionet sigurojn ë një kanal p ë r kursimin publik Obligacionet, Akcionet, Depozitat dhe Instrumentet e tjera financiare t ë shitura n ë tregun financiar mund ë sojn – fitim.
  • 15.
    Funksioni i pasurisë Për familjet dhe firmat që vendosin t ë kursejn ë , Instrumentet financiare t ë shitura n ë tregun financiar mund ë sojn ë nj ë m ë nyr ë t ë shk ë lqyeshme p ë r ruajtjen e pasuris ë gjersa fondet nevojiten p ë r shpenzime n ë periudh ë n e ardhshme. Përderisa, ne duhet te vendosim se si të ruajmë pasurinë në gjëra, si vetura etj. gjerat e tilla i nënshtrohen amortizimit(zhvlerësimit) dhe shpesh bartin rrezikun e madh të humbjes. Ndonëse Obligacionet, Aksionet, dhe Instrumentet financiare nuk konsumohen gjatë kohës dhe zakonisht gjenerojnë të ardhura dhe normalisht rreziku i humbjes është shumë me i vogël se te format tjera të ruajtjes së pasurisë.
  • 16.
    Funksioni i likuiditetit Tregu financiar mundëson që pasuria q e është ruajtur në Instrumente financiare të konvertohet në para të gatshme me një shkallë të vogël të rrezikut. Tregu financiar siguron likuiditet për mbajtësit e kursimeve në instrumente financiare. Paraja konsiston kryesisht në depozitat në bankë dhe është i vetmi instrument që posedon likuiditet te përkryer Paraja zakonisht përfiton normë të ulët të kthimit nga të gjitha llojeve e asteve te tregtuara në sistemin financiar dhe fuqia blerëse e saj është në mënyrë serioze e ndikuar nga Inflacioni Kjo është arsyeja pse kursimtarët zakonisht zvogëlojnë mbajtjen e parasë dhe zotërojnë instrumente financiare derisa fondet e tyre janë të nevojshme.
  • 17.
    Funksioni i kreditimit Me q ë llim q ë t ë ndihmoj rrjedhjen e kursimit n ë investime, Tregu financiar siguron kredi që t ë financoj konsumin dhe shpenzimet p ë r investime. Konsumator ë ve her ë pas here ju nevojitet kredi p ë r blerjen e shtëpisë, veturave, për shkollim etj. Firmave – sigurojn ë linj ë krediti Qeveris ë – kredi p ë r financimin e pushtetit qendror dhe lokal
  • 18.
    Funksioni i pagimit Sistemi Financiar gjithashtu siguron mekanizëm për kryerjen e pagesave për mallra dhe shërbime. Disa asete financiare kryesisht llogaritë e cekueshme dhe llogarite Now shërbejnë si mjet këmbimi në kryerjen e pagesave Kartelat kreditore të leshura nga shumë Banka, Unione kreditore dhe Shitoret me shumicë u japin konsumatorëve mundësi të menjëhershme në kredi afat shkurta e që gjithashtu janë shumë të pranuara si një mjet i përshtatshëm i pagesës. Kartelat plastike dhe mënyra elektronike e pagesave përfshire edhe terminalet kompjuterike në shtëpi, zyra dhe shitore janë të përshtatshme te zëvendësojnë çeçet dhe paratë prej letre si mënyra kryesore e pagimit në vitet e ardhshme
  • 19.
    Funksioni i Rrezikut Tregu financiar u ofron firmave, konsumatorëve dhe qeverisë mbrojtje kundër rrezikut të jetës, shëndetit , pasurisë, dhe të ardhurave. Kjo ë sht ë përsosur me shitjen e polisave t ë sigurimit t ë jet ë s dhe aksidenteve
  • 20.
    Funksioni Politik Viteve t ë fundit, Tregu financiar është kanali kryesor me an ë t ë t ë cilit Qeveria ka realizuar politik ë n e saj n ë p ë rpjekjet p ë r stabilizimin e ekonomis ë dhe shmangien e inflacionit t ë lart ë . Duke ndryshuar Normat e kamat ë s dhe mundësinë e sigurimit t ë kredive, Qeveria mund të ndikoj në huazime dhe në planin e shpenzimeve të agjentëve ekonomik e q ë n ë an ë n tjet ë r do t ë ndikoj n ë rritjen e vendeve te reja te punës, te prodhimit dhe te çmimeve. Kjo detyre e stabilizimit ekonomik i është dhëne kryesisht Bankës Qendrore.
  • 21.
    Llojet e Tregutfinanciar brenda Sistemit financiar Tregu i Parasë Tregu i Kapitalit Tregu i Devizave Tregu i Derivateve financiare
  • 22.
    Tregu i parasë Është treg afatshkurtër për para; Instrumente e TP konsiderohen me kualitet te larte likuiditetit; Mundëson sektoreve ekonomike te menaxhojnë likuiditetin e tyre; Instrumentet e TP konsiderohen kreditë dhe letrat me vlere me afat maturimi deri ne një vit apo me pak Nje prej funksioneve kryesore është qe te siguroj financimin e nevojave për kapital funksionues te firmave dhe te furnizoj Qeverinë me financim afat shkurtër ne vend te mbledhjes se tatimeve. Pjesëmarrës te TP si ofrues te mjeteve janë: Bankat komerciale, Kompanitë jo financiare, Dileret e letrave me vlere dhe kompanitë e tjera Kërkues te mjeteve ne TP janë : Thesari I shtetit, korporatat e mëdha dhe Dileret e letrave me vlere
  • 23.
    Instrumentet e Tregutte parase Bonat e thesarit – Treasury T- Bills Fondet federale – Fed Funds Certifikatat depozitarë – Negotiable certificate of Depozit Letrat komerciale - Commerciale paper Pranimet bankare – Bankers Acceptance Marrëveshjet Riblerse –RepurchasAgreements
  • 24.
    Tregu i kapitalitEshtë treg me afat të gjatë Instrumente ne TK kanë afat maturimi me shume se një vit; Të financoj nevojat për investime ne afat te gjate te firmave, familjeve dhe qeverise; Mundëson ndërtimin e fabrikave, rrugëve, shkollave dhe shtëpive Pjesëmarrës të TK si ofrues dhe kërkues te mjeteve janë te ndryshëm si: familjet, qeveria dhe firmat te cilat emitojnë letra me vlere afat gjata.
  • 25.
    Instrumentet e Tregutte kapitalit Tregu i aksioneve Tregu i kredive hipotekare Obligacionet e korporatave Obligacionet komunale