SlideShare a Scribd company logo

Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik

Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik

Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik

1 of 31
Download to read offline
. Bëhuni pjesë e studimeve akademike0
0
I
Përgatitje për provim pranues në
Fakultetin Ekonomik
L I
. Bëhuni pjesë e studimeve akademike1
1
PJESA E PARË E LIGJËRATËS NGA EKONOMIA
Ekonomia
Mikroekonomia
Makroekonomia
Tipet e sistemeve ekonomike
Kërkesa dhe oferta
Ekuilibri i tregut
Tregu dhe llojet e tregut
Kostoja
Firmat dhe llojet e tyre
Llojet e ndermarrjeve
Puna
Paraja
Inflacioni
Deflacioni
Buxheti
Taksat
Prodhimi dhe prodhueshmeria
Çmimi
GDP
Monopoli
Aksioni
Obligacioni
Fillimi i nje biznesi
Detyrat Ekonomike
Prokura Individuale
Prokura e Pwrgjithshme
Karteli
Koncerni
Monopoli
Oligopoli
Marketingu
Promocioni
Distribucioni
Kerkimi i Tregut
Reklama
. Bëhuni pjesë e studimeve akademike2
2
EKONOMIA
Ekonomia mund të përkufizohet si shkencë shoqërore që përshkruan dhe analizon se si
njerëzit në një shoqëri bëjnë zgjedhje të tilla për të përdorur burimet e pamjaftushme që të
kënaqin sa më shumë nevojat dhe dëshirat e tyre.
TIPET E SISTEMEVE EKONOMIKE
Sistemet e ndryshme ekonomike dallohen nga njëri tjetri nga mënyra se si ju përgjigjen
pyetjeve ''çfarë ,si, kush''. Zakonishte sistemet ekonomike bëjnë pjesë në një nga këto
kategori: Ekonomin tradicionale, ekonomin e komanduar, ekonomin e tregut.
KATEGORITË EKONOMIKE
Kategoritë
ekonomike
VLERA KAPITALI
MBIVLERA
PAGA
RENTA
PRONA
MALLI
PARAJA
Figura 1 (Kategorit ekonomike).
Zgjedhja racionale dhe vendimet e konsumatorëve janë objekt studimi i Mikroekonomisë.
Ekonomia ndahet në dy pjesë në:
MIKROEKONOMIA
MAKROEKONOMIA
MIKROEKONOMIA
 Mikroekonoimia merret me studimin e sjelljes se agjentëve ekonomik si:
konsumatorrëve, firmave të biznesit si dhe agjensive qeveritare në masën që
veprimtaria e tyre lidhet me alokimin e burimeve dhe funksionimin e sektorëve te
veqant te ekonomis.
. Bëhuni pjesë e studimeve akademike3
3
Agjentëve
Ekonomikë
Konsumatorëve
Agjensive qeveritare
Firmave të biznesit
Figura 2 (Agjentët ekonomik).
MAKROEKONOMIA
 Makroekonomia merret me studimin e sjelljes e ekonomis kombetare ne tersi me
studimin e Agregatve ekonomik si : Produkti i pwrgjithshem ,punëzenja totale dhe
papunsia ,niveli i pergjithshem i qmimeve dhe inflacioni,bilanci i mbrendshem dhe i
jashtem makroekonomik etj.
Agregatët
Ekonomikë
Produkti i përgjithshëm
Bilanci i brendshëm dhe i
jashtëm makroekonomik
Niveli i pergjithshëm i
çmimeve dhe inflacioni
Punezëina totale dhe
Papunësia
Figura 3 (Agregatët ekonomikë).
TREGU
 Përkufizon vendin ku takohen dhe bëjnë transaksione shitësi dhe blerësi ku ofrohen
produkte për shitje dhe ku ndërrohet pronari i tyre.
Llojet e tregut janë:
 Tregu i konsumit final dhe
 Tregu i konsumit afarsit.
. Bëhuni pjesë e studimeve akademike4
4
TREGU I KONSUMIT FINAL DHE AFARIST
 Tregu i konsumit final përbehet nga blerësit ose individët nëpër shtëpitë e tyre të
cilët i konsumojnë produktet e blera vetë ose së bashku me anëtarët tjerë të familjes.
 Tregu i konsumit afarsit përbëhet nga individë ose nga bashkësia e njerëzve që
blejnë produkte të caktuara për destinime të ndryshme .
OFERTA DHE KERKESA
 Oferta
 Përfaqëson sasinë e një produkti që shitësit janë njëkohësisht të gatshëm dhe në
gjendje të ofrojnë për shitje me çmime të ndryshme gjatë një periudhe të caktuar
kohore.
 Kërkesa
 Përfaqëson sasinë e një produkti, që blerësit janë njëkohësisht të gatshëm dhe në
gjendje të blejnë me çmime të ndryshme të mundshme gjatë një periudhe kohore të
dhënë.
Figura 4 (Ekuilibri i tregut).
EKUILIBRI I TREGUT
 Ekuilibri i tregut paraqet një gjendje të tillë ,në të cilën si blersit ashtu edhe shitësit
nuk kanë arsye të ndryshojnë sjelljet e tyre. Meqense veprojnë shumë blerës dhe
shumë shitës të pavarur, asnjë blerës apo shitës individual nuk ka mundësi të ndikoj të
. Bëhuni pjesë e studimeve akademike5
5
qmimi i tregut. Në një situatë të tillë ekuilibri nuk ka as kërkesë të tepërt as ofert te
tepërt.
Sasia e kërkuar është e barabart me sasin e ofruar
Situatës së tillë i përgjigjet një çmim tregu që quhet ekujliber.
KOSTOJA
 Marrja e vendimit nga ana e një firme për të përcaktuar sasinë e prodhimit apo
shërbimit të destinuar për treg, varet nga kostot dhe çmimi i produktit apo shërbimit që
ajo prodhon dhe shet.
Kostoja klasifikohet në :
 Kosto fikse;
 Kosto variabile.
KOSTOT FIKSE DHE VARIABILE
 Kosto fikse- janë ato shpenzime monetare që bënë firma për imputet fikse të
prodhimit, të cilat nuk ndryshojnë kur ndryshonë prodhimi i firmës.
 Kostoja variabile- janë shpenzimet monetare që bënë firma për imputet e
ndryshueshme të prodhimit, të cilat ndryshojnë në qoftëse ndryshonë sasia e
prodhimit.
 Kombinimi i këtyre dy kostove për të prodhuar një produkt të caktuar si dhe çmimet e
këtyre produkteve përbëjn koston totale të produktit të prodhuar.
KOSTOJA OPORTUNE
 Kostoja oportune matët me diçka, nga e cila ju heqni dorë nga diçka për të marrë diçka
tjetër për të cilën keni më shumë nevojë.
Individët, Firmat e biznesit dhe Qeveritë janë të lidhura me koston oportune.
Shembull: Në qoftëse qeveria vendos të rrisë shpenzimet nga buxheti i shtetit për rregullimin
e rrugëve , duke pakësuar shpenzimet e administratës shtetërore, kostoja oportune e rrjetit
rrugorë të përmirësuar do të jetë një administratë më pak e kushtueshme.

Recommended

Ekonomik provime pranuese +skripte
Ekonomik provime pranuese +skripteEkonomik provime pranuese +skripte
Ekonomik provime pranuese +skripteArton Feta
 
Teste(literatur) pranues ne fakulteti ekonomik admin hanq-qendrim xhylani - h...
Teste(literatur) pranues ne fakulteti ekonomik admin hanq-qendrim xhylani - h...Teste(literatur) pranues ne fakulteti ekonomik admin hanq-qendrim xhylani - h...
Teste(literatur) pranues ne fakulteti ekonomik admin hanq-qendrim xhylani - h...Festim Hajdari
 
Përgaditje për provimin pranues
Përgaditje për provimin pranuesPërgaditje për provimin pranues
Përgaditje për provimin pranuesStudentët e Pejës
 
Teoria e shpenzimeve
Teoria e shpenzimeveTeoria e shpenzimeve
Teoria e shpenzimeveShpejtim Rudi
 
Kostoja E Prodhimit
Kostoja E ProdhimitKostoja E Prodhimit
Kostoja E Prodhimitguest2514d3
 

More Related Content

What's hot

1 pasqyra e te ardhurave
1 pasqyra e te ardhurave1 pasqyra e te ardhurave
1 pasqyra e te ardhuraveMenaxherat
 
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigjeMAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigjefatonbajrami1
 
Matematika - Dr. Ajet Ahmeti (provim me detyra të zgjidhura)
Matematika - Dr. Ajet Ahmeti (provim me detyra të zgjidhura)Matematika - Dr. Ajet Ahmeti (provim me detyra të zgjidhura)
Matematika - Dr. Ajet Ahmeti (provim me detyra të zgjidhura)fatonbajrami1
 
Bazat e kontabilitetit
Bazat e kontabilitetitBazat e kontabilitetit
Bazat e kontabilitetitbaron
 
Mikroekonomi-Pytje dhe Pergjigje
Mikroekonomi-Pytje dhe PergjigjeMikroekonomi-Pytje dhe Pergjigje
Mikroekonomi-Pytje dhe PergjigjeBessnik Latifi
 
2.koncepti i produktit_te_ri
2.koncepti i produktit_te_ri2.koncepti i produktit_te_ri
2.koncepti i produktit_te_riGashi Besnik
 
Pyetjet me përgjigje nga kontabiliteti
Pyetjet me përgjigje nga kontabilitetiPyetjet me përgjigje nga kontabiliteti
Pyetjet me përgjigje nga kontabilitetiKushtrim Xhemajli
 
Ekonomia e Kosovës dhe BE-së - Dr. Gazmend Qorraj (Pyetje dhe përgjigje)
Ekonomia e Kosovës dhe BE-së - Dr. Gazmend Qorraj (Pyetje dhe përgjigje)Ekonomia e Kosovës dhe BE-së - Dr. Gazmend Qorraj (Pyetje dhe përgjigje)
Ekonomia e Kosovës dhe BE-së - Dr. Gazmend Qorraj (Pyetje dhe përgjigje)fatonbajrami1
 
Elasticiteti i kerkeses
Elasticiteti i kerkesesElasticiteti i kerkeses
Elasticiteti i kerkesesBessnik Latifi
 
Hyrje ne Ekonomi 1
Hyrje ne Ekonomi 1Hyrje ne Ekonomi 1
Hyrje ne Ekonomi 1guest2514d3
 
STATISTIKA - Dr. Rahmije Mustafa (Provime nga afatet e kaluara)
STATISTIKA - Dr. Rahmije Mustafa (Provime nga afatet e kaluara)STATISTIKA - Dr. Rahmije Mustafa (Provime nga afatet e kaluara)
STATISTIKA - Dr. Rahmije Mustafa (Provime nga afatet e kaluara)fatonbajrami1
 
Ismet Begu Mikroekonomia
Ismet Begu MikroekonomiaIsmet Begu Mikroekonomia
Ismet Begu MikroekonomiaGjergj Shala
 
Kf 1-Ligjerata 1-rë
Kf 1-Ligjerata 1-rëKf 1-Ligjerata 1-rë
Kf 1-Ligjerata 1-rëValdet Shala
 
Elasticiteti i kerkese dhe i ofertes elasticiteti
Elasticiteti i kerkese dhe i ofertes  elasticitetiElasticiteti i kerkese dhe i ofertes  elasticiteti
Elasticiteti i kerkese dhe i ofertes elasticitetiMenaxherat
 
Tregu, oferta dhe kerkesa
Tregu, oferta dhe kerkesaTregu, oferta dhe kerkesa
Tregu, oferta dhe kerkesaMenaxherat
 
Mikroekonomi 1
Mikroekonomi 1Mikroekonomi 1
Mikroekonomi 1AronRudaku
 

What's hot (20)

Mikroekonomi 2
Mikroekonomi 2Mikroekonomi 2
Mikroekonomi 2
 
1 pasqyra e te ardhurave
1 pasqyra e te ardhurave1 pasqyra e te ardhurave
1 pasqyra e te ardhurave
 
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigjeMAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
MAKROEKONOMIA - Pyetje dhe përgjigje
 
Matematika - Dr. Ajet Ahmeti (provim me detyra të zgjidhura)
Matematika - Dr. Ajet Ahmeti (provim me detyra të zgjidhura)Matematika - Dr. Ajet Ahmeti (provim me detyra të zgjidhura)
Matematika - Dr. Ajet Ahmeti (provim me detyra të zgjidhura)
 
Bazat e kontabilitetit
Bazat e kontabilitetitBazat e kontabilitetit
Bazat e kontabilitetit
 
Menaxhment Financiar
Menaxhment FinanciarMenaxhment Financiar
Menaxhment Financiar
 
Makroekonomia slides
Makroekonomia slidesMakroekonomia slides
Makroekonomia slides
 
Mikroekonomi-Pytje dhe Pergjigje
Mikroekonomi-Pytje dhe PergjigjeMikroekonomi-Pytje dhe Pergjigje
Mikroekonomi-Pytje dhe Pergjigje
 
Elasticiteti i ofertës dhe këkresës
Elasticiteti i ofertës dhe këkresësElasticiteti i ofertës dhe këkresës
Elasticiteti i ofertës dhe këkresës
 
2.koncepti i produktit_te_ri
2.koncepti i produktit_te_ri2.koncepti i produktit_te_ri
2.koncepti i produktit_te_ri
 
Pyetjet me përgjigje nga kontabiliteti
Pyetjet me përgjigje nga kontabilitetiPyetjet me përgjigje nga kontabiliteti
Pyetjet me përgjigje nga kontabiliteti
 
Ekonomia e Kosovës dhe BE-së - Dr. Gazmend Qorraj (Pyetje dhe përgjigje)
Ekonomia e Kosovës dhe BE-së - Dr. Gazmend Qorraj (Pyetje dhe përgjigje)Ekonomia e Kosovës dhe BE-së - Dr. Gazmend Qorraj (Pyetje dhe përgjigje)
Ekonomia e Kosovës dhe BE-së - Dr. Gazmend Qorraj (Pyetje dhe përgjigje)
 
Elasticiteti i kerkeses
Elasticiteti i kerkesesElasticiteti i kerkeses
Elasticiteti i kerkeses
 
Hyrje ne Ekonomi 1
Hyrje ne Ekonomi 1Hyrje ne Ekonomi 1
Hyrje ne Ekonomi 1
 
STATISTIKA - Dr. Rahmije Mustafa (Provime nga afatet e kaluara)
STATISTIKA - Dr. Rahmije Mustafa (Provime nga afatet e kaluara)STATISTIKA - Dr. Rahmije Mustafa (Provime nga afatet e kaluara)
STATISTIKA - Dr. Rahmije Mustafa (Provime nga afatet e kaluara)
 
Ismet Begu Mikroekonomia
Ismet Begu MikroekonomiaIsmet Begu Mikroekonomia
Ismet Begu Mikroekonomia
 
Kf 1-Ligjerata 1-rë
Kf 1-Ligjerata 1-rëKf 1-Ligjerata 1-rë
Kf 1-Ligjerata 1-rë
 
Elasticiteti i kerkese dhe i ofertes elasticiteti
Elasticiteti i kerkese dhe i ofertes  elasticitetiElasticiteti i kerkese dhe i ofertes  elasticiteti
Elasticiteti i kerkese dhe i ofertes elasticiteti
 
Tregu, oferta dhe kerkesa
Tregu, oferta dhe kerkesaTregu, oferta dhe kerkesa
Tregu, oferta dhe kerkesa
 
Mikroekonomi 1
Mikroekonomi 1Mikroekonomi 1
Mikroekonomi 1
 

Similar to Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik

Oferta e sektorit ne tregun konkurencial
Oferta e sektorit ne tregun konkurencialOferta e sektorit ne tregun konkurencial
Oferta e sektorit ne tregun konkurencialMenaxherat
 
Pytje dhe pergjegjje makroekonomi
Pytje dhe pergjegjje makroekonomiPytje dhe pergjegjje makroekonomi
Pytje dhe pergjegjje makroekonomipranvera123
 
Testi i dyte marketingu mix cmimi
Testi i dyte marketingu mix cmimiTesti i dyte marketingu mix cmimi
Testi i dyte marketingu mix cmimiValdet Shala
 
Marketing - Përmbledhje
Marketing - PërmbledhjeMarketing - Përmbledhje
Marketing - PërmbledhjeJozef Nokaj
 
Tregu,kerkesa,oferta,ekuilibri
Tregu,kerkesa,oferta,ekuilibriTregu,kerkesa,oferta,ekuilibri
Tregu,kerkesa,oferta,ekuilibriBessnik Latifi
 
Pyetje-Pergjigje nga lënda e Mikroekonomisë 1 .
Pyetje-Pergjigje nga lënda e Mikroekonomisë 1 . Pyetje-Pergjigje nga lënda e Mikroekonomisë 1 .
Pyetje-Pergjigje nga lënda e Mikroekonomisë 1 . Arianit Zeqiri
 
Rreziku dhe sigurimi në ndërmarrësi
Rreziku dhe sigurimi në ndërmarrësiRreziku dhe sigurimi në ndërmarrësi
Rreziku dhe sigurimi në ndërmarrësiShpejtim Rudi
 
Etika biznesit pytje pergjegjeje
Etika biznesit pytje pergjegjejeEtika biznesit pytje pergjegjeje
Etika biznesit pytje pergjegjejeVeton Sopjani
 
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tij
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tijBiznesi dhe Faktoret kryesor te tij
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tijMenaxherat
 
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)fatonbajrami1
 
Të ardhurat marigjinale dhe monopoli
Të ardhurat marigjinale dhe monopoliTë ardhurat marigjinale dhe monopoli
Të ardhurat marigjinale dhe monopoliMenaxherat
 
Strategjite segmentimi i tregut
Strategjite   segmentimi i tregutStrategjite   segmentimi i tregut
Strategjite segmentimi i tregutekonomia
 
Marketing - Kollokviumi i 2-të
Marketing - Kollokviumi i 2-tëMarketing - Kollokviumi i 2-të
Marketing - Kollokviumi i 2-tëJozef Nokaj
 
Biznesi nerkombetar 2
Biznesi nerkombetar 2Biznesi nerkombetar 2
Biznesi nerkombetar 2Menaxherat
 
Investimet E Huaja Direkte
Investimet E Huaja DirekteInvestimet E Huaja Direkte
Investimet E Huaja DirekteMenaxherat
 
Segmentimi i tregut Ligjerata-2
Segmentimi i tregut Ligjerata-2Segmentimi i tregut Ligjerata-2
Segmentimi i tregut Ligjerata-2Zana Agushi
 
Pyetjepergjigje ixii-kapituj-mikro-1231085295331130-2
Pyetjepergjigje ixii-kapituj-mikro-1231085295331130-2Pyetjepergjigje ixii-kapituj-mikro-1231085295331130-2
Pyetjepergjigje ixii-kapituj-mikro-1231085295331130-2goona
 
Ekonomi "Probleme te konkurrences ne tregun tone."
Ekonomi "Probleme te konkurrences ne tregun tone."Ekonomi "Probleme te konkurrences ne tregun tone."
Ekonomi "Probleme te konkurrences ne tregun tone."Maja
 

Similar to Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik (20)

Oferta e sektorit ne tregun konkurencial
Oferta e sektorit ne tregun konkurencialOferta e sektorit ne tregun konkurencial
Oferta e sektorit ne tregun konkurencial
 
Tregtia nderkombetare
Tregtia nderkombetareTregtia nderkombetare
Tregtia nderkombetare
 
Pytje dhe pergjegjje makroekonomi
Pytje dhe pergjegjje makroekonomiPytje dhe pergjegjje makroekonomi
Pytje dhe pergjegjje makroekonomi
 
Testi i dyte marketingu mix cmimi
Testi i dyte marketingu mix cmimiTesti i dyte marketingu mix cmimi
Testi i dyte marketingu mix cmimi
 
Marketing - Përmbledhje
Marketing - PërmbledhjeMarketing - Përmbledhje
Marketing - Përmbledhje
 
Tregu,kerkesa,oferta,ekuilibri
Tregu,kerkesa,oferta,ekuilibriTregu,kerkesa,oferta,ekuilibri
Tregu,kerkesa,oferta,ekuilibri
 
Pyetje-Pergjigje nga lënda e Mikroekonomisë 1 .
Pyetje-Pergjigje nga lënda e Mikroekonomisë 1 . Pyetje-Pergjigje nga lënda e Mikroekonomisë 1 .
Pyetje-Pergjigje nga lënda e Mikroekonomisë 1 .
 
Rreziku dhe sigurimi në ndërmarrësi
Rreziku dhe sigurimi në ndërmarrësiRreziku dhe sigurimi në ndërmarrësi
Rreziku dhe sigurimi në ndërmarrësi
 
Etika biznesit pytje pergjegjeje
Etika biznesit pytje pergjegjejeEtika biznesit pytje pergjegjeje
Etika biznesit pytje pergjegjeje
 
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tij
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tijBiznesi dhe Faktoret kryesor te tij
Biznesi dhe Faktoret kryesor te tij
 
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
BIZNESI NDËRKOMBËTAR - Dr. Besim Beqaj (Pyetje dhe përgjigje)
 
marketing mars 2015
marketing mars 2015marketing mars 2015
marketing mars 2015
 
Të ardhurat marigjinale dhe monopoli
Të ardhurat marigjinale dhe monopoliTë ardhurat marigjinale dhe monopoli
Të ardhurat marigjinale dhe monopoli
 
Strategjite segmentimi i tregut
Strategjite   segmentimi i tregutStrategjite   segmentimi i tregut
Strategjite segmentimi i tregut
 
Marketing - Kollokviumi i 2-të
Marketing - Kollokviumi i 2-tëMarketing - Kollokviumi i 2-të
Marketing - Kollokviumi i 2-të
 
Biznesi nerkombetar 2
Biznesi nerkombetar 2Biznesi nerkombetar 2
Biznesi nerkombetar 2
 
Investimet E Huaja Direkte
Investimet E Huaja DirekteInvestimet E Huaja Direkte
Investimet E Huaja Direkte
 
Segmentimi i tregut Ligjerata-2
Segmentimi i tregut Ligjerata-2Segmentimi i tregut Ligjerata-2
Segmentimi i tregut Ligjerata-2
 
Pyetjepergjigje ixii-kapituj-mikro-1231085295331130-2
Pyetjepergjigje ixii-kapituj-mikro-1231085295331130-2Pyetjepergjigje ixii-kapituj-mikro-1231085295331130-2
Pyetjepergjigje ixii-kapituj-mikro-1231085295331130-2
 
Ekonomi "Probleme te konkurrences ne tregun tone."
Ekonomi "Probleme te konkurrences ne tregun tone."Ekonomi "Probleme te konkurrences ne tregun tone."
Ekonomi "Probleme te konkurrences ne tregun tone."
 

More from fatonbajrami1

MENAXHMENTI FINANCIAR - Dr. Drita Konxheli (Provime)
MENAXHMENTI FINANCIAR - Dr. Drita Konxheli (Provime)MENAXHMENTI FINANCIAR - Dr. Drita Konxheli (Provime)
MENAXHMENTI FINANCIAR - Dr. Drita Konxheli (Provime)fatonbajrami1
 
MENAXHIMI I INOVACIONEVE - Dr. Besnik Krasniqi
MENAXHIMI I INOVACIONEVE - Dr. Besnik KrasniqiMENAXHIMI I INOVACIONEVE - Dr. Besnik Krasniqi
MENAXHIMI I INOVACIONEVE - Dr. Besnik Krasniqifatonbajrami1
 
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ymer Havolli (Pyetje dhe përgjigje)
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ymer Havolli (Pyetje dhe përgjigje)ETIKA NË BIZNES - Dr. Ymer Havolli (Pyetje dhe përgjigje)
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ymer Havolli (Pyetje dhe përgjigje)fatonbajrami1
 
E - Marketingu - Dr. Hykmete Bajrami
E - Marketingu - Dr. Hykmete BajramiE - Marketingu - Dr. Hykmete Bajrami
E - Marketingu - Dr. Hykmete Bajramifatonbajrami1
 
SJELLJA ORGANIZATIVE - Dr. Berim Ramosaj (Pyetjet e provimeve)
SJELLJA ORGANIZATIVE - Dr. Berim Ramosaj (Pyetjet e provimeve)SJELLJA ORGANIZATIVE - Dr. Berim Ramosaj (Pyetjet e provimeve)
SJELLJA ORGANIZATIVE - Dr. Berim Ramosaj (Pyetjet e provimeve)fatonbajrami1
 
KOMUNIKIM BIZNESI - Dr. Mrika Kotorri (Sllajdet e ligjëratave)
KOMUNIKIM BIZNESI - Dr. Mrika Kotorri (Sllajdet e ligjëratave)KOMUNIKIM BIZNESI - Dr. Mrika Kotorri (Sllajdet e ligjëratave)
KOMUNIKIM BIZNESI - Dr. Mrika Kotorri (Sllajdet e ligjëratave)fatonbajrami1
 
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ejup Fejza (Sllajdet e ligjëratave)
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ejup Fejza (Sllajdet e ligjëratave)ETIKA NË BIZNES - Dr. Ejup Fejza (Sllajdet e ligjëratave)
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ejup Fejza (Sllajdet e ligjëratave)fatonbajrami1
 
Autoshkolla (Pyetje - përgjigje) 2017
Autoshkolla (Pyetje - përgjigje) 2017Autoshkolla (Pyetje - përgjigje) 2017
Autoshkolla (Pyetje - përgjigje) 2017fatonbajrami1
 
Abetarja e Vjetër Shqipe
Abetarja e Vjetër ShqipeAbetarja e Vjetër Shqipe
Abetarja e Vjetër Shqipefatonbajrami1
 
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)fatonbajrami1
 
ETIKA E BIZNESIT - Dr. Hysen Çela
ETIKA E BIZNESIT - Dr. Hysen ÇelaETIKA E BIZNESIT - Dr. Hysen Çela
ETIKA E BIZNESIT - Dr. Hysen Çelafatonbajrami1
 
MENAXHMENTI - Dr. Ymer Havolli (Provime të zgjidhura)
MENAXHMENTI - Dr. Ymer Havolli (Provime të zgjidhura)MENAXHMENTI - Dr. Ymer Havolli (Provime të zgjidhura)
MENAXHMENTI - Dr. Ymer Havolli (Provime të zgjidhura)fatonbajrami1
 
Të çmendur pas financës islamike
Të çmendur pas financës islamikeTë çmendur pas financës islamike
Të çmendur pas financës islamikefatonbajrami1
 
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)fatonbajrami1
 
Menaxhimi i BVM-së (Sllajdet e ushtrimeve - Ass. Lura Rexhepi)
Menaxhimi i BVM-së (Sllajdet e ushtrimeve - Ass. Lura Rexhepi)Menaxhimi i BVM-së (Sllajdet e ushtrimeve - Ass. Lura Rexhepi)
Menaxhimi i BVM-së (Sllajdet e ushtrimeve - Ass. Lura Rexhepi)fatonbajrami1
 
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)fatonbajrami1
 
Menaxhimi i Marketingut - Philip Kotler
Menaxhimi i Marketingut - Philip KotlerMenaxhimi i Marketingut - Philip Kotler
Menaxhimi i Marketingut - Philip Kotlerfatonbajrami1
 
INFORMATIKA NË BIZNES - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
INFORMATIKA NË BIZNES - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)INFORMATIKA NË BIZNES - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
INFORMATIKA NË BIZNES - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)fatonbajrami1
 
BIZNESI ELEKTRONIK - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
BIZNESI ELEKTRONIK - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)BIZNESI ELEKTRONIK - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
BIZNESI ELEKTRONIK - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)fatonbajrami1
 
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)fatonbajrami1
 

More from fatonbajrami1 (20)

MENAXHMENTI FINANCIAR - Dr. Drita Konxheli (Provime)
MENAXHMENTI FINANCIAR - Dr. Drita Konxheli (Provime)MENAXHMENTI FINANCIAR - Dr. Drita Konxheli (Provime)
MENAXHMENTI FINANCIAR - Dr. Drita Konxheli (Provime)
 
MENAXHIMI I INOVACIONEVE - Dr. Besnik Krasniqi
MENAXHIMI I INOVACIONEVE - Dr. Besnik KrasniqiMENAXHIMI I INOVACIONEVE - Dr. Besnik Krasniqi
MENAXHIMI I INOVACIONEVE - Dr. Besnik Krasniqi
 
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ymer Havolli (Pyetje dhe përgjigje)
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ymer Havolli (Pyetje dhe përgjigje)ETIKA NË BIZNES - Dr. Ymer Havolli (Pyetje dhe përgjigje)
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ymer Havolli (Pyetje dhe përgjigje)
 
E - Marketingu - Dr. Hykmete Bajrami
E - Marketingu - Dr. Hykmete BajramiE - Marketingu - Dr. Hykmete Bajrami
E - Marketingu - Dr. Hykmete Bajrami
 
SJELLJA ORGANIZATIVE - Dr. Berim Ramosaj (Pyetjet e provimeve)
SJELLJA ORGANIZATIVE - Dr. Berim Ramosaj (Pyetjet e provimeve)SJELLJA ORGANIZATIVE - Dr. Berim Ramosaj (Pyetjet e provimeve)
SJELLJA ORGANIZATIVE - Dr. Berim Ramosaj (Pyetjet e provimeve)
 
KOMUNIKIM BIZNESI - Dr. Mrika Kotorri (Sllajdet e ligjëratave)
KOMUNIKIM BIZNESI - Dr. Mrika Kotorri (Sllajdet e ligjëratave)KOMUNIKIM BIZNESI - Dr. Mrika Kotorri (Sllajdet e ligjëratave)
KOMUNIKIM BIZNESI - Dr. Mrika Kotorri (Sllajdet e ligjëratave)
 
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ejup Fejza (Sllajdet e ligjëratave)
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ejup Fejza (Sllajdet e ligjëratave)ETIKA NË BIZNES - Dr. Ejup Fejza (Sllajdet e ligjëratave)
ETIKA NË BIZNES - Dr. Ejup Fejza (Sllajdet e ligjëratave)
 
Autoshkolla (Pyetje - përgjigje) 2017
Autoshkolla (Pyetje - përgjigje) 2017Autoshkolla (Pyetje - përgjigje) 2017
Autoshkolla (Pyetje - përgjigje) 2017
 
Abetarja e Vjetër Shqipe
Abetarja e Vjetër ShqipeAbetarja e Vjetër Shqipe
Abetarja e Vjetër Shqipe
 
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
Biznesi Ndërkombëtar - Dr. Petrit Gashi (Sllajdet e ligjëratave)
 
ETIKA E BIZNESIT - Dr. Hysen Çela
ETIKA E BIZNESIT - Dr. Hysen ÇelaETIKA E BIZNESIT - Dr. Hysen Çela
ETIKA E BIZNESIT - Dr. Hysen Çela
 
MENAXHMENTI - Dr. Ymer Havolli (Provime të zgjidhura)
MENAXHMENTI - Dr. Ymer Havolli (Provime të zgjidhura)MENAXHMENTI - Dr. Ymer Havolli (Provime të zgjidhura)
MENAXHMENTI - Dr. Ymer Havolli (Provime të zgjidhura)
 
Të çmendur pas financës islamike
Të çmendur pas financës islamikeTë çmendur pas financës islamike
Të çmendur pas financës islamike
 
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
SHKRIM AKADEMIK - Dr. Teuta Kafexholli (Të gjitha ligjëratat)
 
Menaxhimi i BVM-së (Sllajdet e ushtrimeve - Ass. Lura Rexhepi)
Menaxhimi i BVM-së (Sllajdet e ushtrimeve - Ass. Lura Rexhepi)Menaxhimi i BVM-së (Sllajdet e ushtrimeve - Ass. Lura Rexhepi)
Menaxhimi i BVM-së (Sllajdet e ushtrimeve - Ass. Lura Rexhepi)
 
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
Menaxhimi i Dijes dhe Inovacionet - Dr. Ymer Havolli (Ligjërata të autorizuara)
 
Menaxhimi i Marketingut - Philip Kotler
Menaxhimi i Marketingut - Philip KotlerMenaxhimi i Marketingut - Philip Kotler
Menaxhimi i Marketingut - Philip Kotler
 
INFORMATIKA NË BIZNES - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
INFORMATIKA NË BIZNES - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)INFORMATIKA NË BIZNES - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
INFORMATIKA NË BIZNES - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
 
BIZNESI ELEKTRONIK - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
BIZNESI ELEKTRONIK - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)BIZNESI ELEKTRONIK - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
BIZNESI ELEKTRONIK - Dr. Mihane Berisha (Provime të zgjidhura)
 
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
Menaxhimi i BVM-ve - Dr. Besnik Krasniqi (Pyetje dhe përgjigje)
 

Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik

  • 1. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike0 0 I Përgatitje për provim pranues në Fakultetin Ekonomik L I
  • 2. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike1 1 PJESA E PARË E LIGJËRATËS NGA EKONOMIA Ekonomia Mikroekonomia Makroekonomia Tipet e sistemeve ekonomike Kërkesa dhe oferta Ekuilibri i tregut Tregu dhe llojet e tregut Kostoja Firmat dhe llojet e tyre Llojet e ndermarrjeve Puna Paraja Inflacioni Deflacioni Buxheti Taksat Prodhimi dhe prodhueshmeria Çmimi GDP Monopoli Aksioni Obligacioni Fillimi i nje biznesi Detyrat Ekonomike Prokura Individuale Prokura e Pwrgjithshme Karteli Koncerni Monopoli Oligopoli Marketingu Promocioni Distribucioni Kerkimi i Tregut Reklama
  • 3. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike2 2 EKONOMIA Ekonomia mund të përkufizohet si shkencë shoqërore që përshkruan dhe analizon se si njerëzit në një shoqëri bëjnë zgjedhje të tilla për të përdorur burimet e pamjaftushme që të kënaqin sa më shumë nevojat dhe dëshirat e tyre. TIPET E SISTEMEVE EKONOMIKE Sistemet e ndryshme ekonomike dallohen nga njëri tjetri nga mënyra se si ju përgjigjen pyetjeve ''çfarë ,si, kush''. Zakonishte sistemet ekonomike bëjnë pjesë në një nga këto kategori: Ekonomin tradicionale, ekonomin e komanduar, ekonomin e tregut. KATEGORITË EKONOMIKE Kategoritë ekonomike VLERA KAPITALI MBIVLERA PAGA RENTA PRONA MALLI PARAJA Figura 1 (Kategorit ekonomike). Zgjedhja racionale dhe vendimet e konsumatorëve janë objekt studimi i Mikroekonomisë. Ekonomia ndahet në dy pjesë në: MIKROEKONOMIA MAKROEKONOMIA MIKROEKONOMIA  Mikroekonoimia merret me studimin e sjelljes se agjentëve ekonomik si: konsumatorrëve, firmave të biznesit si dhe agjensive qeveritare në masën që veprimtaria e tyre lidhet me alokimin e burimeve dhe funksionimin e sektorëve te veqant te ekonomis.
  • 4. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike3 3 Agjentëve Ekonomikë Konsumatorëve Agjensive qeveritare Firmave të biznesit Figura 2 (Agjentët ekonomik). MAKROEKONOMIA  Makroekonomia merret me studimin e sjelljes e ekonomis kombetare ne tersi me studimin e Agregatve ekonomik si : Produkti i pwrgjithshem ,punëzenja totale dhe papunsia ,niveli i pergjithshem i qmimeve dhe inflacioni,bilanci i mbrendshem dhe i jashtem makroekonomik etj. Agregatët Ekonomikë Produkti i përgjithshëm Bilanci i brendshëm dhe i jashtëm makroekonomik Niveli i pergjithshëm i çmimeve dhe inflacioni Punezëina totale dhe Papunësia Figura 3 (Agregatët ekonomikë). TREGU  Përkufizon vendin ku takohen dhe bëjnë transaksione shitësi dhe blerësi ku ofrohen produkte për shitje dhe ku ndërrohet pronari i tyre. Llojet e tregut janë:  Tregu i konsumit final dhe  Tregu i konsumit afarsit.
  • 5. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike4 4 TREGU I KONSUMIT FINAL DHE AFARIST  Tregu i konsumit final përbehet nga blerësit ose individët nëpër shtëpitë e tyre të cilët i konsumojnë produktet e blera vetë ose së bashku me anëtarët tjerë të familjes.  Tregu i konsumit afarsit përbëhet nga individë ose nga bashkësia e njerëzve që blejnë produkte të caktuara për destinime të ndryshme . OFERTA DHE KERKESA  Oferta  Përfaqëson sasinë e një produkti që shitësit janë njëkohësisht të gatshëm dhe në gjendje të ofrojnë për shitje me çmime të ndryshme gjatë një periudhe të caktuar kohore.  Kërkesa  Përfaqëson sasinë e një produkti, që blerësit janë njëkohësisht të gatshëm dhe në gjendje të blejnë me çmime të ndryshme të mundshme gjatë një periudhe kohore të dhënë. Figura 4 (Ekuilibri i tregut). EKUILIBRI I TREGUT  Ekuilibri i tregut paraqet një gjendje të tillë ,në të cilën si blersit ashtu edhe shitësit nuk kanë arsye të ndryshojnë sjelljet e tyre. Meqense veprojnë shumë blerës dhe shumë shitës të pavarur, asnjë blerës apo shitës individual nuk ka mundësi të ndikoj të
  • 6. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike5 5 qmimi i tregut. Në një situatë të tillë ekuilibri nuk ka as kërkesë të tepërt as ofert te tepërt. Sasia e kërkuar është e barabart me sasin e ofruar Situatës së tillë i përgjigjet një çmim tregu që quhet ekujliber. KOSTOJA  Marrja e vendimit nga ana e një firme për të përcaktuar sasinë e prodhimit apo shërbimit të destinuar për treg, varet nga kostot dhe çmimi i produktit apo shërbimit që ajo prodhon dhe shet. Kostoja klasifikohet në :  Kosto fikse;  Kosto variabile. KOSTOT FIKSE DHE VARIABILE  Kosto fikse- janë ato shpenzime monetare që bënë firma për imputet fikse të prodhimit, të cilat nuk ndryshojnë kur ndryshonë prodhimi i firmës.  Kostoja variabile- janë shpenzimet monetare që bënë firma për imputet e ndryshueshme të prodhimit, të cilat ndryshojnë në qoftëse ndryshonë sasia e prodhimit.  Kombinimi i këtyre dy kostove për të prodhuar një produkt të caktuar si dhe çmimet e këtyre produkteve përbëjn koston totale të produktit të prodhuar. KOSTOJA OPORTUNE  Kostoja oportune matët me diçka, nga e cila ju heqni dorë nga diçka për të marrë diçka tjetër për të cilën keni më shumë nevojë. Individët, Firmat e biznesit dhe Qeveritë janë të lidhura me koston oportune. Shembull: Në qoftëse qeveria vendos të rrisë shpenzimet nga buxheti i shtetit për rregullimin e rrugëve , duke pakësuar shpenzimet e administratës shtetërore, kostoja oportune e rrjetit rrugorë të përmirësuar do të jetë një administratë më pak e kushtueshme.
  • 7. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike6 6 Figura 5 (Kostoja opurtune) NDËRMARRJA  Ndërmarrja ka qenë dhe mbetet bartëse kryesore dhe e pazëvendesushme në ekonominë e tregut. NDËRMARRJA Prodhuese Shërbyese Tregtare Figura 6 (Ndërmarrja) Ndërmarrja prodhuese – si rezultat te prodhimit të vetë ka produktin material. Dallojmë:  Ndërmarrjen industirale  Ndërmarrjen bujqësore  Ndërmarrjen ndërtimre  Ndërmarrjet e komunikacionit  Ndërmarrjet prodhuese zejtare  Ndërmarrjet pyjore etj.  Ndermarrjet tregetare-merren me kembim ,duke blerë per te shitur mallra ose duke kryer sherbime në qarkullimin e mallrave. Ndërmarrjet tregetare mund te jenë:
  • 8. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike7 7  Nrermarrjet tregtare me shumic,  Ndermarrjet me pakic si dhe  Ndermarrjet me shumic dhe pakis Ndermarrjet Shherbyese-merret me sherbime te ndryshme te cilat jane:  Hoteliere ,turistike,komunale,propaganduese,reklamuese.  Grupi i veqant i ndermarrjeve sherbyese jane;  Bankat dhe shoqerit e sigurimit si dhe ndermarrjet per shfaqjen e filmave,kryerjen e sherbimeve zyrtare bajnot publike ndermarrjet per rregulllimine qytetit , mirmbajtjene pastertis etj. FIRMAT Firma është një njësi bazë që organizon dhe koordinon faktorët e prodhimit si: a) Punën, Tokën, Kapitalin dhe aftësitë sipërmarrëse, në procesin e prodhimit. b) Firma i kombinon të gjitha këto burime për të prodhuar mallra ose shërbime të ndryshme. LLOJET E FIRMAVE JANË: a) Firmat individuale b) Firmat me Ortak c) Korporatat Figura 6 (Llojet e firmave). FIRMA INDIVIDUALE Përparsit e firmave individuale:  Lehtësia e fillimit dhe zhvillimit të biznesit  Pronari është pronar i vetëvetës  Pronari gëzon të drejtën në fitim  Tatimi i lehtë dhe pa tatime të veçanta. Dobësit e firmave individuale:
  • 9. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike8 8  Përgjegjësia e pakufizuar  Kufizimi i resurseve financiare  Vështërsitë në menaxhment  Kufizimi i rritjës dhe i jetëgjatësisë. FIRMAT ORTAKRI Perparsit e firmas ortakri:  Resurse më të mëdha financiare  Aftësi më të lartë menaxhuese dhe financiare  Jetë më të gjatë  Tatime më të ulëta nga korporatat. Dobësit e firmave ortakri:  Përgjegjësia e pakufizuar  Jetëgjatësia e kufizuar  Probleme rreth transferimit të pasurisë  Vështërsitë për të ardhur të kapitali më i madh. FIRMAT KORPORATA Përparsit e Korporatave:  Menaxhimi më efikas  Pergjegjësia e kufizuar  Madhësia e korporatave  Lehtësi për transferimin e pasurisë. Dobesit e Korporatave:  Tatimi i dyfisht  Kostoja fillëstare mund të kërkoj shuma të mëdha parash  Jo fleksibiliteti  Konflikti i mundshëm.
  • 10. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike9 9 PYETJET NGA TESTI PRANUES 1. Aktivitetet ekonomike janë: a) Prodhimi, Konsumi, Shërbimi,Qarkullimi b) Prodhimi, Shpërndarja, Këmbimi, Konsumi(e saktë) c) Prodhimi, Faktorët, Qarkullimi,Tregu 2. Resurset ekonomike janë: a) Të mirat e prodhuara; b) Të mirat nga natyra; (e saktë) c) Të mirat e disponueshme. 3. Zgjedhja racionale dhe vendimiet e konsumatorit janë objekt studimi i: a) Makroekonomisë b) Mikroekonomisë (e saktë) 4. Cilat janë kategoritë ekonomike? Kategoritë ekonomike janë: a) Vlera; b) Mbivlera; c) Kapitali; d) Paga; e) Malli; f) Paraja; g) Prona; h) Renta. 5. Çka është tregu?  Përkufizon vendin ku takohen dhe bëjnë transaksione shitësi dhe blerësi ku ofrohen produkte për shitje. 6. Oferta është: a) Sasia e mallrave dhe e shërbimeve në treg; (e sakt) b) Sasia e mallrave të prodhuara; c) Sasia e të mirave të prodhuara. 7. Korporatat kanë përgjegjësi: a) Të kufizuar; b) Të pa kufizuar. (e sakt) 8. Toka dhe kapitali a hynë në grupin e faktorëve të prodhimit? a) Po (e sakt) b) Jo 9. Firmat mund të kualifikohen si: a) Shtetërore, Shoqërore, Ortake b) Private, Shoqërore,Monopoliste
  • 11. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike1 1 c) Private, Ortake, Korporata (e sakt) 10.Cilat janë llojet e ndërmarrjeve: a) Prodhuese; b) Tregtare; Konsumuese; c) Shërbyese. DETYRA EKONOMIKE 1. Në qoftëse shuma e dy numrave është 6 ndërsa ndryshimi i tyre është 4, atëherë ata numra janë: a) 5.1(e sakt) b) 3.3 c) 4.2 2. Nëse çmimi pas zbritjes 30% është 35 euro. Sa ishte çmimi para zbritjes? a) 35€ b) 50€ 35:70x100=50 c) 15€ 3. Cilën përqindje të shumës së tyre e përbëjnë numrat: 54600, 36400 a) 60%-40% (e sakt) b) 54%-46% c) 55%-45% 54600+36400=91000 54600:91000x100=60% 36400:91000x100=40 4. Distanca ndërmjet pikave A(3,4) dhe B(7,4) a) 2 b) 3 c) 4 (e sakt) 3+4=7 7+4=11 11-7=4 5. 15% rabat e 5400 euro është: a) 54 b) 810 (e sakt) 5400x15:100=810 c) 5400
  • 12. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike1 1 Pjesa e dytë E LIGJERATES NGA EKONOMIA Puna Paraja Inflacioni Deflacioni Buxheti Taksat Prodhimi dhe prodhueshmeria Çmimi GDP Monopoli Aksioni Obligacioni Fillimi i nje biznesi Detyrat Ekonomike
  • 13. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike2 2 PUNA MJETET E PUNËS  Mjete të punës janë të gjitha ato vegla, pajisje, instrumente, etj., me anë të të cilave njeriu shërbehet në procesin e prodhimit dhe duke vepruar në objektin e punës. PARAJA  Paraja është mjet pagese ose mjet këmbimi. Me fjalë të tjera,paraja është çfarëdo lloj gjëje që pranohet përgjithësisht në këmbim. Qëndrueshmërinë Njohshmërinë Ndarshmërinë dhe Njëllojshmërinë Jetëgjatësinë Lehtësinë në përdorim Figura 7 (Paraja funksionale). FUNKSIONET E PARASE Paraja si mjet kursim Paraja si mjet shkëmbimi Paraja si masë vlere Paraja si mjet pagese
  • 14. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike3 3 Ç’është çmimi?  Çmimi paraqet sasinë e parasë që jepet për blerjen e një produkti, çmimi i mallrave përcaktohet sipas vlerës përdoruese të mallit. INFLACIONI  Norma e inflacionit shprehë ritmin e rritjes, në përqindje të nivelit të çmimeve gjatë një periudhe të dhënë. HIPERINFLACIONI  Hiperinflacioni është rritja e vazhdueshme e çmimeve që arrinë normën e rritjes enorme deri 1000% në vit. DEFLACINI  Deflacioni është dukuri e kundërt me inflacionit që paraqet zvogëlimin e sasisë së kartmonedhave dhe të zëvendësuesve të tjerë të parasë në treg.
  • 15. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike4 4 Bllokimi i fondeve monetare Rritja e tatimit Rritja e normës së kamatës Rritja e fondit të mallrave Zvogëlimi i kredisë Zvogëlimi i kartmonedhave Figura 9 (Shkaqet e deflacionit). Çka është buxheti?  Buxheti është një plan financiar, që përmbledh të ardhurat dhe shpenzimet për një periudhë kohore. Çka është buxhet i balancuar?  Buxheti i balancuar është kur një buxhet ka shpenzime të barabarta më të ardhurat. DEFICITI DHE SUFICITI Kur buxheti ka deficit?  Kur shpenzimet janë më të mëdha se sa të ardhurat buxheti ka deficit Kur buxheti ka suficit?  Buxheti ka suficit kur të ardhurat i tejkalojnë shpenzimet, kjo në ekonomi quhet suficit. Çka janë taksat?  Taksat janë të hyrat (të ardhurat) monetare në dobi të veprimtarisë së shtetit. Pse qeveritë mbledhin taksat?  Qëllimi kryesor i taksave është të paguhen shpenzimet që i bënë qeveria për të luajtur rolin e saj dhe për të përmbushur përgjegjësitë kombëtare, si për sigurimin dhe mbrojtjen kombëtare, për ndërtimin e rrugëve të automjeteve, për t’u dhënë ndihmë të varfërve. Taksat  Taksat kanë edhe funksione të tjera, ndonjëherë taksat vendosen për të mbrojtur degë të caktuara të ekonomisë, gjithashtu mund të pengojnë veprimtaritë që qeveria i quan të domosdoshme,
  • 16. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike5 5 P.sh.: Taksat mbi cigaret dhe pijet alkoolike të quajtura “ taksa të mëkateve “ janë të vendosura jo vetëm për të mbledhur para por edhe për t’i nxitur njerëzit të mos pinë duhan apo pije alkoolike . MONOPOLI  Përfaqëson një firëm të vetme e cila prodhon dhe shet gjithë produktin e një dege. Karakteristikat thelbësore të monopolit janë: Mungesa e zëvendësuesve të afërt Aftësia për të ndikuar mbi çmimin Ekzistenca e pengesave të hyrjes në degë Figura 10 (Monopoli). GDP (Produkti i brendshëm bruto)?  Përfaqëson vlerën e gjithë të mirave e shërbimeve përfundimtare të prodhuara në ekonomi në një periudhë të dhënë kohore. GDP ndahet në?  GDP nominal dhe GDP real-  GDP nominal- Matë vlerën e produktit total të ekonomisë me çmimet mbizotëruese të periudhës në të cilën prodhohet produkti.  GDP real-matë produktin total të prodhuar në çdo periudhë me çmimet e një viti bazë. FILLIMI I NJË BIZNESI  Njerëzit që deshirojnë të fillojnë një biznes, paraprakisht mund t’u drejtohen organeve të specializuara të cilat ofrojn literaturë dhe shërbime konsultimesh.  E rëndesishme është që para se të fillohet biznesi duhet të kemi të gjitha informacionet e domosdoshme. ARSYET E NJERËZVE PER TË FILLUAR BIZNESIN Ka arsye të ndryshme që njerëzit duan të kenë një biznes të tyrin, siq janë :  Panvarsija vetijake  Mundësija e pa kufizuar e fitimit dhe  Rasti për të punuar me qka ata duan.
  • 17. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike6 6 FINANCIMIMI I NJË BIZNESI  Shumë njerëz futen në biznes për të bërë para, për të nxjerrë fitime. por ka edhe një të vertetë në thënjet e vjetra DUHEN PARA PER TE NXJERRE PARA. Disa biznese mundë të nisen me pakë para, por në shumicën e rasteve ,sipermarrsi ka nevoj për shumë para. . FONDET E FINANCIMIT Fondet e brendshem Fondet e jashtme Figura 11 (Financimi i një biznesi). FONDET E BRENDSHME Në shpenzimet që i bën firma për të prodhuar një të mirë ose shërbim përfshihen.  Shpenzimet për lëndet e para dhe materjalet ndihmëse, pagat e punonjësve, vlera e amortizimit të makinave, paisjeve dhe ndertesave shpenzimet e transportit të marketingut etj.  Me shitjen e mallit ato para të shpenzuara rikthehen në firm prandaj ato janë fonde të mbrëndshme. FONDET E JASHTME  Edhe bizneset e suksesëshme kanë nevoj për perdorimin e fondeve të jashtme kur janë në fillim ose në ekspansion.  Ka raste kur firmes i duhen ma shumë para sepse nga njëherë shitja ndryshon nga stina, muaji ose java tjetër. AKSIONI  Është një letër me vlerë, një titull pronsije, që verteton se një person ka investuar në firmë. Çka quajm Divident?
  • 18. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike7 7  Të ardhurat që sigurohen nga aksionet quhen Divindend. OBLIGACIONI  Obligacionet emetohen me një shumë të caktuar, me një afat të caktuar pagese dhe me një % interesi të caktuar. PRODHIMI DHE PRODHUSHMERIA  Standardi i jetesës së një vendi matet me sasin e të mirave dhe shërbimeve që ka dhe mund të prodhojë vendi për qytetaret e vetë.  Për të llogaritur një standard jetese pjestohet produkti I përgjithshem kombetar me numrin e popullsisë. PRODHUESHMËRIA  Për të llogaritur prodhushmërin ekonomistët llogariti(autputin)prodhimin(sasinë e të mirave dhe shërbimeve të prodhuara)për qdo njësi të imputit të përdorur për prodhimin e këtij produkti(autputi). PRODHUESHMËRIA Prodhueshmërija e një vendi varet nga:  Cilsija e forcave të punës  Sasia dhe cilësia e makinerive dhe paisjeve të tjera kapitale  Efektiviteti i perdorimit të burimeve  Kushtet e biznesit Shkaqet e rënjes së prodhueshmëris jane Kostoja e lartë e energjisë Ndryshimet në forcen e punës Pakësimi i investimit në kapitalin publik Rritja në industrit e shërbimitPakësimi i kërkimeve për zhvillim Figura 12 (Shkaqet e rënjes së prodhueshmëris).
  • 19. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike8 8 PYETJET NGA TESTI PRANUES 1.Cilat janë funksionet e parasë? a) Paraja si mas e vlerës b) Paraja si mjet shkembimi c) Paraja si mjet kursimi d) Paraja si mjet pagese 2. Ç’është qmimi?  Çmimi paraqet sasinë e parasë që jepet për blerjen e një produkti. 3. Çmimi i mallrave përcaktohet sipas vlerës përdoruese të mallit? a) PO (e sakt) b) JO 4. Rritja e vazhdueshme e qmimeve në ekonomi quhet?  Inflacion 5. Kur shpenzimet janë më të mëdha se sa të ardhurat buxheti ateherë ka?  Deficit 6. Cilat janë llojet e taksave të mëkateve: a) Taksat mbi cigaren b) Taksat mbi pijet alkolike 7. Monopoli përfaqëson:  Dy e më shum firma në një vend  Një firëm (e sakt)  Tri e më shum firma 8. Të ardhurat që sigurohen nga aksionet quhen?  Divindend. DETYRA EKONOMIKE 1.Sa interes sjellin 3500 euro me 4% interes vjetor për 5 vite? a) 850 b) 830 c) 700 (e sakt) i=KxP:100x n 2. Për sa kohë kapitali prej 35800 euro me interes të thjesht vjetor prej 5% do të sjellë 5370 euro?
  • 20. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike9 9 a) 5 vite b) 2 vite c) 3 vite (e sakt) n=100 x i: KxP 3. 20% i 5500 është? a) 9500 b) 1050 c) 1100 (e sakt) 4. Në qoftëse kapitali prej 1200euro deponohet në bankë e cila llogarit interes të përbër vjetor prej 6%, Sa do të jetë vlera e kapitalit pas 7 vitesh? 1650.4 1804.8 (e sakt) Kn=K (1+P:100)n 1710.2 5. Tre puntorë një punë e kryjenjë për 15 dite, Për sa dit do te kryejnë 5 puntore atë punë? 8 ditë 9 ditë (e sakt) 6 ditë 1. Nevojat njerzore janë :  Të kufizuara  Të pakufizuara (e sakt) 2. Sherbimet publike është mirë të udhheqen nga qeveria?  Po (e sakt)  Jo 3. Kur shpenzimet janë më të medha se të ardhurat kemi  Deficit (e sakt)  Suficit 4. Sasia e mallrave që konsumatorët janë te gatshem dhe të aft ti blejnë paraqet  Kerkesen (e sakt)  Oferte 5. Korporatat kanë përgjegjesi:  Të kufizuar (e sakt)  Te pakufizuar 6. Raportit në mes qmimit dhe sasisë te oferta është  I drjet (e sakt)  I zhdrejt  Nuk kan raport
  • 21. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike10 10 7. Çka quajm ekonomi e komanduar?  Ekonomia në të cilën fabrikat , ndermarrjet, janë në pronsi të shtetit quhet Ekonomi e Komanduar 8. Cilat jan faktorët e prodhimit material janë  Puna  Mjetet e punës  Objekti i punës 9. Çka quajmë punë dhe si ndahet ajo?  Punë quajmë atë veprim të njeriut që ka si rezultat një të mirë materiale që kryen një funksion të dobishëm shoqëror. Puna ndahet në:  Punë prodhuese  Jo prodhuese 10. Çka quajmë mjetet e punes?  Mjetet quajm të gjitha ato vegla, paisje, insstromente etj. Me an të të cilave njeriu shërbehet në procesin e prodhimit duke vepruar mbi objektin e punës. 11. Çka quajm objekt punës?  Objekt punes quaajm atë material të natyres mbi të cilen vepron njeriu me mjetet e punes me qëllim që t’ia përshatat nevojave të veta. 12. Çka quajmë forc prodhuese?  Njerëzit më përvojat shumëvjeqare me vetit e tyre punuese dhe se bashku memjetet e punes i quajm forc prodhuese. 13. Forma dominuese e tregut në kapitalizmin liberal është: a) Monopoli i pastër b) Firma dominuese c) Konkurenca e plotë (e sakt) 14. Banka qendrore ka të drejtë e emitimit të paras: a) Po (e sakt) b) Jo 15. Mungesa e informimit a muns të konsiderohet si shkak i konfliktetve shoqërore: a) po (e sakt) b) jo
  • 22. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike11 11 16. Ekzistenca e njeriut detërminohet nga: a) konsumi b) prodhimi (e sakt) c) shpërndarja 17. Ndërmarësia a hynë në gru[in e faktorëve të prodhimin? a) Po (e sakt) b) Jo 18. Çmimi i mallrave përcaktohet sipas: a) vleres prodhuese të vet mallit b) vlerës së tregut (e sakt) c) vlerës së këmbimit 19. Intërvenimi i shtetit në ekonomi fillon:  në fazen e kapitalizmit liberal  pas krizës së madhe ekonomike të viteve 1929-1933 (e sakt)  në kapitalizmin bashkohor 20. Me nocionin inflacion a nënkuptojmë rritjen e vazhdueshem te cmimit? a) jo b) po (e sakt) 21. Kategoria kryesore analitike e pagës në kapitalizmin bashkohor është:  paga nominale  paga reale (e sakt)  paga relative 22. Riprodhimi shoqëror i zgjërurar mbeshtetët në: a) fondet e konsumit përsonal b) fondet e akumulimit (e sakt) c) fondet konsumit të përbashkët 23. Vetit kryesore të mallit janë: a) vlera pordoruese dhe vlera e mallit (e sakt) b) vlera qarkulluese dhe cmimi i mallit c) vlera e mallit dhe cmimi i mallit 24. Format kryesore të firmes në kapitalizëm bashkohor janë: a) korporatat multinacionale b) firma individuale
  • 23. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike12 12 c) firma me ortak 25. Vlera e mallit krijohet në: a) sferen e qarkullimit b) sferen e prodhimi (e sakt) c) sferen e këmbimit 26. Foprma më e paorganizuar e tregut ttë fuqis puntore është: a) tregu i nënshtruar primar i fuqis puntore b) tregu i pavarur i fuqis puntore (e sakt) c) tregu sekondar i fuqisë puntore 27.Çka është kapitali aksionar?  Bashkimi I një numri të madh kapitalesh të vogla në një numër të vogël kapitalesh të mëdha e quajm shoqëri aksionare. 27. Si ndahen aksionet? Aksionet ndahën në:  Aksionet e rendomta  Aksionet prioritare 28. Ç’është dividenta?  Dividenta si fitim nga prona mbi kapitalin aksionar është pjesë e fitimit që krijohet në ndërmarje ku edhe është edhe avansuar ai capital. 29. Ç’është Renta?  Fitimi apo mbivlera që e përvetëson (e merr) pronari i tokës vetëm se ka monopol mbi pronen e tokës. (Pra vetëm pse toka është e tij- më thjeeshtë d.m.th. qeraja e tokës.) 30. Cilat janë llojet e rentës? Llojet e rentës janë:  Renta në punë  Renta natyrore  Renta në para 31. Cilat janë format e bashkimit monopolist? Format e bashkimit monopolist janë: a) Kartelet b) Sindikata kapitaliste c) Trustet
  • 24. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike13 13 d) Koncernet e) Korportat 32. Cilat janë llojet e riprodhimit shoqëror? Llojet e riprodhimit shoqëror janë: a) Riprodhimi shoqëror i thjeshtë b) Riprodhimi shoqëror i zgjërurar c) Riprodhimi shoqëror i zvogëluar 33. Ç’ëahtë produkti i domosdoshëm?  Masa e të mirave materiale që nevoitet për plotësimin e nevojave normale të një prodhuesi të drejtpërdrejtë e quajm product të domosdoshëm. 34. Ç’ëahtë puna e domosdoshme?  Sasia e punës së harghuar për prodhimin e produktit të domosdoshëm quhet punë e domosdoshëm. 35. Ç’është koha e punës së domosdoshme?  Me qenëse sasia e punës së domosdoshme e hargjuar për prodhimin e produktit të domosdoshëm matet me gjatësin e kohës së kësaj pune atëherë këtë e quajmë kohë e domosdoshme. 36. Ç’ëahtë mbiprodukti?  Prodhimi i tepricës së të mirave materiale e quahjmë mbiprodukt. 37. Ç’është mbipuna?  Puna e hargjuar gjatë mbikohës së punës për prodhimin e mbiproduktit e quajmë mbipunë. 38. Ç’është mbikoha e punës?  Koha e punës gjatë së cilës prodhohet mbiprodukti quhet mbikohë e punës. 39. Cilat janë kategoritë e pagës? Kategoritë e pagës janë: a) Paga nominale b) Paga reale c) Paga relative 40. Cilat janë participimet e punëtorit? Participimet e punëtorit janë:
  • 25. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike14 14 a) Participimi financiar I punëtorit në ndërmarrje, b) Participimi I punëtorëve në udhëheqje me ndermarrjen 41. Çka quajmë rrethëgjirim I kapitalit?  Levizja e vazhdueshme e kapitalit nëpër sferen e prodhimit dhe të qarkullimit, sidhe favat tjera përbërëse ku edhe fiton forma të veta gjegjëse e quajmë proces ciklik apo rrethgjirim të kapitalit. 42. Ç’është kapitali themelorë?  Pjesa e kapitalit prodhues që është avansuar në mjetet e punës dhe në ndertesa që hyjnë tërësisht në procesin e prodhimit quhet capital themelorë. 43. Ç’është kapitali qarkullues?  Pjesa e kapitalit prodhues që është avansuar në blerjen e lëndëve të para mjeteve djegëse , karburante etj quhet capital qarkullues. 44. Ç’është amortizimi?  Konsumimi, vjetërsimi, hargjimi i elementeve të kapitalit themelorë e quajmë amortizim. 45. Cilat janë metodat e prodhimit të mbivlerës? Metodat e prodhimit të mbivlerës janë:  Prodhimi i mbivlerës absolute,  Prodhimi i mbivlerës relative,  Prodhimi i supermbivlerës. 46. Çka quajmë mbivlerë absolute?  Mbivlera që fitohet me rritjen e shkallës së konsumit të fuqisë punëtore përtej kohës së domosdoshme të punës e quajmë mbivlerë absolute. 47. Çka quajmë mbivlerë relative?  Mbivlerë relative e quajmë atë mbivlerë që prodhihet jo me zgjatjen e ditës së punës e as me rritjen e intenzitetit të punës së punëtorit por me shkurtimine kohës së domosdoshme të punës për riprodhimin e kundërvlerës së fuqisë punëtore. 48. Ç’ëahtë supermbivlera?  Realizimi I një mbivlere ekstra e quajmë supermbivlerë.
  • 26. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike15 15 49. Ç’është akumulimi?  Me fjalën akumulim të kapitalit kuptjomë ndarjen e një pjese të mbivlerës në fondin e akumulimit dhe avanzimin e saj të vazhdueshëm në procesin e vetërritjës së tijë. 50. Çka është riprodhimi i thjeshtë i kapitalit individual?  Procesi i prodhimit të panderprerë në ndërmarrje kapitaliste ku prej një cikli në tjëtrin masa e produkteve te prodhuara përtrihen në nive të njëjtë, përkatësisht të pa ndryshueshëm.
  • 27. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike16 16 Lëndet për provim pranues të Fakultetit Ekonomik MATEMATIKË  Ekuacionet lineare,me vlerë apsolute, kuadriatike,iracionale,  Ekuacionet e drjetzës,rrethit, Elipses  Sistemet e ekuacioneve lineare me 2 të panjohura  Veprime me formula trigonometrike  Logaritmet  Limitet  Gjeometri  Funksionet EKUACIONET LINEARE  Zgjidhja e ekuacionit linear a) 1 b) 2 c) 3(e sakt) Zgjidhja EKUACIONET ME VLERE APSOLUTE  Të zgjidhet ekuacioni me vlerë absolute a) -1/2 (e sakt) b) 0 C) -1 Zgjidhja 2 63 2 xx  3252  xx
  • 28. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike17 17 EKUACIONET KUADRIATIKE Zgjidhja e ekuacionit kuadriatik a) 0 b) 2(e sakt) c) 1 Zgjidhja EKUACIONET IRACIONALE  Zgjidhja e ekuacionit iracional a) -5 b) 0 C) 5 (e sakt) Zgjidhja EKUACIONET E DREJTEZES  Ekuacioni i drejtzës I cili kalon nepër pikat A(5,-1) dhe B(3,0) është : a) X+2y= 3(e sakt) b) 3x+2y= 1 c) X+2y= 1 Zgjidhja 0442  xx xx  91 2
  • 29. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike18 18 KUACIONET E RRETHIT  Ekuacioni i rrethit me qendër në O(00) dhe rreze r=5 është: a) b) (e sakt) c) Zgjidhja EKUACIONET E ELIPSIT  Elipsa kalon nëpër pikat: a) (2,2),(0,3) b) (0,1),(0,5) c) (0,1),(4,0) (e sakt) Zgjidhja SISTEMET E EKUACIONEVE LINEARE ME 2 TE PANJOHURA  Zgjidhja e sistemit X-2y=-1 2x+y=3 është: a) (1,1) (e sakt) b) (2,3) c) (2,-1) Zgjidhja     053 25 02 22 22 22    yX yX yxX 1 16 2 2  y X
  • 30. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike19 19 VEPRIME ME FORMULA TRIGONOMETRIKE  Nësë cosά=3/5 , sa është sinά: a) ½ b) 3/2 c) 4/5 (e sakt) Zgjidhja LOGARITMET  Zgjidhja e ekuacionit logaritmik log2 (x-1)+log2(x-5)= log2 5 është: a) 2,-1 b) 1,3 c) 0,6( e sakt) Zgjidhja LIMITET Zgjedhja e limitit a) 3/2(e sakt) b) ½ c) 0 Zgjidhja 72 43lim    n n n
  • 31. . Bëhuni pjesë e studimeve akademike20 20 GJEOMETRI Nësë në një trekëndësh baza është a=1.5cm dhe lartësia h=4cm, sa është syprina: a) b) (e sakt) c) Zgjidhja FUNKSIONET Nësë f(x)= -5x+6, sa është f*(0) Zgjidhja Ligjëruesit: Asim Xhoxhaj- (JURIST I DIPLOMUAR) Sadat Bajrami- (EKONOMIST I DIPLOMUAR) Lulzim Beqiri- (EKONOMIST I DIPLOMUAR) Bekim Bajrami - (ing. i elektronikës) 2 2 2 10 3 25 cm cm cm 2 3x