Dokumen ini membahas tentang muzik tradisional Melayu, khususnya genre ghazal, dondang sayang, dan boria, yang mempunyai sejarah dan alat muzik yang berbeza. Ia menyoroti peranan muzik dalam komunikasi tradisional serta pengaruh luar yang membentuk muzik ini di Malaysia. Penulis juga mengucapkan terima kasih kepada pelbagai pihak yang menyokong penyelesaian tugasan ini.

1. FAKULTI PENDIDIKAN DAN BAHASA
SEMESTER MEI/ 2011
HBMS 4203
TAJUK KURSUS
MUZIK TRADISIONAL
NO. MATRIKULASI : XXXXXXXXXXXX002
NO. KAD PENGNEALAN : XXXXXX-11-XXXX
NO. TELEFON : XXXXXXXXXX
E-MEL : zuera72@oum.edu
PUSAT PEMBELAJARAN : INSTITUT PERGURUAN
KUALA TERENGGANU, BATU RAKIT.

2. HBMS4203
1
Syukur ke hadrat Allah S.W.T kerana dengan limpah kurnia-Nya saya dapat
menyempurnakan Tugasan HBMS 4203 : MUZIK TRADISIONALuntuk Semester ini.
Saya juga ingin merakamkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih kepada suami
yang sangat memahami, serta doa restu daripada kedua-dua ibu bapa saya.
Penghargaan ini juga saya tujukan kepada Open Universiti Malaysia dan Kementerian
Pelajaran Malaysia yang memberi peluang kepada saya untuk menimba pengetahuan di
samping rakan-rakan yang sentiasa memberi dorongan dan semangat. Tidak lupa juga kepada
tutor kesayangan saya, En. Wan Razak yangbanyak memberi perhatian, bimbingan dan
tunjuk ajar serta bantuan yang tidak pernah jemu sehingga sempurnanya tugasan ini dengan
jayanya.
Akhir kata saya memohon maaf atas segala kekurangan yang ada dalam tugasan ini.
Sesungguhnya yang baik itu datangnya daripada pemberian Allah dan segala kekurangan dan
kelemahan itu datangnya daripada kelemahan dan kekurangan saya. Mudah–mudahan Allah
S.W.T yang Maha Pemurah, melimpahkan ganjaran yang berlipat ganda dan taufik
hidayahnya kepada semua yang terlibat dalam menjayakan tugasan ini. Amin.
Zura Abdullah

3. HBMS4203
2
ISI KANDUNGAN MUKA SURAT
1.0 PENDAHULUAN 3
2.0 GENRE GHAZAL 4
2.1 Sejarah
2.2 Alatmuzik
2.3 Rentak
2.4 MaksudTeks
3.0 GENRE DONDANG SAYANG 9
3.1 Sejarah
3.2 Alatmuzik
3.3 Rentak
3.4 MaksudTeks
4.0 GENRE BORIA 13
4.1 Sejarah
4.2 Alatmuzik
4.3 Rentak
4.4 MaksudTeks
5.0 CARA UNTUK MELESTARIKAN GENRE GHAZAL, 17
DONDANG SAYANG DAN BORIA
6.0 KESIMPULAN 19
RUJUKAN

4. HBMS4203
3
1.0 PENDAHULUAN
Masyarakat Melayu di Malaysia kaya dengan pelbagai kesenian tradisional yang unik
dan istimewa. Ia berbeza-beza dari satu tempat dengan satu tempat yang lain seperti di negeri
Melaka terdapat keseniandondang sayang, Kelantan dengan seni persembahanwayang
kulit,makyung, menora dansebagainya. Kesenian tradisional ini bukan sahaja berfungsi untuk
tujuan hiburan malah berperanan sebagai saluran komunikasi tradisional dalam masyarakat.
Ghazal, Dondang Sayang dan Boria adalah merupakan muzik sinkretik iaitu muzik yang
menggabungkan unsur luaran seperti Barat, Arab dan sebagainya dengan unsur tradisi
contohnya irama Hindi yang boleh dinyanyikan dalam lagu-lagu melayu. Muzik tradisional
ini sering mendapat perhatian dari dulu hingga kini walaupun Malaysia mengalami
pembangunan dan berada di zaman globalisasi.
Muzik tradisional ini biasanya dipersembahkan dalam majlis tertentu atau majlis-
majlis rasmi negeri. Muzik Ghazal contohnya, ia merupakan satu kesenian tradisional
masyarakat Melayu Negeri Johor yang popular. Ini dapat dibuktikan melalui buku yang
bertajuk Siri Lambaian Nusa Johor. Menurut buku tersebut setiap daerah di negeri tersebut
mempunyai beberapa kumpulan Ghazal. Manakala muzik Dondang Sayang pula adalah suatu
persembahan nyanyian tradisional yang masih wujud dan dikenali sehingga hari ini
terutamanya di negeri Melaka. Menurut Madulara di dalam bukunya bertajuk Dondang
Sayang Seni Tradisi Negeri Melaka , Dondang Sayang dikatakan mula wujud pada saat-saat
akhir zaman kemegahan kerajaan Melaka iaitu akhir kurun ke 15 Masihi .
Di Pulau Pinang pula, amat terkenal dengan persembahan boria. Boria merupakan
sejenis teater tradisi yang amat popular di pulau Pinang. Persembahan boria mempunyai dua
segmen iaitu lakonan atau lawak jenaka dan juga nyanyian. Kedua-dua segmen ini saling
bergantungan di antara satu sama lain dalam menentukan mutu persembahan. Menurut buku
yang bertajuk siri Mengenal Budaya Boria oleh Kementerian Kebudayaan, Kesenian Dan
Pelancongan Malaysia ....Pada asalnya, para pelakon boria adalah lelaki sahaja. Watak
wanita yang ditimbulkan dalam cerita akan dilakonkan oleh seorang lelaki yang akan
memakai pakaian wanita sambil merendahkan suaranya agar tidak selantang suara lelaki.
Dengan kenyataan di atas dapat dilihat peranan muzik tradisional kepada masyarakat
lampau yang bukan sahaja untuk hiburan tetapi sebagai saluran komunikasi tradisional.

5. HBMS4203
4
2.0 GENRE GHAZAL
Seni Ghazal merupakan suatu seni budaya yang amat popular di kalangan masyarakat
di selatan tanah air iaitu di negeri Johor kursusnya. Terdapat banyak maksud apabila
memperkatakan tentang Ghazal, dalam bahasa Turki, Ghazal di ambil dari perkataan ' Gazel '
yang merupakan puisi, puisi Ghazal bersangkut-paut dengan puisi kasih sayang, Ghazal
adalah ungkapan cinta tentang perpisahan dan kesunyian. Ghazal dapat difahami sebagai
ungkapan puisi tentang kesakitan akibat kehilangan atau perpisahan dengan orang yang di
cintai atau dikasihi juga puisi yang menunjukkan lambang keindahan cerita cinta.
Dalam bahasa Arab, Ghazal membawa maksud ' berbicara dengan wanita ', perkataan
Ghazal juga di panggil "Gamat" yang membawa maksud riuh atau rancak muzik.Ghazal juga
adalah sejenis puisi yang popular pada zaman jahiliah dalam kalangan masyarakat Arab.
Ghazal dikatakan sebagai sejenis nyanyian di kalangan pemuda yang sedang bercinta.
2.1 SEJARAH
Ghazal dipercayai dibawa masuk ke Tanah Melayu melalui negeri Johor. Sejarah
Muzik Ghazal yang popular di negeri Johor sebenarnya berasal dari negara Parsi. Sejarah asal
Muzik Ghazal ini berasal dari tanah Arab dan mempunyai pengaruh kuat dari negara India.
Pada abad ke 19 Ghazal telah di kembangkan ke India oleh pedagang-pedagang Parsi dan
Arab. Di India pada peringkat awal perkembangannya lagu-lagu Ghazal di gunakan untuk
memuji kebesaran nabi dalam majlis-majlis keagamaan, kemudian Muzik Ghazal menjadi
hiburan di istana-istana di Delhi, Luknow dan Rumpur. Direkodkan Seni Ghazal ini amat
popular di Pulau Penyengat, Riau Indonesia sekitar kurun ke 19. Pada waktu itu pegawai dan
golongan bangsawan Johor yang sering berurusan di Riau sering di hiburkan dengan
persembahan muzik ghazal dan kerana minat yang amat mendalam terhadap muzik ghazal

6. HBMS4203
5
mereka telah mempelajari dan seterusnya menubuhkan kumpulan dan membawa muzik
ghazal sekembalinya ke Johor. Bertitik tolak dari itu akhirnya seni Ghazal mula bertapak di
Johor dan menjadi persembahan rutin dalam majlis-majlis keraian kerajaan di istana Johor di
Teluk Belanga, Singapura dan akhirnya tersebar di seluruh pelusuk negeri Johor. Ensembel
Ghazal yang paling popular di Malaysia ialah 'Ghazal Melayu Johor' dan 'Ghazal Parti' di
negeri Kedah.
2.2 ALAT MUZIK GHAZAL
Peralatan muzik Ghazal tradisional yang berasal dari Parsi terdiri daripada peti harmonium,
biola, gambus dan tabla atau dol (sejenis gendang). Alat muzik tali sarenggi juga digunakan
untuk mengiringi nyanyian ghazal. Tetapi di Malaysia agak susah untuk mencari pemain
sarenggi. Maka alat muzik ini jarang digunakan. Ghazal terdiri daripada alat muzik seperti
Peti Harmonium, Biola, Gambus dan Tabla atau Do (Gendang). Untuk Ghazal Melayu yang
dipopularkan di Johor alat muzik yang digunakan adalah:
Peti Harmonium
iaitu sejenis alat muzik alat muzik tradisional yang kelihatan seperti kibod kecil. Alat muzik
ini yang berasal dari India memainkan peranan yang penting dan digunakan sebagai alat
mengeluarkan melodi dalam lagu-lagu ghazal.
Tabela / Tabla
Sepasang gendang kecil yang berasal dari India, yang kecil dinamakan Din dan yang besar
dinamakan Bam. Alat Ini penting bagi memainkan rentak dan juga tempo.

7. HBMS4203
6
Biola / Violin
Violin biasa disebut biola. Sebenarnya biola lebih besar sedikit daripada violin. Biola tidak
sesuai bagi permainan muzik ghazal tetapi violin adalah lebih sesuai. Alat ini berasal
daripada Barat, Jepun dan negeri China. Alat ini digantikan dengan alat muzik sharinggi
India.
Gambus
Sejenis alat muzik bertali yang berasal dari negara Arab, juga dikenali dengan sebutan Od.
Alat ini menggantikan alat muzik sitar dari India. Alat muzik ini juga perlu ada dalam
permainan muzik ghazal Johor.
Gitar
Sejenis alat muzik dari negara barat. Alat ini juga perlu ada bagi memainkan melodi dan
rentak dalam lagu Ghazal Johor.

8. HBMS4203
7
Tamborin
Sejenis alat muzik perkusi yang menggantikan alat keroncongan (India). Alat ini digunakan
sebagai alat rentak dan tempo.
Marakas
Sejenis alat muzik perkusi yang perlu ada dalam muzik ghazal johor. Alat ini juga berperanan
sebagai alat tempo
2.3 RENTAK
Rentak dalam nyanyian Ghazal amat berbeza daripada rentak-rentak yang lain. ini
adalah kerana, rentak asal untuk nyanyian Ghazal berdasarkan rentak yang berasal dari
Parsi.Rentak dalam genre ghazal dikenali sebagai Tal. Tal adalah perkataan Hindustani ynag
bermaksud irama. Mengikut kata-kata ahli muzik Hindustani, kalau tiada tal bukanlah lagu
tetapi 'autar' (temberang). Tal adalah penetapan had atau 'harkat-harkat' lagu. Agar panjang
pendek had muzik yang dimainkan tidak dilakukan dengan sewenang-wenangnya. Kalau Tal
tidak dipatuhi muzik yang dimainkan hanya akan menyakitkan telinga sahaja.
Terdapat banyak jenis Tal dalam sistem Hindustani yang dipraktikkan dan digunakan
dalam lagu-lagu ghazal. Di antaranya ialah Khirwa (8 bit), Dadra (10 bit) dan Teen (16 bit).
Malangnya kebanyakkandaripada Tal-tal muzik Ghazal ini sudah tidak digunakan lagi.
Hanya Tal Khirwa dan Dadra sahaja lagi masih digunakan pada hari ini. Walaupun rentak
yang dinyatakan diatas adalah berdasarkan Rentak Hindustani, tetapi kebanyakkan daripada

9. HBMS4203
8
rentk-rentak ini digunakan dalam ghazal Melayu. Nama untuk rentak ini mungkin berbeza
tetapi pola bit dan corak iramanya adalah sama.
2.4 MAKSUD TEKS LAGU
Menurut kajian, Ghazal yang datang dari Parsi ini dikatakan sebagai sejenis
nyanyian dalam kalangan pemuda yang sedang bercinta. Berdasarkan buku ‘Rangkaian
Rubait’ yang dihasilkan oleh Prof Dr. Syed Naquib al-Attas, Ghazal dikatakan sebagai sejenis
seni yang iramanya mirip 22 kepada irama di dalam Rubaiyat yang dinamakan ‘Hajat’.
Kebiasaannya, ghazal mempunyai 20 atau 40 baris(10 atau 12 bait). Bentuk ghazal dikatakan
menyerupai Qasidah dan pengisiannya adalah tentang tasawuf dan nilai kasih sayang.Ia
biasanya adalah puisi kasih sayang yang mempunyai pola irama ringan dan diiringi muzik.
Dalam sastera (dan sebagai lirik lagu), ghazal adalah bentuk puisi poetic form
mengandungi rangkap yang berkongsi rima dan refrain. Setiap baris mesti berkongsi ukuran
yang sama. Secara etimologi, perkataan "ghazal" secara harfiah merujuk pada "tangisan
kematian seekor gazel". Haiwan itu dipanggil ghizal. Secara tradisinya, ghazal adalah
ungkapan cinta, perpisahan dan kesunyian yang sesuai dilambangkan oleh gazel. Jadi, ghazal
dapat difahami sebagai ungkapan berbentuk puisi tentang kesakitan akibat kehilangan
seseorang yang dikasihi atau perpisahan dan keindahan cinta meskipun pedih. Ghazal
berkembang ke India pada abda ke 12 di bawah pengaruh Mughal. Walaupun ghazal
merupakan bentuk puisi Urdu yang terkemuka, masa kini ia mempengaruhi puisi banyak
bahasa. Contoh sebahagian seni kata Ghazal lagu yang bertajuk Jalak Lenteng
Pukul gendang kulit biawak
Sedikit tidak
Sedikit tidak berdentum lagi
Aduhailah sayang
Kemanalah badan
Kemanalah badan hendak ku bawa
Sedikit tidak beruntung lagi
Jalak Lenteng lagulah melayu
Biarlah ku kenang hatiku rindu

10. HBMS4203
9
3.0 GENRE DONDANG SAYANG
Dondang sayang merupakan salah satu jenis muzik yang sangat popular di negeri
Melaka. Dondang Sayang merupakan sejenis nyanyian atau balada cinta yang sering
digunakan oleh masyarakat dahulu kala untuk menyampaikan perasaan kasih mereka.
Dondang Sayang dinyanyikan dalam bentuk berbalas pantun yang di sampaikan secara
spontan oleh penyanyinya. Biasanya dondang sayang merupakan pilihan utama masyarakat
untuk menceriakan majlis perkahwinan yang diadakan .
3.1 SEJARAH
Menurut sejarah, Dondang Sayang muncul pada kurun ke 15 iaitu semasa
pemerintahan Sultan Mansur Syah di mana nyanyian ini digunakan untuk menghiburkan
pedagang-pedagang yang datang ke Melaka.Madulara di dalam bukunya menyatakan terdapat
andaian Dondang Sayang dikatakan dicipta dan dilahirkan di Pulau Sebang, Tampin Melaka
dianggarkan di tahun 1400 hingga 1500 Masihi. Terdapat juga pendapat yang menyatakan
dondang sayang wujud kerana pengaruh Portugis. Ini dapat dilihat melalui faktor alat muzik
biola yang dibawa masuk ke sini dari Eropah serta faktor sikap dan kegemaran orang-orang
Portugis yang suka berhibur dan bersuka-suka.
Sebelum kedatangan Jepun, dondang sayang merupakan suatu bentuk hiburan bagi
masyarakat Melayu dan juga kaum-kaum lain di Tanah Melayu. Penyanyi dondang sayang
biasanya menyanyi secara berpasangan sambil berbalas pantun. Setiap penyanyi akan cuba
untuk mencipta pantun yang paling menarik untuk menewaskan pasangan mereka. Seringkali,

11. HBMS4203
10
pantun-pantun ini mempunyai mesej seperti pesanan, nasihat dan elemen sindir menyindir
yang menghiburkan.
3.2 ALAT MUZIK DONDANG SAYANG
Bagi sesebuah persembahan Dondang Sayang, sekumpulan penyanyi Dondang Sayang
biasanya terdiri daripada empat orang pemain violin, dua orang pemain rebana, dan seorang
pemain gong atau tetawak. Ketua kumpulan bagi persembahan Dondang Sayang selalunya
adalah pemain violin. Beliau memainkan peranan yang penting dalam kumpulan dondang
sayang. Ketua kumpulan ini akan memberikan Kounter melodi untuk melodi asal. Irama
gesekan biola dapat dianggap sebagai pembuka dan pengiring utama kepada nyanyian.
Sementara tingkah pukulan rebana yang diselangi dengan paluan gong merupakan pelengkap
lagu. Alat muzik yang biasa digunakan untuk mengiringi nyanyian dondang sayang adalah:
Violin
Violin adalah merupan sejenis alat muzik bertali

12. HBMS4203
11
Biola
Biola adalah sejenis alat muzik bertali yang penting dalam persembahan dondang
sayang.Pemain biola dalam persembahan dondang sayang biasanya merupakan ketua
kumpulan yang memainkan peranan utama dalam persembahan dan memainkan kaunter
melodi untuk melodi vokal.
Dua set rebana
Rebana adalah sejenis gendang satu muka yang bentuknya seperti pasu.Ia sering digunakan
dalam persembahan muzik sinkretik dondang sayang .Peranannya dalam persembahan
dondang sayang adalah sebagai penyokong irama dengan pola-pola paluan yang dapat
dikategorikan sebagai irama asas penambahan dan menyilang.rebana biasanya diperbuat
daripada kayu nangka .
Tetawak (sejenis gong)
Tetawak adalah merupakan sejenis alat muzik idiofon yang diperbuat daripada perunggu
berbentuk bulat dan dindingnya tebal dan berbusut ditengah-tengah . Tetawak sering
digunakan dalam persembahan dondang sayang.
Terdapat juga alat muzik lain yang digunakan sebagai contoh:
Seruling

13. HBMS4203
12
Beberapa lagi violin dan
Akordian
3.3 RENTAK
Rentak dalam lagu dondang sayang selalunya bergantung kepada teks lagu dan
penyanyi. Jika lagu tersebut mempunyai teks yang lucu maka rentak yang dimainkan oleh
alat perkusi adalah agak cepat. Tetapi jika teks lagu tersebut mengisahkan kisah yang sedih,
maka alat muzik seperti rebana dan tetawak akan memainkan rentak yang perlahan. Kadang-
kadang para pemuzik terpaksa mengikut tempo penyanyi. Setiap penyanyi mempunyai tempo
mereka yang tersendiri dan semasa mereka mendendangkan lagu, mereka akan mengikut
tempo mereka yang tersendiri. Pemuzik Dondang sayang harus peka dan sentiasa bersedia
untuk menukar tempo lagu mengikut penyanyi. Tetawak atau gong memainkan peranan yang
penting untuk memastikan bahawa lagu tersebut mempunyai tempo yang tetap dan konsisten.
Keunikan nyanyian dondang sayang adalah pada teks lagu tersebut dan bukannya irama atau
rentak lagu.
3.4 MAKSUD TEKS
Menurut pengkaji dondang sayang Ahmad Usop (2000:13), dondang sayang diMelaka
wujud dalam beberapa jenis iaitu dondang sayang asli, dondang sayang inang,dondang
sayang joget dan dondang sayang mambo. Dalam nyanyian dondang sayang teksnya
mengandungi unsur-unsur percintaan .Teks puisi lama ( pantun) memainkan peranan utama
dalam nyanyian dondang sayang Menurut Madulara di dalam bukunya yang bertajuk
Dondang Sayang, pantun dua, enam dan lapan kerat tidak sesuai sama sekali dalam Dondang
Sayang. Contoh teks lagu Dondang sayang bagi lagu Gunung Banang :
Gunung banang tinggi mengawan,
Nampak dari gunung Soga;
Bila ku pandang wajahmu tuan,
Bagai ku lihat pintu syurga.

14. HBMS4203
13
4.0 GENRE BORIA
Boria adalah sejenis teater yang amat popular di negeri utara Malaysia, terutama
Pulau Pinang. Sesetengah sarjana berpendapat bahawa perkataan boria diambil dari perkataan
Hindustan yang membawa maksud 'tikar'. Perkataan ini timbul kerana kumpulan boria ketika
itu menggunakan pakaian yang diperbuat daripada tikar untuk menggambarkan kesengsaraan
Saidina Hussein r.a di Karbala.
Selain itu, ada juga yang berpendapat perkataan boria berasal dari perkataan 'borai'.
Borai dikatakan berasal dari bahasa Hindustan yang membawa maksud gila atau sasau. Ini
disebabkan oleh kelakuan pemain serta pakaian mereka semasa persembahan seperti orang
gila. Satu lagi pendapat yang mengatakan bahawa boria berasal dari perkataan Bori. Bori
adalah satu kaum yang berasal dari Gujerat, India. Mereka berpindah serta menetap di Pulau
Pinang dan kaum inilah yang dikatakan memulakan permainan boria di Pulau Pinang.
Pendapat lain ada mengatakan bahawa nama boria lahir hasil dari gabungan bori dan ria,
maka terjadilah boria.
4.1 SEJARAH
Sejarah Boria dikatakan telah dikaitkan dengan peristiwa Karbala iaitu peristiwa
pembunuhan Saidina Hussein r.a oleh Muawiyah bin Abi Suffian .Kematian Saidina Hussein
yang penuh tragik itu diperingati oleh kaum Syiah dengan mengadakan upacara perkabungan
tahunan khusus pada 10 haribulan Muharam di perkuburannya .Upacara ini dikenali sebagai
takziyah. Seseorang penyair akan mendendangkan syair-syair mengisahkan Saidina Hussein
r.a dikepung musuh. Bekalan air dan makanan disekat unuk melemahkan Saidina Hussein
r.a.
Apabila dendangan syair sampai ke episod pembunuhan Saidina Hussein r.a,
pengikut-pengikut Syiah ini akan meratap sambil menjerit dan memukul-mukul badan

15. HBMS4203
14
dengan sekuat hati sehingga berdarah. Untuk acara akhir pula, mereka mengadakan satu
perarakan yang membawa lambang tangan berwarna merah serta bendera-bendera di sekitar
kawasan perkuburan Saidina Hussein r.a. Acara tahunan ini mengalami perubahan sedikit
demi sedikit dari semasa ke semasa.
Syair-syair yang didendangkan tidak lagi berlegar di sekitar pembunuhan Saidina
Hussein r.a malah telah diselang-selikan dengan peristiwa-peristiwa yang terdapat dalam
kitab Taurat, Injil serta cerita rakyat dari timur. Para pengikut mulai berlakon agar
dendangan syair menjadi lebih realistik. Mereka akan melakonkan babak-babak tertentu
sejajar dengan syair yang didendangkan dalam persembahan.
Apabila gerakan Syiah bertukar menjadi pertubuhan yang berbau politik, teater ini
dijadikan tempat mereka mencari pengaruh. Di Malaysia boria mula bertapak di Pulau
Pinang sejak pertengahan abad ke 19 atau pada tahun 1845 dan 1874. Kesenian boria
dikatakan berasal daripada cabang kesenian Parsi dan dibawakan ke negeri tersebut oleh
pedagang-pedagang keturunan India yang menganut fahaman Syiah.
4.2 ALAT MUZIK BORIA
Persembahan cerita dan lagu vokal serta tarian dalam teater boria diiringi oleh
pancaragam yang biasanya duduk di bahagian belakang pentas. Peralatan muzik yang
digunakan dalam persembahan Boria tidaklah begitu khusus. Aspek yang penting ialah
keupayaan para pemuzik untuk membawa irama yang dapat mengiringi nyanyian tukang
karang. Oleh itu kadang-kadang alat muzik yang digunakan hanyalah gendang dan violin.
Walau bagaimanapun, sekiranya lebih banyak alat muzik dapat digunakan semakin baiklah
persembahan tersebut. Di antara alat muzik yang sering digunakan adalah:
i) Vioin

16. HBMS4203
15
ii) Gambus
iii) Marwas
iv) Tabla
v) Simbal
vi) Gendang
vii) Akordian

17. HBMS4203
16
4.3 RENTAK
Boria merangkumi muzik, tarian dan teks yang berunsur komik. Suatu ensemble boria
mempunyai seorang ketua, penyanyi korus dan para pemuzik. Persembahan boria selalunya
bermula dengan sketsa komik. Sketsa ini kemudiannya diikuti oleh sebuah tarian yang
diiringi oleh penyanyi korus dan penyanyi solo. (Kementerian Kebudayaan, Kesenian dan
Pelancongan Malaysia. 2003).
Rentak dalam lagu boria bergantung kepada kisah yang ingin disampaikan. Suatu
persembahan Boria mempunyai dua segmen iaitu sketsa dan nyanyian. Nyanyian boria
diketuai oleh seorang tukang karang (biasanya akan memegang tongkat penunjuk ketika
menyanyi). Sailor yang terdiri lebih dari enam orang di belakang tukang karang akan
menyanyi dengan mengulangi rangkap pertama nyanyian tukang karang tadi.
4.4 MAKSUD TEKS
Biasanya di dalam boria seni kata lagu dicipta berasaskan lakonan yang dipentaskan
sebelumnya dan susunan seni kata berbentuk syair. Pada rangkap pertama bagi setiap lagu
boria merangkumi pengenalan kumpulan boria atau alu-aluan yang bersifat pujian
terhadap tetamu atau individu tertentu
contohnya :
Menjunjung Duli Tuanku Al Sultan
Di hari keputeraaan Ucapan sambutan
Diiringi doa tambah keberkatan
Boria Pulau Pinang dalam ingatan
Rangkap ini juga menjadi korus untuk lagu tersebut. Seni kata yang baik haruslah
mengandungi suku kata yang seirama di setiap hujung rangkap. Kalau rima ‘ ta’ atau

18. HBMS4203
17
‘dah’ digunakan di hujung baris maka hujung baris berikutnya dalam rangkap yang sama
mesti mempunyai bunyita’ atau ‘dah’ contohnya :
Izinkan kami sampaikan madah
Pesanan tuan mutiara indah
Sebagai saluran penyambung lidah
Semoga berguna dan berfaedah
Pada akhir persembahan, kumpulan boria sering kali mengucapkan ampun dan salam di
atas kelakuan mereka sepanjang persembahan.
5.0 CARA UNTUK MELESTARIKAN GENRE GHAZAL, DONDANG SAYANG
DAN BORIA
Tamadun sesuatu bangsa selalunya dapat dilihat pada warisan seni budayanya.
Warisan budaya ini harus dikekalkan kerana mempunyai identiti tersendiri. Melestarikan seni
budaya tradisional menjadi tanggungjawab semua lapisan masyarakat.Lestari bermaksud
mengekalkan manakala melestarikan pula bermaksud mengekalkan atau menetapkan.
Melestarikan genre Ghazal, Dondang Sayang dan Boria bermaksud mengekalkan genre
tersebut.
Berbagai cara yang yang boleh dilaksanakan untuk melestarikan genre-genre muzik
Ghazal, Dondang sayang dan boria antaranya ialah dengan mengadakan festival dan
pertunjukan kebudayaan contohnya seperti menganjurkan Festival Boria, Ghazal atau
Dondang Sayang. Pertunjukan bagi ketiga-tiga genre tersebut boleh juga dilakukan di Malam
Kebudayaan, Pekan Budaya dan sebagainya. Pertunjukan kebudayaan ini hendaklah
dilakukan di setiap daerah di negeri masing-masing. Melalui pertunjukkan kebudayaan ini ia
akan dapat memperkenalkan kepada generasi muda dan pelancong tentang genre muzik
tersebut.
Cara yang seterusnya ialah mewujudkan sekolah seni lebih banyak sebagaimana yang
terdapat di Johor dan Kuching, Sarawak. Kewujudannya hendaklah meliputi setiap negeri
kerana ini dapat membantu pelajar-pelajar yang berminat untuk mempelajari genre ini

19. HBMS4203
18
mendapatkan pendidikan yang khusus. Contohnya, bagi pelajar yang ingin mendalami genre
ini tentu tidak akan mengalami masalah kerana dengan bilangan sekolah seni yang banyak
akan mengurangkan masalah persaingan untuk masuk ke sekolah tersebut. Genre muzik
tersebut hendaklah dimasukkan di dalam sukatan pelajaran dan diberi penekanan yang
khusus.
Dengan menganjurkan kem-kem kebudayaan Ghazal, Dondang Sayang dan Boria
bagi remaja lepasan sekolah akan lebih mendekatkan genre ini pada mereka. Contohnya
dengan mengadakan kem Dondang sayang, remaja tersebut akan diberi latihan dan
pendedahan tentang genre tersebut. Selain daripada dapat memberi pendedahan kepada
mereka tentang budaya tradisional ini, ia juga dapat mengelakkan remaja terpengaruh dengan
budaya-budaya asing dan lebih mencintai muzik tradisional.
Genre muzik ini dapat dilestarikan dengan mewujudkan lebih banyak institusi
kebudayaan seperti ASWARA, Yayasan Warisan Johor dan sebagainya yang mengambil
inisiatif bagi memberi pendidikan serta mengatur program-program pengembangan muzik
tradisional sepanjang tahun. Contohnya seperti Yayasan Warisan Johor telah mengadakan
jadual bagi pertandingan Ghazal dalam kalangan remaja dan dewasa setiap tahun. Kewujudan
institusi-institusi seperti ini diharap dapat memperkembang dan menghidupkan seni warisan
muzik tradisional ini.
Cara lain untuk melestarikan genre-genre muzik ini ialah dengan membuat
dokumentari mengenai genre-genre tersebut. Melalui penghasilan dokumentari tersebut ia
dapat memperbanyakkan lagi maklumat-maklumat tentang genre muzik ini. Contohnya
melalui penghasilan dokumentari tentang Boria yang disiarkan melalui media elektronik atau
dibuat dalam bentuk CD ia memudahkan bagi pelajar atau kumpulan tertentu yang berminat
untuk mempelajarinya dan ini akan dapat memartabatkan lagi genre tersebut.

20. HBMS4203
19
KESIMPULAN
Malaysia merupakan sebuah negara yang kaya dengan pelbagai warisan seni di
antaranya ada muzik Ghazal, Dondang Sayang dan Boria. Namun begitu, khazanah negara
yang tidak ternilai itu sekian lama semakin hilang dan semakin kurang mendapat perhatian
daripada masyarakat:
“ketika ini hampir semua pemain muzik tradisional adalah orang yang lewat umur. Tidak
terdapat barisan pelapis dikalangan anak-anak muda kerana kebanyakkan muda-mudi lebih
tertarik dengan muzik barat yang jauh popular daripada muzik tradisional. Keadaan ini
berlaku kerana pengaruh muzik barat telah menyerap ke dalam cara hidup masyarakat
Malaysia akibat daripada pengaruh elektronik dan media cetak serta peranan saluran
pendidikan yang menggalakkan pengajaran muzik barat”.
(Mohamed Ghouse Nasaruddin, 1989)
Sekiranya permasalahan ini kian berlanjutan dan tidak ada cara untuk menanganinya,
ia akan semakin hilang dan dikhuatiri generasi yang akan datang sudah tidak berpeluang
untuk mengenali mahupun menghargai warisan seni negara ini. Untuk mengatasi masalah ini,
pelbagai pihak perlu mengambil tindakan yang serius dan bersungguh-sungguh agar seni
muzik ini “ taklapuk dekhujan, tak lekang dekpanas “ kerana muzik tradisional
inimenunjukkan identiti masyarakat Malaysia.

21. HBMS 4203
1
RUJUKAN
Nik Mustafa B. Nik Mohd Salleh.2000. Muzik Alat Muzik Tradisional Dalam Masyarakat
Melayu Di Malaysia. Jabatan Kebudayaan Dan Kesenian, Kuala Lumpur.
Kementerian Kebudayaan, Kesenian Dan Pelancongan Malaysia.2003.Siri Mengenal Budaya
Boria (5).Kementerian Kebudayaan, Kesenian Dan Pelancongan Malaysia. Melaka
Madulara .2004.Dondang Sayang Seni Tradisi Negeri Melaka.Majlis Budaya Negeri Melaka.
Melaka
Nurul Hanim Ismail.2007.Siri Negeri-Negeri Di Malaysia Johor Dan Selangor.Kuala Lumpur.
Mohd Bashrib. Ali.2003 Sejarah dan Perkembangan Boria Pulau Pinang. Kementerian
kebudayaan kesenian dan pelancongan pulau pinang. Pulau Pinang
Kementerian kebudayaan kesenian dan pelancongan. Sejarah Dan Perkembangan Boria Pulau
Pinang.Kementerian Kebudayaan Kesenian Dan Pelancongan.
http://www.johordt.gov.my/pelancongan/page/muzik_tradisional/
http://groups.yahoo.com/group/anakjatijohor/message/1
http://ghazal-smp2252.blogspot.com/2010/09/ghazal-johor.html
http://boriapulaupinang.blogspot.com/
http://boria-kita.blogspot.com/2010_08_01_archive.html