Perkahwinan dalam masyarakat Iban melibatkan pelbagai peringkat dan adat, dengan pengantin lelaki berusia minimum 22 tahun dan tiada had umur bagi perempuan. Proses perkahwinan termasuk merisik, meminang, dan majlis perkahwinan, di mana pelbagai upacara serta penghormatan dilakukan. Terdapat juga peraturan berkaitan status sosial pasangan, dengan perkahwinan biasanya sebagai cara untuk mengukuhkan hubungan dan hak dalam komuniti.

2.  Dalam masyarakat Iban, usia pengantin
lelaki perlu 22 tahun.
 Si gadis pula, tiada umur khusus yang
ditetapkan.
 Perkahwinan yang sempurna bagi
masyarakat Iban ialah perkahwinan yang
mematuhi kehendak adat.
 Pihak yang melanggar mana-mana
adatperkahwinan dikehendaki membayar
denda untuk mengelakkan pasangan
suami isteri ditimpa kesusahan.

3.  Terdapat beberapa peringkat tertentu
dalam perkhawinan kaum Iban iaitu
peringkat
merisik,meminang, bertunang, majlis
perkahwinan dan selepas majlis
perkahwinan.
 ibu bapanya atau wakil akan
bertandang ke rumah gadis untuk
merisik.
 Perjumpaan kedua belah pihak ini juga
dikenali sebagai berbunga-bunga atau
berjarum-jarum.

4.  Rombongan pihak lelaki biasanya tidak kurang
daripada lima orang dan paling ramai dua
puluh orang yang terdiri daripada orang-orang
tua.
 Setelah mencapai kata sepakat, ayah pihak
lelaki menanggalkan lapit atau ikat pinggang
perak atau sebilah pedang sebagai tanda
pertunangan.
 Mulai saat itu, perempuan itu tidak boleh lagi
menerima kunjungan teruna selain tunangnya.
 Dua atau tiga hari kemudian wakil pihak lelaki
akan memaklumkan berita pertunangan
tersebut kepada saudara-mara dan jiran
tetangga.

5.  Pihak keluarga lelaki mereka akan
menyediakan perbelanjaan serta
barang yang harus diberikan kepada
keluarga perempuan.
 Keluarga perempuan juga membuat
pelbagai persiapan termasuk memburu
binatang untuk disembelih pada hari
perkahwinan.
 Untuk mengundang tetamu, kedua-dua
pihak melantik wakil masing-masing
untuk menguruskan jemputan kahwin.

6.  Rombongan lelaki biasanya berarak ke rumah
panjang pengantin perempuan dengan
menaiki perahu yang dihiasi kain pua kumbu
sekiranya pengantin melalui jalan sungai .
 Rombongan itu akan memukul gong
sepanjang perjalanan.
 Di tangga rumah panjang, ketua rombongan
pengantin lelaki dipelawa menyembelih
seekor khinzir sebagai penghormatan dan
pada masa itu juga tembakan senapang akan
kedengaran secara balas-membalas.

7.  Wakil itu membawa beberapa utas tali
bersimpul yang menunjukkan berapa
hari lagi perkahwinan dilangsungkan.
 Sekiranya tali itu mempunyai lima
simpulan, bermakna perkahwinan itu
akan berlangsung dalam masa lima hari
lagi.
 Wakil khas akan meninggalkan tali
bersimpul itu kepada tuai rumah atau
ketua rumah panjang yang
bertanggungjawab membuka simpulan
tali itu setiap hari.

8.  Rombongan pihak lelaki di kalangan
kaum wanita akan masuk ke bilik
pengantin perempuan, manakala yang
lelaki duduk di ruai.
 Para tetamu seterusnya akan dijamu
dengan sejenis arak iaitu tuak.
 Air minuman akan dihantar kepada
setiap tetamu dan ini dinamakan air
penyuci.

9.  Upacara membelah pinang akan
dijalankan ketika majlis berlangsung.
 Seorang wanita akan membawa keluar
tepak sirih dan kemudiannya membelah
pinang tersebut.
 Pecahan pinang itu akan menentukan
tempoh masa pengantin perempuan
diwajibkan tinggal di rumah suaminya.
 Setelah itu, seorang lemambang atau
bomoh akan mengadakan upacara
menidurkan anak dan mengejutkan anak
itu semula dengan beberapa rangkap
pantun.

10.  Upacara perkahwinan telah dianggap
tamat dengan menjalankan adat ini
sekiranya tiada kesalahan adat yang
dilakukan oleh kedua-dua belah pihak.
 Tukang ganyang akan memulakan
upacara. Ayam yang telah diikat kakinya
kemudian dilepaskan dan mentera pun
dibaca. Darah ayam akan disembah
kepada pengantin.
 Mengikut kepercayaan masyarakat
Iban, majlis akan diadakan di rumah
pengantin perempuan selepas itu dan
pengantin lelaki tidak boleh tidur sama
dengan pengantin perempuan.

12.  Aspek pangkat dititik beratkan.
 Mementingkan status sosial – sembilan
pikul, tujuh pikul, tujuh bertirih dan lima
bertirih.
 Jenis barangan dan hadiah yang perlu
dibawa untuk "Tanda tunang" dan
barang yang mengiringi mas kahwin
seperti "Adat Menuga", "Adet Mebin"
dan "Pakan"
 Asas adat perkahwinan –
merisik, meminang & majlis perkahwinan.

13.  Perkahwinan antara pasangan daripada
status sosial yang sama dikenali dengan
'sama gara'.
 Perkahwinan antara pasangan yang
berlainan status sosialnya dikenali sebagai
'sida adat'.
 Wakil pihak lelaki mengunjungi rumah
keluarga perempuan untuk mengetahui
lebih lanjut dan memastikan status sosial
keluarga perempuan dan untuk
menentukan sama ada gadis itu sudah
berpunya atau belum.
 Sekiranya gadis itu belum
berpunya, ditanyakan sama ada gadis itu
boleh dipinang ataupun tidak serta mas
kahwinnya.

14.  Persetujuan kedua-dua belah pihak
keluarga lelaki dan perempuan,
 maka diadakanlah adat tanda
tunang, wakil keluarga lelaki, iaitu
beberapa orang lelaki dan perempuan
yang telah berumur akan menyerahkan
barang hantaran peminangan :
 sebentuk cincin emas, sebilah
senjata, segantang padi, sebiji kelapa dan
satu pikul barang tembaga
 Dengan penyerahan barang tersebut oleh
wakil keluarga lelaki dan diterima oleh wakil
keluarga perempuan maka rasmilah
pertunangan itu.

15.  Kedua-dua pihak hendaklah mematuhi
segala syarat yang telah dipersetujui
bersama.
 Jika persetujuan dilanggar, pertunangan
boleh diputuskan.
 Sekiranya pihak perempuan yang
memutuskannya, barang tanda tunang
mesti dikembalikan kepada pihak lelaki.
 Jika pihak lelaki yang
memutuskannya, tanda tunang itu
menjadi milik pihak perempuan.

16.  Persandingan pertama diadakan di rumah
pengantin lelaki dan ini diikuti dengan
persandingan kedua di rumah pengantin
perempuan.
 Wakil keluarga pengantin lelaki akan
menghadiahkan 'adat pahe' kepada
pengantin perernpuan.
 Penyerahan hadiah ini sangat penting
kerana selagi pengantin perempuan belum
menerima hadiah tersebut, dia dilarang
memakan sebarang makanan di rumah
pengantin lelaki itu.

17.  Persandingan di rumah pengantin
perempuan untuk menjalani "Adat Petudui"
iaitu penyerahan pelbagai
barang, antaranya termasuklah sebentuk
cincin emas dan seutas gelang perak
kepada pengantin perempuan.
 Sebelah malam, di rumah pengantin
perempuan diadakan pula upacara
makan nasi temuan.
 Semasa jamuan berlangsung upacara
suap-menyuap antara kedua-dua
pengantin itu dilakukan. Selepas
itu, diadakan pula upacara
"Pegendang", iaitu tari-menari.

18.  Pada hari ketujuh, diadakan upacara
membebaskan mereka daripada
pantang yang dikenakan.
 Upacara membuang pantang bertujuan
untuk membuang ke laut segala bala
atau bencana yang mungkin
mengancam pasangan suami isteri itu.
 Upacara ini sebenarnya lebih
merupakan upacara bersukaria dan
mandi-manda beramai-ramai di tepi
pantai.

20.  Rata-rata mendiami kawasan bukit di luar bandar
Kuching.
 Perkahwinan : satu cara untuk menjadi anggota dan
menikmati hak sebagai anggota Biik atau Ramiin itu.
 Mengamalkan monogami sahaja.
 Perkahwinan semula selepas bercerai adalah
perkara biasa.
 Melarang perkahwinan antara sepupu.

21.  Kumpulan seperti Dayak Selako : melarang ahlinya
daripada berkahwin dengan anggota kaum yang
pernah menjadi musuh perang mereka.
 Kumpulan Dayak Bukar-Sadong : L & P boleh bebas
bergaul dan berkenalan sebelum berkahwin.
(peraturan perkahwinan agak longgar).
 Masyarakat ini tiada upacara merisik.
 Boleh berkahwin apabila cukup dewasa.
 Bersikap terbuka terhadap pilihan anak-anak
mereka.
 Kumpulan Bukar-sadong & kumpulan Selako (mereka
dibenarkan untuk pilih pasangan yang disukainya
tanpa mengira asal kaum).

22.  Masyarakat ini tidak ada upacara merisik.
 Cara kahwin berbeza ikut kumpulan.
 Kumpulan Selako, Jagoi dan
Lara, perkahwinan boleh didahului dengan
pertunangan.
 Pertunangan : bertukar cincin.
 Andai kata mereka secocok, perkahwinan
boleh dilangsungkan.

23.  Kahwin berkait dengan menuai padi.
 Lebih baik hasil, lebih banyak perkahwinan
dilangsungkan.
 Majlis kenduri besar & mewah bagi anak sulung
lelaki/anak tunggal.
 Usia minimum L=18thn, P=16thn.
 Perantaraan perempuan akan menghantar tepak
sirih/kapur tunang/sebentuk cincin kepada perempuan
(di samping mendapat pandangan pihak P)

24.  Bergantung kepada kemampuan ekonomi
keluarga pengantin.
 Tempat tinggal selepas kahwin bergantung
kepada banyak faktor (faktor utama:ekonomi
pasangan berkahwin).
 Pihak suami boleh pengaruh isteri untuk tinggal
bersama-sama keluarganya (amalan virilokal)
& begitu sebaliknya (uksorivokal)
 Boleh duduk rumah sendiri (amalan neolokal).

25.  Kumpulan Dayak Selako melarang pergaulan
bebas L&P.
 Perkawinan terpaksa = amalan ‘batangkap’.
 Iaitu L&P yang kerap dilihat berdua-duaan.
 Dihadap kepada para pemimpin kampung.
 Tindakan dibicarakan hubungan disahkan
upacara setelah denda.
 Biasa pasangan yang hadapi tentangan
daripada ibu bapa.

26.  Amalan ‘nyagam’ (bakal suami dihantar
bersama-sama segala tikar bantalnya ke
kediaman bakal isteri) apabila kedua-
dua belah pihak setuju.
 Duda/balu.
 Perkahwinan sempurna : melibatkan
pengetahuan, peranan dan
perancangan oleh ibu bapa kedua-dua
belah pihak. (suku Selako,Jagoi &
Larab).