1. I. Ders Sunumu Öğr. Gör. Elşen BAĞIRZADE Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi Türk Dünyası İşletme Fakültesi (N. Gregory Mankiw, Principles of Economics, III. Baskı)

2. 1 GİRİŞ

3. 1 İktisatın İlkeleri

4. Ekonomi. . . . . . Ekonomi (economy) kelimesi Yunan kökenli olmakla “hanehalkı yönetimi (yöneten)” anlamı taşır.

5. İKTİSATIN ON İLKESİ Hanehalkı ve ekonomi çeşitli kararlarla karşılaşır: Kim çalışacak? Hangi maldan, ne kadar üretilmelidir? Üretimde hangi kaynaklar kullanılmalıdır? Mallar hangi fiyatdan pazarlanmalıdır?

6. İKTİSATIN ON İLKESİ Toplum ve Kıt Kaynaklar: Kaynaklar kıt olduğundan toplum kaynaklarının yönetimi önemlidir. Kıtlık (scarcity) ... toplumun sınırlı kaynakalara sahip olmasından dolayı arzu ettiği tüm mal ve hizmetleri üretememesi.

7. İKTİSATIN ON İLKESİ İktisat (economics) toplumun kıt kaynakalarını nasıl yönettiğini araştırır.

8. İKTİSATIN ON İLKESİ İnsanlar nasıl karar verir. İnsanlar seçimlerle yüzleşir Bir şeyin değeri onu elde etmek için imtina ettiklerimizdir Rasional insanlar marjinalı düşünür İnsanlar teşviklere cevap verir

9. İKTİSATIN ON İLKESİ İnsanlar kendi aralarında nasıl ilişki kurar. Ticaret herkese fayda getirebilir. Piyasalar çoğu zaman ekonomik faaliyetlerin organizesinin iyi yoludur. Hükümetler bazen ekonomik faaliyet sonuçlarını iyileştirbilir.

10. İKTİSATIN ON İLKESİ Ekonominin genel işleyişini etkileyen güçler ve trendler: Yaşam standartı ülkenin üretimine bağlıdır. Hükümet aşırı para bastığı zaman fiyatlar yükselir. Toplum kısa vadede enflasyon ve işsizlik arasında seçimle yüzleşir.

11. İlke #1: İnsanlar seçimlerle yüzleşir “ Bedava kahvaaltı gibi bir şey yok!”

12. İlke #1: İnsanlar seçimlerle yüzleşir Biz genellikle bir şeye sahip olmak için diğer şeyden imtina ediyoruz. Silahlar ve yağ Yiyecek ve giyim Boş vakit ve iş Etkinlik ve eşitlik Karar verme bir amacla bu amaca ters düşen diğer amac arasında seçimi gerektirmektedir.

13. İlke #1: İnsanlar seçimlerle yüzleşir Etkinlik ve Eşitlik Etkinlik (efficiency) toplumun sahip olduğu sınırlı kaynaklarla mümkün olan en fazlasını elde temesidir. Eşitlik (equity) kaynaklardan elde edilen menfaatlerin toplum üyeleri arasında adaletli bir şekilde bölüşümüdür.

14. İlke #2: Bir şeyin maliyeti onu elde etmek için feda etdiklerimizdir Karar verme alternatiflerin getiri ve maliyetlerinin kıyaslanmasını gerektirir. Koleje veya işe gitmek? Çalışmak veya geziye çıkmak? Okula gitmek veya uyumak? Fırsat maliyeti (opportunity cost) bir şeyi elde etmek için feda etdiğimizin değeridir.

15. İlke #2: Bir şeyin maliyeti onu elde etmek için feda ettiklerimizdir LA Laker basketbol yıldızı Kobe Bryant koleje gitmektense profesyonel sporu seçmiş ve bu ona milyonlarca dolar kazandırmıştır.

16. İlke #3: Rasyonel insanlar marjinalı düşünür Marjinal değişmeler (marginal changes) kiçik ölçülü olur, mevcut eylem planını değiştire bilir. İnsanlar marjinal maliyet ve getirilerin kıyaslanması sonucunda karar verir.

17. İlke #4: İnsanlar teşviklere yanıt verir Maliyet ve getirilerdeki marjinel değişmeler insanları harekete motive etmektedir. Alternativin marjinal getirisi onun marjinal maliyetinden fazla olduğunda alternativin seçimine karar verilir.

18. İlke #5: Ticaret herkese fayda sağlıyor İnsanlar diğerlerile ticaret yapa bilmelerinden fayda kazanırlar. Rekabet ticaretden faydaları artırır Ticaret insanların daha iyi yapa bilecekleri işlerde uzmanlaşmasına yol açır

19. İlke # 6: Piyasalar ekonomik faaliyetlerin organizesinde genellikle iyi yoldur Piyasa ekonomisi (market economy) çok sayıda firma ve hanehalkının karşılıklı etkide oldukları mal ve hizmetler piyasasında aldıkları desentralize kararlarla kaynakların bölüşümünü sağlayan ekonomidir. Hanehalkları ne satın almak ve kimi çalıştırmak konusunda karar alır. Firmalar kimi istihdam etmek ve ne üretmek konusunda karar alır.

20. İlke # 6: Piyasalar ekonomik faaliyetlerin organizesinde genellikle iyi yoldur Adam Smith firma ve hanehalklarının “görünmez el”(“invisible hand”) prensipi temelinde piyasa akitlerinde karşılıklı ilişkide olduklarını göstermiştir. Çünki alış ve satış zamanı sadece fiyatlara bakmakan hanehalkları ve firmalar, aynı zamanda bilinmeyen yolla kendi faaliyetlerinin sosyal maliyetlerini de hesaba katırlar. Sonuçta fiyatlar faaliyetleri sonucu sosyal refahı maksimize eden kararvericilere rehberlik edir.

21. İlke # 7: Hükümet bazen piyasa sonuçlarını iyilleştirir Piyasa başarısızlığı (market failure) piyasanın kaynakları etkin bir biçimde dağıtamaması zamanı ortaya çıkar. Piyasanın başarısızlığı zamanı hükümet müdahele ederek etkinlik ve eşitliği teşvik edir.

22. İlke # 7: Hükümet bazen piyasa sonuçlarını iyilleştirir Piyasa başarısızlığına neden olabilir: Bir birey ve firmanın faaliyetlerinin diğerleri üzerinde yaratdığı etki olan dışsallık (externality) , Piyasa gücü (market power) , bir kişi veya firmanın piysas fiyatlarına önemli ölçüde etki yapa bilme becerisidir.

23. İlke # 8: Hayat Standartı ülkenin üretimine bağlıdır Hayat standartı çeşitli yollarla ölçülür: Kişisel gelirlerin düzeyile. Milli üretimin toplam piyasa değeriyle.

24. İlke # 8: Hayat Standartı ülkenin üretimine bağlıdır Hayat standartlarındakı tüm farklılıklar ülkelerin verimlilikleri arasındakı farklarla açıklanır. Verimlilik (productivity) her iş saatinde üretilen mal ve hizmetlerin toplamıdır.

25. İlke # 8: Hayat Standartı ülkenin üretimine bağlıdır Hayat standartı çeşitli yollarla ölçülür: Kişisel gelirlerin düzeyile. Milli üretimin toplam piyasa değeriyle.

26. İlke #9: Hükümet aşırı para bastığı zaman fiyatlar yükselir Enflasyon ekonomide toplam fiyatların artışıdır. Enflasyonun bir nedeni para hacmindeki artışdır. Ne zaman hükümet dolaşımdakı paranın hacmini aşırı artırır, o zaman para değer kayb edir.

27. İlke #10: Toplum kısa vadede işsizlik ve enflasyon arasında seçimle yüzleşir Phillips Eğrisi enflasyonla işsizlik arasında seçimi göstermektedir:  Enflasyon   İşsizlik Bu kısa vadede olan seçimdir!

28. Özet Bireyler kararverme sürecinde alternatif amaçlar arasında seçimle yüzleşirler. Her hangi bir eylemin maliyeti elden çıkarılmış olanaklarla ölçülür. Rasyonel insanlar karar sürecinde marjinal maliyet ve marjinal getirileri kıyaslarlar. İnsanlar yüzleştikleri teşviklere yanıt olarak kendi davranışlarını değiştirirler.

29. Özet Ticaret genellikle faydalıdır. Piyasalar genellikle insanlar arasındakı ticari ilişkilerin kordinesinde iyi yoldur. Eğer piysas başarısızlığı varsa ve ya piyasa sonuçları adaletsizdirse, hükümet potansiyel olarak bu sonuçları iyileştirebilir.

30. Özet Verimlilik hayat standartlarının sonsuz kaynağıdır. Para artışı enflasyonun sonsuz kaynağıdır. Toplum kısa vadede enflasyon ve işsizlik arasında seçimle yüzleşir.