1. 5 Elasti kiyet ve Uygulamaları V. Ders Sunumu Öğr. Gor. Elşen BAĞIRZADE Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi Türk Dünyası İşletme Fakültesi (N. Gregory Mankiw, Principles of Economics, III. Baskı)

2. Elasti kiyet . . . … arz ve talebi daha büyük bir kesinlikle analiz etmemizi sağlar . … alıcıların ve satıcıların piyasa koşullarına ne kadar tepki verdiğini ölçer

3. TALEBİN ESNEKLİĞİ Talebin fiyat esnekliği ( Price elasticity of demand) fiyatta oluşan bir yüzde değişim karşısında talep edilen miktardaki yüzde değişimdir . Bir malın fiyatındaki bir değişime o maldan talep edilen miktarın nasıl tepki verdiğinin ölçüsüdür .

4. Talebin Fiyat Esnekli ği ve Onun Belirleyicileri Gereksinimler ve Lüks (N ecessities versus Luxuries ) Yakın ikamelerin bulunması ( Availability of Close Substitutes ) Piyasanın tanımlanması ( Definition of the Market ) Zaman aralığı (T ime Horizon )

5. Talebin Fiyat Esnekli ği ve Onun Belirleyicileri Talep daha esnek olur : Eğer mal lüks mal ise . Zaman periyodu uzun ise . Fazla yakın ikame mal var ise . Piyasa daha dar tanımlanmış ise .

6. Talebin Fiyat Esnekliğinin Hesaplanması Talebin fiyat esnekliği = Talep edilen miktardaki yüzde değişim / Fiyattaki yüzde değişim

7. Örnek : Bir dondurmanın fiyatı 2.00 $ ’den 2.20 $ ’ye çıkmışsa ve aldığımız miktar 10 ’dan 8 ’e düşüyorsa o zaman talep esnekliği şöyle hesaplanır : Talebin Fiyat Esnekliğinin Hesaplanması

8. Orta Nokta Formülü : Talebin Fiyat Esnekliğinin Hesaplanması nın Daha İyi Yolu Orta nokta formülü değişimin yönü nasıl olursa olsun aynı sonucu verdiği için tercih edilir .

9. Orta Nokta Formülü : Talebin Fiyat Esnekliğinin Hesaplanması nın Daha İyi Yolu Örnek : Bir dondurmanın fiyatı 2.00 $ ’den 2.20$ ’ye çıkmışsa ve aldığımız miktar 10 ’dan 8 ’e düşüyorsa o zaman talep esnekliği şöyle hesaplanır :

10. Elastikiyet Çeşitleri Elastik Olmayan Talep Talep edilen miktar fiyat değişimlerine kuvvetli tepki vermez . Elastikiyet birden azdır . Elasti k Talep Talep edilen miktar fiyat değişimlerine kuvvetli tepki verir . Elastikiyet birden fazladır .

11. Talebin Fiyat Esnekliğinin Hesaplanması Talep elastiktir. $5 4 Talep Miktar 100 0 50 Fiyat

12. Elastikiyet Çeşitleri Tam Elastik Olmama (Sıfır Elastikiyet) Talep edilen miktar fiyat değişimlerine duyarsızdır . Tam Elasti k Fiyattaki herhangi bir değişim talep edilen miktarı sonsuz etkiler . Birim Elasti kiyet Talep edilen miktar fiyatla aynı yüzdede değişir .

13. Talep Eğrisi Çeşitleri Talebin fiyat esnekliği talep edilen miktarın fiyata olan duyarlılığını ölçtüğü için talep eğrisinin eğimiyle yakından ilgilidir .

14. Sıfır Elastik Talep Miktar Fiyat 2. ... talep edilen miktarı değiştirmiyor . 4 $5 Talep 100 1. Fiyattaki bir artış ...

15. Elastik Olmayan Talep - Elasti kiyet 1 ’den az Miktar Fiyat 4 $5 Fiyattaki 22% artış ... Talep 100 90 2. ... miktarda 11% azalmaya yol açar.

16. Birim Elastik Talep - Elasti kiyet 1 ’e eşit Miktar Fiyat 4 $5 Fiyattaki 22% artış ... Talep 100 80 2. ... miktarda 22% azalmaya yol açar .

17. Elasti k Talep - Elasti kiyet 1 ’den büyük Miktar Fiyat 4 $5 Fiyattaki 22% artış ... Talep 100 50 2. ... miktarda 67% düşüşe yol açar .

18. Tam Elastik Talep - Elasti kiyet sonsuza eşit Miktar Fiyat Talep $4 4 $ ’ın üzerinde herhangi bir fiyatta , talep edilen miktar 0 2. 4 $ ’de tüketiciler herhangi bir miktar alabilirler. 3. 4 $ ’ın altında herhangi bir fiyatta , Talep edilen miktar sonsuz .

19. Elasti kiyet ve Toplam Hasıla To plam hasıla bir malın alıcıları tarafından ödenen ve satıcıların eline geçen miktardır . Malın fiyatı ile satılan malın miktarı çarpılarak bulunur . TR = P x Q

20. Elasti kiyet ve To plam Hasıla $4 Talep Miktar P 0 Fiyat P x Q = $400 (to plam hasıla ) 100 Q

21. Elasti kiyet ve To plam Hasıla Elastik olmayan bir talep eğrisinde fiyatta bir artış oransal olarak daha küçük bir miktar azalmasına yol açar . Böylece , to plam hasıla artar .

22. Elasti kiyet ve To plam Hasıla : Elastik Olmayan Talep $3 Miktar 0 Fiyat 80 Hasıla = $240 Talep $1 Talep Miktar 0 Hasıla = $100 100 Fiyat Fiyatın 1 $ ’den 3 $ ’ye çıkması ... Toplam hasılanın 100 $ ‘den 240 $ ’ye çıkmasına yol açıyor

23. Elasti kiyet ve To plam Hasıla Elastik bir talep eğrisinde , fiyattaki bir artış miktarda oransal olarak daha büyük bir azalmaya yol açar . Böylece , to plam hasıla azalır .

24. Elasti kiyet ve To plam Hasıla : Elasti k Talep Talep Miktar 0 Fiyat $4 50 Talep Miktar 0 Fiyat Hasıla = $100 $5 20 Fiyatın 4 $ ’dan 5 $ ’ye yükselmesi ... … toplam hasılanın 200 $ ‘dan 100 $ ’ye yükselmesine yol açar. Hasıla = $200

25. Esneklik hesabı

26. Talebin Gelir Elastikiyeti Talebin gelir elastikiyeti bir maldan talep edilen miktarın tüketicinin gelirindeki bir değişmeye ne kadar duyarlı olduğunu ölçer . Talep edilen miktardaki yüzde değişimin gelirdeki yüzde değişime bölünmesiyle hesaplanır .

27. Gelir Elastikiyeti - Mal Tipleri - Normal Mallar Düşük Mallar Yüksek gelir normal mallardan talep edilen miktarı arttırır fakat düşük mallardan talep edilen miktarı düşürür.

28. Gelir Elastikiyeti - Mal Tipleri- Tüketicilerin gereksinim olarak algıladıkları malların gelir elastikiyeti düşüktür. Yiyecek, petrol, yakıt, ilaçlar. Tüketicilerin lüks olarak algıladıkları malların gelir elastikiyeti yüksektir . Spor arabalar , kürk , pahalı yiyecekler .

29. Arzın Fiyat Elastikiyeti Arzın fiyat elastikiyeti arz edilen miktardaki yüzde değişimin fiyattaki yüzde değişime karşı olan duyarlılığını ölçer .

30. Elasti kiyet Dereceleri Tam Elast ik E S =  Nispi Elasti k E S > 1 Birim Elasti k E S = 1

31. Elasti kiyet Dereceleri Nispi Elastik Olmayan E S < 1 Elastik olmayan E S = 0

32. Sıfır Elastik Arz - Elasti kiyet 0 Miktar Fiyat 2. ... arz edilen miktarı değiştirmez . 4 $5 Arz 100 Fiyattaki bir artış ...

33. Elastik Olmayan Arz - Elasti kiyet 1 ’den az- Miktar Fiyat 4 $5 Fiyattaki 22% artış ... 110 100 Arz 2. ... miktarda 10% artışa yol açar .

34. Birim Elastik Arz - Elasti kiyet 1 - Miktar Fiyat 4 $5 Fiyatta 22% artış ... 125 100 Arz 2. ... miktarda 22% artışa yol açar .

35. Elasti k Arz - Elasti kiyet 1 ’den fazla- Miktar Fiyat 4 $5 Fiyatta 22% artış ... 200 100 Arz 2. ... miktarda 67% artışa yol açar .

36. Tam Elastik Arz - Elasti kiyet sonsuz- Miktar Fiyat Arz $4 4 $ ’ın üzerinde herhangi bir fiyatta , arz olunan miktar sonsuzdur . 2. 4 $ ’da , üreticiler herhangi bir miktarı arz edebilirler 3. 4 $ ’ın altında bir fiyata , arz edilen miktar sıfırdır .

37. Arz Elastikiyetinin Belirleyicileri Üreticilerin ürettikleri malın miktarını değiştirebilme yeteneği . Kumsal arzı elastik değildir . Kitaplar, arabalar, mamül maddeler elastiktir . Zaman aralığı . Arz uzun dönemde daha elastiktir .

38. Arzın Fiyat Elastikiyetinin Hesaplanması Arzın fiyat elastikiyeti arz edilen miktardaki yüzde değişim fiyattaki yüzde değişime bölünerek bulunur.

39. Elastikiyetin Uygulamaları Buğday çiftçileri ve buğday piyasası daha fazla verim veren bir buğday türü ziraatçiler tarafından geliştirildiğinde ne olur?

40. Elastikiyetin Uygulamaları Arz ve talep eğrilerinin kayıp kaymadığını bulun . Eğrideki kaymanın yönünü belirleyin . Piyasa dengesinin nasıl değiştiğini görmek için arz talep grafiğini kullanın .

41. Buğday Piyasasında bir Arz Artışı $3 Buğday Miktarı 100 0 Buğday Fiyatı Talep S 1 Harcourt, Inc. items and derived items copyright © 2001 by Harcourt, Inc.

42. Buğday Piyasasında bir Arz Artışı 3. ... satılan miktarda oransal olarak daha az bir artış olur Sonuçta , hasıla 300 $ ’dan 220 $ ’a düşer . $3 Buğday Miktarı 100 0 Buğday Fiyatı 1. Talep elastik olmadığında , arzdaki bir artış ... Talep S 1 S 2 2 110 2. ... fiyatta bir düşüşe yol açar ... Harcourt, Inc. items and derived items copyright © 2001 by Harcourt, Inc.

43. Elastikiyeti Hesaplayın Arz elastik değil

44. Özet Talebin fiyat elastikiyeti fiyatdaki değişmelere talebin ne kadar değişmeyle yanıt vermesini ölçmektedir. Talebin fiyat elastikiyeti talep miktarındaki yüzde değişimin fiyatdaki yüzde değişime oranı şeklinde hesaplanmaktadır. Eğer talep eğrisi elastiktirse, fiyat yükseldiği zaman toplam hasıla düşecektir. Eğer elastik değilse, fiyat yükseldiği zaman toplam hasıla da yükselecektir.

45. Özet Talebin gelir elastikiyeti tüketici gelirindeki değişime talebin ne kadar değişmeyle yanıt vermesini ölçmektedir. Arzın fiyat elastikiyeti fiyatdaki değişime arz miktarının ne kadar değişmeyle yanıt vermesini ölçmektedir.

46. Özet Çoğu piyasalarda, arz kısa vadeli dönemle kıyasladığımızda uzun vadede daha elastiktir. Arzın fiyat elastikiyeti arz miktarındaki yüzde değişimin fiyatdaki yüzde değişime oranı şeklinde hesaplanmaktadır. Arz ve talep aletleri çok farklı piyasa türlerine uygulanabilir.