1. 6 Arz , Talep ve Hükümet Politikaları VI. Ders Sunumu Öğr. Gor. Elşen BAĞIRZADE Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi Türk Dünyası İşletme Fakültesi (N. Gregory Mankiw, Principles of Economics, III. Baskı)

2. ARZ, TALEP VE HÜKÜMET POLİTKALARI Düzenlenmemiş piyasa sisteminde, piyasa güçleri denge fiyat ve miktarını belirler. Denge koşulları etkiliyken, mevcut durumdan kimse memnun olmayabilir. İktisatçıların rolü teorileri kullanarak politika geliştirmektir.

3. Fiyat Kontrolleri ... Siyasetçiler alıcı ve satıcıların piyasa fiyatından memnun olmadıklarını düşündükleri zaman piyasaya müdahele ederler. Sonuç olarak hükümet taban yada tavan fiyat uygulamasına gider .

4. Tavan Fiyat & Taban Fiyat Tavan Fiyat Bir malın satılabileceği maksimum fiyat yasal olarak belirlenir . Taban Fiyat Bir malın satılabileceği minimum fiyat yasal olarak belirlenir .

5. Tavan Fiyat Uygulaması Hükümet tavan fiyat uygulamasına gittiğinde bunun 2 muhtemel sonucu vardır : Tavan fiyatı, denge fiyatının üzerinde belirlenirse etkili değildir (yasaklayıcı değildir).  Tavan fiyatı, denge fiyatının altında belirlenirse etkilidir (yasaklayıcıdır) ve talep fazlasına (arz yetersizliği) neden olur.

6. Tavan Fiyatı Etkili Değilse ... 4 3 Dondurma miktarı 0 Dondurma Fiyatı Talep Arz 100 Denge miktarı Harcourt, Inc. items and derived items copyright © 2001 by Harcourt, Inc. Tavan Fiyat Denge Fiyatı

7. Tavan Fiyatı Yasaklayıcı İse ... 3 Denge Miktarı 0 Dondurma Fiyatı 2 Talep Arz Harcourt, Inc. items and derived items copyright © 2001 by Harcourt, Inc. Denge Fiyatı Tavan Fiyat Talep Fazlası 125 Talep Edilen Miktar 75 Arz Edilen Miktar

8. Tavan Fiyat Uygulamasının Etkileri Yasaklayıcı bir tavan fiyat : Talep fazlasına neden olur Q D > Q S . Örnek : 1970’lerdeki benzin sıkıntısı Fiyat-dışı uygulamalar Örnek : Uzun kuyruklar , Satıcılar tarafından yapılan ayrımcılıklar..

9. Benzin İstasyonlarındaki Kuyruklar 1973 yılında OPEC, dünya piyasalarında ham petrolün fiyatını arttırdı. Ham petrol benzin yapımında kullanılan en önemli girdi olduğu için , daha yüksek petrol fiyatları benzin arzını azalttı. Uzun petrol kuyruklarının sorumlusu nedir ? Hükümet: çünkü fiyatı arttırtmıyor .

10. Benzine Konulan Tavan Fiyat Yasaklayıcı Değilse ... 4 P 1 Benzin Miktarı 0 Benzin Fiyatı Q 1 Talep Arz Tavan Fiyat 1. Başlangıçta, tavan fiyat yasaklayıcı değilse ...

11. Benzine Konulan Tavan Fiyat Yasaklayıcı İse ... P 1 Benzin Miktarı 0 Benzin Fiyatı Q 1 Talep S 1 Tavan Fiyat S 2 2. … Arz düştüğünde .. P 2 3. … Tavan fiyat yasaklayıcı olur ... 4. … Sonuç olarak, Talep fazlası oluşur.

12. Kira Kontrolleri Kira üzerine konulan tavandır Kira kontrol politikalarının amacı fakir halka barınmasını sağlamak için yardım etmektir. Bir ekonomiste göre kira kontrolü uygulamak, bombalamaktansa şehri tahrip etmenin en iyi yoludur.

13. Kısa Dönemde Kira Kontrolleri ... Kiralık Daire Miktarı 0 Kiralık Daire Fiyatı Talep Arz Arz talebe göre daha katıdır. Kira kontrolü Talep fazlası

14. Uzun Dönemde Kira Kontrolleri ... Kiralık Daire Miktarı 0 Kiralık Daire Fiyatı Talep Arz Arz ve talep daha esnektir ... … Kira konrolü daha büyük bir talep fazlasına neden olur. Kira Kontrolü Talep Fazlası

15. Taban Fiyat Uygulaması Hükümet taban fiyatı uyguladığında , muhtemel 2 sonucu vardır. Eğer taban fiyatı denge fiyatının altında belirlenirse yasaklayıcı değildir. Eğer taban fiyatı denge fiyatının üzerinde belirlenirse yasaklayıcıdır ve arz fazlası oluşur.

16. Taban Fiyatı Yasaklayıcı Değilse ... 3 Dondurma miktarı 0 Dondurma Fiyatı 100 Denge Miktarı Talep Arz 2 Denge Fiyatı Taban Fiyat

17. Taban Fiyatı Yasaklayıcı İse ... 3 0 Dondurma Fiyatı Talep Arz 4 Harcourt, Inc. items and derived items copyright © 2001 by Harcourt, Inc. Dondurma miktarı Denge Fiyatı Taban Fiyat 120 Arz Edilen Miktar 80 Talep Edilen Miktar Arz Fazlası

18. Taban Fiyat Uygulama sının Etkileri Taban fiyatı, arz ve talebin denge fiyat ve miktarına doğru hareketini engeller. Piyasa fiyatı taban fiyatına eriştiğinde , daha aşağı düşemez , ve piyasa fiyatı taban fiyatına eşit olur.

19. Taban Fiyat Uygulam asının Etkileri Yasaklayıcı bir taban fiyat uygulaması . . . arz fazlasına neden olur Q S >Q D . Örnekler : Asgari ücret , Tarımsal fiyat destekleri

20. Asgari Ücret Asgari ücret, taban fiyat uygulamasının önemli bir örneğidir. . İşverenin daha az ücret ödemesine engel olur.

21. Asgari Ücret Emek Miktarı 0 Ücret Emek Talebi Emek Arzı Serbest Bir Emek Piyasası (Müdahalesiz ) Denge Ücreti İstihdam Miktarı

22. Asgari Ücret Emek Miktarı 0 Ücret Emek Talebi Emek Arzı Asgari Ücret Uygulanan Bir Emek Piyasası Asgari Ücret Arz Edilen Miktar Talep Edilen Miktar Emek Fazlası (İşsizlik )

23. Vergiler Hükümetler, kamu projelerinde kullanacakları geliri arttırmak için vergi koyarlar.

24. Vergilerin Potansiyel Etkileri Nelerdir, ? Vergi piyasayı olumsuz etkiler Bir mala vergi konulduğunda alım- satım miktarı düşer . Alıcılar ve satıcılar vergi yükünü paylaşır .

25. Vergiler Vergi yansıması yükün kimin omuzlarına bineceğini tartışır. Vergiler piyasa dengesinde bir değişikliğe neden olur. Vergilerin kime uygulandığına bakılmasızın, tüketiciler daha fazla öder, satıcılar daha az kazanır.

26. 50 kuruş’ lik Tüketici Vergisinin Etkisi 3.00 Dondurma miktarı 0 Dondurma Fiyatı 100 D 1 Arz , S 1 Copyright © 2001 by Harcourt, Inc. All rights reserved Tüketiciler üzerine konulan bir vergi talep eğrisini vergi miktarı kadar aşağı kaydırır. (0.50). D 2

27. 50 kuruşluk verginin tüketiciye etkisi ... 3.00 Dondurma miktarı 0 Dondurma Fiyatı 100 90 D 1 D 2 Arz , S 1 Copyright © 2001 by Harcourt, Inc. All rights reserved 3.30 Tüketicilerin Ödediği fiyat Vergi sonrası denge Vergisiz Denge 2.80 Üreticilerin Aldığı Fiyat Vergi Öncesi Fiyat Vergi (0.50)

28. Vergilerin Potansiyel Etkileri Nelerdir, ? Vergi piyasayı olumsuz etkiler Bir mala vergi konulduğunda alım- satım miktarı düşer . Alıcılar ve satıcılar vergi yükünü paylaşır .

29. 50 kuruşluk verginin üreticiye etkisi ... 3.00 0 100 S 1 Talep , D 1 3.30 Tüketicinin Ödediği fiyat Copyright © 2001 by Harcourt, Inc. All rights reserved Satıcılar üzerine konulan bir vergi arz eğrisini vergi miktarı kadar yukarı kaydırır. (0.50). Dondurma miktarı Dondurma Fiyatı 90 S 2 Vergi Öncesi Fiyat 2.80 Üreticilerin Aldığı Fiyat Vergisiz Denge Vergi (0.50) Vergi sonrası denge

30. İstihdam Vergisi Emek Miktarı 0 Ücret Emek Talebi Emek Arzı Vergisiz Ücret Vergi Firmaların ödediği Ücret İşçilerin Aldığı Ücret

31. Verginin Yansıması Vergi yükü hangi oranlarda paylaşılır ? Vergiler alıcıların üzerine koyulduğu durumla kıyasladığımızda satıcıların üzerine koyulduğunda etkileri nasıldır? Bu sorunu n cevabı talep esnekliğine ve arz esnekliğine bağlıdır.

32. Elastik Arz , İne lasti k Talep ... Miktar 0 Fiyat Talep Arz Vergi Arz talepten daha esnek olduğunda ... 2. ... Vergi yükü tüketicilere Daha fazla yansır ... 3. ... üreticilerin ödedikleri . Vergi Öncesi Fiyat Tüketicilerin Ödediği fiyat Üreticilerin Aldığı Fiyat

33. İnelastik Arz , Elasti k Talep ... Miktar 0 Fiyat Talep Arz 1. Talep arzdan daha esnek olduğunda ... 2. ... Vergi yükü üreticilere Daha fazla yansır ... Vergi Öncesi Fiyat Vergi 3. ... Tüketicilerin ödedikleri vergi . Tüketicilerin Ödediği fiyat Üreticilerin Aldığı Fiyat

34. O zaman, vergi yü kü nasıl paylaşılır ? Piyasada daha az elastik olan tarafın vergi yükü daha fazla olur. Talep Esnekliği> Arz esnekliği ise Üreticinin Arz Esnekliği > Talep esnekliği ise Tüketicinin VERGİ YÜKÜ DAHA FAZLADIR!

35. Özet Fiyat kontrolleri tavan ve taban fiyatlarını kapsamaktadır. Tavan fiyatı mal ve hizmetin azami legal fiyat düzeyini göstermektedir. Örneğin kira fiyatlarının kontrolü. Taban fiyatı mal ve hizmetin legal asgari fiyat düzeyini göstermektedir. Örneğin, asgari ücret düzeyi.

36. Özet Kamu amaçları gereğince vergi gelirleri yükseltilir. Ne zaman hükümet malın üzerine vergi koyar, o zaman malın denge miktarı düşer.

37. Özet Vergi oranı vergi yükünün kim tarafından katlanılacağıyla ilgilidir. Vergi oranı verginin alıcılar veya satıcılardan toplanılmasına bağlı değildir. Vergi oranı arz ve talebin fiyat elastikiyetlerine bağlıdır. Vergi yükü daha fazla piyasanın az elastik olan gücü üzerine düşmektedir.