SlideShare a Scribd company logo
Meertaligheid, feit en fabel
Regiodag Heerhugowaard
5-4-2016
Mirjam Blumenthal,
Senior onderzoeker Kentalis Academie
2
Definitie meertaligheid
•Een persoon is meertalig als deze meerdere talen /
dialecten in zijn dagelijks leven gebruikt
•De meerderheid van de wereldbevolking is
meertalig
Theorie Meertaligheid
3
Variatie
Theorie Meertaligheid
Emina, 3 jaar Vader spreekt voornamelijk
Turks met Emina, ook
goed Nederlands, is thuis .
Moeder is Nederlands,
spreekt Nederlands en
beetje Turks, werkt
Chen, 5 jaar Vader en moeder alleen
Mandarijn Chinees
Van jongst af naar
Nederlandse crèche
Lauren 8 jaar Tot half jaar geleden
woonde hij in Frankrijk
Beide ouders Franstalig
Nu zit hij op een
Nederlandse school
4
Meertalige taalverwerving
Moment van leren van de talen: simultaan of sequentieel
Kenmerken van de meertalige ontwikkeling:
• stille periode (sequentieel)
• transfer
• interferentie
• codemixing
• codewisseling
Bewering 1: ‘Het is een teken van taalvaardigheid als een kind
twee talen in één zin mengt’
Antwoord: afhankelijk van fase van taalontwikkeling: bij het leren
van nieuwe talen treedt codemixing op, als de talen goed
beheerst worden, wordt moeiteloos codewisseling toegepast
5
Model Cummins
6
Taalstoornis / SH en meertaligheid
•Kinderen met een taalstoornis/SH kunnen meertalig worden,
op hun niveau
• Meertaligheid veroorzaakt geen taalhandicap
en maakt deze ook niet erger
• De meertalige ontwikkeling verloopt beter in een omgeving
die ondersteunend is naar de taalstimulatie
in alle talen die het kind leert
7
Een voorbeeld
8
Factoren die leren van de
tweede taal beïnvloeden?
 Leeftijd
 Overeenkomst / verschil tussen de talen
 Taalaanleg
 Intelligentie
 Beheersing T1 (basis)
 Motivatie
 Taalcontact
 Taalaanbod
9
Sequentieel meertaligen:
onbewuste strategieën bij leren T2?
- Overgeneralisatie T1 regels
- Telegramstijl
- Versimpeling
- Imitatie
- Vermijding
- Gebruik van standaard zinnen
- Stille periode
(overlap met kinderen met een taalstoornis)
Welke moeilijkheden grammatica Nederlands bij veel
NT2 leerders?
10
Morfosyntaxis sequentieel meertaligen
NT2, moeilijkheden met??
• Welk lidwoord en aanwijzend voornaamwoord
• Gebruik van het suffix –e bij bijvoeglijk nw
• Vervoeging van werkwoorden
• Weglating van ‘er’
• Fouten in woordvolgorde (Nederlands SVO
hoofdzin  Turks SOV
•https://meertaligheidentaalstoornissenvu.wikispace
s.com/Welkom
115 april 2016
Wanneer is het een TOS?
Als een kind traag is in het ontwikkelen van taal,
zonder duidelijke oorzaak
Een TOS verstoort de neurocognitieve
processen die belangrijk zijn voor de
taalontwikkeling en leidt tot beperkingen in
communicatie en taal.
Zowel de stoornis zelf, als de beperkingen die
eruit voortvloeien hebben invloed op de
algehele ontwikkeling van kinderen.
125 april 2016
Heeft Jos een TOS?
135 april 2016
uit Gerrits, E. & van Niel, E. (2012). Taalachterstand of taalontwikkelingsstoornis?
Logopedie & Foniatrie, 84, 6-10.
Taalachterstand TOS
Bekende oorzaak: te weinig
(tweede) taalinput
1.Geen aanwijsbare oorzaak:
neurologische ontwikkelingsstoornis
van genetische oorsprong
2.Goede prognose als taalinput
wordt verbeterd
2.Slechte prognose: 75% van 5-
jarigen heeft nog een specifieke
taalontwikkelings-stoornis op 12 jaar
3.Voor- en vroegschoolse
Educatie, Taalles
3.Zorg, logopedie
4.Regulier onderwijs 4.Speciaal onderwijs
5.Een of meerdere taalaspecten
aangedaan
5.Een of meerdere taalaspecten
aangedaan
6.Mild tot ernstig 6.Mild tot ernstig
145 april 2016
Onderscheid maken kan
moeilijk zijn!
Risico’s :
- Overdiagnose
Nederlands achter = Taalstoornis???
- Onderdiagnose
Nederlands achter, zal wel aan NT2 liggen???
155 april 2016
Onderscheid maken kan
moeilijk zijn!
- Bij diagnostiek in NT2:
Weinig / geen genormeerde testen
Overlappende symptomen met NT2 (volgende dia)
- Bij diagnostiek (ook) in T1:
Logopedist spreekt zelf de taal niet
Taalinput moeilijk te kwantificeren
Er zijn nauwelijks bruikbare testen (Wel: Lexicontoetsen)
16
Wat moet je doen?
• Anamnese meertaligheid: hoeveel input per taal?
• Ontwikkelingsgeschiedenis
-Rode vlaggen in T1 (bv. onverstaanbaar spreken)
-Ouders bezorgd ?
-Late verwerving 1e mijlpalen ?
• Hoe reageert het kind op hulp?
(Dynamic assessment)
En / of =>
• Multidisciplinair onderzoek
175 april 2016
Ook met een taalstoornis
meertalig opvoeden want…
Resultaten bij ééntalig opvoeden:
1. Een kind dat in één taal een vreselijke
achterstand heeft, in plaats van in twee talen
2. Een extra probleem in de opvoeding: ouder /
kind geen gemeenschappelijke taal
Nadelen meertaligheid
• Tegenstrijdige adviezen, taboes
• Minder goed Nederlands taalaanbod ouders die
minder goed Nederlands spreken
• Kind met TOS heeft meer taalaanbod nodig,
maar krijgt soms minder, en gespreid over twee
talen
Cognitieve voordelen van
Meertaligheid
• rond 5 jaar: al beter in divergent denken
• metalinguistische vaardigheden / abstraheren
• ook op latere leeftijd: vertraging begin dementie
• beter in bepaalde executieve functies, bv. inhibitie
CursuCursuscentrum Dienst ambulante begeleiding Kentalis Signis – A. Roozendaalschool
205 april 2016
Ook met een taalstoornis
meertalig opvoeden want…
Recent onderzoek* :
Meertaligheid is goed voor cognitieve functies,
óók bij kinderen met taalstoornis
Inhibitie: 2taligTOS < 2taligNormaal, maar =
1taligNormaal
* Engel de Abreu, Cruz‐Santos& Puglisi, 2014
International Journal of Language and Communication Disorders
Executieve functie taken: Meertalig TOS > Eentalig TOS
Uitgangspunt: je moet véél weten
over de meertalige situatie
Variabelen:
• Talen
• Personen
• Situaties
• Doelen per taal
Vragenlijst adviezen meertaligheid
• Migratiegeschiedenis ouders
• Schoolloopbaan ouders
• Grootouders
• Wie woont er thuis?
• Wensen, toekomst
• Kind en taalstimulatie
• Wie spreekt (regelmatig)
met het kind
23
Vragenlijst adviezen meertaligheid
• Migratiegeschiedenis ouders
• Schoolloopbaan ouders
• Grootouders
• Wie woont er thuis?
• Wensen, toekomst
• Kind en taalstimulatie
• Wie spreekt (regelmatig)
met het kind
24
4 patronen
Belang
laag
Belang hoog
Taalcontact laag 1 2
Taalcontact hoog 3 4
25
Belang laag Belang hoog
Taalcontact laag 1 2
Taalcontact hoog 3 4
•1-3: bewustmaken: taalverlies gewenst? Voldoende
Nederlands bij ouders?
•2: meer taalcontact- en aanbod TA
•4: bevestigen, enigszins scheiden van de talen, kwalitatief
verrijken taalaanbod
www.kentalisacademie.nl
Vragen?
Als horen of communiceren niet vanzelfsprekend is
275 april 2016
Met dank aan:
Cursuscentrum Dienst ambulante begeleiding Kentalis
Signis – A. Roozendaalschool
Voor het mogen gebruiken van enkele slides.
Bedankt voor uw aandacht
Downloads bij het boek zie:
https://www.acco.be/nl-be/items/9789033476655/Meertalige-
ontwikkeling
Kentalis en meertaligheid:
http://www.kentalis.nl/Professionals/Onze-expertise/Spraak-
en-taal/Meertaligheid

More Related Content

What's hot

PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ VỐN
PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ VỐNPHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ VỐN
PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ VỐN
Digiword Ha Noi
 
Chương 3: Giá trị thời gian của tiền
Chương 3: Giá trị thời gian của tiềnChương 3: Giá trị thời gian của tiền
Chương 3: Giá trị thời gian của tiền
Dzung Phan Tran Trung
 
TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA V.I.LÊNIN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÁC PHẨM “LÀM...
TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA V.I.LÊNIN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÁC PHẨM “LÀM...TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA V.I.LÊNIN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÁC PHẨM “LÀM...
TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA V.I.LÊNIN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÁC PHẨM “LÀM...
DỊCH VỤ VIẾT ĐỀ TÀI TRỌN GÓI ZALO/ TEL: 0909.232.620
 
đề cương ôn thi lịch sử học thuyêt kinh tế
đề cương ôn thi lịch sử học thuyêt kinh tếđề cương ôn thi lịch sử học thuyêt kinh tế
đề cương ôn thi lịch sử học thuyêt kinh tếHyo Neul Shin
 
Chương 2: Quy Trình Dự Báo, Phân Tích Dữ Liệu Và Lựa Chọn Phương Pháp Dự Báo
Chương 2: Quy Trình Dự Báo, Phân Tích Dữ Liệu Và Lựa Chọn Phương Pháp Dự BáoChương 2: Quy Trình Dự Báo, Phân Tích Dữ Liệu Và Lựa Chọn Phương Pháp Dự Báo
Chương 2: Quy Trình Dự Báo, Phân Tích Dữ Liệu Và Lựa Chọn Phương Pháp Dự Báo
Le Nguyen Truong Giang
 
Cau hoi-on-tap-thi-trac-nghiem-mon-phap-luat-dai-cuong
Cau hoi-on-tap-thi-trac-nghiem-mon-phap-luat-dai-cuongCau hoi-on-tap-thi-trac-nghiem-mon-phap-luat-dai-cuong
Cau hoi-on-tap-thi-trac-nghiem-mon-phap-luat-dai-cuong
TRMNGUYNCTTNG
 
Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam (2013 2014)
Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam (2013 2014)Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam (2013 2014)
Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam (2013 2014)
https://www.facebook.com/garmentspace
 
Bài tập kinh tế lượng dùng eviews
Bài tập kinh tế lượng dùng eviewsBài tập kinh tế lượng dùng eviews
Bài tập kinh tế lượng dùng eviews
Quynh Anh Nguyen
 
Giới Thiệu Khái Quát Về Môi Trường Kinh Tế Mỹ Và Rút Ra Ý Nghĩa Đối Với Các D...
Giới Thiệu Khái Quát Về Môi Trường Kinh Tế Mỹ Và Rút Ra Ý Nghĩa Đối Với Các D...Giới Thiệu Khái Quát Về Môi Trường Kinh Tế Mỹ Và Rút Ra Ý Nghĩa Đối Với Các D...
Giới Thiệu Khái Quát Về Môi Trường Kinh Tế Mỹ Và Rút Ra Ý Nghĩa Đối Với Các D...
luanvantrust
 
Bai 6 nhtm qua trinh cung ung tien te
Bai 6 nhtm qua trinh cung ung tien teBai 6 nhtm qua trinh cung ung tien te
Bai 6 nhtm qua trinh cung ung tien teHuy Tran Ngoc
 
Chuong 1 nhap mon qtkd
Chuong 1 nhap mon qtkdChuong 1 nhap mon qtkd
Chuong 1 nhap mon qtkd
Hiếu Minh
 
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
Nguyen Thanh Tu Collection
 
Tiểu luận Xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, 9 ĐIỂM
Tiểu luận Xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, 9 ĐIỂMTiểu luận Xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, 9 ĐIỂM
Tiểu luận Xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, 9 ĐIỂM
Viết Thuê Khóa Luận _ ZALO 0917.193.864 default
 
Nguyên lý thống kê
Nguyên lý thống kêNguyên lý thống kê
Nguyên lý thống kêMèo Mốc
 
Bài tài chính doanh nghiệp 2
Bài tài chính doanh nghiệp 2Bài tài chính doanh nghiệp 2
Bài tài chính doanh nghiệp 2Jengirl Trần
 
Lịch sử Đảng
Lịch sử ĐảngLịch sử Đảng
Lịch sử Đảng
NguyenLinh737074
 
Đề cương đường lối
Đề cương đường lối Đề cương đường lối
Đề cương đường lối
Ngọc Thái Trương
 

What's hot (17)

PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ VỐN
PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ VỐNPHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ VỐN
PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ VỐN
 
Chương 3: Giá trị thời gian của tiền
Chương 3: Giá trị thời gian của tiềnChương 3: Giá trị thời gian của tiền
Chương 3: Giá trị thời gian của tiền
 
TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA V.I.LÊNIN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÁC PHẨM “LÀM...
TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA V.I.LÊNIN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÁC PHẨM “LÀM...TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA V.I.LÊNIN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÁC PHẨM “LÀM...
TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA V.I.LÊNIN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÁC PHẨM “LÀM...
 
đề cương ôn thi lịch sử học thuyêt kinh tế
đề cương ôn thi lịch sử học thuyêt kinh tếđề cương ôn thi lịch sử học thuyêt kinh tế
đề cương ôn thi lịch sử học thuyêt kinh tế
 
Chương 2: Quy Trình Dự Báo, Phân Tích Dữ Liệu Và Lựa Chọn Phương Pháp Dự Báo
Chương 2: Quy Trình Dự Báo, Phân Tích Dữ Liệu Và Lựa Chọn Phương Pháp Dự BáoChương 2: Quy Trình Dự Báo, Phân Tích Dữ Liệu Và Lựa Chọn Phương Pháp Dự Báo
Chương 2: Quy Trình Dự Báo, Phân Tích Dữ Liệu Và Lựa Chọn Phương Pháp Dự Báo
 
Cau hoi-on-tap-thi-trac-nghiem-mon-phap-luat-dai-cuong
Cau hoi-on-tap-thi-trac-nghiem-mon-phap-luat-dai-cuongCau hoi-on-tap-thi-trac-nghiem-mon-phap-luat-dai-cuong
Cau hoi-on-tap-thi-trac-nghiem-mon-phap-luat-dai-cuong
 
Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam (2013 2014)
Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam (2013 2014)Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam (2013 2014)
Chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước việt nam (2013 2014)
 
Bài tập kinh tế lượng dùng eviews
Bài tập kinh tế lượng dùng eviewsBài tập kinh tế lượng dùng eviews
Bài tập kinh tế lượng dùng eviews
 
Giới Thiệu Khái Quát Về Môi Trường Kinh Tế Mỹ Và Rút Ra Ý Nghĩa Đối Với Các D...
Giới Thiệu Khái Quát Về Môi Trường Kinh Tế Mỹ Và Rút Ra Ý Nghĩa Đối Với Các D...Giới Thiệu Khái Quát Về Môi Trường Kinh Tế Mỹ Và Rút Ra Ý Nghĩa Đối Với Các D...
Giới Thiệu Khái Quát Về Môi Trường Kinh Tế Mỹ Và Rút Ra Ý Nghĩa Đối Với Các D...
 
Bai 6 nhtm qua trinh cung ung tien te
Bai 6 nhtm qua trinh cung ung tien teBai 6 nhtm qua trinh cung ung tien te
Bai 6 nhtm qua trinh cung ung tien te
 
Chuong 1 nhap mon qtkd
Chuong 1 nhap mon qtkdChuong 1 nhap mon qtkd
Chuong 1 nhap mon qtkd
 
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
 
Tiểu luận Xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, 9 ĐIỂM
Tiểu luận Xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, 9 ĐIỂMTiểu luận Xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, 9 ĐIỂM
Tiểu luận Xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, 9 ĐIỂM
 
Nguyên lý thống kê
Nguyên lý thống kêNguyên lý thống kê
Nguyên lý thống kê
 
Bài tài chính doanh nghiệp 2
Bài tài chính doanh nghiệp 2Bài tài chính doanh nghiệp 2
Bài tài chính doanh nghiệp 2
 
Lịch sử Đảng
Lịch sử ĐảngLịch sử Đảng
Lịch sử Đảng
 
Đề cương đường lối
Đề cương đường lối Đề cương đường lối
Đề cương đường lối
 

Similar to Feiten en fabels over meertaligheid en TOS

Kernvocabulaire | Symposium15 maart 2018
Kernvocabulaire | Symposium15 maart 2018Kernvocabulaire | Symposium15 maart 2018
Kernvocabulaire | Symposium15 maart 2018
Stichting Milo
 
Geert Driessen (2016) Zoals de ouden zongen piepen de jongen?
Geert Driessen (2016) Zoals de ouden zongen piepen de jongen?Geert Driessen (2016) Zoals de ouden zongen piepen de jongen?
Geert Driessen (2016) Zoals de ouden zongen piepen de jongen?
Driessen Research
 
Machteld Verhelst
Machteld VerhelstMachteld Verhelst
Machteld VerhelstCommissie
 
Utrecht/Kenniscongres/38/ X. Moonen/Het palet van kinderen en jongeren met ee...
Utrecht/Kenniscongres/38/ X. Moonen/Het palet van kinderen en jongeren met ee...Utrecht/Kenniscongres/38/ X. Moonen/Het palet van kinderen en jongeren met ee...
Utrecht/Kenniscongres/38/ X. Moonen/Het palet van kinderen en jongeren met ee...
Utrecht
 
Therapiekeuze bij verstaanbaarheidsproblemen
Therapiekeuze bij verstaanbaarheidsproblemenTherapiekeuze bij verstaanbaarheidsproblemen
Therapiekeuze bij verstaanbaarheidsproblemenROS_ZONH
 
Sessie 1 voorwaarden voor leesonderwijs s_goorhuis-brouwer
Sessie 1 voorwaarden voor leesonderwijs s_goorhuis-brouwerSessie 1 voorwaarden voor leesonderwijs s_goorhuis-brouwer
Sessie 1 voorwaarden voor leesonderwijs s_goorhuis-brouwer
rijnbrink
 
Geert Driessen (2000) D&S Invloed van thuistaal op taalprestaties is gering.pdf
Geert Driessen (2000) D&S Invloed van thuistaal op taalprestaties is gering.pdfGeert Driessen (2000) D&S Invloed van thuistaal op taalprestaties is gering.pdf
Geert Driessen (2000) D&S Invloed van thuistaal op taalprestaties is gering.pdf
Driessen Research
 
Onderwijs overleg 4 april 2013
Onderwijs overleg 4 april 2013Onderwijs overleg 4 april 2013
Onderwijs overleg 4 april 2013
Bibliotheek Kennemerwaard
 
Geert Driessen (2006) Did Moerstaal verdwijnt snel.pdf
Geert Driessen (2006) Did Moerstaal verdwijnt snel.pdfGeert Driessen (2006) Did Moerstaal verdwijnt snel.pdf
Geert Driessen (2006) Did Moerstaal verdwijnt snel.pdf
Driessen Research
 
UiTforum 2011 - leesbaarheid - toegankelijk communiceren
UiTforum 2011 - leesbaarheid - toegankelijk communicerenUiTforum 2011 - leesbaarheid - toegankelijk communiceren
UiTforum 2011 - leesbaarheid - toegankelijk communiceren
UiTnetwerk - CultuurNet Vlaanderen
 
Bb vl1.4 nl-1 beginnende geletterheid-mondelinge taal
Bb vl1.4 nl-1 beginnende geletterheid-mondelinge taalBb vl1.4 nl-1 beginnende geletterheid-mondelinge taal
Bb vl1.4 nl-1 beginnende geletterheid-mondelinge taal
Judith Zwerver-Bergman
 
2015-12 Nederlands leren als volwassene
2015-12 Nederlands leren als volwassene2015-12 Nederlands leren als volwassene
2015-12 Nederlands leren als volwassene
SAAMO Antwerpen vzw
 
Geert Driessen (2016) Taalvariatie en onderwijsprestaties van autochtone kleu...
Geert Driessen (2016) Taalvariatie en onderwijsprestaties van autochtone kleu...Geert Driessen (2016) Taalvariatie en onderwijsprestaties van autochtone kleu...
Geert Driessen (2016) Taalvariatie en onderwijsprestaties van autochtone kleu...
Driessen Research
 
Spelen met taal
Spelen met taalSpelen met taal
Spelen met taal
Lex Hupe
 
Bestuurlijk overleg 10 januari 2013
Bestuurlijk overleg 10 januari 2013Bestuurlijk overleg 10 januari 2013
Bestuurlijk overleg 10 januari 2013
Bibliotheek Kennemerwaard
 
Doelgroepgerichtschrijven
DoelgroepgerichtschrijvenDoelgroepgerichtschrijven
Doelgroepgerichtschrijven
Toon (Tony) van der Ven
 
Loes van druten frietman
Loes van druten   frietmanLoes van druten   frietman
Loes van druten frietmanVNUEE
 
Presentatie doven en slechthorenden
Presentatie doven en slechthorendenPresentatie doven en slechthorenden
Presentatie doven en slechthorenden
anncervo
 

Similar to Feiten en fabels over meertaligheid en TOS (20)

Kernvocabulaire | Symposium15 maart 2018
Kernvocabulaire | Symposium15 maart 2018Kernvocabulaire | Symposium15 maart 2018
Kernvocabulaire | Symposium15 maart 2018
 
Geert Driessen (2016) Zoals de ouden zongen piepen de jongen?
Geert Driessen (2016) Zoals de ouden zongen piepen de jongen?Geert Driessen (2016) Zoals de ouden zongen piepen de jongen?
Geert Driessen (2016) Zoals de ouden zongen piepen de jongen?
 
Folder STA
Folder STAFolder STA
Folder STA
 
Machteld Verhelst
Machteld VerhelstMachteld Verhelst
Machteld Verhelst
 
Utrecht/Kenniscongres/38/ X. Moonen/Het palet van kinderen en jongeren met ee...
Utrecht/Kenniscongres/38/ X. Moonen/Het palet van kinderen en jongeren met ee...Utrecht/Kenniscongres/38/ X. Moonen/Het palet van kinderen en jongeren met ee...
Utrecht/Kenniscongres/38/ X. Moonen/Het palet van kinderen en jongeren met ee...
 
Therapiekeuze bij verstaanbaarheidsproblemen
Therapiekeuze bij verstaanbaarheidsproblemenTherapiekeuze bij verstaanbaarheidsproblemen
Therapiekeuze bij verstaanbaarheidsproblemen
 
Sessie 1 voorwaarden voor leesonderwijs s_goorhuis-brouwer
Sessie 1 voorwaarden voor leesonderwijs s_goorhuis-brouwerSessie 1 voorwaarden voor leesonderwijs s_goorhuis-brouwer
Sessie 1 voorwaarden voor leesonderwijs s_goorhuis-brouwer
 
Geert Driessen (2000) D&S Invloed van thuistaal op taalprestaties is gering.pdf
Geert Driessen (2000) D&S Invloed van thuistaal op taalprestaties is gering.pdfGeert Driessen (2000) D&S Invloed van thuistaal op taalprestaties is gering.pdf
Geert Driessen (2000) D&S Invloed van thuistaal op taalprestaties is gering.pdf
 
Onderwijs overleg 4 april 2013
Onderwijs overleg 4 april 2013Onderwijs overleg 4 april 2013
Onderwijs overleg 4 april 2013
 
Geert Driessen (2006) Did Moerstaal verdwijnt snel.pdf
Geert Driessen (2006) Did Moerstaal verdwijnt snel.pdfGeert Driessen (2006) Did Moerstaal verdwijnt snel.pdf
Geert Driessen (2006) Did Moerstaal verdwijnt snel.pdf
 
UiTforum 2011 - leesbaarheid - toegankelijk communiceren
UiTforum 2011 - leesbaarheid - toegankelijk communicerenUiTforum 2011 - leesbaarheid - toegankelijk communiceren
UiTforum 2011 - leesbaarheid - toegankelijk communiceren
 
Bb vl1.4 nl-1 beginnende geletterheid-mondelinge taal
Bb vl1.4 nl-1 beginnende geletterheid-mondelinge taalBb vl1.4 nl-1 beginnende geletterheid-mondelinge taal
Bb vl1.4 nl-1 beginnende geletterheid-mondelinge taal
 
2015-12 Nederlands leren als volwassene
2015-12 Nederlands leren als volwassene2015-12 Nederlands leren als volwassene
2015-12 Nederlands leren als volwassene
 
Geert Driessen (2016) Taalvariatie en onderwijsprestaties van autochtone kleu...
Geert Driessen (2016) Taalvariatie en onderwijsprestaties van autochtone kleu...Geert Driessen (2016) Taalvariatie en onderwijsprestaties van autochtone kleu...
Geert Driessen (2016) Taalvariatie en onderwijsprestaties van autochtone kleu...
 
RoliekeKrikken
RoliekeKrikkenRoliekeKrikken
RoliekeKrikken
 
Spelen met taal
Spelen met taalSpelen met taal
Spelen met taal
 
Bestuurlijk overleg 10 januari 2013
Bestuurlijk overleg 10 januari 2013Bestuurlijk overleg 10 januari 2013
Bestuurlijk overleg 10 januari 2013
 
Doelgroepgerichtschrijven
DoelgroepgerichtschrijvenDoelgroepgerichtschrijven
Doelgroepgerichtschrijven
 
Loes van druten frietman
Loes van druten   frietmanLoes van druten   frietman
Loes van druten frietman
 
Presentatie doven en slechthorenden
Presentatie doven en slechthorendenPresentatie doven en slechthorenden
Presentatie doven en slechthorenden
 

More from ROS_ZONH

Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
ROS_ZONH
 
Logopedie en autisme
Logopedie en autismeLogopedie en autisme
Logopedie en autisme
ROS_ZONH
 
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
ROS_ZONH
 
Logopedie en autisme - communicatie met CASS
Logopedie en autisme - communicatie met CASSLogopedie en autisme - communicatie met CASS
Logopedie en autisme - communicatie met CASS
ROS_ZONH
 
Taalontwikkeling en gedrag
Taalontwikkeling en gedragTaalontwikkeling en gedrag
Taalontwikkeling en gedrag
ROS_ZONH
 
Hoe scoor ik in Google?
Hoe scoor ik in Google?Hoe scoor ik in Google?
Hoe scoor ik in Google?
ROS_ZONH
 
Spraakapraxie versie 5
Spraakapraxie versie 5Spraakapraxie versie 5
Spraakapraxie versie 5
ROS_ZONH
 
Pp regiodag logopedisten 2015 def (2) tos
Pp regiodag logopedisten 2015 def  (2) tosPp regiodag logopedisten 2015 def  (2) tos
Pp regiodag logopedisten 2015 def (2) tos
ROS_ZONH
 
Logopedisten heerhugowaard intro floorplay
Logopedisten heerhugowaard intro floorplayLogopedisten heerhugowaard intro floorplay
Logopedisten heerhugowaard intro floorplay
ROS_ZONH
 
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
ROS_ZONH
 
Presentatie scholing 6 februari 2015
Presentatie scholing 6 februari 2015Presentatie scholing 6 februari 2015
Presentatie scholing 6 februari 2015
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop SamenspelZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop TrenditionZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ROS_ZONH
 

More from ROS_ZONH (20)

Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
 
Logopedie en autisme
Logopedie en autismeLogopedie en autisme
Logopedie en autisme
 
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
 
Logopedie en autisme - communicatie met CASS
Logopedie en autisme - communicatie met CASSLogopedie en autisme - communicatie met CASS
Logopedie en autisme - communicatie met CASS
 
Taalontwikkeling en gedrag
Taalontwikkeling en gedragTaalontwikkeling en gedrag
Taalontwikkeling en gedrag
 
Hoe scoor ik in Google?
Hoe scoor ik in Google?Hoe scoor ik in Google?
Hoe scoor ik in Google?
 
Spraakapraxie versie 5
Spraakapraxie versie 5Spraakapraxie versie 5
Spraakapraxie versie 5
 
Pp regiodag logopedisten 2015 def (2) tos
Pp regiodag logopedisten 2015 def  (2) tosPp regiodag logopedisten 2015 def  (2) tos
Pp regiodag logopedisten 2015 def (2) tos
 
Logopedisten heerhugowaard intro floorplay
Logopedisten heerhugowaard intro floorplayLogopedisten heerhugowaard intro floorplay
Logopedisten heerhugowaard intro floorplay
 
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
 
Presentatie scholing 6 februari 2015
Presentatie scholing 6 februari 2015Presentatie scholing 6 februari 2015
Presentatie scholing 6 februari 2015
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop SamenspelZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop TrenditionZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
 

Feiten en fabels over meertaligheid en TOS

  • 1. Meertaligheid, feit en fabel Regiodag Heerhugowaard 5-4-2016 Mirjam Blumenthal, Senior onderzoeker Kentalis Academie
  • 2. 2 Definitie meertaligheid •Een persoon is meertalig als deze meerdere talen / dialecten in zijn dagelijks leven gebruikt •De meerderheid van de wereldbevolking is meertalig Theorie Meertaligheid
  • 3. 3 Variatie Theorie Meertaligheid Emina, 3 jaar Vader spreekt voornamelijk Turks met Emina, ook goed Nederlands, is thuis . Moeder is Nederlands, spreekt Nederlands en beetje Turks, werkt Chen, 5 jaar Vader en moeder alleen Mandarijn Chinees Van jongst af naar Nederlandse crèche Lauren 8 jaar Tot half jaar geleden woonde hij in Frankrijk Beide ouders Franstalig Nu zit hij op een Nederlandse school
  • 4. 4 Meertalige taalverwerving Moment van leren van de talen: simultaan of sequentieel Kenmerken van de meertalige ontwikkeling: • stille periode (sequentieel) • transfer • interferentie • codemixing • codewisseling Bewering 1: ‘Het is een teken van taalvaardigheid als een kind twee talen in één zin mengt’ Antwoord: afhankelijk van fase van taalontwikkeling: bij het leren van nieuwe talen treedt codemixing op, als de talen goed beheerst worden, wordt moeiteloos codewisseling toegepast
  • 6. 6 Taalstoornis / SH en meertaligheid •Kinderen met een taalstoornis/SH kunnen meertalig worden, op hun niveau • Meertaligheid veroorzaakt geen taalhandicap en maakt deze ook niet erger • De meertalige ontwikkeling verloopt beter in een omgeving die ondersteunend is naar de taalstimulatie in alle talen die het kind leert
  • 8. 8 Factoren die leren van de tweede taal beïnvloeden?  Leeftijd  Overeenkomst / verschil tussen de talen  Taalaanleg  Intelligentie  Beheersing T1 (basis)  Motivatie  Taalcontact  Taalaanbod
  • 9. 9 Sequentieel meertaligen: onbewuste strategieën bij leren T2? - Overgeneralisatie T1 regels - Telegramstijl - Versimpeling - Imitatie - Vermijding - Gebruik van standaard zinnen - Stille periode (overlap met kinderen met een taalstoornis) Welke moeilijkheden grammatica Nederlands bij veel NT2 leerders?
  • 10. 10 Morfosyntaxis sequentieel meertaligen NT2, moeilijkheden met?? • Welk lidwoord en aanwijzend voornaamwoord • Gebruik van het suffix –e bij bijvoeglijk nw • Vervoeging van werkwoorden • Weglating van ‘er’ • Fouten in woordvolgorde (Nederlands SVO hoofdzin  Turks SOV •https://meertaligheidentaalstoornissenvu.wikispace s.com/Welkom
  • 11. 115 april 2016 Wanneer is het een TOS? Als een kind traag is in het ontwikkelen van taal, zonder duidelijke oorzaak Een TOS verstoort de neurocognitieve processen die belangrijk zijn voor de taalontwikkeling en leidt tot beperkingen in communicatie en taal. Zowel de stoornis zelf, als de beperkingen die eruit voortvloeien hebben invloed op de algehele ontwikkeling van kinderen.
  • 12. 125 april 2016 Heeft Jos een TOS?
  • 13. 135 april 2016 uit Gerrits, E. & van Niel, E. (2012). Taalachterstand of taalontwikkelingsstoornis? Logopedie & Foniatrie, 84, 6-10. Taalachterstand TOS Bekende oorzaak: te weinig (tweede) taalinput 1.Geen aanwijsbare oorzaak: neurologische ontwikkelingsstoornis van genetische oorsprong 2.Goede prognose als taalinput wordt verbeterd 2.Slechte prognose: 75% van 5- jarigen heeft nog een specifieke taalontwikkelings-stoornis op 12 jaar 3.Voor- en vroegschoolse Educatie, Taalles 3.Zorg, logopedie 4.Regulier onderwijs 4.Speciaal onderwijs 5.Een of meerdere taalaspecten aangedaan 5.Een of meerdere taalaspecten aangedaan 6.Mild tot ernstig 6.Mild tot ernstig
  • 14. 145 april 2016 Onderscheid maken kan moeilijk zijn! Risico’s : - Overdiagnose Nederlands achter = Taalstoornis??? - Onderdiagnose Nederlands achter, zal wel aan NT2 liggen???
  • 15. 155 april 2016 Onderscheid maken kan moeilijk zijn! - Bij diagnostiek in NT2: Weinig / geen genormeerde testen Overlappende symptomen met NT2 (volgende dia) - Bij diagnostiek (ook) in T1: Logopedist spreekt zelf de taal niet Taalinput moeilijk te kwantificeren Er zijn nauwelijks bruikbare testen (Wel: Lexicontoetsen)
  • 16. 16 Wat moet je doen? • Anamnese meertaligheid: hoeveel input per taal? • Ontwikkelingsgeschiedenis -Rode vlaggen in T1 (bv. onverstaanbaar spreken) -Ouders bezorgd ? -Late verwerving 1e mijlpalen ? • Hoe reageert het kind op hulp? (Dynamic assessment) En / of => • Multidisciplinair onderzoek
  • 17. 175 april 2016 Ook met een taalstoornis meertalig opvoeden want… Resultaten bij ééntalig opvoeden: 1. Een kind dat in één taal een vreselijke achterstand heeft, in plaats van in twee talen 2. Een extra probleem in de opvoeding: ouder / kind geen gemeenschappelijke taal
  • 18. Nadelen meertaligheid • Tegenstrijdige adviezen, taboes • Minder goed Nederlands taalaanbod ouders die minder goed Nederlands spreken • Kind met TOS heeft meer taalaanbod nodig, maar krijgt soms minder, en gespreid over twee talen
  • 19. Cognitieve voordelen van Meertaligheid • rond 5 jaar: al beter in divergent denken • metalinguistische vaardigheden / abstraheren • ook op latere leeftijd: vertraging begin dementie • beter in bepaalde executieve functies, bv. inhibitie CursuCursuscentrum Dienst ambulante begeleiding Kentalis Signis – A. Roozendaalschool
  • 20. 205 april 2016 Ook met een taalstoornis meertalig opvoeden want… Recent onderzoek* : Meertaligheid is goed voor cognitieve functies, óók bij kinderen met taalstoornis Inhibitie: 2taligTOS < 2taligNormaal, maar = 1taligNormaal * Engel de Abreu, Cruz‐Santos& Puglisi, 2014 International Journal of Language and Communication Disorders Executieve functie taken: Meertalig TOS > Eentalig TOS
  • 21. Uitgangspunt: je moet véél weten over de meertalige situatie Variabelen: • Talen • Personen • Situaties • Doelen per taal
  • 22. Vragenlijst adviezen meertaligheid • Migratiegeschiedenis ouders • Schoolloopbaan ouders • Grootouders • Wie woont er thuis? • Wensen, toekomst • Kind en taalstimulatie • Wie spreekt (regelmatig) met het kind
  • 23. 23 Vragenlijst adviezen meertaligheid • Migratiegeschiedenis ouders • Schoolloopbaan ouders • Grootouders • Wie woont er thuis? • Wensen, toekomst • Kind en taalstimulatie • Wie spreekt (regelmatig) met het kind
  • 24. 24 4 patronen Belang laag Belang hoog Taalcontact laag 1 2 Taalcontact hoog 3 4
  • 25. 25 Belang laag Belang hoog Taalcontact laag 1 2 Taalcontact hoog 3 4 •1-3: bewustmaken: taalverlies gewenst? Voldoende Nederlands bij ouders? •2: meer taalcontact- en aanbod TA •4: bevestigen, enigszins scheiden van de talen, kwalitatief verrijken taalaanbod
  • 26. www.kentalisacademie.nl Vragen? Als horen of communiceren niet vanzelfsprekend is
  • 27. 275 april 2016 Met dank aan: Cursuscentrum Dienst ambulante begeleiding Kentalis Signis – A. Roozendaalschool Voor het mogen gebruiken van enkele slides.
  • 28. Bedankt voor uw aandacht Downloads bij het boek zie: https://www.acco.be/nl-be/items/9789033476655/Meertalige- ontwikkeling Kentalis en meertaligheid: http://www.kentalis.nl/Professionals/Onze-expertise/Spraak- en-taal/Meertaligheid