SlideShare a Scribd company logo
1 of 18
Download to read offline
Taalontwikkeling en gedrag
Mieke Wilterdink
1
Waar gaat het over?
• Relatie tussen taal en gedrag
• Hoe vaak komt ESM voor?
• Relatie ESM en gedrag
– Jonge kinderen
– Jongeren
2
Een aantal termen
• Taalproblemen mogen gezien worden als een risicofactor voor het
ontstaan van gedragsproblemen
• Veel studies laten zien dat de kans dat kinderen met ESM een of
meerdere vormen van gedragsproblemen laten zien groot is.
• Gedragsproblemen bij ESM 30-70% (anderhalf tot 5 keer hoger dan
bij algemene bevolking)
• Kinderen met taalbegripsproblemen begrijpen een groot deel van de
relevante info uit de sociale omgeving niet.
• Taal speelt een belangrijke rol bij gezonde emotionele ontwikkeling
• Uit onderzoek blijkt dat kinderen met ESM meer moeite hebben
emoties te herkennen
3
Hoe vaak komt ESM voor?
• Schatting internationaal:
– 3-7 % kinderen heeft ESM
– 2% van de tien jarigen
• CBS 2010:
– 60.000 jongeren (10 - 25 jaar)
– 40.000 jongeren (10 - 20 jaar)
– 255.000 volwassenen (20-65 jaar)
• Gedragsproblemen 30-70% bij ESM
4
Mensen met ESM
• Vaker gepest
• Worden buitengesloten
• Trekken zich terug
• Faalangstig
• Depressief
• Verminderd zelfvertrouwen
• Communicatieproblemen
– frustratie
– explosief en agressief gedrag
• Problemen met sociale interactie
5
Als een kind niet gaat praten…
• bezorgdheid
• extra inspanning
• vanzelfsprekendheid verdwijnt
• initiatieven worden niet opgemerkt
• onverstaanbare uitingen genegeerd
• meer vragen stellen (vooral ja/nee)
• meer tégen het kind dan mét het kind
We zien bij het kind
• weinig initiatief tot praten
en daar kan het kind heel tevreden mee zijn!
• agressie
• frustratie
• in je schulp kruipen
• non-verbale communicatie
8
Taalgebruik en opvoeding
• Hebben veel met elkaar te maken
• Gesprek heeft in opvoeding belangrijke rol
• Ouders kunnen onvoldoende uitleggen
• Kind kan onvoldoende duidelijk maken
wat het wil
• Misverstanden
• Negatief geladen interactie
9
Emoties van ouders van
taalgestoorde kinderen (2-3 jaar)
N= 46
• Geen duidelijke gevoelens 20%
• Teleurgesteld 11%
• Geïrriteerd, ontevreden 8%
• Machteloos, verdrietig 44%
• Onzeker, tegenstrijdig 15%
• Geen informatie 2%
10
Beschrijving gedrag
(interpretatie door de ouder)
VSTO ‘normaal’
N=46 N=32
• Normaal 18% 25%
• Vrolijk 6% 41%
• Te rustig 28% 9%
• Druk 40% 25%
• Snel geïrriteerd 6% 0%
11
Negatieve interpretatie van het gedrag
kan negatief uitwerken op interactie.
Taalstoornis lijkt effect te hebben op
pedagogische houding van ouders.
Sociaal emotioneel
functioneren
• Emotioneel functioneren
– herkennen van emoties in gezichtsuitdrukkingen
– emotievocabulaire
– benoemen van emoties
• Emotieregulatie
– frustratie tolerantie en coping
• Inzicht in emoties en gedrag van anderen
– empathie en Theory of mind
12
Jongeren met ESM
• Vaker justitie
• Grotere kans op druggebruik
• Vaker depressief
• Meer moeite met afronden opleiding
• Lagere opleiding dan passend bij IQ
• Meer moeite een baan te vinden
13
Longitudinale studies
• Dertigers met ESM als kind
– Vaker zonder werk
– Vaker ongeschoold werk
– Vaker beschermd wonen
– Problemen gezinsleven
– Moeite met taalbegrip
– Ervaren vaker misverstanden
14
Jongeren
• Minder onafhankelijk dan leeftijdsgenoten
– Telefoneren
– Schrijven
– zelfstandig reizen
• Meestal zwak zelfvertrouwen
• Sterk op volwassenen gericht
15
Jongeren
• Voelen zich:
– Buitengesloten
– Gefrustreerd
– Overvraagd
• Hebben behoefte aan
– Geduld en tijd
– Aangepast spreektempo en woordgebruik
• Ervaren meer obstakels op weg naar
volwassenheid
16
Sociaal emotioneel functioneren
• Vrienden besteden grootste deel van de
tijd samen aan praten met elkaar
• Minder vriendschappen en vaker gepest
dan leeftijdsgenoten zonder ESM
• Kinderen met achterstand in met name
taalbegrip worden minder aardig
gevonden
• Adolescenten: vaker depressief of angstig
17
Jongeren
• Ondersteuning bij communicatieve
activiteiten
• Tweede natuur van ouders, leerkrachten
en professionals
• Ondervinden pas later hun beperkingen
• Minder gelegenheid om competenties te
oefenen dan leeftijdsgenoten
• Digitale achterstand
18

More Related Content

Viewers also liked

De Bibliotheek op School
De Bibliotheek op SchoolDe Bibliotheek op School
De Bibliotheek op SchoolHan Looijen
 
How to Recruit Engineers When You Aren't a Tech Company
How to Recruit Engineers When You Aren't a Tech CompanyHow to Recruit Engineers When You Aren't a Tech Company
How to Recruit Engineers When You Aren't a Tech CompanyGlassdoor
 
Spraakapraxie versie 5
Spraakapraxie versie 5Spraakapraxie versie 5
Spraakapraxie versie 5ROS_ZONH
 
Hoe scoor ik in Google?
Hoe scoor ik in Google?Hoe scoor ik in Google?
Hoe scoor ik in Google?ROS_ZONH
 
Pp regiodag logopedisten 2015 def (2) tos
Pp regiodag logopedisten 2015 def  (2) tosPp regiodag logopedisten 2015 def  (2) tos
Pp regiodag logopedisten 2015 def (2) tosROS_ZONH
 
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodagROS_ZONH
 
p.t.t, p.v.t en voltooid deelwoord
p.t.t, p.v.t en voltooid deelwoordp.t.t, p.v.t en voltooid deelwoord
p.t.t, p.v.t en voltooid deelwoordhelgadevries1
 

Viewers also liked (7)

De Bibliotheek op School
De Bibliotheek op SchoolDe Bibliotheek op School
De Bibliotheek op School
 
How to Recruit Engineers When You Aren't a Tech Company
How to Recruit Engineers When You Aren't a Tech CompanyHow to Recruit Engineers When You Aren't a Tech Company
How to Recruit Engineers When You Aren't a Tech Company
 
Spraakapraxie versie 5
Spraakapraxie versie 5Spraakapraxie versie 5
Spraakapraxie versie 5
 
Hoe scoor ik in Google?
Hoe scoor ik in Google?Hoe scoor ik in Google?
Hoe scoor ik in Google?
 
Pp regiodag logopedisten 2015 def (2) tos
Pp regiodag logopedisten 2015 def  (2) tosPp regiodag logopedisten 2015 def  (2) tos
Pp regiodag logopedisten 2015 def (2) tos
 
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
2015 05 indicatiecriteria cluster 2 zonh regiodag
 
p.t.t, p.v.t en voltooid deelwoord
p.t.t, p.v.t en voltooid deelwoordp.t.t, p.v.t en voltooid deelwoord
p.t.t, p.v.t en voltooid deelwoord
 

Similar to Taalontwikkeling en gedrag

1 S Wao Coen Anneleen.
1 S Wao Coen Anneleen.1 S Wao Coen Anneleen.
1 S Wao Coen Anneleen.85855
 
PPT ASS
PPT ASSPPT ASS
PPT ASSsofie
 
W11 firma LoS Seks is meer... Ganzenbord
W11 firma LoS   Seks is meer... GanzenbordW11 firma LoS   Seks is meer... Ganzenbord
W11 firma LoS Seks is meer... GanzenbordTycho Malmberg
 
A pilot study testing relaxation video games for traumatized youths in reside...
A pilot study testing relaxation video games for traumatized youths in reside...A pilot study testing relaxation video games for traumatized youths in reside...
A pilot study testing relaxation video games for traumatized youths in reside...Games for Health Europe
 
Zorg op Maat voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking...
Zorg op Maat voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking...Zorg op Maat voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking...
Zorg op Maat voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking...Karakter Kinder- en Jeugdpsychiatrie
 
Verslavende rituelen door Bram Sizoo (2-3-2013)
Verslavende rituelen door Bram Sizoo (2-3-2013)Verslavende rituelen door Bram Sizoo (2-3-2013)
Verslavende rituelen door Bram Sizoo (2-3-2013)MEE Gelderse Poort
 
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorgDeel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorgsofie
 
Incluedusex project io2 final nl version
Incluedusex project io2 final nl versionIncluedusex project io2 final nl version
Incluedusex project io2 final nl versionKarel Van Isacker
 
IO2: Gids voor professionals die ouders en hun kinderen met een beperking ond...
IO2: Gids voor professionals die ouders en hun kinderen met een beperking ond...IO2: Gids voor professionals die ouders en hun kinderen met een beperking ond...
IO2: Gids voor professionals die ouders en hun kinderen met een beperking ond...Karel Van Isacker
 
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorgDeel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorgsofie
 
presentatie communictie met kinderen met Ass en hun ouders
presentatie communictie met kinderen met Ass en hun ouderspresentatie communictie met kinderen met Ass en hun ouders
presentatie communictie met kinderen met Ass en hun oudersanja wagener
 
Lesdag 3 ouderfactoren
Lesdag 3 ouderfactorenLesdag 3 ouderfactoren
Lesdag 3 ouderfactorenCVO-SSH
 
Kinderen en jongeren facts and figures
Kinderen en jongeren   facts and figuresKinderen en jongeren   facts and figures
Kinderen en jongeren facts and figuresJan Van Speybroeck
 
Adoptie van buitenlandse kinderen
Adoptie van buitenlandse kinderenAdoptie van buitenlandse kinderen
Adoptie van buitenlandse kinderenColetteDewulf
 
Schouten Stephanie 1 Ba T Pbb
Schouten Stephanie 1 Ba T PbbSchouten Stephanie 1 Ba T Pbb
Schouten Stephanie 1 Ba T Pbb1batpbb
 
OverJongerenEnSeksInVlaanderen Infosessie voor parlementairen juni2012
OverJongerenEnSeksInVlaanderen Infosessie voor parlementairen juni2012OverJongerenEnSeksInVlaanderen Infosessie voor parlementairen juni2012
OverJongerenEnSeksInVlaanderen Infosessie voor parlementairen juni2012Elizabeth Verhetsel
 

Similar to Taalontwikkeling en gedrag (20)

Bespreek artikelen
Bespreek artikelenBespreek artikelen
Bespreek artikelen
 
1 S Wao Coen Anneleen.
1 S Wao Coen Anneleen.1 S Wao Coen Anneleen.
1 S Wao Coen Anneleen.
 
PPT ASS
PPT ASSPPT ASS
PPT ASS
 
W11 firma LoS Seks is meer... Ganzenbord
W11 firma LoS   Seks is meer... GanzenbordW11 firma LoS   Seks is meer... Ganzenbord
W11 firma LoS Seks is meer... Ganzenbord
 
A pilot study testing relaxation video games for traumatized youths in reside...
A pilot study testing relaxation video games for traumatized youths in reside...A pilot study testing relaxation video games for traumatized youths in reside...
A pilot study testing relaxation video games for traumatized youths in reside...
 
Zorg op Maat voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking...
Zorg op Maat voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking...Zorg op Maat voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking...
Zorg op Maat voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking...
 
Verslavende rituelen door Bram Sizoo (2-3-2013)
Verslavende rituelen door Bram Sizoo (2-3-2013)Verslavende rituelen door Bram Sizoo (2-3-2013)
Verslavende rituelen door Bram Sizoo (2-3-2013)
 
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorgDeel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
 
Incluedusex project io2 final nl version
Incluedusex project io2 final nl versionIncluedusex project io2 final nl version
Incluedusex project io2 final nl version
 
IO2: Gids voor professionals die ouders en hun kinderen met een beperking ond...
IO2: Gids voor professionals die ouders en hun kinderen met een beperking ond...IO2: Gids voor professionals die ouders en hun kinderen met een beperking ond...
IO2: Gids voor professionals die ouders en hun kinderen met een beperking ond...
 
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorgDeel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
Deel 3 jongeren met nood aan verhoogde zorg
 
presentatie communictie met kinderen met Ass en hun ouders
presentatie communictie met kinderen met Ass en hun ouderspresentatie communictie met kinderen met Ass en hun ouders
presentatie communictie met kinderen met Ass en hun ouders
 
Lesdag 3 ouderfactoren
Lesdag 3 ouderfactorenLesdag 3 ouderfactoren
Lesdag 3 ouderfactoren
 
Presentatie%20beeldvorming[1]
Presentatie%20beeldvorming[1]Presentatie%20beeldvorming[1]
Presentatie%20beeldvorming[1]
 
Kinderen en jongeren facts and figures
Kinderen en jongeren   facts and figuresKinderen en jongeren   facts and figures
Kinderen en jongeren facts and figures
 
Adoptie van buitenlandse kinderen
Adoptie van buitenlandse kinderenAdoptie van buitenlandse kinderen
Adoptie van buitenlandse kinderen
 
Balade week 3
Balade week 3Balade week 3
Balade week 3
 
Schouten Stephanie 1 Ba T Pbb
Schouten Stephanie 1 Ba T PbbSchouten Stephanie 1 Ba T Pbb
Schouten Stephanie 1 Ba T Pbb
 
OverJongerenEnSeksInVlaanderen Infosessie voor parlementairen juni2012
OverJongerenEnSeksInVlaanderen Infosessie voor parlementairen juni2012OverJongerenEnSeksInVlaanderen Infosessie voor parlementairen juni2012
OverJongerenEnSeksInVlaanderen Infosessie voor parlementairen juni2012
 
Pesten en autisme onderzoek altra college
Pesten en autisme onderzoek altra collegePesten en autisme onderzoek altra college
Pesten en autisme onderzoek altra college
 

More from ROS_ZONH

Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...ROS_ZONH
 
Feiten en fabels over meertaligheid en TOS
Feiten en fabels over meertaligheid en TOSFeiten en fabels over meertaligheid en TOS
Feiten en fabels over meertaligheid en TOSROS_ZONH
 
Logopedie en autisme
Logopedie en autismeLogopedie en autisme
Logopedie en autismeROS_ZONH
 
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het WestfriesgasthuisROS_ZONH
 
Logopedie en autisme - communicatie met CASS
Logopedie en autisme - communicatie met CASSLogopedie en autisme - communicatie met CASS
Logopedie en autisme - communicatie met CASSROS_ZONH
 
Presentatie scholing 6 februari 2015
Presentatie scholing 6 februari 2015Presentatie scholing 6 februari 2015
Presentatie scholing 6 februari 2015ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop SamenspelZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop SamenspelROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop TrenditionZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop TrenditionROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Anne-Miek Vroom - Digitale ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Anne-Miek Vroom - Digitale ...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Anne-Miek Vroom - Digitale ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Anne-Miek Vroom - Digitale ...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-Health: Lezing Jeroen Crasborn - "E-health...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-Health: Lezing Jeroen Crasborn - "E-health...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-Health: Lezing Jeroen Crasborn - "E-health...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-Health: Lezing Jeroen Crasborn - "E-health...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Robert Houtenbos - Impact v...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Robert Houtenbos - Impact v...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Robert Houtenbos - Impact v...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Robert Houtenbos - Impact v...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Johan Krijgsman - Op naar m...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Johan Krijgsman - Op naar m...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Johan Krijgsman - Op naar m...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Johan Krijgsman - Op naar m...ROS_ZONH
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Opening en Het verstandige noorden
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Opening en Het verstandige noordenZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Opening en Het verstandige noorden
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Opening en Het verstandige noordenROS_ZONH
 

More from ROS_ZONH (20)

Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) / coaching. Hoe kun je mensen in bewegi...
 
Feiten en fabels over meertaligheid en TOS
Feiten en fabels over meertaligheid en TOSFeiten en fabels over meertaligheid en TOS
Feiten en fabels over meertaligheid en TOS
 
Logopedie en autisme
Logopedie en autismeLogopedie en autisme
Logopedie en autisme
 
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
“Wat heeft mijn kind?” Kinderobservatie in het Westfriesgasthuis
 
Logopedie en autisme - communicatie met CASS
Logopedie en autisme - communicatie met CASSLogopedie en autisme - communicatie met CASS
Logopedie en autisme - communicatie met CASS
 
Presentatie scholing 6 februari 2015
Presentatie scholing 6 februari 2015Presentatie scholing 6 februari 2015
Presentatie scholing 6 februari 2015
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Beeldbellen in de zorgpra...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop SamenspelZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Samenspel
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Hoe dichtbij is e-health?
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health: reageren uit an...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop E-health in de eerste lij...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Met e-health een vitale w...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop TrenditionZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Trendition
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Fysiotherapie in combinat...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Workshop Zelfmanagement omdat jij ...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Anne-Miek Vroom - Digitale ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Anne-Miek Vroom - Digitale ...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Anne-Miek Vroom - Digitale ...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Anne-Miek Vroom - Digitale ...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-Health: Lezing Jeroen Crasborn - "E-health...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-Health: Lezing Jeroen Crasborn - "E-health...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-Health: Lezing Jeroen Crasborn - "E-health...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-Health: Lezing Jeroen Crasborn - "E-health...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Robert Houtenbos - Impact v...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Robert Houtenbos - Impact v...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Robert Houtenbos - Impact v...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Robert Houtenbos - Impact v...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Johan Krijgsman - Op naar m...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Johan Krijgsman - Op naar m...ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Johan Krijgsman - Op naar m...
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Lezing Johan Krijgsman - Op naar m...
 
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Opening en Het verstandige noorden
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Opening en Het verstandige noordenZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Opening en Het verstandige noorden
ZONH-werkconferentie Kompas voor e-health: Opening en Het verstandige noorden
 

Taalontwikkeling en gedrag

  • 2. Waar gaat het over? • Relatie tussen taal en gedrag • Hoe vaak komt ESM voor? • Relatie ESM en gedrag – Jonge kinderen – Jongeren 2
  • 3. Een aantal termen • Taalproblemen mogen gezien worden als een risicofactor voor het ontstaan van gedragsproblemen • Veel studies laten zien dat de kans dat kinderen met ESM een of meerdere vormen van gedragsproblemen laten zien groot is. • Gedragsproblemen bij ESM 30-70% (anderhalf tot 5 keer hoger dan bij algemene bevolking) • Kinderen met taalbegripsproblemen begrijpen een groot deel van de relevante info uit de sociale omgeving niet. • Taal speelt een belangrijke rol bij gezonde emotionele ontwikkeling • Uit onderzoek blijkt dat kinderen met ESM meer moeite hebben emoties te herkennen 3
  • 4. Hoe vaak komt ESM voor? • Schatting internationaal: – 3-7 % kinderen heeft ESM – 2% van de tien jarigen • CBS 2010: – 60.000 jongeren (10 - 25 jaar) – 40.000 jongeren (10 - 20 jaar) – 255.000 volwassenen (20-65 jaar) • Gedragsproblemen 30-70% bij ESM 4
  • 5. Mensen met ESM • Vaker gepest • Worden buitengesloten • Trekken zich terug • Faalangstig • Depressief • Verminderd zelfvertrouwen • Communicatieproblemen – frustratie – explosief en agressief gedrag • Problemen met sociale interactie 5
  • 6. Als een kind niet gaat praten… • bezorgdheid • extra inspanning • vanzelfsprekendheid verdwijnt • initiatieven worden niet opgemerkt • onverstaanbare uitingen genegeerd • meer vragen stellen (vooral ja/nee) • meer tégen het kind dan mét het kind
  • 7. We zien bij het kind • weinig initiatief tot praten en daar kan het kind heel tevreden mee zijn! • agressie • frustratie • in je schulp kruipen • non-verbale communicatie
  • 8. 8 Taalgebruik en opvoeding • Hebben veel met elkaar te maken • Gesprek heeft in opvoeding belangrijke rol • Ouders kunnen onvoldoende uitleggen • Kind kan onvoldoende duidelijk maken wat het wil • Misverstanden • Negatief geladen interactie
  • 9. 9 Emoties van ouders van taalgestoorde kinderen (2-3 jaar) N= 46 • Geen duidelijke gevoelens 20% • Teleurgesteld 11% • Geïrriteerd, ontevreden 8% • Machteloos, verdrietig 44% • Onzeker, tegenstrijdig 15% • Geen informatie 2%
  • 10. 10 Beschrijving gedrag (interpretatie door de ouder) VSTO ‘normaal’ N=46 N=32 • Normaal 18% 25% • Vrolijk 6% 41% • Te rustig 28% 9% • Druk 40% 25% • Snel geïrriteerd 6% 0%
  • 11. 11 Negatieve interpretatie van het gedrag kan negatief uitwerken op interactie. Taalstoornis lijkt effect te hebben op pedagogische houding van ouders.
  • 12. Sociaal emotioneel functioneren • Emotioneel functioneren – herkennen van emoties in gezichtsuitdrukkingen – emotievocabulaire – benoemen van emoties • Emotieregulatie – frustratie tolerantie en coping • Inzicht in emoties en gedrag van anderen – empathie en Theory of mind 12
  • 13. Jongeren met ESM • Vaker justitie • Grotere kans op druggebruik • Vaker depressief • Meer moeite met afronden opleiding • Lagere opleiding dan passend bij IQ • Meer moeite een baan te vinden 13
  • 14. Longitudinale studies • Dertigers met ESM als kind – Vaker zonder werk – Vaker ongeschoold werk – Vaker beschermd wonen – Problemen gezinsleven – Moeite met taalbegrip – Ervaren vaker misverstanden 14
  • 15. Jongeren • Minder onafhankelijk dan leeftijdsgenoten – Telefoneren – Schrijven – zelfstandig reizen • Meestal zwak zelfvertrouwen • Sterk op volwassenen gericht 15
  • 16. Jongeren • Voelen zich: – Buitengesloten – Gefrustreerd – Overvraagd • Hebben behoefte aan – Geduld en tijd – Aangepast spreektempo en woordgebruik • Ervaren meer obstakels op weg naar volwassenheid 16
  • 17. Sociaal emotioneel functioneren • Vrienden besteden grootste deel van de tijd samen aan praten met elkaar • Minder vriendschappen en vaker gepest dan leeftijdsgenoten zonder ESM • Kinderen met achterstand in met name taalbegrip worden minder aardig gevonden • Adolescenten: vaker depressief of angstig 17
  • 18. Jongeren • Ondersteuning bij communicatieve activiteiten • Tweede natuur van ouders, leerkrachten en professionals • Ondervinden pas later hun beperkingen • Minder gelegenheid om competenties te oefenen dan leeftijdsgenoten • Digitale achterstand 18