Slides about digital portfolio: content, relation curriculum, assessment and coaching

1. Digitaal portfolio Wilfred Rubens

2. Ontwikkeling van competenties Mate van competent zijn Leeractiviteit 1 t/m N Comp. X Comp. Y Beginner Gevorderd

3. Niveaus van competent zijn Doen Competentie Kennisvragen Opdrachten (bv Casus oplossen) bv Simulaties Praktijk (opdrachten) Piramide van Miller Kunnen Vaardigheid Kennis toepassen Kennen

4. Kritiek bestaande beoordelingsmethoden competent incompetent slaagt zakt

5. Flexibilisering Persoonlijke leertrajecten Een leven lang leren Formeel en informeel leren

6. Wat zijn beoordelingsmethoden CGL? 360 graden feedback Proeve van bekwaamheid Elektronisch (of digitaal) portfolio (krachtig maar complex)

7. Opvallend Binnen jullie organisaties niet gebruikt of op kleine schaal. Klopt dat?

8. Inhoud Uitgangspunten Inhoud e-portfolio Relatie met curriculum (leren) Begeleiden Beoordelen Waarom ‘e’? (kort) e-portfolio implementeren (in vogelvlucht) Veel tekst op slides, opdrachten tussendoor

9. Uitgangspunten E-Portfolio eigendom van de deelnemer Meerdere beoordelingsmethoden worden geïntegreerd Verplicht je de deelnemer een e-portfolio bij te houden of bied je het e-portfolio als faciliteit aan? Geef je studiepunten of niet? Het begrip e-portfolio verwijst in het onderwijs naar instrumenten die gemeenschappelijk hebben dat ze de unieke ontwikkeling van de deelnemer of het resultaat van die ontwikkeling zichtbaar maken. Hoe dat gebeurt, kan van opleiding tot opleiding verschillen. Afhankelijk van de doelen die men met het e-portfolio heeft.

10. Portfolio: doelen en typen Bespreken Bewijzen Ontwikkeling laten zien en plannen Materiaal Reflecties Overzichten Materiaal Tonen UU GO

11. Voor welk type portfolio kiest jouw organisatie? Bespreken Bewijzen Ontwikkeling laten zien en plannen Materiaal Reflecties Overzichten Materiaal Tonen

12. Portfolio vs leerdossier Een leerdossier wordt gegenereerd op het moment dat de deelnemer de school gaat verlaten, bijvoorbeeld van het voorgezet onderwijs naar een MBO instelling. Het dossier bestaat dus pas op moment van overdracht en bevat het voornamelijk "harde gegevens" en "zorggegevens". Een portfolio bestaat gedurende de hele loopbaan van de lerende en bevat competenties / ervaringen / resultaten.

13. Waarom e-portfolio? Komt tegemoet aan genoemde tekortkomingen gebruikelijke beoordelingsmethoden Je kunt vaker beoordelen tijdens het leerproces Je kunt ‘moeilijke’ thema’s als beroepsethiek aan de orde stellen Al doende werken aan taalvaardigheden Leren feedback geven (als gebruik wordt gemaakt van peer feedback) Leren reflecteren

14. Inhoud e-portfolio

15. Input voor ePortfolio Leerdoelen (persoon) Organisatiedoelen Kwalificatiedossier ePortfolio Beroepsinwijding (o.a. beroepsethiek) Producten en reflecties Feedback en beoordelingen

16. Mogelijke inhouden Competenties/leerdoelen Te behalen leerresultaten Reflectieverslagen Bewijsmateriaal Ontwikkeling via een “CV” Persoonlijk ontwikkelingsplan Ook te behalen competenties veranderen (wordt wel eens vergeten)

17. Aandachtspunten inhoud Deelnemer is eigenaar en bepaalt de inhoud  reflecties blijven oppervlakkig, weinig bewijsmateriaal School bepaalt veel  geen eigenaarschap, deelnemers verzetten zich Vrijheid van deelnemers vs behoefte aan standaardisatie van begeleiders en beoordelaars Templates kunnen beginnende deelnemers helpen, maar kunnen gevorderde gebruikers te zeer in een bepaald keurslijf dwingen Begin met redelijk wat structuur, maar bouw dat af

18. Aandachtspunten inhoud (2) Wat is authentiek en geautoriseerd bewijsmateriaal (betrouwbaarheid)? Verhouding kwantiteit en kwaliteit bewijsmateriaal Wat neem je op en wat niet aan bewijsmateriaal? Wat tonen je competenties aan? Krijgen deelnemers de gelegenheid en mogelijkheid om video’s in e-portfolio op te nemen? Kunnen deelnemers meerdere e-portfolio’s samenstellen op basis van dezelfde inhoud?

19. Opdracht Kies een leerdoel of te verwerven competentie Welk bewijsmateriaal wil jij als beoordelaar in het e-portfolio aan treffen? Wanneer ben jij bereid om een voldoende toe te kennen?

20. Relatie met curriculum (leren)

21. Relatie met curriculum (leren) Scope, doel en waarde e-portfolio is vaak niet duidelijk (voorbeeld Geneeskunde UU) E-Portfolio werkt goed als sprake is van flexibel onderwijs (bijvoorbeeld veel keuzevrijheid wat betreft leerdoelen en leeractiviteiten; voorbeeld UU LAS en Psych.). Er is lang niet altijd een vraaggestuurde onderwijsomgeving ingericht (terwijl het e-portfolio wel vaak in dat kader wordt geïntroduceerd). Gebruik het e-Portfolio alleen als het geschikt is om het te gebruiken (use it when it's appropriate; voorbeeld Maastricht)

22. Relatie met curriculum (leren) (2) Bepaal de plek van het e-portfolio binnen het curriculum (apart onderdeel of portfolio-opdrachten binnen de vakken of enige manier van beoordelen) Reflecteren wordt niet serieus genomen als het niet wordt beoordeeld Is voldoende tijd gereserveerd voor het ontwikkelen van het e-Portfolio (een goed en zinvol e-Portfolio ontwikkelen kost veel tijd)? E-Portfolio is ‘procesgeoriënteerd’ instrument terwijl deelnemers vaak resultaat georiënteerd zijn Deelnemers en begeleiders kunnen verschillende doelen hebben met het portfolio

23. Relatie met curriculum (leren) (3) Ontwikkeling kwalitatief goede opdrachten Reflectiegesprekken passen niet altijd bij cultuur binnen beroep/school Relatie opdrachten en competentieontwikkeling moet helder zijn

24. Relatie curriculum: tegenstrijdigheden Zorg er voor dat het elektronisch portfolio nauw aansluit bij de leer- en werkprocessen van de organisatie. Het moet de bestaande organisatie ondersteunen. Gebruik de tool niet om een onderwijsverandering te bewerkstelligen. Verander eerst het proces, en gebruik daar tools bij. De manier waarop je beoordeelt, bepaalt de manier waarop je leert (Van der Vleuten)

25. Begeleiden

26. Begeleiden (1) Individueel – groep Peer feedback? Stimuleren om portfolio te maken Waar begeleid je op? Hoe bevorder je reflectie? (reflecteren erg moeilijk)

27. Begeleiden (2) Beschikbare begeleidingscapaciteit en voorbereidingstijd begeleiders Het portfolio mag geen te grote tijdsbelasting vragen van (deelnemer en) begeleider (ook afhankelijk van plek e-portfolio binnen curriculum) Coaching is essentieel, maar er is weinig bekend over het gewenste profiel van een begeleider De ene deelnemer heeft veel begeleiding nodig, de andere minder. Kunnen we daar voldoende op inspelen?

28. Mogelijke valkuilen bij begeleiding Deelnemer wacht te lang met ontwikkelen portfolio. Deelnemer blijft “hangen” in details, of “bewijst” onvoldoende (reflecteren is ingewikkeld) Begeleider en deelnemer hebben verschillend doel met e-portfolio Geen consistente begeleiding Docent bepaalt…

29. Beoordelen

30. Beoordelen (1) Wie beoordeelt?

31. Beoordelen (2) Beoordelen belangrijkste aspect voor lerenden Wat beoordelen: “ Kunnen / Doen” Waartoe beoordelen: Selectie Diagnose Certificering Portfolio: informatiebron voor beoordelen

32. Beoordelen (3) Authentiek beeld van handelen Samenhang in competenties Individuele profilering Vraaggestuurde curricula  individuele beoordeling Valide beoordeling (veel bronnen, langere tijd) Complex: context van handelen van deelnemers verschilt Moeilijk te vergelijken (betrouwbaarheid!) Komen alle competenties aan de orde in ongestandaardiseerde portfolio’s? Letten we meer op vorm dan op inhoud? + -

33. Beoordelen (4) Kloof tussen beoordelingscriteria en ontwikkeling deelnemers Welke beoordelingscriteria hanteer je? Subjectiviteit beoordeling Wat beoordeel je: ICT vaardigheden of inhoudelijke competenties?

34. Welke manier van beoordelen kies jij? Kies je voor beoordelen? Met welk doel (selectie, diagnose, certificering?

35. Waarom ‘e’?

36. Waarom digitaal? (1) Eenvoudiger verbanden te leggen tussen verschillende elementen in het portfolio (hyperlinks) Compacter : gemakkelijker te bewaren en te transporteren (vergelijk dikke map van 12 deelnemeren) Laatste versie via website te raadplegen door meerdere personen tegelijkertijd (geen kopieerwerk) Opname krachtig multimedia-materiaal (wordt laag drempeliger) Persoonlijk karakter  stimuleert

37. Waarom digitaal? (2) Ook in dagelijk leven wordt veel met ICT gewerkt ( consistent ) Bijdrage aan ontwikkeling ICT vaardigheden Handig feedback geven Deelnemers formuleren compacter in elektronisch portfolio, leggen meer nadruk op structuur dan in een papieren portfolio

38. Bij e-portfolio is portfolio belangrijker dan "e", maar technologie biedt wel nieuwe mogelijkheden èn kan belemmerend werken.

39. Implementatie Curriculum Mensen Management Infrastructuur

40. Mensen Acceptatie competentiegericht leren door deelnemers en docenten Acceptatie van e-portfolio als zinvol instrument ICT-vaardigheden deelnemers vaak gebrekkig in relatie tot e-portfolio ICT-vaardigheden docenten Begeleidingsvaardigheden docenten

41. Mensen (2) Goede instructie deelnemers en docenten (inhoudelijk en technisch) Benadruk de baten voor de deelnemers maar wees realistisch (voorbeeld ABN AMRO bij UU) Feedback docenten wordt zichtbaar (stelt men niet altijd op prijs)

42. Management (1) Onvoldoende support vanuit het management (voorbeeld CvB UU) Communicatie richting gebruikers Privacy, rechten toekennen, buitenstaanders toegang geven Intellectueel eigendom content, copyright, plagiaat Gebruik het portfolio op alle niveaus binnen de organisatie. Dus ook voor het management en de docenten.

43. Management (2) Doe het consistent of doe het niet Voorkom vrijblijvendheid Kijk verder dan je neus lang is Zorg voor een heldere terminologie en een heldere positionering ten opzichte van bijvoorbeeld een lvs Praktijk samenwerking vmbo soms weerbarstig (o.a. ICT-infrastructuur vmbo)

44. Infrastructuur Beveiliging Betrouwbaarheid e-portfoliosysteem is cruciaal voor acceptatie Portabiliteit e-portfolio systemen en interoperability (standaarden, specificaties) Relatie studievoortgangssysteem – portfolio (koppeling complex) Gebruik open standaarden (desnoods afdwingen)

45. Niet alle knelpunten wegen even zwaar

46. Discussie Het e-portfolio is een geschikt middel ten behoeve van de ontwikkeling van lerenden binnen ons bedrijf/school

47. Conclusies Veel ervaringen met e-portfolio binnen onderwijs E-Portfolio kan goed werken (mits…) Complex proces Match met curriculum is essentieel Acceptatie door deelnemers en docenten is afhankelijk van flink aantal factoren (en van groot belang)

48. Vragen? http://www.wilfredrubens.com [email_address]