Sukanya Jongsiriyanyong
Health Department, Bangkok Metropolitan Administration
20.Oct.2017
“ภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ”
สารประชากร
มหาวิทยาลัยมหิดลMahidol Population Gazette
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ปีที่ 26 มกราคม 2560
ประชากรของประเทศไทย พ.ศ. 2560
ประชากรคาดประมาณ ณ กลางปี 2560 (1 กรกฎาคม)
ชาย	 หญิง	 รวม
1.	จำานวนประชากรทั้งประเทศ	(หน่วยเป็นพัน)	 32,390	 33,671		66,061
2.	จำานวนประชากรแยกตามที่อยู่อาศัย	(หน่วยเป็นพัน)
เขตเมือง (ประชากรที่อยู่ในเขตเทศบาล และเมืองทุกประเภท) 15,909 16,614 32,523
เขตชนบท (ประชากรที่อยู่นอกเขตเมือง) 16,481 17,057 33,538
3.	จำานวนประชากรแยกตามภาค	(หน่วยเป็นพัน)
กรุงเทพมหานคร 3,988 4,228 8,216
ภาคกลาง (ไม่รวมกรุงเทพฯ) 9,252 9,648 18,900
ภาคเหนือ 5,540 5,744 11,284
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 9,169 9,489 18,658
ภาคใต้ 4,441 4,562 9,003
	 4.	จำานวนประชากรแยกตามกลุ่มอายุ	(หน่วยเป็นพัน)
ประชากรวัยเด็ก (ต่ำากว่า 15 ปี) 5,966 5,610 11,576
ประชากรวัยแรงงาน (15 - 59 ปี) 21,313 21,859 43,172
ประชากรสูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) 5,111 6,202 11,313
ประชากรสูงอายุ (65 ปีขึ้นไป) 3,350 4,229 7,579
ประชากรก่อนวัยเรียน (0 - 5 ปี) 2,276 2,152 4,428
ประชากรวัยเรียน (6 - 21 ปี) 6,918 6,529 13,447
เขตชนบท (ประชากรที่อยู่นอกเขตเมือง) 16,481 17,057 33,538
3.	จำานวนประชากรแยกตามภาค	(หน่วยเป็นพัน)
กรุงเทพมหานคร 3,988 4,228 8,216
ภาคกลาง (ไม่รวมกรุงเทพฯ) 9,252 9,648 18,900
ภาคเหนือ 5,540 5,744 11,284
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 9,169 9,489 18,658
ภาคใต้ 4,441 4,562 9,003
	 4.	จำานวนประชากรแยกตามกลุ่มอายุ	(หน่วยเป็นพัน)
ประชากรวัยเด็ก (ต่ำากว่า 15 ปี) 5,966 5,610 11,576
ประชากรวัยแรงงาน (15 - 59 ปี) 21,313 21,859 43,172
ประชากรสูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) 5,111 6,202 11,313
ประชากรสูงอายุ (65 ปีขึ้นไป) 3,350 4,229 7,579
ประชากรก่อนวัยเรียน (0 - 5 ปี) 2,276 2,152 4,428
ประชากรวัยเรียน (6 - 21 ปี) 6,918 6,529 13,447
สตรีวัยเจริญพันธุ์ (15 - 49 ปี) 16,946
5.	อายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด (จำานวนปีเฉลี่ยที่คาดว่าบุคคลที่เกิดมาแล้วจะมีชีวิตต่อไปอีกกี่ปี) ชาย 72.0 ปี หญิง 78.8 ปี
6.	อายุคาดเฉลี่ยที่อายุ	60	ปี (จำานวนปีเฉลี่ยที่คาดว่าผู้ที่อายุ 60 ปีจะมีชีวิตอยู่ต่อไปอีกกี่ปี) ชาย 20.2 ปี หญิง 23.5 ปี
7.	อายุคาดเฉลี่ยที่อายุ	65	ปี (จำานวนปีเฉลี่ยที่คาดว่าผู้ที่อายุ 65 ปีจะมีชีวิตอยู่ต่อไปอีกกี่ปี) ชาย 16.5 ปี หญิง 19.4 ปี
8.	อัตราชีพ Dementia@20.Oct.2017
ระบาดวิทยา
คุณภาพชีวิต & ผู้สูงอายุ@11ตุลาคม2559
2555
2557
กจกรรม
ทา กา
กรรม
่
การ
รอยละ อง ู ีมีกจกรรม างกายเ ียง อ
ร
เจนเอกซ
เจนเอกซ
เจนวาย เจนวายเบบี้บูมเมอร
เบบี้บูมเมอร61.9
66.1 65.2
69.9 1.4
1.5
1.1
13.5
13.3
13.4
8.5
8.4
9.1
66.2
76.8
ั่ ม
มา : ป 2 จ า า 30 ป จ ก า 31 1 ป บบีบม ม ร า 2 ป ป 2 จ า า 11 32 ป จ ก า 33 3 ป
บบีบม ม ร า 1 ป
ที่มา: ร การ ั าร บบ าร ั าม กรรม า กจกรรมทา กา ปร ากร ท , าบั จั ปร ากร ั ม ม า ท า ั ม
ร มกับ ัก า ก ท ับ การ รา รม า .
การ ชเวลา นแตละวัน
โรคที่ทำให้เจ็บป่วย 5 อันดับแรก
“ชาย”
โรคหลอดเลือดสมอง โรคหลอดเลือดหัวใจ
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง เบาหวาน โรคมะเร็งตับ
“หญิง”
โรคหลอดเลือดสมอง เบาหวาน
โรคหลอดเลือดหัวใจ สมองเสื่อม โรคซึมเศร้า
โครงการสุขภาพคนไทย. 2559. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
ลักษณะจำเพาะของผู้สูงอายุ
• การทำงานของระบบต่างๆ ลดลง
• อาการแสดงเวลาเจ็บป่วยไม่ตรงไปตรงมา
• มีโรคร่วมหลายโรค
• มีโอกาสใช้ยาหลายขนาน
• ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคม
Dementia@20.Oct.2017
การทำงานของระบบต่างๆ ลดลง
Dementia@20.Oct.2017
มีโรคร่วมหลายโรค <-> การใช้ยาหลายขนาน
โรคจากการรักษา
เดินไม่มั่นคง
เดินไม่ได้
ภาวะขาดอาหาร
กลั้นปัสสาวะไม่ได้
สมองเสื่อม
ซึมเศร้า
สับสนฉับพลัน
“ใน1ปีที่ผ่านมา เคยหกล้มไหมคะ”
“รับประทานได้ไหมคะ”
Dementia@20.Oct.2017
Lancet 2013; 381: 752-62.
ภาวะ
เปราะบาง
การออกกำลังกาย รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
ปัจจัยด้านสังคมสิ่งแวดล้อมปัจจัยด้านพันธุกรรม
ภาวะเครียดต่อร่างกาย
ภาวะหกล้ม
ภาวะสับสนฉับพลัน
ความสามารถในการช่วยเหลือตนเองลดลง
ภาวะเปราะบาง
ความสามารถ
ในการทำงาน
ของระบบต่างๆ
ลดลง
Dementia@20.Oct.2017
Dementia@20.Oct.2017
Dementia@20.Oct.2017แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
โดยเปรียบเทียบกับเมื่อ 10 ปกอน
1 2 3 4 5
ดีขึ้นมาก ดีขึ้นบาง
ไมเปลี่ยน
แปลง
เลวลงเล็ก
นอย
เลวลง
มาก
1. ความจำเกี่ยวกับเพื่อนฝูงและครอบครัวเชน อาชีพ, วันเกิด, บาน
ที่อยูอาศัย
1 2 3 4 5
2. ความจำเกี่ยวกับสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ 1 2 3 4 5
3. ความสามารถในการจำคำสนทนาที่พูดกันเมื่อ 2-3 วันกอน 1 2 3 4 5
4. ความจำเลขที่บาน หรือเบอรโทรศัพท 1 2 3 4 5
5. ความจำเรื่องวัน เดือน ป ปจจุบัน 1 2 3 4 5
6. ความจำเกี่ยวกับที่เก็บของตางๆ ในบาน หรือที่ทำงาน 1 2 3 4 5
7. ความจำวาไดวางของไวที่ใดเมื่อมีการเปลี่ยนที่ไปจากที่เกา 1 2 3 4 5
8. ความสามารถในการใชอุปกรณเครื่องใชตางๆ ในบาน เชน เปดทีวี,
เสียบปลั๊กไฟ
1 2 3 4 5
9. ความสามารถในการใชอุปกรณใหมๆ หรือใชวัสดุใหมๆ ที่นำมาใช
ในบาน
1 2 3 4 5
10. ความสามารถในการเรียนรูสิ่งใหมๆ 1 2 3 4 5
11. ความสามารถในการติดตามเรื่องราวเนื้อหาใน หนังสือพิมพ หรือ
โทรทัศนไดรูเรื่อง
1 2 3 4 5
12. ความสามารถในการตัดสินใจตางๆ ในชีวิตประจำวัน 1 2 3 4 5
13. การจับจายใชเงินในการซื้อของในชีวิตประจำวัน 1 2 3 4 5
14. การวางแผนการใชจายเงิน เชน ใชเงินเดือน หรือเงินในเดือนหนึ่งๆ
การจายคาน้ำ/ไฟ/โทรศัพท
1 2 3 4 5
15. การวางแผนดานการคิดคำนวณ ตลอดจนการคาดการณตางๆ เชน
รูวาควรซื้ออาหารมาก หรือนอยเพียงใด รูวาลูกหลาน หรือญาติไป
มาหาสูกันบอยเพียงใด หรือหางเหินนานแลวเพียงใด
1 2 3 4 5
16. ความสามารถในการเขาใจเหตุการณสิ่งตางๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัว หรือ
อธิบายใหเหตุผลกับสิ่งตางๆ หรือเหตุการณตางๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัวได
1 2 3 4 5
SENANRONG V, ASSAVISARAPORN S, SIVASIRIYANONDS N, et al the IQCODE : An Alternative Screening Test for
Dementia for Low Educated Thai Elderly J Med Assoc Thai 2001; 84: 648-655.
คู่มือการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน สำหรับผู้ดูแล
ข้อคำถาม
คำตอบ
ถูก ผิด
1. ให้ผู้สูงอายุคำนวณ 20-3 ไปเรื่อย ๆ 3 ครั้ง
(ในแต่ละครั้งที่ตอบถูกใช้เวลาคิดในแต่ละช่วง
คำตอบไม่เกิน 1 นาที หลังจบคำถาม)
ถ้าผู้สูงอายุตอบคำถามที่ 1 ไม่ได้ ให้ตั้งเลข
ต่อไปคือ 17-3 จากนั้นให้คำนวณในครั้งต่อไป
ตามลำดับให้ลบเลขไปเรื่อย ๆ จนครบ
1 นาที
2. ให้กลับมาถามถึงสิ่งของ 3 อย่างที่ฝาก
ให้จำในครั้งแรก (ต้องไม่ให้เห็นภาพ เพราะ
ต้องการทดสอบเรื่องความจำของผู้สูงอายุ
และต้องพูดถูกทั้ง 3 ภาพ ห้ามขาด
ภาพใดภาพหนึ่ง โดยอาจไม่เรียงลำดับ
ของภาพก็ได้ จึงจะถือว่าผู้สูงอายุตอบ
ได้ถูกต้อง)
การแปลผล
1. กรณีที่ตอบถูกหมด ปกติ
2. กรณีที่ผิด 1-2 ข้อ อาจมีปัญหาเรื่องความจำให้ส่ง
ต่อหน่วยงานด้านสาธารณสุข
เพื่อประเมินต่อไป
คู่มือการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน สำหรับผู้ดูแล
ใบงานที่ 2
แบบประเมินสมรรถภาพสมอง	Mini	Cog
แบบประเมินสมรรถภาพสมอง Mini Cog มีจุดประสงค์ เพื่อคัดกรอง
ภาวะสมองเสื่อม สำหรับผู้สูงอายุไทยซึ่งต้องทำการสัมภาษณ์ผู้สูงอายุที่สามารถ
สื่อสารได้ทั้งนี้ผู้สัมภาษณ์คืออาสาสมัครสาธารณสุข/บุคคลทั่วไปโดยให้ทำ
เครื่องหมาย ในช่องที่ตอบถูกเท่านั้น
ผู้ประเมิน	(ผู้ดูแล)	ให้ผู้สูงอายุดูภาพ	รถยนต์	เสือ	เก้าอี้	แล้วพูดทวน
ชื่อสิ่งของทั้งสามคือ	รถยนต์	เสือ	เก้าอี้	เพียง	1	ครั้ง	และให้ผู้สูงอายุ
จำของ	3	สิ่งไว้	เพราะสักครู่ผู้ประเมินจะกลับมาถามใหม่
Dementia@20.Oct.2017
Dementia@20.Oct.2017
3. การทดสอบวาดภาพนาฬกา (Clock Drawing Test)
“ใหคุณ.......วาดภาพหนาปดนาฬกาโดยที่ใสตัวเลขใหครบถวน วาดขนาดใหญๆ”
หลังจากที่ผูถูกทดสอบวาดภาพหนาปดนาฬกาเรียบรอย บอกผูถูกทดสอบ “วาดเข็มนาฬกาใหชี้
ที่เวลา 11:10 น.”
หากทำไดถูกตองได 1 คะแนน ตามหัวขอดังนี้
เงื่อนไข คะแนนที่ได คำอธิบายการใหคะแนน
1. มีตัวเลข 1-12 บนหนาปดนาฬกา ไมไดคะแนน - หากขาดตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งใน 1-12
- มีตัวเลขอื่นนอกเหนือจาก 1-12
- มีตัวเลขที่ไมเกี่ยวของ เชน 20แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Dementia@20.Oct.2017
ที่เวลา 11:10 น.”
หากทำไดถูกตองได 1 คะแนน ตามหัวขอดังนี้
เงื่อนไข คะแนนที่ได คำอธิบายการใหคะแนน
1. มีตัวเลข 1-12 บนหนาปดนาฬกา ไมไดคะแนน - หากขาดตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งใน 1-12
- มีตัวเลขอื่นนอกเหนือจาก 1-12
- มีตัวเลขที่ไมเกี่ยวของ เชน 20
2. เรียงตัวเลขเปนลำดับถูกตอง ไดคะแนน - หากตัวเลขมีการเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เปนลำดับ
- แมตัวเลขอาจไมครบ 12 ตัว
3. วางตัวเลขไดตรงตำแหนง เกณฑการพิจารณา - แบงนาฬกาเปน 4 สวน โดยในแตละสวน
จะมีตัวเลข 3 ตัว
- วางตัวเลขไดถูกตองตรงตำแหนง เชน
ดานบนขวาเปนเลข 1, 2, 3
4. มีเข็มนาฬกาทั้ง 2 อัน ตองวาดเปนรูปเข็มนาฬกา หากใชเสนประ หรือการวงกลมรอบ
ตัวเลข ไมไดคะแนน
5. เข็มบอกชั่วโมงชี้ไดถูกตอง (เลข 11) ไดคะแนน - อาจใชเสนประหรือวงกลมรอบตัวเลข
- เข็มจะตองอยูใกลเลข 11 มากกวาเลขอื่น
6. เข็มบอกนาทีชีไดถูกตอง (เลข 2) ไดคะแนน - อาจใชเสนประหรือวงกลมรอบตัวเลข
- เข็มจะตองอยูใกลเลข 2 มากกวาเลขอื่น
7. สัดสวนของเข็มสั้นและยาวเหมาะสม ไดคะแนน - เข็มบอกชั่วโมงสั้นกวาเข็มบอกนาที
รวมคะแนน
(รวมคะแนนทั้ง 7 ขอ ต่ำสุด = 0 สูงสุด = 7 คะแนน)
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Dementia@20.Oct.2017
การทดสอบความสามารถในการเดินและการทรงตัว
● Timed Up and Go test
วิธีทดสอบ
ใหผูปวยลุกจากเกาอี้ โดยไมไดใชมือชวย เดินตรงไป 10 ฟุต หรือประมาณ 3 เมตร แลวหมุนตัวกลับมานั่ง
ที่เดิม (สามารถใชอุปกรณชวยเดินที่ผูปวยใชอยูประจำ และสวมรองเทาคูที่ใชประจำ)
การแปลผล
o ใชเวลานอยกวา 10 วินาที : Freely mobile
o ใชเวลา 10-19 วินาที : Mostly independent
o ใชเวลา 20-29 วินาที : Variable mobility
o ใชเวลาตั้งแต 30 วินาทีขึ้นไป : Impaired mobility
ปกติใชเวลาไมเกิน 20 วินาที หากใชเวลา 15 วินาทีขึ้นไป ถือวามีความเสี่ยงตอการหกลม และ
ถาเกิน 30 วินาที ถือวาผิดปกติ
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Dementia@20.Oct.2017
ภาพที่ 13 CT scan ของสมองในผูปวย right convexity isodense subdural hematoma ทำใหเกิด subfalcine brain
herniation และ midline shift ไปทางซาย (a, b) และตัวอยางผูปวย Bilateral isodense subdural hematoma
ซึ่งไมมี midline shift (c) เนื่องจาก hematoma ดันสมองทั้งสองขางเทาๆ กัน
ภาพที่ 14 MRI ของสมองในผูปวย Bilateral subdural hematoma กดบีบเนื้อสมองที่อยูใกลเคียงโดยไมเกิด midline shift
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Dementia@20.Oct.2017
ภาพที่ 15 CT และ MRI ในผูปวย normal pressure hydrocephalus (NPH) ซื่งจะเห็น dilated ventricles without
evidence of ventricular obstruction, transependymal resorption ของ CSF และ CSF jet flow through
the cerebral aqueduct (ลูกศรสีขาว)
1.3 เนื้องอกในสมอง (brain tumor) ที่ทำใหสมองเสื่อม
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Dementia@20.Oct.2017
evidence of ventricular obstruction, transependymal resorption ของ CSF และ CSF jet flow through
the cerebral aqueduct (ลูกศรสีขาว)
1.3 เนื้องอกในสมอง (brain tumor) ที่ทำใหสมองเสื่อม
ภาพที่ 16 MRI สมองในผูปวยที่มาดวยอาการ dementia เกิดจาก large inferior interhemispheric frontal meningioma
with perilesional vasogenic edema
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Dementia@20.Oct.2017แนวทางเวชปฏิบัตินี้ เปนเครื่องมือสงเสริมคุณภาพในการบริการดานสุขภาพที่เหมาะสมกับทรัพยากรและเงื่อนไขในสังคมไทย โดยหวังผลในการสรางเสริมและแกไขปญหา
2. ตรวจหารอยโรคที่เปนสาเหตุหลักที่อาจปองกัน ชะลอการเกิดภาวะสมองเสื่อม เชน ในผูปวย
เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคหลอดเลือดสมองตีบตัน ทำใหเนื้อสมองตาย และทำใหเกิดภาวะ
ความจำเสื่อมได (Vascular dementia) ซึ่งภาวะนี้สามารถปองกันหรือชะลอได ถาควบคุมโรคที่เปนตนเหตุได
ภาพที่ 18 CT และ MRI ในผูปวยที่เปน severe small vessel disease involving บริเวณ hippocampal gyri, deep and
periventricular white matter ทั้งสองขาง
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Dementia@20.Oct.2017
แนวทางเวชปฏิบัตินี้ เปนเครื่องมือสงเสริมคุณภาพในการบริการดานสุขภาพที่เหมาะสมกับทรัพยากรและเงื่อนไขในสังคมไทย โดยหวังผลในการสรางเสริมและแกไขปญหา
สุขภาพของคนไทยอยางมีประสิทธิภาพและคุมคา ขอเสนอแนะตางๆในแนวทางเวชปฏิบัตินี้ ไมใชขอบังคับของการปฏิบัติ ผูใชสามารถปฏิบัติแตกตางไปจากขอแนะนำได ในกรณีท่ี
สถานการณแตกตางออกไปหรือมีเหตุผลที่สมควรโดยใชวิจารณญาณที่เปนที่ยอมรับในสังคม
3. ความจำเสื่อมจากอุบัติเหตุทางศีรษะ/สมอง diffuse axonal injury (DAI) ทำใหมีการแยกตัว
ระหวาง grey matter และ white matter ซื่งถาเปนมากทำใหผูปวยสมองเสื่อมได
ภาพที่ 21 MRI axial FLAIR, gradient T2 and SWI pulse sequences เห็นhypersignal T2 change ที่ corpus callosum
และ multiple scattered microbleeds at the corpus callosum and cortical grey-white matter junction
เนื่องจาก diffuse axonal injury (DAI) (ลูกศร)
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Dementia@20.Oct.2017
ภาพที่ 8 brain perfusion ปกติ แสดงโดย PET scan MR perfusion และ CT perfusion ตามลำดับ
ภาพที่ 9 PET scan ของผูปวยโรค Alzheimer พบ brain perfusion ลดลงที่บริเวณ temporal lobes และ parietal lobes
แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
Humanized medicine
การดูแลรักษาอย่างมีมนุษยธรรม
Geriatrics: part II: “Holistic Care in the elderly”
Breaking bad news
Accurate diagnosis
Advance care
planning/Goal of care
Treatment
Palliative care
ความเครียด
ของผู้ดูแล
ผู้ป่วยสมองเสื่อม
นิ่งเฉย ทำใจ
การรักษาแบบ
ประคับประคอง
Dementia@20.Oct.2017
Geriatrics: part II: “Holistic Care in the elderly”
ด� เนินก รต ม นง ื แ ดงเจตน กฎกร ทร งนี้ปร ก
ในร ชกิจจ นุเบก เมื่ นที่ 22 ตุล คม 2553 โดยใ ้มี
กบที่กฎกร ทร งมีผลบงคบใช้)
หนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุข
ตามมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550
เขียนที่ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
กรุงเทพมหานคร
วันที่ 15 เมษายน 2554
ข้าพเจ้า นายไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม ปัจจุบัน อายุ 70 ปี (เกิด 24 มีนาคม 2484) ขณะท�าหนังสือนี้ ข้าพเจ้ามีสติสัมปชัญญะ
สมบูรณ์ แต่ร่างกายเจ็บป่วยต้องได้รับการรักษาพยาบาล ซึ่งอาจเกิดสภาพใดสภาพหนึ่งที่ท�าให้เกิดปัญหาในการตัดสินใจของแพทย์และ
ญาติผู้ใกล้ชิด เกี่ยวกับการรักษาไว้ซึ่งชีวิตของข้าพเจ้า
ข้าพเจ้าจึงแสดงเจตนาเป็นลายลักษณ์อักษรไว้ดังต่อไปนี้
1. ข้าพเจ้าถือว่าการเกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นเรื่องธรรมดา มนุษย์ทุกคน รวมถึงการมีชีวิตหรือไม่มีชีวิต ล้วนเป็นอนิจจัง ทุกขัง
อนัตตา การมีชีวิตหรือไม่มีชีวิตไม่มีความแตกต่างกัน เป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงของสสารและพลังงาน จากสภาพหนึ่งไปเป็นอีก
สภาพหนึ่ง ทั้งนี้ เป็นไปตามหลักธรรมค�าสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งข้าพเจ้าได้ศึกษาและพยายามปฏิบัติมาเป็นเวลานาน
2. ดังนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่มีความทุกข์ความกังวลหรือความวิตกห่วงใยใดๆ เกี่ยวกับการมีชีวิตหรือไม่มีชีวิต และเมื่อสถานการณ์
เป็นในลักษณะที่ชีวิตของข้าพเจ้าจะจบสิ้นลง ข้าพเจ้ายินดี เต็มใจ และประสงค์ที่จะให้ชีวิตของข้าพเจ้าจบสิ้นไปตามธรรมชาติ
โดยไม่ประสงค์จะให้มีการใช้วีธีการหรือเทคโนโลยีที่ยุ่งยากซับซ้อน หรือผิดธรรมชาติจนเกินสมควร เพียงเพื่อจะยืดการมีชีวิตอยู่
ของข้าพเจ้าให้นานที่สุด ซึ่งอาจจะท�าให้ข้าพเจ้ายังมีชีวิตอยู่แต่ในสภาพที่ด้อยคุณภาพชีวิตอย่างรุนแรงหรืออย่างทนทุกข์ทรมานต่อตนเอง
หรือเป็นภาระอย่างมากต่อญาติผู้ดูแล ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่ข้าพเจ้าไม่ต้องการให้เกิดขึ้น
3. หากมีกรณีความไม่ชัดเจนในหนังสือแสดงเจตนานี้ เกิดขึ้นในช่วงที่ข้าพเจ้าไม่มีสติสัมปชัญญะหรือไม่อาจสื่อสารกับผู้อื่น
ได้ตามปกติ ข้าพเจ้าขอให้ผู้ใกล้ชิดของข้าพเจ้าคือ คุณหญิงชฎา วัฒนศิริธรรม ซึ่งเป็นภรรยาของข้าพเจ้า เป็นผู้ท�าหน้าที่อธิบายเจตนา
ของข้าพเจ้า
ข้าพเจ้าได้ท�าหนังสือแสดงเจตนาต่อหน้าพยาน และลงนามไว้ท้ายหนังสือนี้แล้ว
(ลงชื่อ) นายไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม ผู้แสดงเจตนา
(ลงชื่อ) คุณหญิงชฎา วัฒนศิริธรรม บุคคลใกล้ชิดหรือญาติ
(ลงชื่อ) นายพิชา วัฒนศิริธรรม พยาน
(ลงชื่อ) นางชมพรรณ กุลนิเทศ พยาน
ม ยเ ตุ: เผยแพร่โดยได้รบ นุญ ตจ กบุคคลใกล้ชิดข งเจ้ ข ง นง ื แ ดงเจตน แล้
โครงการสุขภาพคนไทย. 2559. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
}ทั้งเด็ก ทั้งผู้ใหญ่ ทั้งคนพาล ทั้งบัณฑิต ทั้งคนมี ทั้งคนจน ทั้งหมดล้วนเดินหน้าไปหาความตาย~
พระไตรปิฎกเล่มที่ 10 ข้อ 108
}การตายเป็นหน้าที่ของสังขารอย่างไม่มีทางเปลี่ยนแปลงแก้ไขนอกจากการต้อนรับให้ถูกวิธี~
พุทธทา ภิกขุ
ตายดี: วิถีที่เลือกได้
เปิดประเด็น
shutterstock.com
1.รักษาไม่ได้
2.รักษาได้ แต่ไม่หาย
3.รักษาได้ และหายได้
ภาวะสมองเสื่อมสามารถรักษาได้หรือไม่
คุณภาพชีวิต & ผู้สูงอายุ@11ตุลาคม2559
คุณภาพชีวิตของคุณ หมายถึงคือข้อใด
1.สุขภาพแข็งแรง
2.จิตใจสงบร่มเย็น
3.ครอบครัวอบอุ่น
4.มีค่าใช้จ่ายเพียงพอ
คุณภาพชีวิต & ผู้สูงอายุ@11ตุลาคม2559
การป้องกันภาวะเปราะบางของผู้สูงอายุ
การประเมินภาวะบอบบาง
วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ทุกปี
วัคซีนป้องกันโรคบาดทะยัก คอตีบ กระตุ้นทุก 10 ปี
Dementia@20.Oct.2017
คุณภาพชีวิต & ผู้สูงอายุ@11ตุลาคม2559
Dementia@20.Oct.2017
Humanized medicine
การดูแลรักษาอย่างมีมนุษยธรรม
คุณภาพชีวิต
สมองเสื่อม
ในผู้สูงอายุ
ภาวะ
เปราะบาง
ของผู้สูงอายุ
ธรรมชาติ
ของผู้สูงอายุ
“ภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ”
Dementia@20.Oct.2017
Dementia@20.Oct.2017

Dementia 20 oct2017

  • 1.
    Sukanya Jongsiriyanyong Health Department,Bangkok Metropolitan Administration 20.Oct.2017 “ภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ”
  • 2.
    สารประชากร มหาวิทยาลัยมหิดลMahidol Population Gazette สถาบันวิจัยประชากรและสังคมมหาวิทยาลัยมหิดล ปีที่ 26 มกราคม 2560 ประชากรของประเทศไทย พ.ศ. 2560 ประชากรคาดประมาณ ณ กลางปี 2560 (1 กรกฎาคม) ชาย หญิง รวม 1. จำานวนประชากรทั้งประเทศ (หน่วยเป็นพัน) 32,390 33,671 66,061 2. จำานวนประชากรแยกตามที่อยู่อาศัย (หน่วยเป็นพัน) เขตเมือง (ประชากรที่อยู่ในเขตเทศบาล และเมืองทุกประเภท) 15,909 16,614 32,523 เขตชนบท (ประชากรที่อยู่นอกเขตเมือง) 16,481 17,057 33,538 3. จำานวนประชากรแยกตามภาค (หน่วยเป็นพัน) กรุงเทพมหานคร 3,988 4,228 8,216 ภาคกลาง (ไม่รวมกรุงเทพฯ) 9,252 9,648 18,900 ภาคเหนือ 5,540 5,744 11,284 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 9,169 9,489 18,658 ภาคใต้ 4,441 4,562 9,003 4. จำานวนประชากรแยกตามกลุ่มอายุ (หน่วยเป็นพัน) ประชากรวัยเด็ก (ต่ำากว่า 15 ปี) 5,966 5,610 11,576 ประชากรวัยแรงงาน (15 - 59 ปี) 21,313 21,859 43,172 ประชากรสูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) 5,111 6,202 11,313 ประชากรสูงอายุ (65 ปีขึ้นไป) 3,350 4,229 7,579 ประชากรก่อนวัยเรียน (0 - 5 ปี) 2,276 2,152 4,428 ประชากรวัยเรียน (6 - 21 ปี) 6,918 6,529 13,447 เขตชนบท (ประชากรที่อยู่นอกเขตเมือง) 16,481 17,057 33,538 3. จำานวนประชากรแยกตามภาค (หน่วยเป็นพัน) กรุงเทพมหานคร 3,988 4,228 8,216 ภาคกลาง (ไม่รวมกรุงเทพฯ) 9,252 9,648 18,900 ภาคเหนือ 5,540 5,744 11,284 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 9,169 9,489 18,658 ภาคใต้ 4,441 4,562 9,003 4. จำานวนประชากรแยกตามกลุ่มอายุ (หน่วยเป็นพัน) ประชากรวัยเด็ก (ต่ำากว่า 15 ปี) 5,966 5,610 11,576 ประชากรวัยแรงงาน (15 - 59 ปี) 21,313 21,859 43,172 ประชากรสูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) 5,111 6,202 11,313 ประชากรสูงอายุ (65 ปีขึ้นไป) 3,350 4,229 7,579 ประชากรก่อนวัยเรียน (0 - 5 ปี) 2,276 2,152 4,428 ประชากรวัยเรียน (6 - 21 ปี) 6,918 6,529 13,447 สตรีวัยเจริญพันธุ์ (15 - 49 ปี) 16,946 5. อายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด (จำานวนปีเฉลี่ยที่คาดว่าบุคคลที่เกิดมาแล้วจะมีชีวิตต่อไปอีกกี่ปี) ชาย 72.0 ปี หญิง 78.8 ปี 6. อายุคาดเฉลี่ยที่อายุ 60 ปี (จำานวนปีเฉลี่ยที่คาดว่าผู้ที่อายุ 60 ปีจะมีชีวิตอยู่ต่อไปอีกกี่ปี) ชาย 20.2 ปี หญิง 23.5 ปี 7. อายุคาดเฉลี่ยที่อายุ 65 ปี (จำานวนปีเฉลี่ยที่คาดว่าผู้ที่อายุ 65 ปีจะมีชีวิตอยู่ต่อไปอีกกี่ปี) ชาย 16.5 ปี หญิง 19.4 ปี 8. อัตราชีพ Dementia@20.Oct.2017
  • 3.
    ระบาดวิทยา คุณภาพชีวิต & ผู้สูงอายุ@11ตุลาคม2559 2555 2557 กจกรรม ทากา กรรม ่ การ รอยละ อง ู ีมีกจกรรม างกายเ ียง อ ร เจนเอกซ เจนเอกซ เจนวาย เจนวายเบบี้บูมเมอร เบบี้บูมเมอร61.9 66.1 65.2 69.9 1.4 1.5 1.1 13.5 13.3 13.4 8.5 8.4 9.1 66.2 76.8 ั่ ม มา : ป 2 จ า า 30 ป จ ก า 31 1 ป บบีบม ม ร า 2 ป ป 2 จ า า 11 32 ป จ ก า 33 3 ป บบีบม ม ร า 1 ป ที่มา: ร การ ั าร บบ าร ั าม กรรม า กจกรรมทา กา ปร ากร ท , าบั จั ปร ากร ั ม ม า ท า ั ม ร มกับ ัก า ก ท ับ การ รา รม า . การ ชเวลา นแตละวัน โรคที่ทำให้เจ็บป่วย 5 อันดับแรก “ชาย” โรคหลอดเลือดสมอง โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง เบาหวาน โรคมะเร็งตับ “หญิง” โรคหลอดเลือดสมอง เบาหวาน โรคหลอดเลือดหัวใจ สมองเสื่อม โรคซึมเศร้า โครงการสุขภาพคนไทย. 2559. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
  • 4.
    ลักษณะจำเพาะของผู้สูงอายุ • การทำงานของระบบต่างๆ ลดลง •อาการแสดงเวลาเจ็บป่วยไม่ตรงไปตรงมา • มีโรคร่วมหลายโรค • มีโอกาสใช้ยาหลายขนาน • ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคม Dementia@20.Oct.2017
  • 5.
  • 6.
  • 7.
    Lancet 2013; 381:752-62. ภาวะ เปราะบาง การออกกำลังกาย รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ปัจจัยด้านสังคมสิ่งแวดล้อมปัจจัยด้านพันธุกรรม ภาวะเครียดต่อร่างกาย ภาวะหกล้ม ภาวะสับสนฉับพลัน ความสามารถในการช่วยเหลือตนเองลดลง ภาวะเปราะบาง ความสามารถ ในการทำงาน ของระบบต่างๆ ลดลง
  • 8.
  • 9.
  • 10.
    Dementia@20.Oct.2017แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557 โดยเปรียบเทียบกับเมื่อ 10ปกอน 1 2 3 4 5 ดีขึ้นมาก ดีขึ้นบาง ไมเปลี่ยน แปลง เลวลงเล็ก นอย เลวลง มาก 1. ความจำเกี่ยวกับเพื่อนฝูงและครอบครัวเชน อาชีพ, วันเกิด, บาน ที่อยูอาศัย 1 2 3 4 5 2. ความจำเกี่ยวกับสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ 1 2 3 4 5 3. ความสามารถในการจำคำสนทนาที่พูดกันเมื่อ 2-3 วันกอน 1 2 3 4 5 4. ความจำเลขที่บาน หรือเบอรโทรศัพท 1 2 3 4 5 5. ความจำเรื่องวัน เดือน ป ปจจุบัน 1 2 3 4 5 6. ความจำเกี่ยวกับที่เก็บของตางๆ ในบาน หรือที่ทำงาน 1 2 3 4 5 7. ความจำวาไดวางของไวที่ใดเมื่อมีการเปลี่ยนที่ไปจากที่เกา 1 2 3 4 5 8. ความสามารถในการใชอุปกรณเครื่องใชตางๆ ในบาน เชน เปดทีวี, เสียบปลั๊กไฟ 1 2 3 4 5 9. ความสามารถในการใชอุปกรณใหมๆ หรือใชวัสดุใหมๆ ที่นำมาใช ในบาน 1 2 3 4 5 10. ความสามารถในการเรียนรูสิ่งใหมๆ 1 2 3 4 5 11. ความสามารถในการติดตามเรื่องราวเนื้อหาใน หนังสือพิมพ หรือ โทรทัศนไดรูเรื่อง 1 2 3 4 5 12. ความสามารถในการตัดสินใจตางๆ ในชีวิตประจำวัน 1 2 3 4 5 13. การจับจายใชเงินในการซื้อของในชีวิตประจำวัน 1 2 3 4 5 14. การวางแผนการใชจายเงิน เชน ใชเงินเดือน หรือเงินในเดือนหนึ่งๆ การจายคาน้ำ/ไฟ/โทรศัพท 1 2 3 4 5 15. การวางแผนดานการคิดคำนวณ ตลอดจนการคาดการณตางๆ เชน รูวาควรซื้ออาหารมาก หรือนอยเพียงใด รูวาลูกหลาน หรือญาติไป มาหาสูกันบอยเพียงใด หรือหางเหินนานแลวเพียงใด 1 2 3 4 5 16. ความสามารถในการเขาใจเหตุการณสิ่งตางๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัว หรือ อธิบายใหเหตุผลกับสิ่งตางๆ หรือเหตุการณตางๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัวได 1 2 3 4 5 SENANRONG V, ASSAVISARAPORN S, SIVASIRIYANONDS N, et al the IQCODE : An Alternative Screening Test for Dementia for Low Educated Thai Elderly J Med Assoc Thai 2001; 84: 648-655.
  • 11.
    คู่มือการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน สำหรับผู้ดูแล ข้อคำถาม คำตอบ ถูก ผิด 1.ให้ผู้สูงอายุคำนวณ 20-3 ไปเรื่อย ๆ 3 ครั้ง (ในแต่ละครั้งที่ตอบถูกใช้เวลาคิดในแต่ละช่วง คำตอบไม่เกิน 1 นาที หลังจบคำถาม) ถ้าผู้สูงอายุตอบคำถามที่ 1 ไม่ได้ ให้ตั้งเลข ต่อไปคือ 17-3 จากนั้นให้คำนวณในครั้งต่อไป ตามลำดับให้ลบเลขไปเรื่อย ๆ จนครบ 1 นาที 2. ให้กลับมาถามถึงสิ่งของ 3 อย่างที่ฝาก ให้จำในครั้งแรก (ต้องไม่ให้เห็นภาพ เพราะ ต้องการทดสอบเรื่องความจำของผู้สูงอายุ และต้องพูดถูกทั้ง 3 ภาพ ห้ามขาด ภาพใดภาพหนึ่ง โดยอาจไม่เรียงลำดับ ของภาพก็ได้ จึงจะถือว่าผู้สูงอายุตอบ ได้ถูกต้อง) การแปลผล 1. กรณีที่ตอบถูกหมด ปกติ 2. กรณีที่ผิด 1-2 ข้อ อาจมีปัญหาเรื่องความจำให้ส่ง ต่อหน่วยงานด้านสาธารณสุข เพื่อประเมินต่อไป คู่มือการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน สำหรับผู้ดูแล ใบงานที่ 2 แบบประเมินสมรรถภาพสมอง Mini Cog แบบประเมินสมรรถภาพสมอง Mini Cog มีจุดประสงค์ เพื่อคัดกรอง ภาวะสมองเสื่อม สำหรับผู้สูงอายุไทยซึ่งต้องทำการสัมภาษณ์ผู้สูงอายุที่สามารถ สื่อสารได้ทั้งนี้ผู้สัมภาษณ์คืออาสาสมัครสาธารณสุข/บุคคลทั่วไปโดยให้ทำ เครื่องหมาย ในช่องที่ตอบถูกเท่านั้น ผู้ประเมิน (ผู้ดูแล) ให้ผู้สูงอายุดูภาพ รถยนต์ เสือ เก้าอี้ แล้วพูดทวน ชื่อสิ่งของทั้งสามคือ รถยนต์ เสือ เก้าอี้ เพียง 1 ครั้ง และให้ผู้สูงอายุ จำของ 3 สิ่งไว้ เพราะสักครู่ผู้ประเมินจะกลับมาถามใหม่ Dementia@20.Oct.2017
  • 12.
    Dementia@20.Oct.2017 3. การทดสอบวาดภาพนาฬกา (ClockDrawing Test) “ใหคุณ.......วาดภาพหนาปดนาฬกาโดยที่ใสตัวเลขใหครบถวน วาดขนาดใหญๆ” หลังจากที่ผูถูกทดสอบวาดภาพหนาปดนาฬกาเรียบรอย บอกผูถูกทดสอบ “วาดเข็มนาฬกาใหชี้ ที่เวลา 11:10 น.” หากทำไดถูกตองได 1 คะแนน ตามหัวขอดังนี้ เงื่อนไข คะแนนที่ได คำอธิบายการใหคะแนน 1. มีตัวเลข 1-12 บนหนาปดนาฬกา ไมไดคะแนน - หากขาดตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งใน 1-12 - มีตัวเลขอื่นนอกเหนือจาก 1-12 - มีตัวเลขที่ไมเกี่ยวของ เชน 20แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 13.
    Dementia@20.Oct.2017 ที่เวลา 11:10 น.” หากทำไดถูกตองได1 คะแนน ตามหัวขอดังนี้ เงื่อนไข คะแนนที่ได คำอธิบายการใหคะแนน 1. มีตัวเลข 1-12 บนหนาปดนาฬกา ไมไดคะแนน - หากขาดตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งใน 1-12 - มีตัวเลขอื่นนอกเหนือจาก 1-12 - มีตัวเลขที่ไมเกี่ยวของ เชน 20 2. เรียงตัวเลขเปนลำดับถูกตอง ไดคะแนน - หากตัวเลขมีการเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เปนลำดับ - แมตัวเลขอาจไมครบ 12 ตัว 3. วางตัวเลขไดตรงตำแหนง เกณฑการพิจารณา - แบงนาฬกาเปน 4 สวน โดยในแตละสวน จะมีตัวเลข 3 ตัว - วางตัวเลขไดถูกตองตรงตำแหนง เชน ดานบนขวาเปนเลข 1, 2, 3 4. มีเข็มนาฬกาทั้ง 2 อัน ตองวาดเปนรูปเข็มนาฬกา หากใชเสนประ หรือการวงกลมรอบ ตัวเลข ไมไดคะแนน 5. เข็มบอกชั่วโมงชี้ไดถูกตอง (เลข 11) ไดคะแนน - อาจใชเสนประหรือวงกลมรอบตัวเลข - เข็มจะตองอยูใกลเลข 11 มากกวาเลขอื่น 6. เข็มบอกนาทีชีไดถูกตอง (เลข 2) ไดคะแนน - อาจใชเสนประหรือวงกลมรอบตัวเลข - เข็มจะตองอยูใกลเลข 2 มากกวาเลขอื่น 7. สัดสวนของเข็มสั้นและยาวเหมาะสม ไดคะแนน - เข็มบอกชั่วโมงสั้นกวาเข็มบอกนาที รวมคะแนน (รวมคะแนนทั้ง 7 ขอ ต่ำสุด = 0 สูงสุด = 7 คะแนน) แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 14.
    Dementia@20.Oct.2017 การทดสอบความสามารถในการเดินและการทรงตัว ● Timed Upand Go test วิธีทดสอบ ใหผูปวยลุกจากเกาอี้ โดยไมไดใชมือชวย เดินตรงไป 10 ฟุต หรือประมาณ 3 เมตร แลวหมุนตัวกลับมานั่ง ที่เดิม (สามารถใชอุปกรณชวยเดินที่ผูปวยใชอยูประจำ และสวมรองเทาคูที่ใชประจำ) การแปลผล o ใชเวลานอยกวา 10 วินาที : Freely mobile o ใชเวลา 10-19 วินาที : Mostly independent o ใชเวลา 20-29 วินาที : Variable mobility o ใชเวลาตั้งแต 30 วินาทีขึ้นไป : Impaired mobility ปกติใชเวลาไมเกิน 20 วินาที หากใชเวลา 15 วินาทีขึ้นไป ถือวามีความเสี่ยงตอการหกลม และ ถาเกิน 30 วินาที ถือวาผิดปกติ แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 15.
    Dementia@20.Oct.2017 ภาพที่ 13 CTscan ของสมองในผูปวย right convexity isodense subdural hematoma ทำใหเกิด subfalcine brain herniation และ midline shift ไปทางซาย (a, b) และตัวอยางผูปวย Bilateral isodense subdural hematoma ซึ่งไมมี midline shift (c) เนื่องจาก hematoma ดันสมองทั้งสองขางเทาๆ กัน ภาพที่ 14 MRI ของสมองในผูปวย Bilateral subdural hematoma กดบีบเนื้อสมองที่อยูใกลเคียงโดยไมเกิด midline shift แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 16.
    Dementia@20.Oct.2017 ภาพที่ 15 CTและ MRI ในผูปวย normal pressure hydrocephalus (NPH) ซื่งจะเห็น dilated ventricles without evidence of ventricular obstruction, transependymal resorption ของ CSF และ CSF jet flow through the cerebral aqueduct (ลูกศรสีขาว) 1.3 เนื้องอกในสมอง (brain tumor) ที่ทำใหสมองเสื่อม แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 17.
    Dementia@20.Oct.2017 evidence of ventricularobstruction, transependymal resorption ของ CSF และ CSF jet flow through the cerebral aqueduct (ลูกศรสีขาว) 1.3 เนื้องอกในสมอง (brain tumor) ที่ทำใหสมองเสื่อม ภาพที่ 16 MRI สมองในผูปวยที่มาดวยอาการ dementia เกิดจาก large inferior interhemispheric frontal meningioma with perilesional vasogenic edema แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 18.
    Dementia@20.Oct.2017แนวทางเวชปฏิบัตินี้ เปนเครื่องมือสงเสริมคุณภาพในการบริการดานสุขภาพที่เหมาะสมกับทรัพยากรและเงื่อนไขในสังคมไทย โดยหวังผลในการสรางเสริมและแกไขปญหา 2.ตรวจหารอยโรคที่เปนสาเหตุหลักที่อาจปองกัน ชะลอการเกิดภาวะสมองเสื่อม เชน ในผูปวย เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคหลอดเลือดสมองตีบตัน ทำใหเนื้อสมองตาย และทำใหเกิดภาวะ ความจำเสื่อมได (Vascular dementia) ซึ่งภาวะนี้สามารถปองกันหรือชะลอได ถาควบคุมโรคที่เปนตนเหตุได ภาพที่ 18 CT และ MRI ในผูปวยที่เปน severe small vessel disease involving บริเวณ hippocampal gyri, deep and periventricular white matter ทั้งสองขาง แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 19.
    Dementia@20.Oct.2017 แนวทางเวชปฏิบัตินี้ เปนเครื่องมือสงเสริมคุณภาพในการบริการดานสุขภาพที่เหมาะสมกับทรัพยากรและเงื่อนไขในสังคมไทย โดยหวังผลในการสรางเสริมและแกไขปญหา สุขภาพของคนไทยอยางมีประสิทธิภาพและคุมคาขอเสนอแนะตางๆในแนวทางเวชปฏิบัตินี้ ไมใชขอบังคับของการปฏิบัติ ผูใชสามารถปฏิบัติแตกตางไปจากขอแนะนำได ในกรณีท่ี สถานการณแตกตางออกไปหรือมีเหตุผลที่สมควรโดยใชวิจารณญาณที่เปนที่ยอมรับในสังคม 3. ความจำเสื่อมจากอุบัติเหตุทางศีรษะ/สมอง diffuse axonal injury (DAI) ทำใหมีการแยกตัว ระหวาง grey matter และ white matter ซื่งถาเปนมากทำใหผูปวยสมองเสื่อมได ภาพที่ 21 MRI axial FLAIR, gradient T2 and SWI pulse sequences เห็นhypersignal T2 change ที่ corpus callosum และ multiple scattered microbleeds at the corpus callosum and cortical grey-white matter junction เนื่องจาก diffuse axonal injury (DAI) (ลูกศร) แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 20.
    Dementia@20.Oct.2017 ภาพที่ 8 brainperfusion ปกติ แสดงโดย PET scan MR perfusion และ CT perfusion ตามลำดับ ภาพที่ 9 PET scan ของผูปวยโรค Alzheimer พบ brain perfusion ลดลงที่บริเวณ temporal lobes และ parietal lobes แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม 2557
  • 21.
    Humanized medicine การดูแลรักษาอย่างมีมนุษยธรรม Geriatrics: partII: “Holistic Care in the elderly” Breaking bad news Accurate diagnosis Advance care planning/Goal of care Treatment Palliative care ความเครียด ของผู้ดูแล ผู้ป่วยสมองเสื่อม นิ่งเฉย ทำใจ การรักษาแบบ ประคับประคอง
  • 22.
  • 23.
    Geriatrics: part II:“Holistic Care in the elderly” ด� เนินก รต ม นง ื แ ดงเจตน กฎกร ทร งนี้ปร ก ในร ชกิจจ นุเบก เมื่ นที่ 22 ตุล คม 2553 โดยใ ้มี กบที่กฎกร ทร งมีผลบงคบใช้) หนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุข ตามมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 เขียนที่ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ กรุงเทพมหานคร วันที่ 15 เมษายน 2554 ข้าพเจ้า นายไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม ปัจจุบัน อายุ 70 ปี (เกิด 24 มีนาคม 2484) ขณะท�าหนังสือนี้ ข้าพเจ้ามีสติสัมปชัญญะ สมบูรณ์ แต่ร่างกายเจ็บป่วยต้องได้รับการรักษาพยาบาล ซึ่งอาจเกิดสภาพใดสภาพหนึ่งที่ท�าให้เกิดปัญหาในการตัดสินใจของแพทย์และ ญาติผู้ใกล้ชิด เกี่ยวกับการรักษาไว้ซึ่งชีวิตของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงแสดงเจตนาเป็นลายลักษณ์อักษรไว้ดังต่อไปนี้ 1. ข้าพเจ้าถือว่าการเกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นเรื่องธรรมดา มนุษย์ทุกคน รวมถึงการมีชีวิตหรือไม่มีชีวิต ล้วนเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา การมีชีวิตหรือไม่มีชีวิตไม่มีความแตกต่างกัน เป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงของสสารและพลังงาน จากสภาพหนึ่งไปเป็นอีก สภาพหนึ่ง ทั้งนี้ เป็นไปตามหลักธรรมค�าสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งข้าพเจ้าได้ศึกษาและพยายามปฏิบัติมาเป็นเวลานาน 2. ดังนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่มีความทุกข์ความกังวลหรือความวิตกห่วงใยใดๆ เกี่ยวกับการมีชีวิตหรือไม่มีชีวิต และเมื่อสถานการณ์ เป็นในลักษณะที่ชีวิตของข้าพเจ้าจะจบสิ้นลง ข้าพเจ้ายินดี เต็มใจ และประสงค์ที่จะให้ชีวิตของข้าพเจ้าจบสิ้นไปตามธรรมชาติ โดยไม่ประสงค์จะให้มีการใช้วีธีการหรือเทคโนโลยีที่ยุ่งยากซับซ้อน หรือผิดธรรมชาติจนเกินสมควร เพียงเพื่อจะยืดการมีชีวิตอยู่ ของข้าพเจ้าให้นานที่สุด ซึ่งอาจจะท�าให้ข้าพเจ้ายังมีชีวิตอยู่แต่ในสภาพที่ด้อยคุณภาพชีวิตอย่างรุนแรงหรืออย่างทนทุกข์ทรมานต่อตนเอง หรือเป็นภาระอย่างมากต่อญาติผู้ดูแล ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่ข้าพเจ้าไม่ต้องการให้เกิดขึ้น 3. หากมีกรณีความไม่ชัดเจนในหนังสือแสดงเจตนานี้ เกิดขึ้นในช่วงที่ข้าพเจ้าไม่มีสติสัมปชัญญะหรือไม่อาจสื่อสารกับผู้อื่น ได้ตามปกติ ข้าพเจ้าขอให้ผู้ใกล้ชิดของข้าพเจ้าคือ คุณหญิงชฎา วัฒนศิริธรรม ซึ่งเป็นภรรยาของข้าพเจ้า เป็นผู้ท�าหน้าที่อธิบายเจตนา ของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าได้ท�าหนังสือแสดงเจตนาต่อหน้าพยาน และลงนามไว้ท้ายหนังสือนี้แล้ว (ลงชื่อ) นายไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม ผู้แสดงเจตนา (ลงชื่อ) คุณหญิงชฎา วัฒนศิริธรรม บุคคลใกล้ชิดหรือญาติ (ลงชื่อ) นายพิชา วัฒนศิริธรรม พยาน (ลงชื่อ) นางชมพรรณ กุลนิเทศ พยาน ม ยเ ตุ: เผยแพร่โดยได้รบ นุญ ตจ กบุคคลใกล้ชิดข งเจ้ ข ง นง ื แ ดงเจตน แล้ โครงการสุขภาพคนไทย. 2559. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. }ทั้งเด็ก ทั้งผู้ใหญ่ ทั้งคนพาล ทั้งบัณฑิต ทั้งคนมี ทั้งคนจน ทั้งหมดล้วนเดินหน้าไปหาความตาย~ พระไตรปิฎกเล่มที่ 10 ข้อ 108 }การตายเป็นหน้าที่ของสังขารอย่างไม่มีทางเปลี่ยนแปลงแก้ไขนอกจากการต้อนรับให้ถูกวิธี~ พุทธทา ภิกขุ ตายดี: วิถีที่เลือกได้ เปิดประเด็น shutterstock.com
  • 24.
  • 25.
  • 26.
  • 27.
  • 28.
  • 29.
  • 30.