Download as PDF, PPTX
Uploaded byUsableLabs
Health
การดูแลและส่งเสริมสุขภาพของผู้ใหญ่วัยทองและสูงอายุ โดยคุณ มณีรัตน์ ลิงก์ถาวร ลิงก์ของตัวไฟล์:http://learners.in.th/file/maneerat_sjc/Health01.ppt
Health
- 1. สื่อการสอนวิชาสุขศึกษา เรื่องการดูแลและสงเสริมสุขภาพของผูใหญวัยทองและวัยสูงอายุ จััดทําโดย ํโ นางสาวมณีรัตน สมภาค ระดับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 3
- 2.
- 3. วัยทอง เปนชวงตอระหวางวัย ผูใหญตอนตนและวัยสูงอายุ ประชากร ชายและหญิงในชวงอายุ40 หรือ 45 ป ขึ้นไป รางกายจะมีการเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะมีการผลิตฮอรโมนเพศลดลง การเปลี่ยนแปลงของรางกายจะเปนแบบ คอยเปนคอยไป เนื่องจากการลดลงของ ฮอรโมนเพศชาย (Testosterone) ไมได ( ) ลดลงอยางเฉียบพลัน ผูชายบางคนก็ อาจมี หรือหยดทันทีเหมือนผหญิง ุ ู ญ
- 4. ในทางตรงกนขาม วยทองหรอ ในทางตรงกันขาม วัยทองหรือ วัยหมดประจําเดือนของผูหญิงเปน ชวงเวลาที่สิ้นสุดการมีประจําเดือน แลว เนื่องจากรังไขหยดทํางาน ทํา แลว เนองจากรงไขหยุดทางาน ทา ใหฮอรโมนเอสโตรเจน (Estrogen) ลดลง เกิดอาการตางๆ สงผลกระทบ ตอสุขภาพในระยะยาว ตอสขภาพในร ย ยาว
- 5. ผลการขาดฮอรโมนเอสโตรเจน ผลการขาดฮอรโมนเอสโตรเจน 1. ชองคลอดมีขนาดเล็กลง 2. มลลูกมีีขนาดเล็็กลง 3. 3 เตานมมรูปรางขนาดและความตงตวลดลง เตานมมีรปรางขนาดและความตึงตัวลดลง 4. กระดูกคอยๆ มการสูญเสยแคลเซยม กระดกคอยๆ มีการสญเสียแคลเซียม 5. จะมีขนขึนตามรางกายมากขึ้น ้ 6. ผิวหนังจะแหงเหี่ยวยน
- 6. อาการหรอโรคทเกด อาการหรือโรคที่เกิด จากการขาดฮอรโมนเอสโตรเจน ในระยะแรกเริ่ม 1. อาการรอนวูบวาบตามตว 1 อาการรอนวบวาบตามตัว (hot flush) 2. ผนังชองคลอดบางและอักเสบ (atrophic vaginitis) 3. กลุมอาการของสตรีหมดประจําเดือน (menopausal syndrome)
- 7.
- 8. 2. ภาวะโรคของหลอดเลอดไปเลยงหวใจอุดตน 2 ภาวะโรคของหลอดเลือดไปเลี้ยงหัวใจอดตัน (coronaryheartdisease) 3.ทางสมองจะมความจาเสอมลง 3 ทางสมองจะมีความจําเสื่อมลง
- 9. วัยทองในเพศชาย หมายถง ผ ายทีสงอายุแลวอณฑะเสอม หมายถึง ผูชายทสูงอายแลวอัณฑ เสื่อม ่ หนาทการผลตฮอรโมนแอนโดรเจน หนาที่การผลิตฮอรโมนแอนโดรเจน (androgen) มักเกิดกับ ผูชายที่สงอายุุ 40 ปขึ้นไปตรงกับภาวะ ู ู ทีเ่ รียกวา Partial Androgen Deficiency in Aging Male (PADAM)
- 10. วยทองในเพศชาย วัยทองในเพศชาย 1. ทําใหเกิดภาวะกระดูกพรุน 2. เสีี่ยงตอการเปนโรคหัวใ ป โ ั ใจและหลอดเลืือด 3. เกิดอาการปวยเมื่อยและรอนวูบวาบตามตัว ู 4. สมรรถภาพทางเพศเสื่อมลงเนื่องจาก อัณฑะทํางานไดนอยลง
- 11. ลักษณะการเจริญเติบโ โตและความเสืื่อมของผูใหญวัยทอง ระบบรางกาย ลักษณะการเจริญเติบโตและความเสื่อม ของผูใหญวัยทอง 1. ระบบสมองและ - หลงลืม ขาดสมาธิ หลงลม ขาดสมาธ สติปญญา 2. ระบบประสาทและ - รอนวูบวาบ เหงื่ออกมาก อารมณ ประสาทสมผส ประสาทสัมผัส แปรปรวน 3. ระบบผิวหนังและ - ผิวหนังขาดความชุมชื้น แหง เหี่ยว มี ผม ไขมั ไ นสะสมใตผิวหนัง
- 12. ระบบรางกาย ลักษณะการเจริญเติบโตและความเสื่อม ของผู หญวยทอง ของผใหญวัยทอง 4. ระบบกระดูก ู - กระดูกบาง กระดูกพรุน ู ู ุ 5. ระบบสืบพันธุ - เพศหญิงขาดหรือมีฮอรโมนเอสโตรเจนนอยลง และฮอรโมน แล ฮอรโมน - เพศชาย ลกอัณฑ เสื่อมทําใหสรางฮอรโมนนอยลง ลูกอณฑะเสอมทาใหสรางฮอรโมนนอยลง 6. โรคที่มักพบ - เพศหญิง มะเร็งเตานม มะเร็งปากมดลูก โรคหัวใจ และหลอดเลืือด โโรคเบาหวาน โโรคความดันโ ตสูง โลหิ - เพศชาย มะเร็งตอมลกหมาก มะเร็งปอด โรคหัวใจ มะเรงตอมลูกหมาก มะเรงปอด โรคหวใจ และหลอดเลือด โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง
- 13. คุณคาและแนวทางการปฎิิบัติตนทีเ่ี หมาะสม ป 1. ยอมรับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น 2. ดูแลรักษาสุขภาพรางกายและ สุขภาพจตของตนเอง สขภาพจิตของตนเอง 3. ตรวจรางกายอยางสม่ําเสมอ
- 14. ขอแนะนําในการปฏิบัติตวสําหรับผูใหญวัยทอง ฏ ั ญ 1. ควรเตรียมตัวเตรียมใจรับการเปลี่ยนแปลง ควรเตรยมตวเตรยมใจรบการเปลยนแปลง 2. 2 ควรตังใจจะมีชีวิตอยตอไป ควรตงใจจะมชวตอยู อไป ้ 3. ควรปลอยตัวเองใหสนุกสนานราเริง ุ 4. ควรยึดหลักความเรียบงาย 5. ยืดหยุนใหมากขึ้นจะทําใหมสุขภาพจิตดี ี 6. มีจดมุงหมายในชีวิตที่สรางสรรค ุ 7. ควรฝกหายใจเขาออกลึกๆ ชาๆ ฝ ใ ึ
- 15. 8. ดมนาใหมากพอ 8 ดืมน้ําใหมากพอ ่ 9. ออกกําลังกายอยางเหมาะสม 10. รับประทานอาหารใหถูกสวน 11. สนุกสนานกับงานอดิเรก 12. สนใจศกษาธรรมใหมากขน 12 สนใจศึกษาธรรมใหมากขึ้น 13. หมันยกระดับจิตใจใหราเริง และสรางสรรคอยูเู สมอ ่ 14. ชวนคูสมรสทํากิจกรรมคลาย ๆ กัน 15. ถายทอดประสบการณใหมีคา 16. ใชเซลลสมองใหมากๆ 16 ใชเซลลสมองใหมากๆ
- 16. ปจจััยทีี่มผลกระทบตอการเจริิญเติบโต ี ิ โ และพฒนาการของวยทองและวยสูงอายุ และพัฒนาการของวัยทองและวัยสงอาย 1. พนธุกรรม 1 พันธกรรม 2. สิ่งแวดลอม 2.1 ปญหาเกี่ยวกับตนเอง - สุขภาพทางกาย - สุขภาพทางจิต 2.2 ปญหาเกยวกบครอบครว 2 2 ปญหาเกี่ยวกับครอบครัว 2.3 ปญหาเกี่ยวกับสังคม
- 17. การปฏบตตอผู หญวัยทองของลกหลาน การปฏิบัติตอผใหญวยทองของลูกหลาน 1. ทําความเขาใจ และยอมรับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดกับ ชวงวัย 2. สรางความสัมพันธท่ีดีกบผูใหญวัยทอง ั 3. ใหการดูแลชวยเหลอตางๆ อยางเหมาะสม 3 ใหการดแลชวยเหลือตางๆ อยางเหมาะสม
- 18. วัยสูงอายุ วัยสูงอายุ หมายถึง ผูที่มีอายุ 60 ปขึ้นไป ทัง ้ เพศชายและเพศหญิง
- 19. ผูสูงอายุ แบงเปน 3กลุมตามภาวะและสุขภาพดังนี้ 1. ผูสูงอายุระดัับตน มีอายุระหวาง 60 - 70 ป ี 2. ผู ูงอายุระดบกลาง มอายุระหวาง 2 ผสงอายระดับกลาง มีอายระหวาง 71 - 80 ป ป 3. ผูสูงอายุระดับปลาย มีอายุุระหวาง 80 ปขนไป ู ุ ึ้
- 20. ลัักษณะการเจริิญเติบโตและความเสืื่อมของวััยสูงอายุ ิ โ ระบบรางกาย ลักษณะการเจริญเติบโ โตและความเสืื่อมของวัยสูงอายุ ดานกายภาพ ดานกายภาพ 1. ระบบผิวหนังและผม -ผิวหนังบาง เหี่ยวยน ตกกระ หนาวงาย -ผมรวง ผมเปลี่ยนเปนสีขาว 2. ระบบกระดููก ไขขอ - กระดูกเปราะงาย ปวดตามขอ ู และกลามเนื้อ 3. ระบบทางเดนหายใจ 3 ระบบทางเดินหายใจ - ปอดเสื่อม การยุบและขยายตวไมดี ปอดเสอม การยบและขยายตัวไมด
- 21. ระบบรางกาย ลัักษณะการเจริิญเติิบโ โตและความเสืื่อมของวััยสูงอายุ 4. ระบบทางเดนอาหาร 4 ระบบทางเดินอาหาร - เหงือกรน ฟนโยก ฟนหักงาย อาหารยอยยาก ทองผูก เหงอกรน ฟนโยก ฟนหกงาย อาหารยอยยาก ทองผก 5. ระบบหัวใจและหลอด - กลามเนื้อหัวใจออนกําลังลง หลอดเลือดแข็งตัว หนา เลืือด ขาดความยืืดหยุน 6. 6 ระบบประสาท ป - อวยวะรบความรูสกสมผสเสอม เชน หู ตา จมูก ลน ั ั ึ ั ั ื่ ิ้ ประสาทสัมผัสและการ ทรงตัว ั
- 22. ระบบรางกาย ลัักษณะการเจริิญเติิบโ โตและความเสืื่อมของวััยสูงอายุ 7. สมองแลละสตปญญา สมองเสอม เหี่ยว เล็กลง ความจาเสอม หลงลมงาย 7 สมองแลละสติปญญา - สมองเสื่อม เหยว เลกลง ความจําเสื่อม หลงลืมงาย 8. ระบบตอมไรทอและ - ตับออนหลั่งฮอรโมนอินซูลนนอยลง ิ ฮอรโมน โ - ตอมใตสมองเสืื่อม ทําใหรูสึกออนเพลีย เบืื่ออาหาร 9. 9 ระบบสบพนธุและ ื ั - ตอมเพศ มการเปลยแปลงฮอรโมนเพศในหญง ี ป ี่ ป โ ใ ิ ระบบปสสาวะ - การถายปสสาวะจะมีปริมาณลดลง แตบอยครั้ง
- 23. ระบบรางกาย ลักษณะการเจริญเติบโตและความเสื่อมของวัยสูงอายุ ทางดานจิตใจ -สูญเสียบุคคลอันเปนทีรัก ่ -สญเสียสัมพัธภาพภายในครอบครัว สูญเสยสมพธภาพภายในครอบครว -สูญเสียความสัมพันธทางเศรษฐกิจและสังคม -สูญเสียสมรรถภาพทางเพศ
- 24. ระบบรางกาย ลักษณะการเจริญเติบโตและความเสื่อมของวัยสูงอายุ ทางดานสงคม ั - การเปลยนแปลงรูปแบบของสงคม ป ี่ ป ั - การเปลี่ยนแปลงสภาพของสังคม - ความสูญเสีียและความคัับของใจทางสัังคม ใ - ความสัมพันธกับชุมชนลดลง
- 25. การเปลีี่ยนแปลงและสภาพปญหาทางรางกาย ป ป ป 1. ภาวะสมองเสื่อม อาการ เกิดความบกพรองในการ รับรู การเรียนรู การตัดสินใจ การใชภาษา การทากจวตร การใชภาษา การทํากิจวัตร ประจําวัน บุคคลิกภาพ เปลี่ยนไปจากเดิิม ป ี ไป
- 26. 10 สัญญาณอันตราย...สมองเสื่อม! 1. สูญเสียความจําในระยะสั้นทีกระทบตอการทํางาน ่ 2. สิ่งที่เคยทําเปนประจําเริ่มทําไมเปน สงทเคยทาเปนประจาเรมทาไมเปน 3. ปญหาดานภาษา เลือกคําพูดไมคอยถูก 4. ไมรูเวลา และสถานที่ 5. สูญเสียการตัดสินใจ 6. ไมคอยเขาใจความคิดที่เปนนามธรรม 7. วางของผดทแปลกๆ 7 วางของผิดที่แปลกๆ 8. อารมณหรือพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง 9. บคลิกภาพเปลี่ยนแปลง และ บุคลกภาพเปลยนแปลง 10. สูญเสียความคิดริเริ่ม
- 27. ปจจัยเสี่ยง การเกิดโรคตางๆ เชน โรคหลอดเลือดสมอง โรคความดัน-โลหิต สูง โรคเบาหวาน หรือ พฤติกรรมการใชสารเสพติด ู ฤ การปฏิบัติตัวเพื่อปองกันภาวะสมองเสือม ป ิ ื ั ื่ - ตรวจสขภาพตนเองอยางสม่ําเสมอ ตรวจสุขภาพตนเองอยางสมาเสมอ - สรางเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่ดี - หลีกเลี่ยงหรืองดการสูบบุหรี่ ดื่มสุราและการใชสารเสพติด - เขารวมกิจกรรมกับครอบครัวและสังคม เขารวมกจกรรมกบครอบครวและสงคม - ใชสมองมาก ๆ
- 28. อาการเวยนศรษะจากการเสยการทรงตว อาการเวียนศีรษะจากการเสียการทรงตัว อาการ เวียนศีรษะ ไมสามารถทรงตัวอยูได ซึ่งพบรอยละ 40 ใน ผูสูงอายุซึ่งเปนสาเหตุทําใหเกิดการหกลม การดูแลตนเองเพื่อปองกัน 1. ดูแลสุขภาพโดยรวม 2. เมอพบอาการผดปกต ควรรบพบแพทย 2 เมือพบอาการผิดปกติ ควรรีบพบแพทย ่ 3. หมันบริหารศีรษะและคอ ่
- 29. โรคตาในผู ูงอายุ โรคตาในผสงอาย โรคตอกระจก โรคตอกระจก เกิดจากกการเสื่อมสลายของเลนสแกวตา เกิดการขุนมัว แสงผานไมได อาการ ตามัว มองไมชัด มองไมเห็น การดูแลตนเอง - พบแพทยเพืื่อรับการรักษา - ควบคุมนําตาลในเลืือด ้ - หลีกเลี่ยงการถูกแสงจา - หามซื้อยาหยอดตามาใชเอง
- 30. โรคต ิ โ อหิน เกิดจากการอุดตันการไหลเวียนของน้ําในลูกตา ุ ู ทําใหความดันในลูกตาสูงกวาปกติ แบงออกเปน 2 ชนิด 1. ตอหินชนิดเฉียบพลัน 2. ิ ิ ื้ ั 2 ตอหนชนดเรอรง
- 31. ตอหินชนิดเฉียบพลัน เกิดขึ้นทันทีโดยไมทราบสาเหตุ มีอาการปวด ตามากคลื่นไส อาเจียน ตามัว มองเห็นแสงเปนสี ตางๆ รอบดวงไฟ ไฟ ตอหินชนิดเรื้อรัง ความดันน้าในลูกตาคอยๆ เพิ่มขึ้นอยางชาๆ ํ ปวดไมรุนแรง มองเห็นแสงเปนสีตางๆ รอบ ดวงไฟ ไฟ
- 32. การดูแลตนอง - รีบรักษาทันที - ไควรซืื้อยาหยอดตามาใชเอง ไม
- 33. โรคหูในผูสูงอายุ รอยละผู อาย ปขนไป รอยละ 30 ผที่อายุ 65 ปขึ้นไป รอยละ ผู อาย ปขนไป รอยละ 50 ผที่อายุ 75 ปขึ้นไป สาเหตุ เกิดจากความเสื่อมของประสาทสําหรับสงเสียงในหูชนใน ้ั
- 34. อาการ ฟงไมชัด แยกที่มาของเสียงไมออก หูอื้อ หาก รุนแรงจะสูญเสีียการไดยิน ไ การดูแลรักษา ลดเสยงรบกวน ไมตะโกนใสกน กรณีที่หตงมาก ลดเสียงรบกวน ไมตะโกนใสกน กรณทหูตึงมาก ั ควรใชอุปกรณชวยฟง
- 35. โรคขอเขาเสอม โรคขอเขาเสื่อม สาเหตุ - เกิดจากความเสื่อม เกดจากความเสอม - น้ําหนักตัวมาก นาหนกตวมาก - เคยไดรบอบัตเหตุมากอน เคยไดรบอุบติเหตมากอน ั - ติดเชื้อบริเวณขอเขา ตดเชอบรเวณขอเขา
- 36. อาการ ปวดขอ ขอฝด ขอบวมผิดรูป มีปญหาเกี่ยวกับการใชขอ ู การดูแลตนเอง การดแลตนเอง - ใชความรอนประคบ - บริหารกลามเนือใหแข็งแรง ้ - หลีกเลีี่ยงทาทางทีี่ไมเหมาะสม ี - ใชไมเทาชวย และควบคมน้ําหนักตัว ใชไมเทาชวย และควบคุมนาหนกตว
- 37. ทองผูก สาเหตุ - การเคลื่อนไหวของลําไสลดลง - การรับยาตางๆและการเจ็บปวยดวยโรคบางชนิด การดูแลตนเอง - รัับป ประทานอาหารทีมกากใยมากๆ ี่ ี ใ - ออกกําลังกาย - งดดื่มยา กาแฟ - หากทองผกติดตอเปนเวลานานควรพบแพทย ู
- 38. ปญหาเกยวกบการขบถายปสสาวะ ป ี่ ั ั ป เกิดจากความเสื่อมของระบบปสสาวะ การดูแลตนเอง - ไมควรกลั้นยปสสาวะเปนเวลานาน ไมควรกลนยปสสาวะเปนเวลานาน - งดดืมชา กาแฟ เพราะเปนตัวกระตุนใหอยากถายปสสาวะ ่
- 39. นอนไมหลับ ไ ั สาเหตุ - ธรรมชาติของวัยสูงอายุ จะมีระยะเวลาในการนอนสั้นลง - การไดรับยาบางชนิด การไดรบยาบางชนด - ดื่มเครื่องดื่มประเภทชา กาแฟ สุรา - การเจ็บปวย - ภาวะดานจิตใจ ภาวะดานจตใจ
- 40. การปฏิบัตตนเมื่อนอนไมหลับ ฏ ิ - ทําจิตใจใหสงบ - พยายามออกกําลังกาย - งดดืมชา กาแฟ และสุรา ื่ - ไมควรนอนกลางวน ไมควรนอนกลางวัน - หากปฏบัตทั้งหมดดังกลาวแลวไมไดผลควรพบแพทย ิ
- 41. สุขภาพชองปาก ป - ฟนสึก ใชและดแลรักษาฟนไมถกวิธี ู ู - ฟนผ ฟนผุ ดูแลรกษาฟนไมถูกวธ ดแลรักษาฟนไมถกวิธี - โรคปริทันต โรคปรทนต เปนปญหาทพบมาก เปนปญหาที่พบมาก
- 42. การดูแลรกษาสุขภาพชองปากของผู ูงอายุ การดแลรักษาสขภาพชองปากของผสงอาย - รกษาความสะอาดของฟนและชองปาก ั ฟ ป - เลอกรบประทานอาหารทมคุณคา เลือกรับประทานอาหารที่มีคณคา - เลือกใชเครื่องชวยทําความสะอาดฟน - ตรวจสุขภาพฟนทุก 6 เดือน
- 43. อบัติเหตทีเ่ กิดกับผูสูงอายุ ุ ุ สาเหตุ การปองกัน ป ั โดยสวนใหญเกดจาก โดยสวนใหญเกิดจาก - ระมัดระวังในการทํากิจกรรมตางๆ ระมดระวงในการทากจกรรมตางๆ การเปลี่ยนแปลงของ - จัดบานเรือนใหสะอาดเรียบรอย รางกาย - เมื่อไดรับอุบัติเหตุตองแจงให ลูกหลานทราบ - ควรพบแพทยเพื่อตรวจสขภาพ ควรพบแพทยเพอตรวจสุขภาพ ประจําป
- 44. การเปลี่ยนแปลงทางดานจิตใจอารมณและสังคมในวัยสูงอายุุ ู - ความเครียด ความวิตกกังวลและความไมมนใจ ั่ เกีี่ยวกับอนาคตของตนเอง - ซึมเศรา มความคดฟุงซาน ซมเศรา มีความคิดฟ ซาน - ระแวง คิดซ้ําซาก ไมไววางใจผูอน ื่
- 45. แนวทางปองกนและแกไขปญหาสุขภาพจตในผู ูงอายุ แนวทางปองกันและแกไขปญหาสขภาพจิตในผสงอาย ตระหนักและระวังความรูสึก และความคิดของ ตนเอง คอยกระตุนเตือนตนเองใหกระทํากิจวัตรประจําวัน ุ เขารวมกิจกรรมทางสังคม ทํางานอดิเรกที่ชื่นชอบ สรางเสริิมสัมพันธภาพภายในครอบครััว ั ั ใ ฝกจตใหสงบ ฝกจิตใหสงบ
- 46. แนวทางการปฏบตสาหรบผู ูงอายุ แนวทางการปฏิบัติสําหรับผสงอาย - ดูแลรักษาสุขภาพทางกาย ใหแข็งแรง - ดูแลรัักษาสุขภาพจิิตใ ใจ อารมณใหเปนปกต อารมณใหเปนปกติ - อยูในสังคมอยางเปนปกติ ู ไมแยกตัว
- 47. การปฏิิบัติตัวของลูกหลานตอผูสูงอายุ ป - ดูแลชวยเหลือทางดานการสงเสริมและรักษา สุขภาพทางดานรางกาย - การสงเสริมดูแลสุขภาพจิต - การสงเสรมทางดานสงคม การสงเสริมทางดานสังคม
- 48. กิจกรรมทบทวนความรูู 1. จากการศึกษาเรื่องการดูแลและสงเสริมสุขภาพ ของผูใหญวยทองและวยสูงอายุ ใ ิ ั ั ใหวเคราะหปจจยทมี ป ั ี่ ผลตอการเปลี่ยนแปลงดานตางๆ ของผูใหญวัยทองและ วัยสูงอายุลงในหนังสือรียนวิชาสุขศึกษา หนา 36 - 40 (แบบฝกหดทายบทเรยน (แบบฝกหัดทายบทเรียน)