Physiology

1. БИЕ ДААЛТ
ACБД 207-р хэсгийн оюутан
Г.ЛХАГВАЖАРГАЛ

2. ФИЗИОЛОГИЙН ШИНЖЛЭХ
УХААНЫ СУДЛАХ ЗҮЙЛ
Хүний бие
махбодь
Бүтэц үйл
ажиллагаа
Механизм

3. Судалгааны арга
1. Ажиглалтын арга: Гадаад илрэлийг (өнгө, зүс) энгийн нүдээр болон
тусгай дуран авианы тусламжаар харан судлах арга.
2. Бичиж бүртгэх арга: Биеийн үйл ажиллагааны илэрлийг бичиж
бүртгэж төхөөрөмжийн тусламжтайгаар судлах арга (Кимограф-
булчингийн агшилт)
3. Цахилгаан физиологийн арга: Эд эсийн биогүйдлийг тусгай
багажийн тусламжтайгаар судлана. (Электрокардиогарфи- зүрхний
цахилгаан бичлэг)
4. Туршин шинжлэлийн арга: Урьд нь мэдэгдээгүй биеийн механизм,
зүй тогтолыг нээх зорилго бүхий судалгааны арга.
5. Цочроох арга: Бие махбодийн үйл ажиллагааг идэвхижүүлэх
зорилгоор сэрэмтгий эсийн сэрэх чанарт үндэслэн физик, хими,
биологийн цочроогчуудийг хэрэглэх арга.
6. Загварчлах арга: Бие махбодийн аль нэг эрхтэний үйл ажиллагааг
орлон ажиллах багаж төхөөрөмж хэрэглэх арга.
7. Радиотелеметрийн арга: Радиотелеметрийн дохиолуурын
тусламжтай биеийг алсын зайнаас бичиж судлах арга.

4. Хүний физиологи
Хүний физиологийн шинжлэх ухааны салбарууд
1. Өсөлтийн физиологи
2. Эмнэл зүйн физиологи
3. Сансрын физиологи
4. Сэтгэцийн физиологи
5. Спортын физиологи
6. Хөдөлмөрийн физиологи
7. Цэрэг дайны физиологи
8. Орчны физиологи

5. Сэрэмтгий эсийн физиологи
Мембраны бүтэц

6. Эсийн липид

7. ЭСИЙН мембранаар ИОН БОЛОН БОДИСЫН
ШИЛЖИЛТ
ИДЭВХТЭЙ ЗӨӨВӨРЛӨЛТ
ИДЭВХГҮЙ ЗӨӨВӨРЛӨЛТ
ЭКЗОЦИТОЗ БОЛОН ЭНДОЦИТОЗ

8. Идэвхгүй зөөвөрлөлт

9. Экзоцитоз

11. Мембраны потенциал

12. Үйлийн потенциал
Тайвны ба үйлийн потенциал Физиологийн тайван үед эсийн мембраны гадна
ба дотор талд байнгын потенциалын ялгаа байдаг. Үүнийг тайвны потенциал
гэнэ. Энэ нь (-20мВ) - (-100мВ) хүртэл байна. Харин физиологийн тайван
байдалд байгаа эсэд зааг хүчээр үйлчлэх үед үүссэн мембраны агшин
зуурын хэлбэлзлийг үйлийн потенциал гэнэ. Үйлийн потенциал үүсгэж чадах
хамгийн бага хүчийг зааг хүч гэнэ. Цочролын хуулиуд
1. Дюбуа-Реймоны хууль: Эсийг цочролд оруулахдаа цочролыг яаж өгч
байна гэдгээс хамаарах хууль. Цочролыг огцом өгвөл эс бага хүчээр хурдан
хугацаанд цочролд орно, харин аажим өгвөл их хүчээр удаан хугацаанд
цочролд орно. 2. Бүгд ба юу ч үгүй хууль: Эсэд зааг хүчнээс бага хүчээр
үйлчилбэлэс цочролд орохгүй.
3. Хүч хугацаанаас хамаарах хууль.

13. Үйлийн потенциал

14. МЭДРЭЛИЙН эдийн
физиологи

15. Мэдрэлийн тогтолцоонд
Нейрон: Цахилгаан болон химийн цочруулахын нөлөөгөөр сэрэл болон
мэдрэлийн импульс үүсгэж бусад эсүүдрүү дамжуулах үүрэгтэй. Мэдээлэлийг
хүлээн авах боловсруулах дамжуулах үүрэгтэй. Аксон, дендрит их бие гэсэн
хэсэгтэй.
Нейроглий: Мэдэрлийн туслах эс
1. Олигодендроцит
2. Микроглий эс
3. Эдиндимоцит эс
4. Астроцит
Мэдрэлийн ширхэг
1. Миелинтэй
2. Миелингүй

16. Медиатор
Нейроний эх биед нийлэгжиж цочруулахын нөлөөгөөр аксоны төгсгөлөөс
чөлөөлөгдөн синапсын дараах эсийн мембраны потенциалын
хэлбэлзэлийг үүсгэдэг биологийн идэвхт бодисуудыг медиатор гэнэ.
Химийн бүтцээр нь дөрөв ангилдаг:
1. Ацетилхолины бүлэг
2. Катехоламины бүлэг
3. Амин хүчлийн бүлэг
4. Медиатор төст үйлчилгээний бодисууд

17. МИЕЛИНТЭЙ ШИРХЭГ

19. нейроглий

20. Синапсын физиологи

21. ХИМИЙН СИНАПС
СИНАПСЫН ӨМНӨХ ҮЕ
СИНАПСЫН ЗАВСРЫН ҮЕ
СИНАПСЫН ДАРААХ ҮЕ

22. Цахилгаан синапс

23. БУЛЧИНГИЙН ЭДИЙН
ФИЗИОЛОГИ

24. Булчингийн эдийн физиологи
Булчин гэдэг нь амьтны биеийн зөөлөн эд юм. Булчингийн эсүүд харилцан
үйлчилж агшилт суналтын эх үүсвэр болдог уургийнэдийг агуулах бөгөөд
ингэснээрээ урт болон хэлбэр дүрсээ өөрчилж чаддаг. Булчин нь хүч
үйлдвэрлэж, хөдөлгөөний эх үүсвэр болгох үүрэгтэй.

25. Хөнлөн судалт булчингийн агшилт

26. Булчингийн агшилтБулчин агшилтын хэлбэрүүд
1. Изометр агшилт – булчингийн урт өөрчлөгдөж, хүчдэл нь нэмэгдэх.
2. Изотонус агшилт – булчингийн урт өөрчлөгдөж, тонус нь өөрчлөгдөхгүй.
3. Тетанус агшилт – жигд хэмнэл бүхий цуваа цочролын хариуд булчин
тасралтгүй үргэлжлэн хүчтэй агшихыг хэлнэ.
4. Булчингийн тонуст агшилт – булчингийн хүчдэл нь аажмаар ихсэх
журмаар

27. МИОЗИН