Uploaded byLuanvanyhoc.com-Zalo 0927.007.596
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ TÌNH HÌNH VI KHUẨN KHÁNG THUỐC Ở BỆNH NHÂN LAO PHỔI TỪ 2010-2013
Nghiên cứu mô tả đặc điểm lâm sàng và tình hình kháng thuốc của vi khuẩn lao ở bệnh nhân lao phổi tại trung tâm hô hấp bệnh viện Bạch Mai từ 2010 đến 2013. Qua 265 bệnh nhân, tài liệu chỉ ra tỷ lệ kháng thuốc lao mới ở Việt Nam là 2,7% và lao điều trị lại là 19%. Các triệu chứng lâm sàng chủ yếu bao gồm ho, đau ngực, và gầy sút, cùng với các phương pháp chẩn đoán như nuôi cấy và xét nghiệm PCR.
More Related Content
Similar to ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ TÌNH HÌNH VI KHUẨN KHÁNG THUỐC Ở BỆNH NHÂN LAO PHỔI TỪ 2010-2013
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ TÌNH HÌNH VI KHUẨN KHÁNG THUỐC Ở BỆNH NHÂN LAO PHỔI TỪ 2010-2013
- 1. BỘ YTẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI BỘ MÔN NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ Y KHOA ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ TÌNH HÌNH VI KHUẨN KHÁNG THUỐC Ở BỆNH NHÂN LAO PHỔI TỪ 2010-2013 Học viên: NGUYỄN THỊ NGA Giáo viên hướng dẫn: GS.TS NGÔ QUÝ CHÂU
- 2. ĐẶT VẤN ĐỀ -Lao:bệnh nhiễm khuẩn mạn tính do MT gây ra -TCYTTG và DOTS: quản lý, chăm sóc, điều trị chẩn đoán. - Hố sâu ngăn cách giữa 2 thế giới. -xuất hiện và gia tăng các chủng kháng thuốc -Mục tiêu chung của thế giới: TG không có bệnh lao
- 3. MỤC TIÊUNGHIÊN CỨU: 1. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng trên các bệnh nhân lao phổi tại Trung Tâm Hô Hấp Bệnh Viện Bạch Mai. 2. Tình hình kháng thuốc chống lao của vi khuẩn lao ở bệnh nhân lao phổi tại Trung Tâm Hô Hấp Bệnh viện Bạch Mai.
- 4. TỔNG QUAN TÀILIỆU Tình hình bệnh lao trên thế giới: 8,7 triệu người mắc lao mới; 1,4 triệu người tử vong NN tử vong thứ 5 trên thế giới.NN thứ 2 trong các bệnh NK 5,8 triệu mới mắc được điều trị, 5,1 triệu được điều trị khỏi. Tình hình bệnh lao ở Việt Nam 12/22 nước có gánh nặng bệnh lao cao Thứ 3 trong các nước ở khu vực tây TBD có tỷ lệ lao lưu hành cao Tỷ lệ phát hiện 44% so với ước tính. 100.518 người mắc. Nam/Nữ: 3/1 91.887 người mới mắc, 71.124 lao phổi Lao AFB dương tính : 50.751 người.
- 5. TỔNG QUAN TÀILIỆU Tình hình lao kháng thuốc trên thế giới và tại Việt Nam Trên thế giới: + 3,7% lao mới mắc chủng kháng thuốc + 20% lao điều trị lại mắc chủng kháng thuốc. + tìm thấy ở 27 quốc gia- có 60 ngàn người Tại Việt Nam: + 2,7% lao mới mắc chủng kháng thuốc 19% lao điều trị lại mắc chủng kháng thuốc Đứng thứ 14 nước có tỷ lệ kháng thuốc cao. 601 người trong đó có 200 người mắc lao phổi mới 578 người được điều trị
- 6. TỔNG QUAN TÀILIỆU - Đặc điểm của Vi khuẩn lao: - VK lao: MT, phát hiện năm 1882 bởi Robert Koch - TK gram dương, bất động, hình que dài 2-5µm. - Ký sinh nội bào, hiếu khí, pH 6-6,7, nhiệt độ 37ºC. - Kháng toan cồn, nhuộm đỏ với Fuchsin. - Tổng hợp acid mycolic 60-9OC. - Cấu trúc vỏ quyết định tính chất và cơ chế gây bệnh - Đặc điểm nuôi cấy: - Khuẩn lạc màu trắng ngà, thô hình súp,lơ, mọc sau 21 ngày. - Đọc kết quả sau 3-6 tuần nuôi cấy. - Hiện sử dụng môi trường Lowensten, MGIT
- 7. TỔNG QUAN TÀILIỆU Các phương pháp chẩn đoán lao hiện nay: nhằm tìm bằng chứng của vi khuẩn Phương pháp vi sinh vật : nuôi cấy lowenstein, MGIT, lai ghép PCR-MTB, Gene Xpert, soi tươi. Phương pháp miễn dịch: test Tuberculine, tìm kháng thể, Test interferon gamma, Kỹ thuật KT-KN, Test Adenosine desaminase. Chẩn đoán hình ảnh: mục đích tìm vị trí tổn thương, tính chất tổn thương. Soi PQ- STXTN: tìm bằng chứng VSV hoặc Mô bệnh học
- 8. TỔNG QUAN TÀILIỆU Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng Đặc điểm lâm sàng TrC toàn thân: mệt mỏi, gầy sút, ăn kém, sốt, da nmạc nhợt Triệu chứng cơ năng: Đau ngực, ho khan, ho đờm, ho máu Triệu chứng thực thể: RRFN giảm, ran ẩm, ran nổ, HCĐĐ Thời kỳ khởi phát :các triệu chứng không rõ ràng Thời kỳ toàn phát: các triệu chứng tăng dần. Đặc điểm cận lâm sàng: CĐHA: xquang tim phổi, CT, NSPQ-> tìm vị trí, t/c Tt. XN máu: CTM, TĐLM: tình trạng nhiễm khuẩn, thiếu máu.. XNVSV: tìm bằng chứng tồn tại của VK. TBH-MBH: xác định dạng tổn thương.
- 9. TỔNG QUAN TÀILIỆU Một số định nghĩa xung quanh lao phổi: Lao mới: Mới được phát hiện lần đầu, chưa điều trị hoặc điều trị <1tháng. Lao tái phát: Đã được điều trị khỏi ít nhất 1 lần trong quá khứ. Lao kháng thuốc: chủng VK nuôi cấy trong MT có kháng sinh chống lao có tỷ lệ khuẩn lạc vượt quá tỷ lệ cho phép. Trên Lâm sàng: điều trị thất bại nếu sau 4-5 tháng điều trị không kết quả . Lao phổi KT: BN lao phổi mang chủng kháng 1 hoặc nhiều thuốc. Lao phổi kháng đa thuốc: mang VK kháng ít nhất 2 thuốc INH và RMP.
- 10. ĐỐI TƯỢNG VÀPHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: Tổng số có 265 bệnh nhân được chọn vào nghiên cứu. BN được chẩn đoán lao phổi điều trị nội trú từ T1/2010- T8/2013. Tiêu chuẩn chọn BN: Nuôi cấy MGIT hoặc Lowenstein hoặc Gene Xpert + Tiêu chuẩn loại trừ: BN có kq nuôi cấy và Gene Xpert (-). Thiết kế nghiên cứu: 1. NC HSBA bệnh nhân được chẩn đoán lao phổi tại TTHHBVBM T1/2010 – T12/2012. 2. NC trên lâm sàng BN được chẩn đoán lao phổi tại TTHHBVBM từ T1/2013-T8/2013. Có phối hợp với thông tin trong bệnh án. 3. Các bệnh nhân có làm kháng sinh đồ tại BVPHN trong số các bệnh nhân trên.
- 11. ĐỐI TƯỢNG VÀPHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phương pháp NC: Mô tả cắt ngang hồi cứu- tiến cứu Xử lý số liệu theo phương pháp thống kê y học. Phân tích số liệu bằng phần mềm SPSS 16.0 Nội Dung nghiên cứu: 1. Các thông tin nhân khẩu học: tuổi, giới, nghề nghiệp, địa dư, trình độ học vấn, Tiền sử, bệnh sử lao hoặc các bệnh khác, thói quen sinh hoạt. 2. Đặc điểm lâm sàng: triệu chứng toàn thân, triệu chứng thực thể, triệu chứng cơ năng… 3. Đặc điểm cận lâm sàng: xét nghiệm máu, Mantoux, XN VSV, CĐHA..
- 12. SƠ ĐỒ NGHIÊNCỨU BN HÔI CỨU LẤY TỪ HỒ SƠ BỆNH ÁN BN LAO PHỔI CÓ KẾT QUẢ NUÔI CẤY HOẶC GENE – XPERT DƯƠNG TÍNH TRC LS CÓ KSĐ HoẶC GENE XPERT DƯƠNG TÍNH TRC CLS KL TRC LS, CLS, TỶ LỆ KT TRÊN TỪNG NHÓM NC BN TIÊN CỨU SAU KHI KHÁM LS NGHI NGỜ LAO PHỔI
- 13. Kết quả vàbàn luận Phân bố bệnh nhân theo tuổi-Giới n=265 Tuổi trung bình: 50,4±18,44
- 14. Kết quả vàbàn luận Phân bố Bệnh nhân theo địa dư: N = 265, nông thôn 60%, thành thị 30.2%, miền núi 9.8% 59% 31% 10% Sales nông thôn thànhthị Miềnnúi
- 15. Kết quả vàbàn luận Phân bố bệnh nhân theo nghề nghiệp n=265 , nông dân 40,4%; công nhân 6,8%; trí thức 11,3%. Trí thức 11% Nôngdân 40% Công nhân 7% nghề khác 42% Đinh thị Thanh hồng: trí thức 11.3
- 16. Kết quả vàbàn luận Thời gian xuất hiện TRC trước vào viện n=265 N Tỷ lệ <1 tuần 80 30,2 1-4 tuần 58 21,9 4-8 tuần 64 24,1 >8 tuần 58 21,9 Tổng số 260 98,1
- 17. Kết quả vàbàn luận Lý do vào viện n=265 N Tỷ lệ (%) Ho khan 38 14,8 Ho đờm 94 36,6 Ho máu 46 17,9 Mệt mỏi 19 7,4 Đau ngực 76 29,9 Gầy sút 16 6,2 Sốt 60 23,3 Khó thở 47 18,3 Khám SKĐK 23 5,1 NN khác 30 17,1
- 18. Kết quả vàbàn luận Tiền sử mắc lao n= 265. Chưa mắc lao87,9%; lao đã đ trị 7,%; lao đang đtrị 3,6%. Chua mắc lao 87% mắc lao đã điều trị xong 8% Mắc lao đang điều trị 4% Mắc lao bỏ điều trị 1%
- 19. Kết quả vàbàn luận TS tiếp xúc nguồn lây và hút thuốc n=265 N Tỷ lệ % TS tx Nguồn lây Không tiếp xúc 249 94 Tiếp xúc nguồn lây 16 6 TS hút thuốc lá Hút thuốc 92 34,7 Không hút thuốc 173 65,3
- 20. Kết quả vàbàn luận Tiền sử bệnh khác n=265 N Tỷ lệ (%) HPQ 7 2,6 GPQ 8 3 COPD 6 2,3 VKDTvà BTMK 14 5,3 ĐTĐ 17 6,4 Nghiện rượu 13 4,9 BĐMK 60 22,6 Dị ứng 3 1,1
- 21. Kết quả vàbàn luận Triệu chứng toàn thân (N=265) N Tỷ lệ % Mệt mỏi 31 11.7 Gầy sút 41 15.4 Sốt 56 21.1 Da niêm mạc nhợt 17 6.4 HCNT 1 0.4 Hạch ngoại biên 7 2.6 TRC KHÁC 8 3
- 22. Kết quả vàbàn luận Triệu chứng cơ năng (n=265) Trc cơ năng N Tỷ lệ % Ho khan 55 20,7 Ho đờm trắng 76 28,6 Ho đờm vàng, xanh 34 12,8 Ho máu 38 14,3 Đau ngực 91 34.2 Khó thở TS<25 39 14,7 Khó thở TS>25 6 2,3 Khàn tiếng 12 4,5 TRc khác 13 4,9
- 23. Triệu chứng thựcthể (n=265) TRC Thực thể N Tỷ lệ % Ran ẩm 49 18,5 Ran nổ 82 30,9 Ran rít 8 3 Ran ngáy 12 4,5 RRFN giảm 55 20,8 HC3 giảm 22 0,8 HC đông đặc 8 3 Tam cứng Gaillard 2 0.8 Trc khác 24 9,1
- 24. Kêt quả xétnghiệm CT máu (n=258) Số lượng TB hồng cầu:
- 25. Số lượng Bạchcầu và công thức bạch cầu N= 258. ,SLBCTB= 8,9±5,7 SLBC BCĐNT BCLP <4 4-10 >10 <50 50-80 >80 <30 30-50 >50 N 7 188 63 34 194 30 200 55 4 Tỷ lệ % 2,7 72,9 24,4 13,2 75,2 11,6 77,5 20,9 1,6
- 26. Tốc độLắng Máu n=171Giá trị N Tỷ lệ% Trung bình Giá trị N Tỷ lệ phần trăm Giờ thứ nhất >10mm 161 90,4 45,8 ± 29,3 >100mm 8 4,4 Giờ thứ 2 >20mm 174 98,3 69,2±31,5 >100mm 31 17,5
- 27. Kết quả AFBdương tính n=233 N Tỷ lệ (%) AFB đờm 1+ 10 4,1 AFB đờm 2+ 8 3,6 AFB đờm 3+ 3 1,6 AFB dịch phế quản + 38 16,4
- 28. Kết quả PCR-MTB Nlệ % Tổng số PCR-MTB đờm 6 54,5 11 PCR-MTB DPQ 88 39,3 224 PCR-MTB DSTXTN 2 7,4 27
- 29. Kêt quả nuôicấy MGIT N Tỷ lệ Tổng số MGIT Đờm 11 92,8 14 MGIT DPQ 212 92,2 230 MGIT DSTXTN 5 19,2 27
- 30. Kết quả nuôicấy Lowenstein N Tỷ lệ Tổng số Low đờm 9 75 12 Low DPQ 184 80 230 Low DSTXTN 3 12 25
- 31. Kết quả GeneXpert N (+) Tỷ lệ % Tổng số Gene đờm 16 66,7 33 Gene DPQ 5 29,4 17 Gene DSTXTN 1 50 2
- 32. Kết quả tếbào học dịch phế quản và dịch sinh thiết xuyên thành ngực Kết quả TB học DPQ DSTXTN N Tỷ lệ % N Tỷ lệ % Không có TB K hoăc viêm 81 36 5 16,7 Dịch viêm không đặc hiêu 104 46,2 13 43,3 Dịch viêm cấp 13 5,8 1 3,3 Dịch viêm mủ 23 10,2 3 10 TB bán liên 3 1,3 4 13,3 TB K biểu mô tuyến 1 0,4 4 13,3 Tổng số 224 100 29 100
- 33. Kết quả Môbệnh học dưới sinh thiết Tổn thương KQGPBSTXV KSGPBSTXTN N Tỷ lệ % N Tỷ lệ % Không tổn thương 2 3,2 1 3,4 Tt viêm mạn 30 47,6 6 20,7 Tt ác tính 3 4,8 4 13,8 Tt viêm lao 24 38,1 12 41,4 Tt viêm hoai tử 4 6,3 6 20,7 Tổng số 63 100 29 100
- 34. KQ tổn thươngtrên SPQ n=231 N Tỷ lệ % Mảng sắc tố đen 36 15,6 Phù nề xung huyết 58 25,1 Đè ép từ ngoài 6 2,6 Viêm mủ 46 19,9 Giả mạc 11 4,8 Thâm nhiễm 26 11,3 Chảy máu 7 3 Chít hẹp 32 13,9 GPQ 5 2,2 Tt khác 18 7,8
- 35. Vị trí tổnthương trên SPQ n= 230 N Tỷ lệ % Thanh quản 3 1,3 Khí quản 6 2,6 Carina 27 11,7 PQ gốc trái 53 23 PQ trên trái 80 34,3 PQ dưới trái 65 28,3 PQ gốc P 47 20,4 PQ trên P 71 30,9 PQ giữa P 60 26,1 PQ dưới P 61 26,5
- 36. Tổn thương trênx-quang n=156 N Tỷ lệ % Tổn thương nốt 25 16,1 Tổn thương thâm nhiễm 92 59,7 Tổn thương dạng hang 4 2,5 Tổn thương dạng kẽ 9 5,7 Hình ảnh xẹp phổi 33 21,4 H.A GPQ 12 7,7 H.A GFN 2 1,4 Tổn thương đông đặc 1 0,6
- 37. Kết quả vịtrí tổn thương trên x quang n= 156 N Tỷ lệ % TT phổi P 30 19,4 TT Phổi T 47 30 TT 2 bên 71 45,5
- 38. Tổn thương trênCT n=199 N Tỷ lệ % Tt dạng nốt 48 24,1 Tt đám mờ 7 3,5 Tt đông dặc 58 29,1 Tt dạng hang 27 13,6 Xẹp phổi 41 20,6 Dạng kẽ 84 42,2 GPQ 43 21,6 Hạch trung thất 18 9 TKMP 9 4,5 Kén khí 7 3,5 TDMP 27 13,6 Dày dính MP 8 4
- 39. KQ vị trítổn thương trên CT n=199 N Tỷ lệ % Phổi Trái 36 18,2 Phổi P 65 32,8 2 bên 95 47,7
- 40. Kết quả phảnứng Mantoux n=106 N Tỷ lệ % Âm tính 35 33 5-10mm 17 16 10-15mm 27 34,9 15-30mm 13 12,3 >20mm 4 3,8
- 41. Kết quả khángsinh đồ n=53 N Tỷ lệ % Không kháng thuốc 47 88,7 Kháng thuốc Kháng 1 thuốc 2 3,8 11,3 Kháng 2 thuốc 4 7,5
- 42. Kết luận 1. Kếtluận về nhân khẩu học Nam> Nữ, tỷ lệ Nam/Nữ=1,33 - Tuổi trung bình: 50±18,44. Nhóm BN>60 tuổi: 32,1%. - Nông dân : 40,4%, Nông thôn: 60% - Tmắc trước khám TB: 37,6±51,39. Tmắc trước khám<1 tuần: 30,2%. - LDVV: ho đờm: 33,6%, đau ngực 30,9%, sốt 23,4%. - 90% lao mới, 8% tái phát, 4% đang điều trị , 6% tx với nguồn lây, - Tiền sử bệnh khác: 6,4% ĐTĐ, 5,3% Bệnh tự miễn. 2. Triệu chứng lâm sàng - TrC toàn thân : mệt mỏi 31%, D-NM nhợt 27,2% - TrC thực thể: ran nổ 30,9%, RRFN giảm 20,8%, R ẩm 18,5%.
- 43. Kết luận 3.Kết luậncận lâm sàng XN máu: SLTBHC: 5,4±8,56. Thiếu máu: 27,9% SLTBBC: 8,9±5,7. BC tăng: 24,4%, ĐNTT tăng: 11,6%. Giờ 1: 45,8±29,3. Tăng > 10mm: 90,4% Giờ 2: 69,2±31,5. Tăng > 10mm: 98,3% KQ TB học: 43% dịch viêm không đặc hiệu; KQ mô bệnh học: Sau ST dưới NSPQ: tt viêm lao 38,1%; Sau STXTN tt viêm lao 41,4% Tổn thương dưới NSPQ: Phù nề xung huyết 25,1%. Vị trí tổn thương dưới NSPQ: PQTrênP 30,9%. AFB DPQ dương tính: 16,4%.
- 44. Kết luận tổn thươngtrên x-quang: thâm nhiễm 59,7%. Vị trí tt trên xquang: 2 bên 45,5%. Tt trên CT: Tt kẽ 42,2%; vị trí t t: 2 bên 47,7%. Kq mantoux: đk 10-15mm 34,9%. Tỷ lệ MGIT và LOW dương tính cao . KQ kháng sinh đồ: 6 bn kháng thuốc , 4 kháng 2 thuốc.