9789740335580

1. กิตติกรรมประกาศ
จากการพิมพ์ครั้งแรก หนังสือเล่มนี้เริ่มต้นจากเอกสารค�ำสอนส�ำหรับวิชาการบัญชีต้นทุน ซึ่ง
ได้รับการอ่านและทบทวนโดยศาสตราจารย์ ดร.อุทัย ตันละมัย และรองศาสตราจารย์ ดร.ดนุชา
คุณพนิชกิจ ซึ่งท่านทั้งสองได้กรุณาแสดงความคิดเห็นและเสนอแนะให้แก่ผู้เขียนในการปรับปรุงแก้ไข
ในระดับหนึ่ง ต่อมาผู้เขียนได้ด�ำเนินการจัดพิมพ์ให้เป็นหนังสือเรียนโดยการพิจารณาจากส�ำนักพิมพ์
แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยซึ่งได้รับการอ่านทบทวนและแนะน�ำให้แก้ไขจากรองศาสตราจารย์ดวงมณี
โกมารทัต ท�ำให้หนังสือเล่มนี้สมบูรณ์ขึ้น
การพิมพ์ครั้งที่ 2ฉบับปรับปรุงใหม่ ผู้เขียนได้รับค�ำแนะน�ำจากการพิจารณาผลงานทางวิชาการ
โดยศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.เทียนฉาย กีระนันทน์ ท่านเป็นประธานคณะกรรมการพิจารณาผลงาน
ทางวิชาการ ผู้เขียนขอขอบพระคุณในค�ำแนะน�ำที่มีคุณค่าจากท่านผู้มีคุณวุฒิทุกท่านเป็นอย่างยิ่ง
ผู้เขียนขอขอบพระคุณ ศาสตราจารย์กิตติคุณ นายสัตวแพทย์ ดร.อรรณพ คุณาวงษ์กฤต
ที่ปรึกษาอธิการบดี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งท่านเป็นผู้หนึ่งที่เริ่มก่อตั้งส�ำนักวิชาทรัพยากร
การเกษตรแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยขอความร่วมมือในการเรียนการสอนวิชาทางด้านธุรกิจ
จากคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี ส่วนหนึ่งนั้นภาควิชาการบัญชีได้มอบหมายให้ผู้เขียนสอน
วิชาการบัญชีต้นทุนและการบัญชีบริหารให้แก่นิสิตของส�ำนักวิชาทรัพยากรการเกษตรแห่งจุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย โดยหนังสือเล่มนี้มีส่วนในการสอนวิชาดังกล่าวด้วย
บุคคลที่ผู้เขียนไม่อาจลืมในการกราบขอบพระคุณ คือคุณแม่ที่เป็นก�ำลังใจและสนับสนุนผู้เขียน
ในทุกด้านจนงานเรียบเรียงหนังสือเล่มนี้เสร็จสมบูรณ์ด้วยดีจนถึงวันนี้

2. คำ�นำ�
หนังสือการบัญชีต้นทุน : หลักและกระบวนการ พิมพ์ครั้งที่ 2 นี้มีเนื้อหาที่เกี่ยวกับบทบาทของ
การบัญชีต้นทุน แนวคิดต้นทุน การจ�ำแนกประเภทต้นทุน หลักการและกระบวนการของการบัญชี
ต้นทุน การบัญชีต้นทุนส�ำหรับวัตถุดิบ ค่าแรง และค่าใช้จ่ายการผลิต การบัญชีส�ำหรับเศษวัสดุ
สินค้าเสีย และสินค้ามีต�ำหนิด้อยคุณภาพ ระบบต้นทุนงาน ระบบต้นทุนช่วง การบัญชีส�ำหรับ
ผลิตภัณฑ์ร่วมและผลิตภัณฑ์พลอยได้ ระบบต้นทุนมาตรฐานและการวิเคราะห์ผลต่างต้นทุน
เพื่อให้สอดคล้องกับโครงสร้างทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศไทยที่เป็นสังคมทางการ
เกษตรเป็นส่วนใหญ่ ท�ำให้ผู้เขียนมีโอกาสได้สร้างองค์ความรู้เพิ่มเติมในเนื้อหาการบัญชีต้นทุนส�ำหรับ
กิจกรรมทางการเกษตร พร้อมยกตัวอย่างที่ได้ศึกษาที่มาจากงานวิจัยของผู้เขียนและคณะเกี่ยวกับ
ฟาร์มโคนม และจากผลงานวิจัยของนิสิตที่ผู้เขียนมีส่วนร่วมเป็นที่ปรึกษา ดังนั้น การบัญชีต้นทุน :
หลักและกระบวนการ พิมพ์ครั้งที่ 2 ซึ่งจากเดิมมี 14 บท จึงเพิ่มเป็น 15 บท ประกอบด้วยเนื้อหา
การบัญชีต้นทุนที่เป็นแนวทฤษฎีและแนวปฏิบัติ รวมถึงระบบสารสนเทศที่เกี่ยวข้อง เช่น ระบบ
การจัดซื้อ ระบบการผลิต ส่วนในบทที่ 15 ที่เพิ่มขึ้นคือ เรื่องการบัญชีต้นทุนการเกษตร โดยน�ำเสนอ
การบัญชีต้นทุนและกระบวนการค�ำนวณต้นทุนการเกษตรระยะสั้น เช่น การปลูกข้าว เลี้ยงสุกรขุน
การค�ำนวณต้นทุนการเกษตรระยะยาว เช่น ฟาร์มกล้วยไม้พันธุ์หวาย ฟาร์มโคนม
นอกจากนี้ผู้เขียนได้จัดท�ำซอฟต์แวร์ที่พัฒนาโดยใช้ Microsoft Excel ทั้งหมด 2 ชุด คือ ชุดแรก
การค�ำนวณต้นทุนตามระบบต้นทุนช่วงมีทั้งหมด 2 ไฟล์ คือ วิธีถัวเฉลี่ยและวิธีเข้าก่อนออกก่อน และ
ชุดที่ 2 คือ การค�ำนวณต้นทุนน�้ำนมดิบ โดยได้จัดท�ำซอฟต์แวร์ที่ใช้ในการประมวลผลต้นทุนน�้ำนมดิบ
ซึ่งพัฒนาจากโปรแกรม Microsoft Excel กระบวนการค�ำนวณต้นทุนน�้ำนมดิบนี้เป็นผลมาจาก
โครงการวิจัยที่ผู้เขียนและคณะได้รับการสนับสนุนจากเงินทุนงบประมาณแผ่นดิน ประจ�ำปี 2548
พร้อมรายงานผลงานวิจัยเพื่อให้เกษตรกรที่สนใจน�ำไปปรับปรุงใช้ในทางปฏิบัติได้
ผู้เขียนหวังว่า หนังสือและส่วนประกอบของหนังสือเล่มนี้จะมีประโยชน์ต่อผู้ศึกษาและผู้สนใจ
ในการน�ำไปใช้เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานในชีวิตจริง
พรรณนิภา รอดวรรณะ
ธันวาคม 2559

3. สารบัญ
กิตติกรรมประกาศ
ค�ำน�ำ
บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการบัญชีต้นทุน 1
1.1 ความส�ำคัญของการบัญชีต้นทุน 1
1.2 วัตถุประสงค์ของการบัญชีต้นทุน 2
1.3 ขอบเขตของการบัญชีต้นทุน 3
1.4 ความสัมพันธ์ของการบัญชีการเงิน การบัญชีต้นทุน และการบัญชีบริหาร 4
1.4.1 การบัญชีการเงิน 4
1.4.2 การบัญชีต้นทุน 4
1.4.3 การบัญชีบริหาร หรือการบัญชีเพื่อการจัดการ 4
1.5 วิชาชีพนักบัญชี 6
1.5.1 คุณลักษณะของนักบริหาร 7
1.5.2 จรรยาบรรณ 7
1.5.3 อุดมการณ์ 8
ค�ำถาม 9
บทที่ 2 ความหมาย แนวคิด และการจ�ำแนกประเภทต้นทุน 11
2.1 ความหมายของต้นทุน 11
2.2 แนวคิดและการจ�ำแนกประเภทต้นทุน 12
2.3 การจ�ำแนกประเภทต้นทุนเพื่อการผลิตสินค้าและจัดท�ำงบการเงิน 13
2.3.1 ต้นทุนสินค้าของกิจการซื้อขายสินค้า 13
2.3.2 ต้นทุนการผลิตของกิจการผลิตสินค้า 15
2.3.3 ต้นทุนที่ไม่เกี่ยวกับการผลิต 16
2.3.4 ตัวอย่างการจัดท�ำงบการเงินเกี่ยวกับต้นทุนและค่าใช้จ่าย 17
2.4 การจัดประเภทต้นทุนเพื่อการจัดการ 20
2.4.1 การจัดประเภทต้นทุนเพื่อการวิเคราะห์และพยากรณ์พฤติกรรมต้นทุน 20
2.4.2 การจัดประเภทต้นทุนเพื่อการรวบรวมและการจัดสรรต้นทุน 21

4. 2.4.3 การจัดประเภทต้นทุนเพื่อใช้ในการตัดสินใจ 22
ภาคผนวก-ค�ำศัพท์ 24
ค�ำถามและบทฝึกหัด 29
บทที่ 3 วงจรต้นทุนและงบการเงินของธุรกิจผลิตสินค้า 33
3.1 ประเภทของธุรกิจ 33
3.2 ลักษณะทั่วไปของธุรกิจผลิตสินค้า 34
3.2.1 ผังการจัดองค์กร 34
3.2.2 วงจรธุรกิจ 35
3.3 กระบวนการทางบัญชี 36
3.3.1 ผังบัญชี 36
3.3.2 การบันทึกบัญชี 44
3.4 วงจรบัญชีต้นทุนการผลิตสินค้า 52
3.5 งบการเงินของธุรกิจผลิตสินค้า 60
3.5.1 งบแสดงฐานะการเงิน 61
3.5.2 งบก�ำไรขาดทุน 62
ค�ำถามและบทฝึกหัด 65
บทที่ 4 ระบบบัญชีต้นทุน 67
4.1 ประเภทของระบบบัญชีต้นทุน 67
4.1.1 จ�ำแนกตามลักษณะการผลิต 68
4.1.2 จ�ำแนกตามชนิดของต้นทุน 68
4.2 ขั้นตอนของระบบต้นทุนงาน 69
4.2.1 เมื่อเบิกวัตถุดิบ 71
4.2.2 เมื่อเบิกค่าแรง 72
4.2.3 เมื่อจัดสรรค่าใช้จ่ายการผลิต 72
4.3 ขั้นตอนของระบบต้นทุนช่วง 76
ค�ำถามและบทฝึกหัด 81
บทที่ 5 ต้นทุนวัตถุดิบ 83
5.1 การจัดการเกี่ยวกับวัตถุดิบ 83
5.1.1 นโยบายการบริหารคลังวัตถุดิบ 83

5. 5.1.2 การควบคุมภายในที่ดีเกี่ยวกับการจัดซื้อวัตถุดิบ 85
5.1.3 ขั้นตอนการจัดซื้อวัตถุดิบ 86
5.1.4 การบัญชีเก็บรักษาและการเบิกจ่ายวัตถุดิบ 88
5.2 การบัญชีต้นทุนวัตถุดิบ 90
5.2.1 ประเภทของวัตถุดิบ 90
5.2.2 ต้นทุนในการจัดหาวัตถุดิบ 90
5.2.3 ต้นทุนวัตถุดิบใช้ไปในการผลิต 93
5.2.4 การตีราคาและการตรวจนับวัตถุดิบเมื่อสิ้นงวด 100
ค�ำถามและบทฝึกหัด 109
บทที่ 6 ต้นทุนค่าแรง 115
6.1 การจัดการเกี่ยวกับต้นทุนค่าแรง 115
6.1.1 ประเภทของต้นทุนค่าแรง 115
6.1.2 ต้นทุนค่าแรงในโรงงานอุตสาหกรรม 115
6.2 การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับต้นทุนค่าแรง 116
6.2.1 เงินที่ได้รับและรายการหัก 116
6.2.2 การบันทึกค่าแรง 120
6.2.3 การโอนต้นทุนค่าแรงเข้าต้นทุนผลิตภัณฑ์ 126
ค�ำถามและบทฝึกหัด 133
บทที่ 7 ต้นทุนค่าใช้จ่ายการผลิต 139
7.1 การจัดการเกี่ยวกับต้นทุนค่าใช้จ่ายการผลิต 139
7.1.1 ชนิดของค่าใช้จ่ายการผลิต 139
7.1.2 ผังบัญชี 141
7.2 การบันทึกบัญชีค่าใช้จ่ายการผลิต 147
7.3 การบันทึกบัญชีค่าใช้จ่ายการผลิตตามระบบบัญชีต้นทุนจริง 148
7.4 การบันทึกบัญชีค่าใช้จ่ายการผลิตตามระบบบัญชีต้นทุนปกติ 151
7.4.1 เหตุผลของการใช้อัตราค่าใช้จ่ายการผลิตจัดสรรล่วงหน้า 151
7.4.2 งบประมาณยืดหยุ่นและการก�ำหนดอัตราค่าใช้จ่ายการผลิต
จัดสรรล่วงหน้า 151
7.4.3 หลักในการพิจารณาเลือกวิธีการค�ำนวณอัตราค่าใช้จ่ายการผลิต
จัดสรรล่วงหน้า 155

6. 7.4.4 การบันทึกบัญชีเมื่อใช้อัตราต้นทุนค่าใช้จ่ายการผลิตจัดสรรล่วงหน้า 155
7.4.5 การบันทึกบัญชีผลต่างระหว่างค่าใช้จ่ายการผลิตจัดสรรคิดเข้างาน
กับค่าใช้จ่ายการผลิตที่เกิดขึ้นจริง 158
ค�ำถามและบทฝึกหัด 162
บทที่ 8 ค่าใช้จ่ายการผลิตกรณีมีหลายแผนกและการบันทึกบัญชีต้นทุนงานเมื่องานเสร็จ 165
8.1 การบันทึกบัญชีค่าใช้จ่ายการผลิตกรณีมีหลายแผนกตามระบบบัญชีต้นทุนจริง 165
8.1.1 การบันทึกค่าใช้จ่ายการผลิตที่เกิดขึ้นจริง และแยกค่าใช้จ่ายการผลิต
แต่ละแผนก 167
8.1.2 การแบ่งสรรต้นทุนของแผนกบริการไปแผนกผลิต 168
8.2 การบันทึกบัญชีค่าใช้จ่ายการผลิตกรณีมีหลายแผนกตามระบบบัญชีต้นทุนปกติ 173
8.2.1 การค�ำนวณอัตราจัดสรรล่วงหน้ากรณีมีหลายแผนกผลิต 174
8.2.2 การจัดสรรค่าใช้จ่ายการผลิตโดยใช้อัตราจัดสรรล่วงหน้า
และการบันทึกบัญชี 177
8.3 สรุปขั้นตอน เอกสารและสมุดรายวันขั้นต้นที่เกี่ยวข้องในระบบบัญชีต้นทุนงาน 190
8.4 การวิเคราะห์ผลต่างระหว่างต้นทุนค่าใช้จ่ายการผลิตจัดสรรล่วงหน้ากับต้นทุน
ที่เกิดขึ้นจริง 195
ค�ำถามและบทฝึกหัด 200
บทที่ 9 การบัญชีระบบต้นทุนงาน กรณีมีเศษวัสดุ สินค้าเสียหาย
และสินค้ามีต�ำหนิด้อยคุณภาพ 205
9.1 การบัญชีเกี่ยวกับเศษวัสดุ 206
9.2 การบัญชีเกี่ยวกับสินค้าเสียหาย 207
9.3 การบัญชีเกี่ยวกับการแก้ไขสินค้ามีต�ำหนิด้อยคุณภาพ 214
ค�ำถามและบทฝึกหัด 221
บทที่ 10 ระบบต้นทุนช่วง 223
10.1 ข้อแตกต่างระหว่างระบบต้นทุนช่วงและต้นทุนงาน 223
10.2 ขั้นตอนของระบบต้นทุนช่วง 224
10.3 การค�ำนวณต้นทุนการผลิตและต้นทุนต่อหน่วยในระบบต้นทุนช่วง
กรณีไม่มีงานระหว่างท�ำต้นงวด 236
10.3.1 หน่วยเทียบเท่าทางการผลิต 236

7. 10.3.2 รายงานต้นทุนการผลิต 238
10.4 การบันทึกบัญชีต้นทุนการผลิตของแผนกถัดไป 242
ค�ำถามและบทฝึกหัด 252
บทที่ 11 ระบบต้นทุนช่วง-กรณีมีงานระหว่างท�ำต้นงวด 255
11.1 วิธีการค�ำนวณหน่วยเทียบเท่ากรณีมีงานระหว่างท�ำต้นงวด 255
11.2 การค�ำนวณต้นทุนตามวิธีถัวเฉลี่ยถ่วงน�้ำหนัก 256
11.3 การค�ำนวณต้นทุนตามวิธีเข้าก่อนออกก่อน 268
ค�ำถามและบทฝึกหัด 285
บทที่ 12 ระบบต้นทุนช่วงกรณีมีหน่วยสูญเสียและหน่วยเพิ่มขึ้นจากการผลิต 287
12.1 ประเภทของหน่วยสูญเสียและการเพิ่มขึ้นของหน่วยผลิต 287
12.2 หน่วยสูญเสีย 287
12.3 หน่วยที่เพิ่ม 288
12.4 การบัญชีต้นทุนส�ำหรับหน่วยสูญเสียปกติ 290
12.5 การบัญชีต้นทุนส�ำหรับหน่วยสูญเสียไม่ปกติ 298
12.6 การบัญชีต้นทุนส�ำหรับหน่วยเพิ่มขึ้น 302
ภาคผนวก กรณีที่กิจการใช้วิธีเข้าก่อนออกก่อน (FIFO Cost Method) 307
ค�ำถามและบทฝึกหัด 315
บทที่ 13 การบัญชีผลิตภัณฑ์ร่วมและผลิตภัณฑ์พลอยได้ 321
13.1 กระบวนการผลิตสินค้าหลายชนิด 321
13.2 การบันทึกรายการผลิตภัณฑ์ร่วม 322
13.3 การบันทึกรายการเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์พลอยได้ 339
13.3.1 กรณีมีผลิตภัณฑ์พลอยได้และไม่น�ำไปผลิตต่อ 339
13.3.2 กรณีน�ำผลิตภัณฑ์พลอยได้ไปผลิตต่อ 346
ค�ำถามและบทฝึกหัด 357
บทที่ 14 ระบบต้นทุนมาตรฐาน 359
14.1 หลักการของต้นทุนมาตรฐาน 359
14.2 การใช้ต้นทุนมาตรฐานส�ำหรับวัตถุดิบ 361
14.2.1 การก�ำหนดมาตรฐานต่อหน่วย 361

8. 14.2.2 การค�ำนวณและบันทึกต้นทุนมาตรฐานตามจ�ำนวนที่ผลิตจริง
ในระหว่างงวด 362
14.2.3 การค�ำนวณต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงในระหว่างงวด 363
14.2.4 การค�ำนวณและวิเคราะห์ผลต่าง 363
14.2.5 การบันทึกบัญชีผลต่างวัตถุดิบ 367
14.3 การใช้ต้นทุนมาตรฐานส�ำหรับค่าแรงทางตรง 369
14.3.1 การก�ำหนดต้นทุนค่าแรงมาตรฐานต่อหน่วย 369
14.3.2 การค�ำนวณและบันทึกค่าแรงมาตรฐานตามจ�ำนวนสินค้าที่ผลิตจริง 370
14.3.3 การค�ำนวณและบันทึกต้นทุนค่าแรงจริง 371
14.3.4 การค�ำนวณและวิเคราะห์ผลต่างค่าแรง 371
14.3.5 การบันทึกบัญชีผลต่างค่าแรง 374
14.4 ต้นทุนมาตรฐานส�ำหรับค่าใช้จ่ายการผลิต 377
14.4.1 ลักษณะของค่าใช้จ่ายการผลิต 377
14.4.2 การก�ำหนดต้นทุนมาตรฐานค่าใช้จ่ายการผลิต 377
14.4.3 ขั้นตอนการก�ำหนดต้นทุนมาตรฐานค่าใช้จ่ายการผลิต 379
14.4.4 การน�ำระบบต้นทุนมาตรฐานค่าใช้จ่ายการผลิตมาใช้ 382
14.4.5 การบันทึกบัญชี 398
14.5 การแสดงในงบก�ำไรขาดทุน 401
14.6 การเฉลี่ยผลต่างเข้าบัญชีอื่นนอกเหนือจากบัญชีต้นทุนขาย 402
ค�ำถามและบทฝึกหัด 404
บทที่ 15 การบัญชีต้นทุนการเกษตร 407
15.1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการบัญชีต้นทุนเกษตรกรรม 407
15.1.1 ค�ำจ�ำกัดความ 407
15.1.2 การรับรู้สินทรัพย์ชีวภาพและผลิตผลทางการเกษตร 409
15.1.3 กรณีที่ไม่สามารถวัดมูลค่ายุติธรรมได้อย่างน่าเชื่อถือ 409
15.1.4 ผู้ประกอบธุรกิจการเกษตร 409
15.2 ประเภทของผลิตผลทางการเกษตร 410
15.2.1 ผลิตผลที่มาจากการแปรรูปผลิตผลทางการเกษตร 410
15.2.2 ผลิตผลที่มาจากการเกษตรโดยตรง 410
15.3 กิจกรรมการผลิตทางการเกษตรโดยตรงทั้งระยะสั้นและระยะยาว 411
15.3.1 ประเภทของสินทรัพย์ชีวภาพกับวงจรกิจกรรมทางการเกษตร 411

9. 15.3.2 ตัวอย่างวงจรกิจกรรมการผลิตทางการเกษตรโดยตรงระยะสั้น 413
15.3.3 ตัวอย่างวงจรกิจกรรมการผลิตทางการเกษตรโดยตรงระยะยาว 421
15.4 แนวคิดเกี่ยวกับระบบเกษตรกรรมยั่งยืนและการบัญชีต้นทุนที่แท้จริง 441
15.4.1 ระบบเกษตรกรรมยั่งยืน 442
15.4.2 การบัญชีต้นทุนที่แท้จริงทางการเกษตร 442
15.4.3 จริยธรรมของผู้ผลิตผลผลิตทางการเกษตร 443
ค�ำถามและบทฝึกหัด 446
ภาคผนวก : การพัฒนาใช้ซอฟต์แวร์ต้นทุนน�้ำนมดิบ (ใช้โปรแกรม Microsoft Excel) 457
บรรณานุกรม 459
Index 461
ประวัติผู้เขียน 466

10. ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ
การบัญชีต้นทุน
1
วัตถุประสงค์ เมื่อศึกษาบทที่ 1 จบแล้ว ผู้ศึกษาสามารถ
1.1 อธิบายความส�ำคัญของการบัญชีต้นทุนได้
1.2 เข้าใจวัตถุประสงค์ของการบัญชีต้นทุนได้
1.3 อธิบายขอบเขตของการบัญชีต้นทุนได้
1.4 อธิบายความสัมพันธ์ของการบัญชีการเงิน การบัญชีต้นทุน และการบัญชีบริหารได้
1.5 เข้าใจและอธิบายวิชาชีพนักบัญชีได้
1.1 ความส�ำคัญของการบัญชีต้นทุน
การบัญชี คือ กระบวนการของการเก็บรวบรวม บันทึก จ�ำแนก และท�ำสรุปข้อมูลอันเกี่ยวกับ
เหตุการณ์ทางเศรษฐกิจในรูปตัวเงิน ผลงานขั้นสุดท้ายของการบัญชีก็คือ การให้ข้อมูลทางการเงิน
ซึ่งเป็นประโยชน์แก่บุคคลหลายฝ่ายและผู้ที่สนใจทั้งภายในและภายนอกของกิจการ
การบัญชีต้นทุน (Cost Accounting)เป็นกระบวนการการบันทึกบัญชีส�ำหรับกิจการที่ด�ำเนิน
งานผลิตสินค้าและบริการ การบัญชีต้นทุนถือเป็นส่วนหนึ่งของการบัญชีการเงินที่เกี่ยวข้องกับการ
รายงานทางการเงินเพื่อน�ำเสนอแก่บุคคลภายนอกในขณะเดียวกันการบัญชีต้นทุนยังถือเป็นส่วนหนึ่ง
ของการบัญชีเพื่อการจัดการหรือการบัญชีบริหารที่เกี่ยวข้องกับการวางแผนและตัดสินใจของฝ่ายบริหาร
การบัญชีนับเป็นเครื่องมือส�ำคัญในทางเศรษฐกิจ ผู้ใช้ข้อมูลทางการบัญชีอาจแยกได้เป็น 2
ประเภทใหญ่ ๆ กล่าวคือ ผู้ใช้ภายนอก เช่น ผู้ลงทุน เจ้าหนี้ เป็นผู้ที่จะใช้ข้อมูลจากงบการเงินที่
กิจการน�ำเสนอต่อบุคคลภายนอกตามงวดบัญชีอย่างน้อยปีละครั้ง ส่วนผู้ใช้ภายใน คือผู้ประกอบการ
ผู้บริหาร เป็นผู้ที่มีความรับผิดชอบในการจัดการทางด้านการตัดสินใจในการวางแผน การมอบหมาย
งาน การควบคุมและติดตามผล ข้อมูลที่ใช้ย่อมแตกต่างจากข้อมูลที่ใช้โดยบุคคลภายนอก ดังนั้น
ข้อมูลที่ได้นอกจากจะได้จากงบการเงินที่น�ำเสนอแก่บุคคลภายนอกซึ่งได้มาจากการบัญชีการเงิน

11. 2
แล้ว ยังจ�ำเป็นต้องน�ำข้อมูลดังกล่าวมาวิเคราะห์และหาข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อให้เพียงพอในการตัดสินใจ
และการบริหารงานภายในกิจการ การบัญชีส�ำหรับผู้บริหารจึงประกอบด้วย การบัญชีการเงิน การ
บัญชีต้นทุน และการบัญชีเพื่อการจัดการหรือการบัญชีบริหาร ผู้บริหารมีหน้าที่ส�ำคัญในธุรกิจ 4 ด้าน
คือ การวางแผน (Planning) การจัดองค์การ (Organizing) การควบคุม (Controlling) และการ
ตัดสินใจ (Decision Making)
การวางแผน คือ การวางแผนในระดับกลยุทธ์เพื่อให้กิจการด�ำเนินงานตามเป้าหมายที่ตั้งไว้
การจัดองค์การ คือ การแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบหน่วยงานของกิจการ เพื่อให้กิจการ
มีการด�ำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเป็นไปตามแผนที่วางไว้ ฝ่ายบริหารจึงจ�ำเป็น
ต้องมีการควบคุม
การควบคุม เป็นกระบวนการส�ำคัญในการบริหารงาน เพราะเป็นเครื่องมือให้ผู้บริหารมั่นใจว่า
การด�ำเนินงานไม่มีข้อผิดพลาดหรือคลาดเคลื่อนจากแผนที่วางไว้
การตัดสินใจ ผู้บริหารมีหน้าที่ในการตัดสินใจในทุกขั้นตอนของการบริหาร ผู้บริหารจ�ำเป็น
ต้องใช้ข้อมูลทางการเงินเพื่อใช้ในการด�ำเนินงานและการตัดสินใจ ดังนั้น การบัญชีต้นทุนจึงมีความ
ส�ำคัญอย่างยิ่งในการบริหารธุรกิจ
1.2 วัตถุประสงค์ของการบัญชีต้นทุน
นอกจากการใช้ข้อมูลต้นทุนในการรายงานผลการด�ำเนินงานในงบการเงิน คือ เพื่อใช้ในการ
วัดผลก�ำไรขาดทุนประจ�ำงวดแล้ว ข้อมูลการบัญชีต้นทุนยังมีวัตถุประสงค์ด้านอื่นอีก เช่น เพื่อใช้ใน
การค�ำนวณต้นทุนการผลิตสินค้าและบริการ เพื่อใช้ในการวางแผนและควบคุม เพื่อใช้ในการก�ำหนด
ราคาขายของสินค้าและบริการ เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการตัดสินใจ และเพื่อใช้ในการประเมินผล
การด�ำเนินงานของทรัพยากรต่าง ๆ ความมีประสิทธิภาพ ความมีประสิทธิผลในการใช้ทรัพยากร
รายละเอียดและตัวอย่างของวัตถุประสงค์ของการบัญชีต้นทุนอธิบายได้ดังต่อไปนี้
1. การวัดผลก�ำไรขาดทุนประจ�ำงวด งบก�ำไรขาดทุนเป็นงบแสดงผลการด�ำเนินงานประจ�ำ
งวด ส�ำหรับกิจการที่ผลิตสินค้าและให้บริการ งบต้นทุนการผลิตเป็นส่วนประกอบของงบก�ำไรขาดทุน
ที่แสดงรายละเอียดของต้นทุนการผลิตและต้นทุนสินค้าขายและบริการ ประกอบด้วย วัตถุดิบ ค่าแรง
และค่าใช้จ่ายการผลิต ซึ่งเป็นข้อมูลเพิ่มเติมนอกเหนือจากข้อมูลของกิจการซื้อขายสินค้าโดยทั่วไป
2. การค�ำนวณต้นทุนการผลิตสินค้า การค�ำนวณต้นทุนการผลิตสินค้านอกจากจะแสดงใน
งบก�ำไรขาดทุนประจ�ำงวดแล้ว การบัญชีต้นทุนต้องให้ได้มาซึ่งข้อมูลที่ช่วยให้ผู้บริหารหรือผู้ที่เกี่ยวข้อง
สามารถค�ำนวณต้นทุนการผลิตสินค้าได้ โดยไม่จ�ำเป็นต้องรอถึงวันสิ้นงวดบัญชีที่มีการรายงานงบ
การเงินประจ�ำงวด การค�ำนวณต้นทุนการผลิตสินค้าส�ำคัญมากส�ำหรับผู้บริหารโดยเฉพาะฝ่ายขาย
และฝ่ายผลิต

12. 3
3. การวางแผนและควบคุม การวางแผน ได้แก่ การวางแผนทางการตลาด เช่น การก�ำหนด
ผลิตภัณฑ์ ปริมาณ ราคาของสินค้าและบริการ ซึ่งสืบเนื่องถึงการวางแผนทางการผลิตด้วย เช่น
การวางแผนการใช้ปัจจัยการผลิต การวางงบประมาณ ทางด้านการควบคุม เช่น การน�ำงบประมาณ
มาเปรียบเทียบกับข้อมูลที่เกิดขึ้นจริง วิเคราะห์ผลต่างเพื่อหาข้อบกพร่องในการบริหารการเงิน
การตลาด และการผลิต
4. การก�ำหนดราคาขายของสินค้าและบริการ ผู้บริหารจ�ำเป็นต้องทราบรายละเอียดของ
ต้นทุนของสินค้าและบริการ เพื่อใช้ในการก�ำหนดราคาขายที่เหมาะสมกับสภาวะทางการตลาด
สภาวะทางเศรษฐกิจ และการแข่งขัน เพื่อให้บรรลุการวางแผนการบริหารก�ำไรของกิจการอย่างมี
ประสิทธิภาพและมีประสิทธิผลตามเป้าหมายและวัตถุประสงค์ที่ก�ำหนดไว้
5. การเป็นเครื่องมือในการตัดสินใจ การตัดสินใจของผู้บริหารทุกระดับ ทุกขั้นตอน จ�ำเป็น
ต้องน�ำข้อมูลเกี่ยวกับต้นทุนมาเป็นเครื่องมือประกอบการตัดสิน ได้แก่ การตัดสินใจระยะสั้น เช่น
การตัดสินใจในการก�ำหนดราคาขาย การบริหารต้นทุน การควบคุมคุณภาพ การเพิ่มหรือลด
สายการผลิต การตัดสินใจเลือกทางเลือกผลิตภัณฑ์ ส่วนการตัดสินใจระยะยาว เช่น การตัดสินใจ
ขยายกิจการ การลงทุนโรงงาน เครื่องจักร การเลือกการลงทุนระยะยาว
6. การประเมินผลการด�ำเนินงาน การประเมินผลการด�ำเนินงานขึ้นอยู่กับลักษณะของ
การกระจายอ�ำนาจหรือการรวมอ�ำนาจการตัดสินใจและระดับของการตัดสินใจ เริ่มตั้งแต่ระดับ
องค์กรหรือระดับกิจการ และการวัดผลการด�ำเนินงาน คือก�ำไรสุทธิจากการด�ำเนินงาน ซึ่งวัดได้จาก
ผลต่างของรายได้จากการด�ำเนินงาน หักด้วยต้นทุนและค่าใช้จ่ายในการด�ำเนินงาน ระดับส่วนงาน
เช่น ส่วนงานตามผลิตภัณฑ์ ส่วนงานตามภูมิภาค ส่วนงานตามความรับผิดชอบ ระดับแผนก และ
ระดับบุคคล ข้อมูลที่ใช้การวัดผลการด�ำเนินงาน เป็นข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับความรับผิดชอบของระดับ
หน่วยงานหรือบุคคลที่ได้รับมอบหมาย ความรับผิดชอบ ได้แก่ ความรับผิดชอบด้านรายได้ เช่น
ฝ่ายการตลาด แผนกขาย ความรับผิดชอบด้านต้นทุน เช่น ฝ่ายผลิต แผนกผลิต ความรับผิดชอบ
ด้านก�ำไร เช่น ศูนย์ก�ำไรแยกตามส่วนงาน ดังนั้น ข้อมูลต้นทุนจึงมีบทบาทส�ำคัญในการประเมินผล
การด�ำเนินงานที่มีต้นทุนมีส่วนในความรับผิดชอบ
1.3 ขอบเขตของการบัญชีต้นทุน
ขอบเขตของการบัญชีต้นทุนดั้งเดิมมุ่งเน้นการค�ำนวณต้นทุนสินค้าและบริการ ประกอบด้วย
วัตถุดิบ ค่าแรง และค่าใช้จ่ายการผลิต โดยเน้นต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง (Actual Costs) ต่อมามีความ
จ�ำเป็นต้องใช้ข้อมูลที่เร่งด่วน การใช้ข้อมูลต้นทุนจริงอาจล่าช้า จึงมีการพัฒนาการบัญชีต้นทุนโดย
ประมาณ(EstimatedCosts)และต้นทุนมาตรฐาน(StandardCosts)บัญชีต้นทุนในปัจจุบันมีความ
หลากหลาย ไม่เฉพาะการค�ำนวณต้นทุนสินค้าและบริการเท่านั้น มีการก�ำหนดต้นทุนตามความรับ

13. 4
ผิดชอบ (Responsibility Costing) หรือต้นทุนตามกิจกรรม (Activity-Based Costing, ABC)
ประกอบกับปัจจุบันมีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศ จึงมีระบบสารสนเทศที่มีส่วนช่วยใน
การจัดท�ำและใช้ข้อมูลการบัญชีต้นทุนที่มากและหลากหลายตามความต้องการของผู้ใช้ และความ
ซับซ้อนของธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงไปตามสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ
1.4 ความสัมพันธ์ของการบัญชีการเงิน การบัญชีต้นทุน และการบัญชี
บริหาร
1.4.1 การบัญชีการเงิน
การบัญชีการเงิน (Financial Accounting) เป็นกระบวนการที่เป็นระบบในการบันทึกรายการ
ทางการเงิน (Financial Transactions) รายการทางการเงินเป็นรายการที่เกิดจากกิจกรรมทาง
ด้านการเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง อาจเป็นกิจกรรมที่เป็นการค้าหรือไม่เป็นการค้าก็ได้ ขึ้นอยู่กับหน่วยงาน
และวัตถุประสงค์ในแต่ละกิจกรรมนั้น ๆ ทางด้านการค้า กิจกรรมที่ก่อให้เกิดรายการทางการเงิน
ได้แก่ การลงทุนซื้อสินค้าและสินทรัพย์ การกู้ยืม การจ่ายเงิน การขายสินค้า การรับเงิน กิจกรรมของ
หน่วยงานที่ไม่มีวัตถุประสงค์ทางการค้าหรือมิได้หวังผลก�ำไร เช่น หน่วยงานราชการ มูลนิธิ สมาคม
หน่วยงานเหล่านี้ย่อมจ�ำเป็นต้องมีการบันทึกบัญชีเพราะมีกิจกรรมทางด้านการเงินเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย
ดังนั้น การบัญชีการเงินจึงต้องมีกฎ กติกา มารยาทที่เป็นลักษณะในเชิงวิชาชีพทางการบัญชี มีการ
ก�ำหนดแนวความคิด แม่บท มาตรฐาน นโยบายทางการบัญชีที่เป็นรูปแบบปฏิบัติที่สอดคล้องกัน
เพื่อสามารถสื่อความหมายของข้อมูลที่มีรูปแบบเดียวกัน ผู้ก�ำหนดมาตรฐานส�ำหรับประเทศไทย
ปัจจุบันคือสภาวิชาชีพบัญชี
1.4.2 การบัญชีต้นทุน
การบัญชีต้นทุน (Cost Accounting) นอกจากจะเป็นกระบวนการการบันทึกบัญชีส�ำหรับ
กิจการที่ท�ำการผลิตสินค้าและบริการ ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของการบัญชีการเงินที่เกี่ยวข้องกับการ
รายงานทางการเงินเพื่อน�ำเสนอแก่บุคคลภายนอกในขณะเดียวกันการบัญชีต้นทุนยังถือเป็นส่วนหนึ่ง
ของการบัญชีบริหาร ผู้บริหารมีหลายระดับและหลายหน่วยงาน ความต้องการในข้อมูลทางการเงิน
จึงมีหลากหลาย การบัญชีต้นทุน ถือเป็นระบบข้อมูลหนึ่งของการบัญชีบริหารส�ำหรับผู้บริหารในการ
บริหารต้นทุน ก�ำไร และการตัดสินใจเลือกทางเลือกที่ต้องใช้ต้นทุนเป็นข้อมูลที่ช่วยในการตัดสินใจ
ด้านต่าง ๆ
1.4.3 การบัญชีบริหาร หรือการบัญชีเพื่อการจัดการ
การบัญชีบริหารหรือการบัญชีเพื่อการจัดการ(AccountingforManagementorManagerial

14. 5
Accounting) เป็นการจัดท�ำสารสนเทศที่น�ำเสนอต่อบุคคลภายใน คือผู้บริหารและพนักงานภายใน
กิจการ มีวัตถุประสงค์เพื่อรายงานผลการด�ำเนินงานแก่ผู้บริหารเพื่อใช้ในการตัดสินใจ ผู้บริหารและ
ผู้ใช้สารสนเทศทางการบัญชีเพื่อการจัดการต้องมีความรู้ทางการบัญชีทางด้านความหมายของรายงาน
ในงบการเงินและความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมทางเศรษฐกิจในปัจจุบัน ดังนั้น การบัญชีการเงินจึงเป็น
ความรู้เบื้องต้นที่ผู้บริหารและผู้สนใจควรศึกษา
การบัญชีต้นทุนมีบทบาททั้งทางด้านการบัญชีการเงิน คือ เพื่อบันทึกบัญชีและรายงานทาง
การเงิน และบทบาททางการบัญชีบริหาร คือ น�ำการบัญชีต้นทุนมาใช้ในการตัดสินใจวางแผนของ
ผู้บริหาร เช่น มีการวิเคราะห์พฤติกรรมต้นทุน การมอบหมายงาน การควบคุมต้นทุน รูปที่ 1.1 แสดง
ความสัมพันธ์ของการบัญชีการเงิน การบัญชีต้นทุน และการบัญชีบริหารดังนี้
การบัญชีการเงิน การบัญชีบริหาร
1. ผู้ใช้ บุคคลภายนอกที่ต้องการ ฝ่ายบริหารในการวางแผน
ตัดสินใจทางด้านการเงิน และควบคุมในองค์กร
2. เวลา มองในอดีต มองในอดีตและอนาคต
3. การตรวจสอบได้กับ ให้ความส�ำคัญด้าน ให้ความส�ำคัญด้าน
ความเกี่ยวข้อง ความสามารถตรวจสอบได้ การวางแผนและควบคุม
4. ความถูกต้องกับ ให้ความส�ำคัญด้าน ให้ความส�ำคัญด้าน
ความทันต่อเวลา ความถูกต้อง ความทันต่อเวลาในการตัดสินใจ
5. เนื้อหาสาระ มุ่งเน้นในภาพรวมขององค์กร มุ่งเน้นในแต่ละส่วนงาน
ของกิจกรรมหรือองค์กร
6. กฎระเบียบที่ใช้ ต้องปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชี ไม่ต้องมีมาตรฐานการบัญชี
และมีรูปแบบที่ก�ำหนดชัดเจน และไม่มีรูปแบบที่ก�ำหนดชัดเจน
การบัญชี
การเงิน
การบัญชี
บริหาร
การบัญชี
ต้นทุน
รูปที่ 1.1 ความสัมพันธ์ของการบัญชีการเงิน การบัญชีต้นทุน และการบัญชีบริหาร

15. 6
1.5 วิชาชีพนักบัญชี
การศึกษาสถานภาพและหน้าที่ของแผนกบัญชีต้นทุน ขึ้นอยู่กับการจัดสายงานองค์กรหรือ
ผังโครงสร้างองค์กร (Organization Chart) ในกิจการที่มีทั้งการผลิตสินค้า ให้บริการ และขายสินค้า
มีแผนกต่าง ๆ มาก ผังโครงสร้างองค์กรของกิจการดังกล่าวจะแสดงดังรูปที่ 1.2 ตัวอย่างโรงงานผลิต
และขายเสื้อผ้าส�ำเร็จรูป ซึ่งต้องมีนักบัญชีต้นทุนรับผิดชอบในการบันทึกข้อมูลต้นทุนการผลิตดังนี้
ผู้จัดการทั่วไป
ฝ่ายบุคคล
แผนกตัด แผนกเย็บ
ฝ่ายผลิตฝ่ายจัดการทั่วไป
สายงานผลิต สายงานบริการ
แผนกบริการอาคารแผนกโรงงานทั่วไป
ส่วนจัดเตรียม
หน่วยจัดซื้อ
หน่วยรับของ
หน่วยจัดเก็บ
หน่วยส่งของ
หน่วยบัญชีต้นทุน
หน่วยค่าแรง
หน่วยตรวจสอบ
ส่วนอ�ำนวยการ
แผนกส�ำเร็จรูป
ฝ่ายการตลาดฝ่ายการเงินและบัญชี
รูปที่ 1.2 ตัวอย่างผังการจัดองค์กรบริษัทผลิตเสื้อผ้าส�ำเร็จรูป
บทบาทของนักบัญชีต้นทุน
นักบัญชีต้นทุนเป็นนักวิชาชีพทางการบัญชีที่ควรมีคุณสมบัติเฉพาะ คือ มีความรู้ความสามารถ
ในการประกอบวิชาชีพ นักบัญชีอาจใช้บทบาทของผู้บริหารและนักธุรกิจด้วย ดังนั้น นักบัญชีจึง
จ�ำเป็นต้องเข้าใจใน

16. 7
1.5.1 คุณลักษณะของนักบริหาร
บุคลิกภาพของนักบริหาร หมายถึง ลักษณะท่าทาง หน้าตา การแต่งกาย และการวางตัว
นักบริหารควรจะท�ำให้เกิดความศรัทธาและน่าเชื่อถือ ในขณะเดียวกันควรจะมีความเฉลียวฉลาด
และไหวพริบในการด�ำเนินธุรกิจ บุคลิกภาพของนักบริหารที่ควรมี ได้แก่
1. การแต่งกายที่สุภาพ สะอาดตา
2. มีอัธยาศัยดี ยิ้มแย้มแจ่มใส
3. มีความเชื่อมั่นในตนเอง
4. เป็นผู้มีไหวพริบดี
5. เป็นผู้ฟังและผู้พูดที่ดี
6. เป็นผู้มองการณ์ไกล
7. มีความอดทน
8. กล้าที่จะประสบกับการขาดทุน ฯลฯ
1.5.2 จรรยาบรรณ
จรรยาบรรณ (Ethics) หมายถึง หลักความประพฤติที่ควรประพฤติ เช่น ความเมตตากรุณา
การต้อนรับยินดี รู้จักเสียสละ จรรยาบรรณไม่ใช่กฎหมาย แต่เป็นข้อที่ควรปฏิบัติส�ำหรับอาชีพใด
อาชีพหนึ่ง เช่น แพทย์ ไม่ควรเปิดเผยความลับของคนไข้เพราะผิดจรรยาบรรณแพทย์ ส�ำหรับการ
ประกอบธุรกิจก็เช่นกัน ผู้ประกอบธุรกิจควรที่จะแสดงความรับผิดชอบต่อสังคมที่อาศัยอยู่ เช่น
มรรยาทหมายถึงขนบธรรมเนียมประเพณีที่สามารถถือเป็นข้อปฏิบัติที่ดีงามจรรยาบรรณที่นักบริหาร
ควรมี ได้แก่
1. การให้สิ่งที่ดีต่อสังคม การผลิตสิ่งของที่ดีมีคุณภาพให้กับสังคม การไม่ปลอมปนสินค้า
ความพร้อมที่จะรับผิดชอบต่อผลที่เกิดจากการใช้สินค้าที่ผลิตออกไป การเลือกใช้วัตถุดิบที่ไม่มี
อันตรายในการผลิตสินค้า
2. ปฏิบัติตามกฎหมาย เช่น กฎหมายแรงงาน ลดการเอารัดเอาเปรียบคนงาน ควรจ่ายค่าจ้าง
การท�ำงานและสวัสดิการในด้านการบริโภค การปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองผู้บริโภค
อย่างเคร่งครัด
3. สร้างงานที่มีการจ้างแรงงานสูง เช่น งานก่อสร้าง งานการเกษตร งานให้บริการต่าง ๆ
งานเหล่านี้ในแง่ธุรกิจอาจให้ผลตอบแทนไม่สูงนัก แต่เป็นการช่วยสังคมไม่ให้มีการว่างงาน
4. การก�ำหนดราคาสินค้า ไม่ควรก�ำหนดสูงเกินไปเพื่อหวังก�ำไร แต่ควรพิจารณาถึงความ
เหมาะสม การไม่ฉวยโอกาสขึ้นราคาสินค้าในขณะที่เกิดเภทภัยต่าง ๆ
5. ป้องกันสภาพแวดล้อมเป็นพิษ ปัญหาที่ส�ำคัญมากที่สุดในทางธุรกิจอุตสาหกรรมก็คือ
สิ่งแวดล้อมเป็นพิษหรือเกิดมลภาวะอากาศเป็นพิษน�้ำเสียของเสียที่ทับถมบนพื้นดิน ผู้ประกอบธุรกิจ

17. 8
ต้องค�ำนึงถึงสิ่งต่าง ๆ โดยจัดระบบการจ�ำกัดและป้องกันให้เหมาะสมเพื่อให้เกิดสภาพแวดล้อมที่ดี
6. ให้ความสนับสนุนการศึกษา ธุรกิจจะต้องให้การช่วยเหลือและสนับสนุนการศึกษาทั้ง
สถาบันการศึกษาของรัฐและเอกชน อาจท�ำได้โดยการให้ทุนการศึกษา การกู้ยืมเงิน การฝึกงานดูงาน
ของนักศึกษา เชิญผู้เชี่ยวชาญไปบรรยายให้นักศึกษาฟัง
7. ให้บริการด้านสุขภาพอนามัยและนันทนาการ ควรช่วยเหลือในกิจการและให้บริการด้าน
ต่าง ๆ ของสังคม เช่น ลูกเสือชาวบ้าน การกุศล
นอกจากความรับผิดชอบต่อสังคมดังกล่าวแล้ว ผู้ประกอบการทางธุรกิจจะต้องมีคุณธรรม
มีความยุติธรรม ซื่อสัตย์สุจริต ผลิตสินค้าและบริการที่มีคุณภาพ ไม่เอารัดเอาเปรียบสังคมอันเป็น
ส่วนรวมอีกด้วย
จรรยาบรรณของนักบัญชีบริหาร
สถาบันนักบัญชีบริหาร (Institute of Management Accountant, IMA) ได้ก�ำหนด
จรรยาบรรณมาตรฐานส�ำหรับนักบัญชีบริหาร (Standard of Ethical Conduct for Management
Accountants) ใน พ.ศ. 2526 สรุปได้ 4 ประการ ดังนี้
1. นักบัญชีบริหารควรเป็นผู้มีความรู้ ความสามารถ และความเชี่ยวชาญในการปฏิบัติงาน
(Competence)
2. นักบัญชีบริหารไม่พึงเปิดเผยความลับของธุรกิจ (Confidentiality)
3. นักบัญชีบริหารเป็นผู้มีความเที่ยงธรรมและซื่อสัตย์ (Integrity)
4. นักบัญชีบริหารเป็นผู้มุ่งมั่นและแน่วแน่ในการปฏิบัติตามวัตถุประสงค์ (Objectivity)
นอกจากนี้นักบัญชีควรเป็นผู้ใฝ่รู้ ศึกษาหาความรู้ใหม่ ๆ เนื่องจากเป็นวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง
โดยตรงกับระบบเศรษฐกิจที่มีวิวัฒนาการ มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและตลอดเวลาอยู่เสมอ
1.5.3 อุดมการณ์
อุดมการณ์ซึ่งนักธุรกิจพึงมี ได้แก่
1. หมั่นประกอบการดีและประพฤติเป็นคนดี
2. ต้องมีความรับผิดชอบต่อสังคม ปฏิบัติให้สอดคล้องกับประโยชน์ของคนทั่วไป
3. ต้องมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่
4. ด�ำรงไว้ซึ่งชื่อเสียงและยึดถือปฏิบัติข้อบังคับของหน่วยงานที่ตนสังกัดอยู่
5. ละเว้นการใช้อ�ำนาจหน้าที่เพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว แต่ต้องปฏิบัติให้บรรลุวัตถุประสงค์
ของกิจการ โดยค�ำนึงถึงข้อปฏิบัติของการจัดการที่ดี
6. ละเว้นการปฏิบัติที่มีอคติต่อบุคคลอื่น ต้องตระหนักถึงศักดิ์ศรีความเสมอภาคของกลุ่ม
และบุคคล

18. 9
ค�ำถาม
1.1 จงอธิบายพร้อมยกตัวอย่างความส�ำคัญของการบัญชีและการบัญชีต้นทุน
1.2 วัตถุประสงค์ของการบัญชีต้นทุนมีอะไรบ้าง
1.3 จงอธิบายขอบเขตของการบัญชีต้นทุน
1.4 การบัญชีการเงิน การบัญชีต้นทุน และการบัญชีบริหาร มีความสัมพันธ์กันอย่างไร
1.5 จงอธิบายคุณลักษณะของนักบัญชีต้นทุน พร้อมยกตัวอย่างประกอบ