http://qimia.blogspot.com კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

1. 1
გაკვეთილი  9
საშინაო დავალების შემოწმება:
2) 2Na + Cl2  2NaCl შეერთება
2Ca + O2  2CaO შეერთება
K2O + H2O  2KOH შეერთება
2HgO  2Hg + O2 დაშლა
MgO + H2O  Mg(OH)2 შეერთება
2Al + 3Br2  2AlBr3 შეერთება
3BaO + P2O5  Ba3(PO4)2 შეერთება
2Ag2O  4Ag + O2 დაშლა
WO3 + 3H2  W + 3H2O ჩანაცვლება
3KOH + H3PO4  K3PO4 + 3H2O მიმოცვლა
MgO + 2HCl  MgCl2 + H2O მიმოცვლა
Fe2O3 + 6 HNO3  2Fe(NO3)3 + 3H2O მიმოცვლა
Cu + Hg(NO3)2  Cu(NO3)2 + Hg ჩანაცვლება
2Al + 3H2SO4  Al2(SO4)3 + 3H2 ჩანაცვლება…
3. მოც: m (H2SO4) = 49 გ
––––––––––––––––––
უ.გ. m (Al) =?
m (Al2(SO4)3) =?
Vo (H2) =?
2Al + 3H2SO4  Al2(SO4)3 + 3H2
M (H2SO4) = 2 . 1 + 32 + 4 . 16 = 98 გ/მოლი
M (Al) = 27 გ/მოლი

2. 2
M (Al2(SO4)3) = 2 . 27 + 3 . 32 + 12 . 16 = 342 გ/მოლი
2 გ Al რეაგირებს 3 გ H2SO4 – თან
X “ “ “ 49 “ “
X= m (Al) = 2·27·49/3·98= 9გ
3 გ H2SO4 შეესაბამება 342 გ Al2(SO4)3 –ს
49 “ “ “ X “ “
X= m (Al2(SO4)3 ) =49·342/3·98= 57გ
ამოცანის პირობის თანახმად, ჩვენ უნდა გამოვთვალოთ აგრეთვე H2-ის მოცუ-
ლობა ნ.პ.-ში. რადგან ნებისმიერი აირის ერთი მოლი ნ. პ. – ში იკავებს 22,4 ლ
მოცულობას, შეგვიძლია დავწეროთ, რომ
3 გ H2SO4 შეესაბამება 3 ლ H2 – ს
49 გ “ “ X ლ “
X= Vo (H2) =49·3·22,4/3·98 = 11,2 ლ
პასუხი: რეაქციაში შედის 9გ Al. რეაქციის შედეგად მიიღება 57გ
Al2(SO 4)3 და 11,2ლ H2.
4. მოც. m(Cu2(OH)2 CO3) = 50გ
უ.გ. =?
m(H2O) =?
Vo(CO2) =?
გამოვთვალოთ ნივთიერებათა მოლური მასები
Cu 2(OH)2 CO3 იგივეა რაც Cu 2H2CO5
M(Cu2(OH)2 CO3) = 2 გ/მოლი
M(CuO) = 80გ/მოლი
M(H2O) = 18გ/მოლი
to
Cu 2(OH)2CO3 2 CuO + H2O + CO2
შეგვიძლია შევადგინოთ პროპორციები:
222 გ Cu2(OH)2 CO3 წარმოქმნის 2. 80 გ CuO -ს
50 “ “ “ X “
X= m(CuO) =50·2·80/222= 36 გ
222 გ Cu2(OH)2 CO3 წარმოქმნის 18 გ H2O -ს
50 “ “ “ X “
X= m(H2O) =50·18/222= 4,1 გ

3. 3
222 გ Cu2(OH)2 CO3 წარმოქმნის (ნ.პ. ) 22,4 ლ CO2 -ს
50 “ “ “ X “
X= V0(CO2) =50·22,4/222= 5,05 ლ
პასუხი: წარმოიქმნება 36 გ CuO, 4,1 გ H2O და 5,05 ლ (ნ.პ.) CO2
II ტესტის პასუხები:
1. 3 2. 3 3. 2 4. 3 5. 4
6. 1 7. 4 8. 1 9. 2 10. 2
პირველი თემის შემაჯამებელი საშინაო დავალება
1. გამოთვალეთ ელემენტების ვალენტობა შემდეგ ნაერთებში:
PH3; SiH4 ; P2O5 ; SiO2 ; V2O5 ; Cr2O3 ; CrO2 ; CrO3 ; CrO
2. შეადგინეთ ჟანგბადისა და ჩამოთვლილ ელემენტთა ნაერთების ფორმულები:
Al (III), Fe (II), Fe (III), S ( IV), S (VI), Mn (II), Mn (III), Mn (IV), Mn (VI), Mn (VII).
3. იპოვეთ ელემენტთა მასური წილები შემდეგ ნაერთებში:
ა) HNO3
ბ) P2O5
გ) KMnO 4
4. შეადგინეთ მოლეკულური ფორმულები თუ ნივთიერების შემადგენელი
ელემენტების მასური წილებია:
ა)  (H) = 2,4 %; (S) = 39,1 %; (O) = 58,5 %.
ბ)  (C) = 42,8 %;  (O) = 57,2 %.
5. რამდენი გრამი NaOH არის საჭირო 20გ გოგირდმჟავასთან (H2SO4)
ურთიერთქმედებისთვის? რამდენი გრამი წყალი (H2O) და ნატრიუმის სულფატი
(Na2SO4) მიიღება რეაქციის შედეგად? Aამ რეაქციის ტოლობაა:
2NaOH + H2SO4  Na2SO4 + 2H2O
6. რა მოცულობას (ნ.პ) დაიკავებს აირთა ნარევი, რომელიც შეიცავს 10გ CO2 და 5გ
CO?

4. 4
7. რამდენი გრამია 10 ლ N2 და 15 ლ H2 ნარევის მასა ნ.პ.- ში?
8. გაატოლეთ შემდეგი რეაქციების სქემები და მიუთითეთ ქიმიურ რეაქციათა
რომელ ტიპს მიეკუთვნება თითოეული მათგანი:
Fe + Br2  FeBr3
Ca(NO3)2  CaO + NO2 + O2
Sn + Cu(NO3)2  Cu(NO3)2 + Sn
As + I2  AsI3
BaO + HNO3  Ba(NO3)2 + H2O
KOH + H2CO3  K2CO3 + H2O
PbCl4  PbCl2 + Cl2
Mg + HBr  MgBr2 + H2
Fe(OH)3  Fe2O3 + H2O
Cu(NO3)2 + KOH  KNO3 + Cu(OH)2