Download to read offline
Uploaded byPattie Pattie
การจัดการศึกษา 600716
“ทิศทางการจัดการศึกษาที่ตอบโจทย์สังคมไทยในปัจจุบันและอนาคต และแนวทางปฏิบัติ” บรรยาย โดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช บรรยาย ในงาน แสดงสินค้าและประชุมสัมมนานานาชาติ ด้านฮาลาล 2560 (World HAPEX 2017) ระหว่างวันที่ ๑๓ - ๑๖ กรกฎาคม ๒๕๖๐ ณ ศูนย์ประชุมนานาชาติ ฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ จัดโดย สถาบันฮาลาล มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
More Related Content
Similar to การจัดการศึกษา 600716
การจัดการศึกษา 600716
- 1. เพื่อสังคมไทยในปัจจุบันและอนาคต วิจารณ์ พานิช กรรมการสภามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ การจัดการศึกษา บรรยายในงาน WorldHAPEX 2017 ณ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ ๑๖ กรกฎาคม ๒๕๖๐ หลักการและแนวทางปฏิบัติ
- 2. ข้อจากัด • ไม่มีพื้นฐานทฤษฎีทางการศึกษา • ไม่ได้เรียนรู้จากการปฏิบัติ •ไม่รู้จริง • พึงรับฟังโดยใช้วิจารณญาณ
- 3. ประเด็นนาเสนอ • เรียนเพื่อให้ได้อะไร ...ผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcome - LO) • การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร • สอนอย่างไร • ครูทาอะไร ไม่ทาอะไร • ผู้อานวยการโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษา ทาอะไร • คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ทาอะไร • สถานประกอบการทาอะไร
- 4. ประเด็นนาเสนอ • เรียนเพื่อให้ได้อะไร ...ผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcome - LO) • การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร • สอนอย่างไร • ครูทาอะไร ไม่ทาอะไร • ผู้อานวยการโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษา ทาอะไร • คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ทาอะไร • สถานประกอบการทาอะไร
- 5. เรียนเพื่อพัฒนาแบบบูรณาการ • มีความรู้ (Literacy): อ่านออกเขียนได,้้ คิดเลขเป็น, รู้ธรรมชาติ , รู้ ICT, รู้การเงิน, รู้วัฒนธรรมและความเป็นพลเมือง, รู้เรื่องสุขภาพ • มีสมรรถนะ (Competency) : วิจารณญาณ, สร้างสรรค์, สื่อสาร, ร่วมมือ • มีบุคลิก/คุณลักษณะ (Character) : ใคร่รู้ ริเริ่ม มานะอดทน ปรับตัว ภาวะผู้นา สังคมวัฒนธรรม • เรียนรู้ตลอดชีวิต (Learning Skils / Affinity) โลกประจาวัน โลกซับซ้อน โลกเปลี่ยนแปลง
- 6.
- 7. 21st Century Education •เรียนให้ได้ทักษะ ๔ หมวด ๑๗ ตัว • เพื่อมีชีวิตที่ดีในยุค VUCA V = Volatile U = Uncertain C = Complex A = Ambiguous
- 8. ลักษณะนิสัย - ExecutiveFunction (EF) ความมุมานะ (เชื่อพรแสวง - Growth Mindset) ความใฝ่รู้ อดทนรอเพื่อสิ่งที่ดีกว่า การควบคุมตนเอง มีวินัย ในตนเอง สานึกผิดชอบชั่วดี ความรับผิดชอบ ความมั่นคงทางอารมณ์ ความมั่นใจในตนเอง (self- esteem) ความขยันหมั่นเพียร ความกระตือรือร้น เห็นอกเห็นใจผู้อื่น (empathy) Non-cognitive Development Characters สาคัญต่อความสาเร็จในชีวิตยิ่งกว่าความรู้ http://developingchild.harvard.edu/science/key-concepts/executive-function/
- 9. สร้างความเชื่อในพรแสวง (Growth Mindset) ชมความมานะพยายาม ไม่ชมความเก่ง (FixedMindset) ให้คะแนนความก้าวหน้า ความมานะพยายาม เก่งไม่พอ ต้องปรับปรุงตัวเองเป็น
- 10.
- 11.
- 12. รู้ เข้าใจ นาไปใช้ วิเคราะห์ สังเคราะห์ ประเมิน/เปรียบเทียบ เปลี่ยนวิธีเรียนรู้ เปลี่ยนกระบวนทัศน์/ตัวตนTransformative Learning การเรียนรู้ ๘ระดับ Modified Bloom’s Taxonomy of Learning
- 13. เรียนให้บรรลุ • Transformative Learning Informative-> Formative -> Transformative Leadership / Change Agent • Mastery Learning • Learning Skills Learn, Unlearn, Relearn • มนุษย์ระดับ ๖ Moral Develoment of Lawrence Kohlberg
- 14. บันได ๖ ขั้นของการพัฒนาคุณธรรม •ขั้นที่ ๑ ปฏิบัติเพราะความกลัว ไม่อยากเดือดร้อน • ขั้นที่ ๒ ปฏิบัติเพราะอยากได้รางวัล • ขั้นที่ ๓ ปฏิบัติเพราะอยากเอาใจคนบางคน • ขั้นที่ ๔ ปฏิบัติเพราะต้องปฏิบัติตามกฎ • ขั้นที่ ๕ ปฏิบัติเพราะต้องการให้ตนดูดีให้ได้ชื่อว่าเป็นคนดี ให้ได้ชื่อว่ามี น้าใจ • ขั้นที่ ๖ ปฏิบัติตามหลักการ หรืออุดมการณ์ของตน ไม่ต้องการให้มีคน ยกย่องชมเชยหรือให้รางวัล Lawrence Kohlberg's stages of moral development
- 15. เป้าหมายผลลัพธ์การเรียนรู้ • คิดตามแบบแผน • มีความรู้ตามที่รับ ถ่ายทอด •รู้วิชา สอบได้คะแนนดี ตามหลักสูตร • Informative learning • มีความคิดของตนเอง • มีความรู้ตามที่ตนปฏิบัติ และสะท้อนคิด • มีทักษะแห่งศตวรรษที่ ๒๑ • Transformative learning 20 21ศตวรรษที่
- 16.
- 17. ประเด็นนาเสนอ • เรียนเพื่อให้ได้อะไร ...ผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcome - LO) • การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร • สอนอย่างไร • ครูทาอะไร ไม่ทาอะไร • ผู้อานวยการโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษา ทาอะไร • คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ทาอะไร • สถานประกอบการทาอะไร
- 18.
- 19. การเรียนรู้ • การเรียนรู้เป็นผลของการกระทาและการคิดของ นักเรียน • เกิดจากการกระทาและการคิดของนักเรียนเอง เท่านั้น •ครูช่วยทาให้เกิดการเรียนรู้ได้โดยเข้าไปจัดการ สิ่งที่นักเรียนทา (ปฏิบัติ และคิด) เพื่อการ เรียนรู้ Herbert A. Simon https://www.scbfoundation.com/publishing.php?project_id=292#publishing/292/5462
- 20. การเรียนรู้ไม่ได้เกิดจากการถ่ายทอดความรู้สาเร็จรูป ค. สาเร็จรูป ถ่ายทอดแบบกลไก งอกงามขึ้นเอง ภายในตน จากการทาและคิด ของตน หลัก CognitiveScience ถามคือสอน สะท้อนคิด(reflect)คือเรียนรู้
- 21. เหตุการณ์ ความจาใช้งาน ความจาระยะยาว ตระหนักรู้ และคิด รู้ข้อเท็จจริงและกระบวนการ เรียนรู้จา สังเกต เก็บข้อมูล ลืม Ref.: Daniel T. Willingham. Why Don’t Students Like School?, 2009 Working Memory Longterm Memory
- 22. Adult Learning Observation & Reflection FormingAbstract Concepts Testing in New Situations Concrete Experience 1 2 3 4 Student Learning = AL + Scaffolding
- 23.
- 24. ประเด็นนาเสนอ • เรียนเพื่อให้ได้อะไร ...ผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcome - LO) • การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร • สอนอย่างไร • ครูทาอะไร ไม่ทาอะไร • ผู้อานวยการโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษา ทาอะไร • คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ทาอะไร • สถานประกอบการทาอะไร
- 25.
- 26. วิถีการเรียนรู้ใหม่ • เรียนโดยลงมือทา เพื่อให้เกิดทักษะ(Learning by Doing) • สุดยอดทักษะ ๔ ประการ (๓ร ๑ว) : แรงบันดาลใจ/ไฟ (Inspiration Skills) เรียนรููู้ (Learning Skills) ร่วมมือ (Collaboration Skills) วินัย (ในตน) (Self-Discipline Skills) • เรียนโดยการลงมือทาเป็นทีม แล้วร่วมกันไตร่ตรองสะท้อนคิด (Reflection) ว่าได้เรียนรู้อะไร ต้องการเรียนอะไรต่อ/เพิ่ม
- 27. ไม่เน้นสอนให้ครบตามหลักสูตร • หลักสูตรมาตรฐานมักเน้นความ ครอบคลุมระบุเนื้อหามากเกินไป • ครูต้องร่วมกันกาหนดสาระส่วนที่ จาเป็นต้องสอน(สาหรับนักเรียนกลุ่มนั้น) เพื่อให้นร.เรียนรู้พัฒนา ๔ ด้าน • แล้วกาหนด สเกลความเข้าใจ สาหรับ ใช้สื่อสารเป้าหมายการเรียนรู้แก่ นร. https://www.gotoknow.org/posts/tags/ศาสตร์และศิลป์ของการสอน สอนแบบโฟกัสเป้าหมาย
- 28.
- 29. ระดับ สมรรถนะ/ความคล่องแคล่ว 4.0 3.5 3.0 2.5 2.0 1.5 1.0 0.5 0.0 สเกลความเข้าใจ ProficiencyScale สาระการเรียนรู้ด้าน ...
- 30. ห้องเรียนกลับทาง • Flip theClassroom กลับทางห้องเรียน • เรียนวิชาที่บ้าน ทา “การบ้าน” ที่ห้องเรียน • ครูเครื่องสอนวิชา ครูคนสอนคน/ปัญญา • ใช้ห้องเรียนเพื่อการเรียนแบบ รู้จริง (Mastery Learning) http://www.scbfoundation.com/projects/wcms/docs/uploads/doc_13727357101058185889.pdf
- 31.
- 32.
- 33. ประเด็นนาเสนอ • เรียนเพื่อให้ได้อะไร ...ผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcome - LO) • การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร • สอนอย่างไร • ครูทาอะไร ไม่ทาอะไร • ผู้อานวยการโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษา ทาอะไร • คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ทาอะไร • สถานประกอบการทาอะไร
- 34. ครูทาอะไรให้แก่ศิษย์ • Inspirator กระตุ้นแรงบันดาลใจ •Designer ออกแบบกิจกรรม และ “นั่งร้าน” (Scaffold) • Facilitator โดยตั้งคาถาม ชวนคิด • Assessor (Formative Assessment) ประเมินเพื่อพัฒนา • Constructive Feedback ให้คิดไปข้างหน้า มุมานะ GrowthMindset • Summative Evaluation ยืนยันว่าบรรลุผลลัพธ์ที่ตั้งเป้าหมายไว้
- 35. ครูทาอะไรให้แก่ตน • Inspirator • Designerออกแบบกิจกรรม และ “นั่งร้าน” (Scaffold) • Facilitator โดยตั้งคาถาม ชวนคิด • Assessor (Formative Assessment) ประเมินเพื่อพัฒนา • Constructive Feedback ให้คิดไปข้างหน้า มุมานะ • Summative Evaluation ยืนยันว่าบรรลุผลลัพธ์ที่ตั้งเป้าหมายไว้ ทาสิ่งเดียวกันให้แก่ตนเอง และแก่เพื่อนครู ชีวิตครู คือชีวิต(แห่งการเดินทาง)เพื่อการเรียนรู้ ครูต้องเข้าใจและพัฒนาวิธีการเรียนรู้ของตน
- 36. ฝึกคิด/เรียนระดับสูง (Higher OrderThinking/Learning) • สร้าง (Create) • เปลี่ยนใจ (Mindset Change) … Transformative Learning • รู้ (Know) • เข้าใจ (Understand) • ประยุกต์ (Apply) • วิเคราะห์ (Analyze) • สังเคราะห์ (Synthesize) • ประเมิน (Evaluate) ครูฝึกวิธี facilitate ให้ศิษย์ฝึก/เรียนรู้ โดยการตั้งคาถาม/โจทย์ให้ศิษย์ลงมือทา คิด และประเมิน
- 37. ประเมินขณะสอน(แบบไม่สอน) • ประเมินเพื่อหนุนการเรียนรู้ (Formative Assessment) •ตามด้วยคาแนะนาป้อนกลับแบบ สร้างสรรค์(Constructive Feedback) • แล้วจึงประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้ (Summative Evaluation) เพื่อยืนยันว่าบรรลุเป้าหมาย https://www.gotoknow.org/posts/tags/Dylan_Wiliam
- 38. 5 คำถำมหลักในกำรออกแบบกำรเรียนรู้ • ต้องกำรให้นร. ได้ทักษะ และ ค. ที่จำเป็นอะไรบ้ำง (ตรวจสอบ เอกสำรหลักสูตร หนังสือทักษะแห่งอนำคตใหม่ ฯลฯ)่่ • จัดกำรเรียนรู้อย่ำงไรให้ได้ทักษะเหล่ำนั้น • รู้ได้อย่ำงไรว่ำได้ • ทำอย่ำงไร กับ นร. บำงคนที่ไม่ได้ • ทำอย่ำงไรกับ นร.บำงคนที่เรียนเก่งก้ำวหน้ำไปแล้ว
- 39. • Prior Knowledge •K Organization • Motivation • Develop Mastery • Practice & Feedback • Student Development & Climate • Self-directed Learner http://www.scbfoundation.com/news_publish_detail.php?cat_id=6&nid=880
- 40. ครูในศตวรรษที่ ๒๑ มีคุณค่ามากกว่าครูในศตวรรษที่๒๐ • สอน สั่งสอน • ถ่ายทอดความรู้ • รู้ผิวเผิน • สอนวิชา • รู้วิชา • ผู้รู้ • รอบรู้วิชา • ฝึก/โค้ช/อานวย • อานวยการสร้าง • รู้จริง (mastery) • พัฒนาครบด้าน • มีทักษะ • ผู้เรียนรู้ (PLC) • กากับการเรียนรู้ของตน 20 21
- 41. ประเด็นนาเสนอ • เรียนเพื่อให้ได้อะไร ...ผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcome - LO) • การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร • สอนอย่างไร • ครูทาอะไร ไม่ทาอะไร • ผู้อานวยการโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษา ทาอะไร • คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ทาอะไร • สถานประกอบการทาอะไร
- 42. “ ถ้าครูไม่ห่วงประโยชน์ที่ควรจะห่วง หันไปห่วงอานาจ ห่วงตาแหน่งห่วงสิทธิ์ และ ห่วงรายได้กันมากเข้า ๆ แล้ว จะเอาจิตเอาใจที่ไหน มาห่วงความรู้ ความดี ความเจริญของ เด็ก ความห่วงในสิ่งเหล่านั้น ก็จะค่อย ๆ บั่นทอนทาลาย ความเป็นครูไปจนหมดสิ้น จะไม่มีอะไรเหลือไว้พอที่ตัวเอง จะภาคภูมิใจ หรือผูกใจใครไว้ได้ความเป็นครูก็จะไม่มีค่า เหลืออยู่ให้เป็นที่เคารพบูชาอีกต่อไป ” พระราชดารัสแก่ครูอาวุโส ในโอกาสเข้าเฝ้าฯ วันเสาร์ ที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๒๑
- 43. บริหารโรงเรียน/การศึกษา เพื่อใคร • เพื่อกูผลประโยชน์ของกู • เพื่อนักเรียน ผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียน ที่ได้รับการ พัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ ๒๑ อย่างครบด้าน และเป็นขั้นตอน • เพื่อ .... ความจริงที่เจ็บปวด
- 44. บริหารโรงเรียน/การศึกษา เพื่อใคร • เพื่อกูผลประโยชน์ของกู • เพื่อนักเรียน ผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียน ที่ได้รับการ พัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ ๒๑ อย่างครบด้าน และเป็นขั้นตอน • เพื่อสร้างสรรค์ประเทศไทย๔.๐ คาตอบของผม
- 45. ผู้บริหารสถานศึกษา บริหารอะไร • ผลลัพธ์สุดท้ายของโรงเรียน... ผลลัพธ์ การเรียนรู้ของนักเรียน • บรรยากาศ สภาพแวดล้อมของโรงเรียน ด้านสังคม วัฒนธรรม ปฏิสัมพันธ์ กายภาพ เป็นพื้นที่ ปลอดภัย เอื้อต่อการเรียนรู้ • การเรียนรู้ ของนักเรียน ครู และตัวผู้บริหารเอง ร่วมกับครอบครัว ชุมชน เขตการศึกษา
- 46. บริหารอย่างไร ทา/ไม่ทา อะไรบ้าง •ชวนคร,ู้ กก. รร., ตัวแทน ผปค. ร่วมกันเขียนเป้าหมาย การเรียนรู้ของนักเรียน ครู และ ฯลฯ • ชวนครู และภาคีของโรงเรียน ร่วมกันกาหนด บรรยากาศและสภาพแวดล้อมของโรงเรียน(และชุมชน) ด้าน สังคม วัฒนธรรม และกายภาพ เพื่อให้เป็น สถานที่ปลอดภัยในการเรียนรู้ของนักเรียน ผู้บริหารสถานศึกษา
- 47. บริหารอย่างไร ทา/ไม่ทา อะไรบ้าง •https://www.gotoknow.org/posts/tags/ศาสตร์และ ศิลป์ของการสอน • ชวนครูจัดทารายการ“ความรู้ที่จาเป็นต้องสอน” จากหลักสูตรมาตรฐาน • แล้วนามาช่วยกันจัดทา proficiency scale ของแต่ละ ชิ้นความรู้ (https://www.gotoknow.org/posts/628245) ผู้บริหารสถานศึกษา บริหารผลลัพธ์การเรียนรู้ของ นร. อย่างไร
- 48. บริหารอย่างไร ทา/ไม่ทา อะไรบ้าง •เข้าสังเกตการณ์ชั้นเรียนเอง • จัดระบบ peer classroom observation & feedback • จัดหา VDO บันทึกสภาพ นร. ในชั้นเรียน สาหรับ ครูนาไปใช้feedback ตนเอง และ feedback ซึ่งกัน และกัน ผู้บริหารสถานศึกษา บริหารการเรียนรู้เพื่อผลลัพธ์การเรียนรู้ของ นร. อย่างไร
- 49. บริหารอย่างไร ทา/ไม่ทา อะไรบ้าง •บริหาร high expectation & high support (https://www.gotoknow.org/posts/619876) หนังสือ ครูนอกกรอบกับห้องเรียนนอก แบบ • บริหารให้ผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียนทุกคนผ่าน เกณฑ์ทุกหน่วยเรียนรู้ (เอาใจใส่ นร. เป็นรายคน) • บริหารผลลัพธ์การเรียนรู้แบบ whole person development • ฯลฯ ผู้บริหารสถานศึกษา บริหารการเรียนรู้เพื่อผลลัพธ์การเรียนรู้ของ นร. อย่างไร
- 50. ต้องการ A.S.K. อะไรบ้าง •A = Attitude • S = Skills • K = Knowledge ผู้บริหารโรงเรียน
- 51.
- 52. สร้าง/พัฒนา A.S.K. • สร้าง/พัฒนาจากการปฏิบัติงานได้อย่างไร ของผู้บริหารสถานศึกษาอย่างไร
- 53. สร้าง/พัฒนา A.S.K. • สร้าง/พัฒนาจากการปฏิบัติงานได้อย่างไร ของผู้บริหารสถานศึกษาอย่างไร คาตอบ เรียนรู้ร่วมกันจากการปฏิบัติ … KM ร่วมกันกับ ?
- 54. ความรู้(ASK) ที่ต้องการในโรงเรียน • ด้านผลลัพธ์การเรียนรู้(outcome) ในศตวรรษที่ ๒๑ • ด้านการจัดการเรียนรู้ (process) และวัดผล • ด้านสาระ (content) • ด้านการจัดการ (management) เพื่อสร้าง สภาพแวดล้อมและบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ทั้งในโรงเรียน ในครอบครัว และในชุมชนโดยรอบ
- 55. ปฏิบัติ เก็บข้อมูล reflect ความรู้ใหม่ ตั้งเป้า วำงแผน แยกกัน ร่วมกันร่วมกัน วงจร KM /PLC ครู และ ผู้บริหาร เป้า LO และ/หรือเป้าเทคนิค ร่วมกัน
- 56. วงจร KM /PLC ครู ผลลัพธ์ที่ได้ • LO ของ นร. / การฝึกเทคนิคของครู • ความรู้ปฏิบัติ (practical knowledge) • บรรยากาศการทางานเป็นทีม
- 57. ประเด็นนาเสนอ • เรียนเพื่อให้ได้อะไร ...ผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcome - LO) • การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร • สอนอย่างไร • ครูทาอะไร ไม่ทาอะไร • ผู้อานวยการโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษา ทาอะไร • คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ทาอะไร • สถานประกอบการทาอะไร
- 58. ผลิตครูแนวใหม่ • ที่มี A.S. K. ตามข้างต้น • มี Classroom Skills ข้างต้น • มี “วิญญาณครู” ... ครูเพื่อศิษย์
- 59. ประเด็นนาเสนอ • เรียนเพื่อให้ได้อะไร ...ผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcome - LO) • การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร • สอนอย่างไร • ครูทาอะไร ไม่ทาอะไร • ผู้อานวยการโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษา ทาอะไร • คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ทาอะไร • สถานประกอบการทาอะไร
- 60. สถานประกอบการแห่งศตวรรษที่ ๒๑ • คือสถานเรียนรู้จากการทางาน •เรียนรู้ร่วมกันผ่านการปฏิบัติ • ตามด้วยการไตร่ตรองสะท้อนคิด • สร้างสรรค์ผลงานไปพร้อมๆ กันกับการสร้าง ปัญญาปฏิบัติ (phronesis) มี KM Inside
- 61. สรุป การจัดการศึกษาเพื่อประเทศไทย ๔.๐ •สร้างคนที่มีสมรรถนะ นิสัย และจิตใจ สร้างสรรค์เห็น แก่ส่วนรวม และมีคุณธรรม • ฝึกโดยการปฏิบัติเป็นทีม ตามด้วยการไตร่ตรองสะท้อน คิด • ครูเป็นนักตั้งคาถาม ในกระบวนการไตร่ตรองสะท้อน คิด เพื่อการเรียนรู้ที่ลึกและเชื่อมโยง • โรงเรียนเป็น “สัปปายะสถาน” ของการเรียนรู้ฝึกฝน • มีระบบหนุนนาการฝึกฝนพลเมืองเยาวชนนอกโรงเรียน