การเคลื่อนกระบวนทัศน์ทางการศึกษาและการสร้างครูรุ่นใหม่สำหรับสังคมไทยในศตวรรษที่ ๒๑ โดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช

1. การศึกษาไทยและครูไทย/
ในศตวรรษที่ ๒๑/
วิจารณ์ พานิช!
!
เสนอใน การประชุมเชิงปฏิบัติการ โครงการสร้างโอกาสทางการศึกษาสาหรับนักเรียนในพื้นที่ห่างไกล!
เป็นครูรุ่นใหม่เพื่อพัฒนาคุณภาพโรงเรียนของชุมชน วันศุกร์ที่ 28 มิถุนายน 2562 โรงแรมเซนจูรี่ พาร์ค เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร !

2. การศึกษาโลก : Learning Crisis :/
WDR 2018 /

3. WDR 2018

4. WDR 2018

5. WDR 2018
วิกฤติการเรียนรู้/
!
!!! การศึกษาไม่ทำให้เกิดการเรียนรู้ !!!!

6. Learning Crisis/ WDR 2018
▰ Outcomes : ต่ำ ความเหลื่อมล้ำสูง พัฒนาช้า7
▰ Immediate causes : นักเรียนไม่ได้รับการเตรียมตัวที่ดี
ทรัพยากรที่โรงเรียนได้รับไม่มีผลต่อการเรียนการสอน7
การบริหารจัดการในโรงเรียนไม่มีผลต่อการเรียนการสอน 7
ครูขาดทักษะและแรงจูงใจ 7
▰ Deeper causes : Technical, Political ดึงความสนใจ7
ออกจาก “การเรียนรู้”7

7. สู่การศึกษาคุณภาพสูง/ WDR 2018
https://www.gotoknow.org/posts/tags/
สู่การศึกษาคุณภาพสูง/

8. 8
ยุคโบราณ ระบบการศึกษาเพื่อชนส่วนน้อย/
การศึกษาของพลเมืองหลากยุค!
สมัยใหม่ การศึกษาเพื่อทุกคน /
แต่ยังเป็นการศึกษาที่ชนส่วนน้อยเท่านั้นได้เรียนรู้/
ยุคศตวรรษที่ ๒๑ : การศึกษาที่ทุกคนเกิดการเรียนรู้
ตามเป้าหมาย/
https://theconversation.com/amp/whats-the-point-of-education-its-no-longer-just-about-getting-a-job-117897!

9. ยุคให้คุณค่าเด็กทุกคน/
▰ ประเทศต้องการพลเมืองคุณภาพสูง/
▰ การศึกษาจึงต้องเอาใจใส่เด็กทุกคน /
▰ เด็กเป็น 21st Century natives แต่ครูและพ่อแม่เป็น
20th Century natives /
▰ ต้องจัดการเรียนรู้ให้ถูกใจผู้เรียน/
▰ ต้องจัดการเรียนรู้ให้เอื้อนักเรียนที่ขาดแคลน /
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้ม%20เพื่อศิษย์ขาดแคลน!

10. สอนเข้ม เพื่อศิษย์ขาดแคลน/
ชุดความคิด (mindset) ๗ ของครู/
1. ปฏิสัมพันธ์/
2. ความสำเร็จ (achievement)/
3. คิดบวก /
4. บรรยากาศห้องเรียน (classroom climate)/
5. เสริมการเรียน (enrichment)/
6. ดึงดูดความสนใจ (engagement)/
7. ความสำเร็จ/
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้มเพื่อศิษย์ขาดแคลน!

11. Relational Mindset/
▰ สร้างความสัมพันธ์กับศิษย์เป็นรายคน/
▰ เชื่อมโยงศิษย์ทุกคนสู่ความสำเร็จ/
▰ แสดงให้ศิษย์รู้ว่าครูเข้าใจความรู้สึกของเขา (empathy) /
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้ม%20เพื่อศิษย์ขาดแคลน!

12. Achievement Mindset/
▰ ตั้งเป้าหมายสูงลิ่ว/
▰ พัฒนา Growth Mindset/
▰ constructive feedback/
▰ จัดการพัฒนา grit (อิทธิบาท ๔) /
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้ม%20เพื่อศิษย์ขาดแคลน!

13. Positivity Mindset/
▰ บรรยากาศเชิงบวกกระตุ้นสารเคมีเพื่อการเรียนรู้
(dopamine, serotonin, noradrenaline) /
▰ กระตุ้น optimism and hope/
▰ สร้างเจตคติเชิงบวก/
▰ เปลี่ยนพื้นฐานทางอารมณ์ ให้มีความสุขแบบ eudaimonic
happiness สุขจากการได้สร้างสรรค์สิ่งมีคุณค่า/
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้ม%20เพื่อศิษย์ขาดแคลน!

14. Rich Classroom Climate/
Mindset/
▰ ร่ำรวย ๔ : affirmation, relevancy, engagement,
relationship/
▰ ให้เกียรติตัวตนของนักเรียน/
▰ ห้องเรียนปลอดภัย/
▰ เชื่อมั่นว่าเรียนได้สำเร็จ/
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้ม%20เพื่อศิษย์ขาดแคลน!

15. Enrichment Mindset/
▰ รู้จักสมอง /
▰ เปลี่ยน fixed mindset เป็น growth mindset /
▰ จัดการ cognitive load/
▰ สอนทักษะการคิด /
▰ ทักษะการเรียนรู้ และคลังคำ /
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้ม%20เพื่อศิษย์ขาดแคลน!

16. Engagement Mindset/
▰ เข้าใจสภาพพื้นฐานของสมอง/
▰ มีเครื่องมือจัดการสภาพจิตใจ/
▰ สร้างสภาพการเรียนเพราะอยากเรียน (choice learning)/
▰ สร้างความเป็นพวกพ้อง/ชุมชน (community of engaged
learners) /
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้ม%20เพื่อศิษย์ขาดแคลน!

17. Graduation Mindset/
▰ สร้างสถาบันการศึกษาคุณภาพสูง/
▰ ใช้ศิลปศึกษาและพลศึกษา/
▰ เรียนรู้การศึกษาระดับต่อไป/
▰ เรียนรู้อาชีพการงาน/
https://www.gotoknow.org/posts/tags/สอนเข้ม%20เพื่อศิษย์ขาดแคลน!

18. ใช้การศึกษาขับเคลื่อนการพัฒนา
ประเทศ/
ลักษณะ ๘ ประการของระบบการศึกษาสูงระดับโลก/
▰ วิสัยทัศน์และภาวะผู้นำ/
▰ กำหนดมาตรฐานสูงหรือท้าทาย/
▰ มุ่งสร้างความเท่าเทียม/
▰ ครูและผู้นำการศึกษาคุณภาพสูง/
https://www.gotoknow.org/posts/tags/การศึกษาคุณภาพสูงระดับโลก!

19. ใช้การศึกษาขับเคลื่อนการพัฒนา
ประเทศ (๒)/
▰ ทำงานโดยมีเป้าหมายไปในทิศทางเดียวกัน (alignment)
และสัมพันธ์เชื่อมโยงกัน (coherence) /
▰ การจัดการและรับผิดรับชอบ/
▰ แรงจูงใจของนักเรียน/
▰ มุ่งเรียนเป็นพลโลก และเพื่ออนาคต/
https://www.gotoknow.org/posts/tags/การศึกษาคุณภาพสูงระดับโลก!

20. การศึกษาไทยในอุดมคติ
▰ สร้างการเรียนรู้คุณภาพสูง (ของนักเรียน และครู) /
▰ มีความเท่าเทียม (equity) /
▰ จัดตามจริตของผู้เรียน/
▰ มีระบบช่วยเหลือเด็กเรียนอ่อน/
▰ มีการจัดการ “พื้นที่เรียนรู้ 2/3”/
▰ มุ่งผลสำเร็จในชีวิต (เรียนต่อ หรือ ทำงาน) /
https://www.gotoknow.org/posts/626712!
https://www.gotoknow.org/posts/635072!
!

21. ครูไทยในอุดมคติ
▰ รักเด็ก/
▰ รักวิชาชีพครู มีทักษะห้องเรียน/
▰ รักการเรียนรู้ เป็นสมาชิก PLC /
เรียนรู้จากห้องเรียน/ศิษย์ /
▰ รักประเทศ ชุมชน /
▰ มี positivity mindset และอีก 6 mindsets /

22. ทักษะครูไทยในอุดมคติ
▰ ประเมิน met before / prior knowledge ของเด็ก/
เพื่อเติม/แก้ไข/
▰ สอนแบบ ชวนศิษย์ตั้งโจทย์ What & Why /
ให้ศิษย์คิด/ลอง How หลายๆ แบบ/
(ตามด้วย reflection) เพื่อเรียนทฤษฎีจาก/
การปฏิบัติ (รศ. ดร. ไมตรี อินทร์ประสิทธิ์) /

23. ครูทำอะไรให้แก่ศิษย์
▰ Inspirer กระตุ้นแรงบันดาลใจ/
▰ Designer ออกแบบกิจกรรม และ “นั่งร้าน” (Scaffold)/
▰ Facilitator โดยตั้งคำถาม ชวนคิด/
▰ Assessor (Formative Assessment) ประเมินเพื่อพัฒนา/
Constructive Feedback ให้คิดไปข้างหน้า มุมานะ/
Growth Mindset/
▰ Summative Evaluation ยืนยันว่าบรรลุผลลัพธ์/
ที่ตั้งเป้าหมายไว้ /
?

24. โรงเรียนไทยในอุดมคติ
▰ เป็นศูนย์การเรียนรู้ชุมชน เน้นสร้างคนและสร้างอาชีพ/
▰ เป็น “สัปปายะสถาน” เพื่อการเรียนรู้ เน้นที่ /
“ความปลอดภัย”/
▰ เน้น“เรียนรู้ขาออก”ร่วมกับฝ่ายต่างๆโดยเฉพาะภาคการผลิต/
▰ นักเรียนได้ออกไปเรียนรู้จาก “โลกแห่งชีวิตจริง” /
ในชุมชน และในโลกกว้าง/
▰ มี ครู และ co-educator/
▰ มี “ทีมผู้นำ” (ผอ./ครูใหญ่, master teacher, content teacher) /

25. ผลลัพธ์การเรียนรู้ในอุดมคติ

26. ชีวิตที่ดีของมนุษย์/
ในศตวรรษที่ ๒๑
▰ อยู่ได้ในโลก/สังคม VUCA (Volatile, Uncertain, /
Complex, Ambiguous) /
▰ สังคมที่เปลี่ยนแปลงเร็ว พลิกผัน /
▰ ต้องเปลี่ยนแปลงตัวเองเป็น เรียนรู้เป็น : Learn, Unlearn, /
Relearn/
▰ ต้องเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง (Change Agent) /

27. มี “ปัจจัยสี่” เพื่อชีวิตในสามโลก
ใช้ความรู้เป็น
(Literacy): อ่านออก
เขียนได้, คิดเลขเป็น, /
รู้ธรรมชาติ, รู้ ICT, /
รู้การเงิน, รู้วัฒนธรรม
และความเป็นพลเมือง, /
รู้เรื่องสุขภาพ/
มีสมรรถนะ (Competency) :
วิจารณญาณ, สร้างสรรค์, สื่อสาร, ร่วมมือ
เรียนรู้ตลอดชีวิต/
(Learning Skils / Affinity) /
มีบุคลิก/คุณลักษณะ
(Character) :/
ใคร่รู้ ริเริ่ม มานะ
อดทน ปรับตัว/
ภาวะผู้นำ/
สังคมวัฒนธรรม/
เห็นแก่ส่วนรวม

28. “การเรียนรู้” มีหลายความหมาย /
หลายมิติ/ มีความซับซ้อน/
▰ A(Attitude), S(Skills), K(Knowledge) /
▰ Bloom’s Taxonomy of Learning /
▰ Transformative Learning /

29. เรียนอะไร/
▰ 21st Century Skills /
▰ ASK/
▰ Civic Literacy/
▰ คิด/

30. การเรียนรู้เป็นการฝึกฝน/
(practice)/

31. รู้วิธีพัฒนา/
Growth Mindset ของตนเอง ของกลุ่ม และขององค์กร/
กระบวนทัศน์พัฒนา/
รักการเรียนรู้/
/
/
กระบวนทัศน์หยุดนิ่ง/
ปฏิเสธการเรียนรู้/
/
/
https://www.gotoknow.org/posts/599905!
https://www.gotoknow.org/posts/645908!

32. รู้วิธีพัฒนา Grit ของตนเอง/
ความมุมานะต่อเนื่องเพื่อบรรลุเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ในระยะยาว/
▰ Passion (ฉันทะ) /
▰ Perseverance (วิริยะ + จิตตะ + วิมังสา)/
/
Talent x Effort = Skills
Skills x Effort = Achievement
https://www.gotoknow.org/posts/613528!
อิทธิบาท ๔/

33. รู้จักใช้ความฉลาดของผู้อื่น/
จิตจดจ่อ (attention) ๓ แบบ/
https://www.gotoknow.org/posts/638734!
Focused/
attention/
Sorting/
attention/
Open/
attention /
Talent 35 ชนิดของมนุษย์/

34. Innate/
Cultivated/
รู้วิธีพัฒนา/
ความเสียสละ/
เห็นแก่ผู้อื่น/
Critical Reflection/
Compassion Meditation เมตตาภาวนา/
การปลูกฝังคุณสมบัติความรัก/
และความเห็นแก่ผู้อื่น เป็นคุณต่อชีวิต/

35. พัฒนาตัวตน ๗ ด้าน ของ Chickering/
อารมณ์/
/
มนุษยสัมพันธ์/
เป้าหมาย/
ชีวิต/
อิสระ - /
เกื้อกูลกัน/
สมรรถนะ/
อัตลักษณ์/
มั่นคง
คุณธรรม/

36. บันได ๖ ขั้นของการพัฒนาคุณธรรม/
ขั้นที่ ๑/
ขั้นที่ ๒/
ขั้นที่ ๓/
ขั้นที่ ๔/
ขั้นที่ ๕/
ขั้นที่ ๖/
ปฏิบัติเพราะความกลัว ไม่อยากเดือดร้อน/
ปฏิบัติเพราะอยากได้รางวัล/
ปฏิบัติเพราะอยากเอาใจคนบางคน/
ปฏิบัติเพราะต้องปฏิบัติตามกฎ/
ปฏิบัติเพราะต้องการให้ตนดูดี ให้ได้ชื่อว่าเป็นคนดี ให้ได้ชื่อว่ามีน้ำใจ/
ปฏิบัติตามหลักการหรืออุดมการณ์ของตนไม่ต้องการให้มีคนยกย่องชมเชยหรือให้รางวัล/

37. 37

38. สรุป การสร้างครูไทยในศตวรรษที่ ๒๑/
ส/
ร้/
า/
ง/
▰ สร้างให้มี ความรัก ทักษะ อิทธิบาท ๔ (grit) และ ฯลฯ /
▰ สร้างโดย “การเรียนรู้ขาออก” ที่มีเป้าหมายยิ่งใหญ่ /
▰ สร้างร่วมกับโรงเรียน และชุมชน /
▰ สร้างร่วมกับนักเรียน และผู้ปกครอง /
▰ สร้างให้เป็น “ผู้นำ” (change agent)/
▰ สร้างให้เป็นไปตามเพลง บูชาครู/

39. 39
ใครคือครู ครูคือใคร ในวันนี้ /
ใช่อยู่ที่ ปริญญา มหาศาล /
ใช่อยู่ที่ เรียกว่า ครูอาจารย์ /
ใช่อยู่นาน สอนนาน ในโรงเรียน /
/
ครูคือผู้ ชี้นำ ทางความคิด /
ให้รู้ถูก รู้ผิด คิดอ่านเขียน /
ให้รู้ทุกข์ รู้ยาก รู้พากเพียร /
ให้รู้เปลี่ยน แปลงสู้ รู้สร้างงาน /
ครูคือผู้ ยกระดับ วิญญาณมนุษย์ /
ให้สูงสุด กว่าสัตว์ เดรัจฉาน /
ปลุกสำนึก สั่งสม อุดมการณ์ /
มีดวงมาน เพื่อมวลชน ใช่ตนเอง/
/
ครูจึงเป็น นักสร้าง ผู้ใหญ่ยิ่ง /
สร้างคนจริง สร้างคนกล้า สร้างคนเก่ง /
สร้างคนให้ ได้เป็นตัว ของตัวเอง /
ขอมอบเพลง นี้มา บูชาครู ฯ/
ครูคือใคร ... ?/
...เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์...!