Г.Хишгээ

1. Эрүү нүүрний физиологи
судлах зүйлс
НАЭА 201 Г.Хишгээ

2. Эрүү нүүрний эд эрхтний оролцоотой явагдах өвөрмөц
болон нэгдмэл ү/а-ны механизмыг гадаад дотооп орчноос
хамааруулж судалдаг.
1. Химийн бодис
2. Оршихуун
3. Эс
4. Эд
5. Эрхтэн
6. Эрхтэн тогтолцоо
7. Бие махбод

3.  ҮАЭ-эсийн болон ширхэглэг эдээс тогтсон цусны эргэлт
мэдрэлжүүлэлттэй эрхтний ү/а-ны нэг бүрдэл хэсэг
Үйл ажиллагааны элемент

4. ҮАЭ-д дараах бүтцүүд ордог.
1. Ажиллах хэсэг
2. Судасны бүрдэл
3. Мэдрэлийн багц: булчинтай хэсэг-синапс, түргэн
зохицуулгатэй синапсгүй- нейромедиаторын
ялгарлаар өвөрмөц ба холбогч эдтэй хэсгийг
зохицуулна
Нүүр амны хэсэгт шүдний, парадонтийн, шүлсний
булчирхайн ҮАЭ байдаг.

5. Үйл ажиллагааны тогтолцоо
П.К.Анохин

6. Үйлийн үр дүн, үр дүнгийн төв рүү өгсөх
мэдээлэл-захын
Бие махбодод дараахь ү/а-ны тогтолцоо байдаг.
 Хоолны бөөнийг үүсгэх
 Гомеостазыг хангагч: Цусан дахь хоол тэжээлийн
хэвийн хэмжээнд барих

7. Эцсийн үр дүн бүхий үйл
ажиллагааны тогтолцоо

8.  Толгойн ясыг 2хэсэгт хуваадаг
1. Нүүр яс-нүүр амьсгалын хоол боловсруулах замын
эхлэл, мэдрэхүйн эрхтэн
2. Тархины хэсэгийн яс- толгойн ясны тархи
Толгойн ясны бүтэц, онцлог

9. Нүүр яс
Нүүр яс: 6 хос
 хоншоор
 хацрын тагнайн
 нулимсны
 хамрын яс
 хясаа
3хос биш
 андис яс
 эрүү
 хэлэн доорх

10. Хоншоор яс
Хоншоорын гадаргуу
 Урд гадаргуу
 Чамархайн ар гадаргуу
 Нүдний аяганы талын
 Хамар талын
Хоншоорын сэртэнгүүд
 Духны сэртэн
 Хамрын сэртэн
 Тагнайн сэртэн
 Түүшингийн сэртэн

11.  Хацар яс нь хоншоор дух суурь ба чамархайн
ясны дунд , зажлах P-г зохицуулна.
 Тагнайн яс
 Нулимсны яс
 Хамар яс-
 Андис яс- хясаа ясны ар хэсэг болдог
 Хамрын хясаа ясны хэсэг- урд-хоншоор, ар-тагнай
 Хэлний доод-хэлний, хүзүүний, залгиурын булчин

12.  Эрүү нь чамархайн ястай үеэр холбогддог бөгөөд нүүрний
ганц хөдөлгөөнтэй яс юм.
Эрүү

13. Контрфорс
Нүүрний хэсэгт зажлах
даралтыг тараан
дамжуулдаг зузаарсан
хэсэг
1. Дух хамрын
2. Шанаа чамархайн
3. Жигүүрийн
4. Эрүүний контрфорс

14. Толгойн тархины хэсгийн яс

15. 1. Духны яс
2. Самалдаг яс
3. Суурь яс-их бие, 3хос сэртэн
4. Дагзны яс
5. Зулай яс- дагз духны хооронд
6. Чамархайн яс-хайрст хэсэг: чамархайг суурь ба зулай
ястай холбоно хэнгэрэг хэсэг-сонголын гаднах нүх
чулуунцар-3н талт пирамид

17. Нүүр амны булчингийн
физиологи
Инээлгэгч болон Зажлуурын
булчин

19. Инээлгэгч булчин
-Нүдийг тойрсон булчин

20.  Хөмсөг зангидагч-духыг
доош дотогш татаж
ховил үүсгэнэ.
 Хамар тойрсон-хамрын
нүхийг өргөсгөж,
таславчийг доош татна

21. Ам тойрсон булчин
 Ам хамхих, хөхөх, зажлах
уйтгар гуниг, жигшил, амны
өнцгийг доош, хажуу тийш,
дээш гадагш, арагш татах,
хацрыг шүдэнд наалдуулах
үүрэгтэй.

22. Ам тойрсон булчингууд
1. Дээд доод уруулыг үүсгэгч
2. Амны өнцөг буулгагч
3. Доод уруул буулгах
4. Эрүүн доорх
5. Завьжны
6. Дээд уруул өргөдөг
7. Хацрын их бага булчин

23. Зажлуурын булчин
Зажлуурын 4 өнцөгт-эрүүг
өргөж, шүдийг хавируулах
Чамархайн булчин-эрүүг
өргөж арагш татах

24. Зажлуурын булчин

25.  Дотор жигүүр сэртэн
 Хажуу жигүүр сэртэн
 Эрүү хэлний доод ясны
 2 гэдэст булчин
 Хэлний доод ясны

26. Эрүү нүүрний булчин нь сэрэх, дамжуулах, агших, уян
харимхай чанартай.
Булчингийн физиологийн шинж

27. Эсийн доторх
бодисуудыг-протоплазм
Ус-эсийн 70-
85%
уураг-бүтэц,
ион
нэвтрүүлэх
Нүүрс ус-
энергийн
эх үүсвэр
Өөх тос-
фосфолипид,
холестрол
Эрдэс бодис-
K,Mg, P, S
Үүнд
Эсийн мембран
Бөөмийн мембран
Эндоплазмын
хүүдий
Гольджийн
аппарат
Митохондри
Лизосом
Центроль
Эсэд агуулагдах биет
бүтцүүдийг-оршихуун

28.  Тусгаарлах
 Нэвчилт саатуулах
 Бодисын конц ялгавар
 Цахилгаан цочруул
болгох
Булчингийн эсийн мембран

29. Ион болон бодисууд эсийн мембранаар шилжих
Na, K-ын шахуурга нь эсийн осмос тэнцвэрт байдал, V-г тогтмол
байлгах үүрэгтэй.

31. Кальцын шахуурга
АТР-г агуулж задарсан энергиэр нь ажилладаг.1 АТР=2 Са

32. Булчингийн эсийн мембраны
тайвны потенциал
 Эс тайван байх
үед мембраны
гадна дотор талд
цахилгаан
цэнэгийн ялгавар
үүсдэг. Тайвны
пот 50-100мВ
К-ын ионоор тайвны потенциал
үүсэх

33.  Эс тайван үед К гадагшилна.
 Эсийн дотор тал сөргөөр цэнэглэгдэнэ.
 Эсийн гадар тал эерэгээр
 Эерэгээр цэнэглэгдсэн к-ын ион мембраны
гадна талаас түлхэж тайвны потенциалд
нөлөөлнө.

34. Булчингийн эсийн үйлийн потенциал
Мембраны потенциалын
түргэн хэлбэлзэл
1. Тайван үе
2. Туйлгүйших үе
3. Эргэн туйлших үе
4. Үлдэгдэл потенциалын
үе

35. Сэрлийн үеийн сэрэх чанарын өөрчлөлт
Дахин сэрэх үе-рефрактор
 Туйлын рефрактор 1мс
 Харьцангуй рефрактор
үе

36.  Булчин нь булчингийн ширхэгүүдээс бүрдэх ба энэ
нь 1мкм голчтой миофибриллээс тогтоно.
Булчингийн агшигч уургууд

37. Миофибрилл нь Z хавтасаар 2.5см зайтай
таслагдан заагдагдана-саркомер
 Н.Haxley, A.Haxley
“гулсалтын онол”

38. Миозин уургийн
бүтэц
 Гүүр-миозины
хажуу дахь 20нм
ургацаг
 Толгойн хэсэг
актинтай холбогдох
 Толгой-АТФ-г
задалж Е
 Толгой-хүзүүгээрээ
нугарах

39. Актин уургийн бүтэц
Тропонин нь I, C, T
гэсэн хэсэгтэй
 I-нарийн бүдүүн
ширхэг
 Т-тропомиозин
уурагтай
 С-кальцын ионтой
холбоно
 Саркоплазмын
хүүдийн төгсгөл нь Т
тогтолцоонд
 Наалдаж
 Үйлийн потенциал
дамжин
 Фермент идэвхждэг-
Са
 АТФ

40. Булчин агших дараалал

41. Агшилт нь 2 хэлбэртэй
1. Нэгчилсэн-булчинг нэг удаа зааг хүчээр үйлчилхэд
2. Гөлгөр-өмнөх цочролоос гараагүй үед
3. Шүдэлсэн-булчин суларч байх үед үйлчлэх
Булчингийн агшилтын хэлбэрүүд

42. Булчингийн ажил
 Булчингийн ү/а сулрах-ядрал
 Ажил хийх гол үүрэгтэй
 Ачаа дундаж үед ХИ ажил
хийнэ

43. Эрүү нүүрний мэдрэхүйн
физиологи

44. Цочруулын шинж чанараар нь

46. Мэдрэхүйн тогтолцоо нь:
Рецептор
Дамжуулах зам
Төв

47. Мэдрэхүйг эрхтний үндсэн үүрэг
 Үйлийн потенциал үүсэх
 Үйлийн потенциалыг импульс болгон хувиргах
 Мэдрэлийн идэвхжилийг мэдрэлийн бөөмд
дамуулах, өөрчлөн хувиргах
 Дүн шинжилгээ хийх
 Дохионы шинж чанарыг ялган салгах

48. Амны хөндийн салст
бүрхүүлийн рецептор

49. Эрүү нүүрнээс ирж буй мэдээллийг шинжээр нь:
 Амтны
 Хүйтний
 Халууны
 Хүрэлцэх
 Өвдөлтийн
 Проприочептив
Амны хөндийд өвөрмөц үүргээр:
 Биеийн мэдрэхүйн
 Хеморецептор-амтны
 Проприорецептор

50.  Рецепторын сэрэл төвд харилцан адилгүй
хурдтай очно.
 Аманд хоол орход импульс хэлний мэдрэлээр
дамжина.
 Хоолны бодис ыг шүргэхэд хэлбэрийг
найрлагаас нь хамаарахгүй дамжуулна.
Хүрэлцэх рецептор

51. Хоолны бодисын халуун хүйтнийг мэдээлдэг
 Өвөрмөц-темпратурын болон механик
цочруулаар сэрэлд орно, t ихэсхэд импульс
ихэснэ.
 Өөр өөр сэрлүүд ТМТ-д нэгтгэгдэж нэг бүтэн
тодорхой мэдрэмж үүсгэнэ.
Терморецептор

52. Эрүү нүүрний, хацрын рецептор цочроход:
 Зүрх судас
 Зажлах залгих
 Ходоодны хөдөлгөөн
 Бодисын солилцоо
 Булчингийн чангарал
 Цус төлжүүлэх эрхтэн
 Хоол рефлексийн замаар хөхлөгөнд нөлөөлнө.
Рефлекст нөлөөлөл

53. Амны анализатор нь эрүү нүүрний хэсгийн хамт чиглэсэн
зорилготой ү/а-нд оролцоно.
1. Өгсөх мэдээлэл
2. Түлхэгч өгсөх мэдээлэл
3. Эргэх мэдээлэл

54. Салст бүрхүүлийн рецептор нь мэдрэлийн чөлөөт төгсгөл
бөгөөд ялтас, товч, ороомог хэлбэртэй өвөрмөц амтны
эстэй байна
Амны хөндийн салст бүрхүүлийн
мэдрэхүйн тогтолцоо
Мэдрэхүйн
хэлбэр
Хүрэлцэхүйн
Темпратурын
Өвдөлтийн

55.  Шүргэх-утаслаг хөхлөг
 Даралтын
 Доргилтын
Үйл ажиллагааны онцлогоор:
 Үет-хөдөлгөөнтэй цочруулын үед сэрэлд
 Статик-удаан статик цочролын үед цочирно
Хүрэлцэхүйн рецептор

56. Хүрэлцэх мэдрэхүй нь-
 Хэлний үзүүр
 Салст бүрхүүл
 Уруулын улаан хүрээнд түгээмэл байна.
 Хатуу тагнай-хоолны бөөн үүсэх зхалгихад оролцоно.
 Сул- буйлны үүдэвчийн хэсэг

57.  Хүрэлцэх мэдрэхүйн- төвийн хэсэг ИТГ-ын арын I,II
 Пачины бие-30-80 эргэлт/с импульс А𝛽 ширхэг
 Мейснер-80 эргэлт/с нам доргилт
 Орон зайн –Веберийн гортигоор хэмжинэ.
Мэдрэлийн ширхэгээр импульс
дамжих

58. Темпратурын мэдрэхүйг
1. Халууны(руффины биенцэр)-салстын дээд доод
2. Хүйтэн(краузегийн лонхонцор)- хучуур эс, түүний доор
орчны t дагаж өөрчлөгдөнө.

59. Темпратурын мэдрэхүйн зам ба
төвийн хэсэг
 Хүйтний-∆А миелэнтэй
ширхэгээр 5-10м/с
 Халуун-С миелэнтэй
ширхэгээр 0.5-2м/с

60. Амтлах мэдрэхүй
Амтлах хүлээн авалт
Амтлах мэдрэхүйг
 Чихэрлэг
 Шорвог
 Исгэлэн
 Гашуун
Амт тухайн бодисын
хэмжээнээс,
 Гадаргуугийн талбай
 Темпратур
 Үйлчлэх хугацаанаас
хамаарна

61. Амтлах булцуу нь амтлах бөөрөнцөр
үүсгэнэ. Түүнд-рецептор эс, тулгуур эс,
суурь эс
• Мөөгөн хөхлөг-дунд нуруу, үзүүр
• Шигтгээн хөхлөг-нуруу, уг
• Навчин хөхлөг-зах ирмэг дагуу
Хөхлөгийн хэлбэрүүд

62. Амтлах хөхлөг ба түүний хөхлөг

63. Өгсөх зам ба төв
VII, facial nerve, IX, glossopharyngeal nerve, X, vagus nerve;
STN, solitary tract nucleus; RF, reticular formation; PBN,
parabrachial nucleus; UZ, uncertain zone. LH, lateral
hypothalamus; Am, amygdala; PMV posteromedial ventral
thalamic nucleus, GC, gustatory insular cortex

64. Амтлах механизм

65. Дасалт 3 хэлбэртэй
 Рецепторын өвөрмөц эдийн механик дасалт
 Жинхэнэ рецепторын дасалт
 Дамжуулах хэсгийн болон төвийн дасалт
Амтны мэдрэхүй алга болох-агевзи, буурах-
гипогевзи, өөрчлөгдөх-парагевзи
Амтанд дасах

66. Хэл нь”:
 Залгих
 Хоолны бөөн үүсгэх
 Хэл ярианы
 Хоол боловсруулах

67.  Амтлах булцуу нь амтны хөхлөгийг бүрхсэн хучуур
эсийн дотор оршдог бүтэц

68. Уг булцуунд
 Бичил үслэг 10%
 Суурь эс
 Тулгуур эс
 Гантель хэлбэртэй эс
 Булцуу нь өгсөх уруудах мэдрэлжүүлэлтэй
бичил эргэлттэй олон эст бүтэц юм_

69. Өгсөх зам ба төв

70. Өвдөлтийн мэдрэхүйн
тогтолцоо

71. Өвдөлт
Бодит
Анхдагч-нууц
үе богино
Хоердогч-
нууц үе
удаан, ужиг
Сэтгэцийн
гаралтай
Сэтгэцийн
хямрал
Өвдөлтийн хэлбэр

72. Өвдөлтийн хүлээн авуурыг ноцицептор гэнэ.
1. Бүрэн бүтэн байдал,
дотоод орчин
2. Бүрэн бүтэн байдал,
жинхэнэ дотоод орчин

73. Аюул занал учруулж байгаа цочруулын мэдрэмж
үүсгэснээр бие махбод хамгаалах рефлекс урвал
явуулдаг.

74. Механо
Арьс, салст, үений уут,
периодонт, булчин
Термо
Заагаас давсан болон
бага t°
Хемо
Гүн эдэд Аллоген буюу
үрэвсэл, гэмтлийн үед
ялгардаг бодис
Ноцицепторыг

76. Хамгийн их өвдөлт-эрүүний хажуугийн үүдэн
шүдний салст бүрхэвч, үүдэн шүдний буйлны
хөхлөг
Хамгийн бага өвдөлт-буйлны ам талын салст
бүрхүүл, арааны хөхлөг

77. Өвдөх мэдрэхүйн байрлал
 Эрүүний хамгийн
өвдөлттэй хэсэг
 Хоншоорын
хамгийн их
өвдөлттэй хэсэг
 Өвдөлтгүй хэсэг

79. Өвдөлт Баруун эрүү их өвдөлттэй
Зүүн эрүү бага өвдөлттэй
Хацрын дотор талд өвдөх мэдрэмжгүй
зурвас байдаг.
Эрүүний өвдөлтийн цочруулын зааг
нь бага байдаг

80. Шүдний эдэд
•1см2 дентинд 15000-30000
Паалан дентиний заагт 1см2 75000
•Периодонт хүчтэй даралт мэдрэнэ.
Шүдний эдэд ноцицептор хамгийн
их байдаг

81. Арьс, амны
салст бүрхүүл,
хэл, шүд
Гурамсан
мэдрэлийн 2
3р салаа-
зангилаа
Уртавтар
тархи
Каудал болон
талбай
хооронд
Нугасны
бөөмийн
контрлатериал
 Дамжуулах зам ба
төвийн механизм

82. • 1 ба 2р шүд цочрооход богино нууц
үетэй хариулна.
• Вентромедиаль бөөм
• Тригеминал-таламусын зам-ИТГ
1р бүлэг
• 4-8р шүдний цоцруулд удаан нууцүе
• Таламусын өвөрмөц бөөм
• Гурамсан мэдрэл-торлог байгууламж-
таламус-ИТГ-ын өргөн талбай
2р бүлэг
Шүд болон зөөлцийн цочролд хариулдаг
ИТГ-ын эсүүд 2 бүлэгт хуваагддаг

83. Өвчний байрлал Төлөөллийн хэсэг Хамгийн их өвдөлттэй хэсэг
Хоншоор
Үүдэн шүд, соёо
Эхний бага араа
Хоёр дахь бага араа
Эхний их араа
Хоёр гурав дахь их араа
Эрүү:
Үүдэн шүд, соёо
Эхний бага араа
Хоёр дахь бага араа
Эхний ба хоёр дахь их араа
Гурав дахь их араа
 Янз бүрийн өвчний үед
өвдөлтийн бүсүүд
Дух-хамар
Хамар уруул
Хоншоор-чамархай
Эрүү
Ооч
Тодорхойгүй
Хэлэн дор
Залгиур, зулай
Хөмсөгний дээр
Чамархайн хэсэг
Гадна чихний козёлок
Амны өнцөг орчим эрүүний
доогуур
Эрүүний төвгөр өнцөг
Шүдний өвдөлтийн үед гэмтсэн шүд өвдөхөөс гадна толгой,
хүзүү зэрэг холын хэсэг өвддөг. Шүд авхуулсны дараа
хуурамч өвдөлт үүсдэг.

84. Өвдөлтийн мэдрэхүйн дотоод хяналтын
тогтолцоо ба зохицуулга

85. Опойд рецептор бүхий өвдөлтийн мэдрэхүйн
хяналтын тогтолцоо

86. 1р түвшин
• ТС ба ОБ-г идэвхжүүлэх
• Эдгээр нь идэвхжлийг
сулруулах
• ОБ-д ТСБ ба бусдаас
мэдээлэл ирнэ
2р түвшин
• Вентромедиал-
адрен (стресс)
• Дорсомедиал-
опойд
3р түвшин
• Бусдаас түрүүлж
хүлээн авах
• Гэмтлийн үйлчлэлд
тохирсон хариу
үзүүлнэ.
• ИТГ

87. 1. Түргэн хугацаанд -цочруулаар идэвхжиж
зөвхөн түүний эсрэг үйлчилнэ. 1р төвшний
бүтцээр саатуулахаар зохицуулагдана
2. Богино хугацаанд-Идэвхжээд гипоталамусын
вентромедиал бөөмөөр явна мөн саатуулах
зохицуулга орно.
Өвчин намдаах дотоод механизм

88. Удаан үйлчилгээтэй механизм нь:
 Бүх түвшний өгсөх урсгалыг хязгаарлана.
 Уруудах саатуулах идэвхийг зохицуулна.
 Өгсөх уруудах бүрдлээс өвдөлтийг ялгах, сэтгэл
хөдлөлийн өнгийг үүсгэнэ.
Энэ нь бие махбодод стресс үүсгэсэн гэмтээгч
хүчин зүйл удаан үйлчилхэд идэвхжинэ.
Удаан хугацаанд
үйлчилдэг механизм

89. Серотинд мэдрэг механизм-түргэн зуур өвдөлтгүй
Опойд механизм-удаан хугацаагаар өвдөлтгүй болгоно.

90. Өвчин намдаах
дотоод механизм
Дотоод гаралтай
өвдөлт намдаах
тонуст механизм
Өвчин намдаах дотоод механизм
Түргэн
хугацаанд
(өвдөлт
намдаах
дотоод
механизм нь
өвдөлтийн
цочруулаар
идэвхжиж
зөвхөн
түүнийг
үйлчилж
байхад
үргэлжилнэ
Богино хугацаанд
(өвдөлт намдаах
дотоод механизм
нь биед гэмтээх
хүчин зүйл түр
зуур үйлчлэхэд
идэвхжиж,
гипоталамусын
вентромедиал
бөөмийн адренд
мэдрэг бүтцээр
явагдна)
Биед
тодорхой
стресс
үүсгэсэн
гэмтээгч
хүчин зүйл
цдаан
үйлчлэхэд
идэвхждэг
Байнгын
идэвхтэй.
ТМТ-д ирэх
түгээмэл
өвдөлтийн
сэрлийг
саатуулж,
тархины
өвдөлт
намдаах
ажиллагааг
хангана.
Нэгдсэн
зарчмаар
явагдана. 3-
н төвшний
зохицуулга
байна.
Удаан хугацаанд
үйлчилдэг
механизм
Шүдний өвдөлтийн
дотоод хяналтын
механизм

91.  1-р төвшин – Дунд тархины ба нугасны бүтэцтэй ба ТСБ ба ОБ-ын
тогтолцоонд багтдаг. Эдгээр бүсийг цахилгаанаар цочрооход зөөлцийн
өвдөлтийн эсрэг хамгаалах урвалыг дарангуйлдаг.
 2-р төвшин -Лимбийн тогтолцоо, гипоталамусын бөөм, буйлсан бие
хамгийн түрүүнд оролцох ба эдгээр нь гурамсан мэдрэлийн өвдөлтийг
дарангуйлдаг.
 3-р төвшин – ИТГ-ын их биеийн мэдрэхүйн хэсэг бөгөөд энэ нь ТМТ-
ны янз бүрийн түвшинд орох өгсөх хаалгын идэвхийг зохицуулагч,
өөрчлөн хувиргагч болдог.
Шүдний өвдөлтийн дотоод хяналтын тогтолцоо
ба зохицуулга

92.  Өвдөлтийн эсрэг тогтолцоо нь
 Өвдөлтийг мэдрэх заагийг барьж өвдөлтийн Өгсөх
тогтолцооны сэрлийг хязгаарлана
 Бие махбодод үйлчилж буй өвдөлтийн тухай
мэдээллийг үүсгэх үүрэгтэйЭрүүл
 Өвдөлтийн эсрэг тогтолцоо байнга идэвхжилтэй
байх ба энэ үед нугасны шингэнд эндорфин,
энкефалин тодорхой хэмжээтэй байнаӨвдөлтийн
 Цочруулын хүч ихсэх тусам хариулах нугасны ба
гурамсан бүрдлийн шилжилт дээр саатуулах нөлөө
үзүүлнэ.

93. Өвдөлтийн эсрэг тогтолцооны
механизм

94. Нугасны арын эвэр, нугасны замын гурамсан
мэдрэлийн интерполяр ба каудал хэсгийн бөөмд
өвдөлт дараахь механизмаар явагдана
 Өгсөх ширхэгийг синапсын өмнөх сааталд оруулна
 Нугас-таламусын замд нейроны синапсын дараахь
саатал үүснэ.
 Төвийн опойдын ялгарлыг нэмэгдүүлнэ.
Опойд нь простогландины хеморецепторын
үйлчлэлийг саатуулдаг.

95. Өвдөлтийн мэдрэлийг 2 замаар
сэрэлд оруулдаг.
Анхны зам
 Синапсын өмнөх
төгсгөлд опойд мэдрэг
синапсыг идэвхжүүлэх
 Нугасны дээд бүтэц
 Анхдагч өвдөлтийн
замаар шууд
гүйцэтгэгдэнэ
 Хоёрдогч зам
 Нуасны Рекседийн 1,2 u
ялтсанд энкалпины
идэвхжлээр
 Анхдагч өвдөлтийн
синапсын өмнөх
мембранд төгсдөг
 Энэ 2 замын үр дүнд туйлгүйшил үүсч
синапсын өмнөх саатал болдог

96. Синапсын дараах саатал 2механизмаар явагдана.
1.Нөөцөөс са-г оруулж туйлгүйшил болгох
2.опойдоор аденилатциклазын үүрэг саатуулах

97. Дамжуулах мэдээ алдуулалтын үед Тодорхой бүсийн
ноцицептороос дамжуулж буй мэдрэлийн баганад эм хийх
 Ерөнхий мэдээ алдуулалтыг наркозын тусламжтай хийдэг
 Хэсгийн нэвчилтийн мэдээ алдуулалтын үед ноцицептороос болон
төгсгөлийн ширхэгт эмийн бодисоор үйлчилж түр зуур саатуулдаг.
 Зарим бодисыг хамт хэрэглэснээр өвдөлтийн ИТГ-Г ухамсар
алдагдуулахгүйгээр өвдөлтийн мэдрэхүйг алдагдуулна.
 Эмийн бодисд дарагдахгүй байгааг мэс заслын аргаар
 Мөн өвдөлтийг намдаах аргад цахилгаанаар цочроон өвдөлтийг
намдаах болон дуу аялгуу сонсгохзэрэг аргууд ордог.
Өвдөлтгүй болгох аргын физиологи үндэс

98.  Зүүгээр өвдөлтийг намдаах үед ТЦБ дээр ИТГ-д дельта ба тета
хэм багасч альфа хэм ихэсдэг ба ТЦБ дээр өвдөлтөөр
үүсгэгдсэн ургал урвалууд алга болдог.
 Энэ үед таламусын бөөмийн нейронууд идэвхижил саатан
нугаснаас ИТГ-д ирэх өвдөлтийн импульс саатна.
 Зүүгээр өвдөлт намдаах үед тархи нугасны шингэнд
эндорфиний болон серотины хэмжээ нэмэгддэг. Мөн дорсиал
бөөмийн идэвх ихэснэ.
 Зүүний эмчилгээний үед ТСБ-ОБ-ийн нейронуудын цахилгаан
идэвхжил өөрчдлөгдөн гипоталамусын дорсомедиал бөөмийн
идэвх ихсэж өвдөлт намдаана.
Зүүгээр өвдөлтийг намдаах

99. Өвдөлтийн эсрэг тогтолцоонд үйлчлэх
 Өвдөлтийн эсрэг тогтолцоог идэвхжүүлэн өвдөлтийг
намдааж болно
 Тархины ясаар цахилгаанаар өвдөлтгүй болгох нь
өвдөлтийн эсрэг тогтолцоог дайчилснаар ухамсар
алдаж өвдөх хүртэхүй алдагдана. Дотоод гаралтай
өвчин намдаагчийн идэвхжил ихсэж цус, нугасны
шингэнд бетта-эндорфин ихснэ.

100. Парадонт шүдийг тойрон бэхэлж буй тулгуур эд
 Түүшин яс
 Цемент
 Периодонт
 Буйл
Шүдний холбогч эдэд түүшин,
периодонт мөн буйл орно.

101. Парадонтын эд нь:
 Шүдийг бэхлэх
 Зажлуурын даралтыг хүлээн авч зохицуулах
 Рефлекст нөлөө үзүүлэх
 Хоригийн үүрэгтэй

102.  Шүдний ёзоорыг түүшингийн шүдний хонхорын
ясны хальсанд холбосон судаслаг холбогч эд
Периодонт

103. Анхаарал тавьсанд баярлалаа