SlideShare a Scribd company logo
Түүхэн хөгжлийн явцад амьтанд хүрээлэн буй орчин
болон биеийн дотоод орчноос сэрлийг хүлээж авах
онцгой эрхтэнүүд үүсэн ялгаран хөгжиж ирсэн байна.
Үүнд: хараа, сонортэнцвэр, амтлах, үнэрлэх, хүрэлцэхүйн болон газрын
татах хүч, чичирхийллийг
мэдрэх эрхтэнүүд орно.
Мэдрэхүйн эрхтэн бүхэн 3 хэсэгтэй.
1. Хүлээн авагч – рецептор. Гаднын цочролыг
мэдрэлийн импульс болгон хувиргана.
Дамжуулагч – кондуктор, рецепторт
үүссэн сэрлийг төврүү дамжуулах
мэдрэлийн ширхэг юм.
Төв, рецептороос ирсэн мэдрэлийн
импульсыг сэрэл байдлаар хүлээн авч
хариу шийдвэр гаргана.
Мэдрэхүйн эрхтэнийг хүлээн авуураар
нь 3 ангилдаг.
Sensory
Transduction
Stimulus
↓
Membrane
Conductance
change
↓
Receptor Potential
↓
Action Potential
6
 Биеийн гадаргууд хүлээн авуур нь байрладаг

мэдрэхүй- экстероцептив. Үүнд:гадаад орчны
мэдээллийг дамжуулдаг хүрэлцэх, амтлах, үнэрлэх
зэрэг орно.
 Биед рецептор нь байрладаг проприоцептив

мэдрэхүй: үүнд үений уут, булчингийн шөрмөсөнд
рецептор нь байрладаг биеийн хэсгүүдийн хөдөлгөөн
байрлалын талаар мэдээллийг дамжуулдаг мэдрэхүй
хамаарна.
 Биеийн дотор эрхтэн судсанд байрладаг
интероцептив мэдрэхүй.
 Цочруул нь рецепторт хэрхэн үйлчилж байгаагаар нь:

1. хүрэлцэж мэдрэх эрхтэн: хүрэлцэх,үнэрлэх, амтлах
орно.

2. Орон зайнаас мэдрэх эрхтэн: цочрол нь
тодорхой зүйлээр дамжиж мэдрэгддэг- харах, сонсох
зэрэг орно.
 И.П.Павловын онолоор мэдрэхүйн эрхтэнийг 2 хэсэгт
ангилдаг:
 I дохионы систем үүнд бүх 6 мэдрэхүй хамаарагдана.
 II дохионы систем үүнд хэл яриа, бичгийн хэл гэх мэт

зөвхөн хүнд төрсний дараа тодорхой идэвхтэй
үйлийн дүнд бий болдог мэдрэхүй хамаарагдана.
Энэ мэдрэхүйн эрхтэнүүд рецептор, дамжуулах хэсэг
гэж байхгүй зөвхөн төв хэсэгтэй мэдээллээ гаднаас 1р дохионы ижил төстэй мэдрэхүйгээрээ
дамжуулан авдаг онцлогтой.
Харах эрхтэний нэгэн биеийн хөгжил,
насны онцлог, гаж хөгжил
 Харах эрхтэн үр хөврөлийн хөгжлийн 4,5-р долоо

хоногоос эхлэн ялгарч эхэлдэг.
Үр хөврөлийн хөгжлийн 4-р долоо хоногоос
хөврөлийн нурууг дагасан эктодермийн гуурсны тархи
болж ялгарах дээд үзүүрийн урд хананаас хэсэг эс
урган хос
булдруу үүсгэдэг. Үүнийг нүдний цэврүү гэнэ. Энэ
булдруу түрж ургасаар тархитай нарийхан хөлөөр
холбоотой бөмбөлөг болдог. Энэ хөл нь яваандаа
хараааны мэдрэл болж хөгждөг.
Харах эрхтэний насны онцлог
Нярайн нүдний алим харьцангуй том, жин нь
5 нас хүрэхэд 70%, 20-25 насанд 3 дахин өснө.
Хөхүүл насанд нүдний болор хамгийн эрчимтэй өсдөг.
Нярайн нүдний эвэрлэг харьцангуй зузаан
солонгон бүрхүүл харьцангуй нимгэн нөсөө багатай. Өсөж
томрохын хирээр эвэрлэг нимгэрч,
солонгон бүрхүүл зузаарч нөсөөжнө. Хүүхэн хараа
томорно. 40-50 насанд хүүхэн хараа ялихгүй багасдаг.
Нярайн нүдний алим зовхины хөдөлгөөний эвсэл муу
байдаг. Төрсний дараа 2 сараас нүдний хөдөлгөөний эвсэл
тогтоно.
Мөн энэ үеэс нулимсны аппарат бүрэн
хэмжээгээр ажиллаж эхэлнэ. Нярайн нүдний
завсар бага дотор булан нь мохоо байдаг. 14-15
насанд хүүхэд бие гүйцсэн хүнээс ч том нүдтэй
юм шиг харагддаг.
Харах эрхтний гаж хөгжил
Нүдний эвэрлэгийн гадрын матирхай өөрчлөлттэй
төрөхийг астигматизм гэдэг.
Ийм хүүхэд юмыг хугалж гаж хардаг.
Нүдний алимны голчийн харьцаа өөрчлөлттэй
төрснөөс төрөлхийн ойрын юмуу холын хараа
муутай төрдөг.
Солонгон бүрхүүл нь цоорхой төрөхийг колобома
гэдэг.
Зарим хүүхэд шиллэг эдэндээ судастай
төрдөг.
Нүдний болор нь үүлтэй юмуу нүдний
алимны урд хөндийн өнцөгт Шлеммын гуурс
нь нүхгүй юмуу илт нарийн нүхтэй төрснөөс
болж төрөлхийн нүдний даралт нь ихсэх
явдал ажиглагддаг.


Анхаарал тавьсанд баярлалаа

More Related Content

What's hot

сэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологисэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологи
khashkhorol mashbat
 
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцооЦусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Ts. Bayarkhuu, Murun, Khuwsgul, Erdmiin dalai complex school
 
Биологийн төрөл зүйл
Биологийн төрөл зүйлБиологийн төрөл зүйл
Биологийн төрөл зүйл
Ts. Bayarkhuu, Murun, Khuwsgul, Erdmiin dalai complex school
 
эукариот ба прокариот эс
эукариот ба прокариот эсэукариот ба прокариот эс
эукариот ба прокариот эсbyamba-1
 
Ой тогтоолт
Ой тогтоолтОй тогтоолт
Ой тогтоолтBorte
 
ургамлын үржлийн эрхтэн
ургамлын үржлийн эрхтэнургамлын үржлийн эрхтэн
ургамлын үржлийн эрхтэнOidov Tungaa
 
Сэрэмтгий эдийн физиологи
Сэрэмтгий эдийн физиологиСэрэмтгий эдийн физиологи
Сэрэмтгий эдийн физиологи
night owl
 
Эсийн хуваагдал
Эсийн хуваагдалЭсийн хуваагдал
Эсийн хуваагдал
night owl
 
холбогч эд, булчингийн эд , мэдрэлийн эд
холбогч эд, булчингийн эд , мэдрэлийн эдхолбогч эд, булчингийн эд , мэдрэлийн эд
холбогч эд, булчингийн эд , мэдрэлийн эдShagaiubuns
 
насны үечлэл
насны үечлэлнасны үечлэл
насны үечлэлNaranjargal_Z
 
7 10, 13-14,16-18 nastni ontslog
7 10, 13-14,16-18 nastni ontslog7 10, 13-14,16-18 nastni ontslog
7 10, 13-14,16-18 nastni ontslog
Delger Nasan
 
амьд биеийн бүтэц зохион байгуулалтын түвшин
амьд биеийн бүтэц зохион байгуулалтын түвшинамьд биеийн бүтэц зохион байгуулалтын түвшин
амьд биеийн бүтэц зохион байгуулалтын түвшин
Oyuka Oyu
 
амьтны эсийн бүтэц
амьтны эсийн бүтэцамьтны эсийн бүтэц
амьтны эсийн бүтэцbyamba-1
 
өглөөний хүн
өглөөний хүнөглөөний хүн
өглөөний хүнn.ochiko
 

What's hot (20)

сэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологисэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологи
 
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцооЦусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
Цусны эргэлтийн эрхтэн тогтолцоо
 
Биологийн төрөл зүйл
Биологийн төрөл зүйлБиологийн төрөл зүйл
Биологийн төрөл зүйл
 
эукариот ба прокариот эс
эукариот ба прокариот эсэукариот ба прокариот эс
эукариот ба прокариот эс
 
Хавтгай хорхой
Хавтгай хорхойХавтгай хорхой
Хавтгай хорхой
 
Ой тогтоолт
Ой тогтоолтОй тогтоолт
Ой тогтоолт
 
ургамлын үржлийн эрхтэн
ургамлын үржлийн эрхтэнургамлын үржлийн эрхтэн
ургамлын үржлийн эрхтэн
 
Сэрэмтгий эдийн физиологи
Сэрэмтгий эдийн физиологиСэрэмтгий эдийн физиологи
Сэрэмтгий эдийн физиологи
 
Эсийн хуваагдал
Эсийн хуваагдалЭсийн хуваагдал
Эсийн хуваагдал
 
холбогч эд, булчингийн эд , мэдрэлийн эд
холбогч эд, булчингийн эд , мэдрэлийн эдхолбогч эд, булчингийн эд , мэдрэлийн эд
холбогч эд, булчингийн эд , мэдрэлийн эд
 
насны үечлэл
насны үечлэлнасны үечлэл
насны үечлэл
 
Leg4
Leg4Leg4
Leg4
 
лекц
лекцлекц
лекц
 
7 10, 13-14,16-18 nastni ontslog
7 10, 13-14,16-18 nastni ontslog7 10, 13-14,16-18 nastni ontslog
7 10, 13-14,16-18 nastni ontslog
 
оршил.
оршил.оршил.
оршил.
 
амьд биеийн бүтэц зохион байгуулалтын түвшин
амьд биеийн бүтэц зохион байгуулалтын түвшинамьд биеийн бүтэц зохион байгуулалтын түвшин
амьд биеийн бүтэц зохион байгуулалтын түвшин
 
амьтны эсийн бүтэц
амьтны эсийн бүтэцамьтны эсийн бүтэц
амьтны эсийн бүтэц
 
темперамент
темпераменттемперамент
темперамент
 
Biol l 1
Biol l 1Biol l 1
Biol l 1
 
өглөөний хүн
өглөөний хүнөглөөний хүн
өглөөний хүн
 

Viewers also liked

лекц 6 мэдрэхүйн эрхтэн тогтолцоо
лекц 6 мэдрэхүйн эрхтэн тогтолцоолекц 6 мэдрэхүйн эрхтэн тогтолцоо
лекц 6 мэдрэхүйн эрхтэн тогтолцоо
E-Gazarchin Online University
 
Nudnii uvchnii asargaa suvilgaa
Nudnii uvchnii asargaa suvilgaaNudnii uvchnii asargaa suvilgaa
Nudnii uvchnii asargaa suvilgaa
Etugen
 
Блефарит
БлефаритБлефарит
Блефарит
Ankhzaya Zaya
 
нулимсны эрхтний өвчин
нулимсны эрхтний өвчиннулимсны эрхтний өвчин
нулимсны эрхтний өвчин
amarsaikhan mandukhai
 
лекц 5 мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоо
лекц 5 мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоолекц 5 мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоо
лекц 5 мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоо
E-Gazarchin Online University
 
бшдз ын онцлог
бшдз ын онцлогбшдз ын онцлог
бшдз ын онцлог
АШУҮИС
 
нүдний дотоод-шингэний-үүсэлтийг-бууруулах-эмүүд
нүдний дотоод-шингэний-үүсэлтийг-бууруулах-эмүүднүдний дотоод-шингэний-үүсэлтийг-бууруулах-эмүүд
нүдний дотоод-шингэний-үүсэлтийг-бууруулах-эмүүд
Халиун
 
Arterin hypertension lects 1a
Arterin  hypertension  lects 1aArterin  hypertension  lects 1a
Arterin hypertension lects 1aoyundariubuns
 
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Otgoo Lxam
 
нярайн гипотерми
нярайн гипотерминярайн гипотерми
нярайн гипотермиSosoo Byambaa
 
диатез, рахит, тураал, цу с багадалт 2013 д.м
диатез, рахит, тураал, цу  с багадалт 2013 д.мдиатез, рахит, тураал, цу  с багадалт 2013 д.м
диатез, рахит, тураал, цу с багадалт 2013 д.м
АШУҮИС
 
Nyarai huuhded uzleh hiih
Nyarai huuhded uzleh hiihNyarai huuhded uzleh hiih
Nyarai huuhded uzleh hiihSosoo Byambaa
 
Neurophysiology мэдрэлийн физиологи
Neurophysiology  мэдрэлийн физиологиNeurophysiology  мэдрэлийн физиологи
Neurophysiology мэдрэлийн физиологиAltanzul Bayarsaikhan
 
Tulguur erhten uugantuya
Tulguur erhten uugantuyaTulguur erhten uugantuya
Tulguur erhten uugantuyauugantuya85
 
Tsahim test urnaa
Tsahim test urnaaTsahim test urnaa
Tsahim test urnaad_nasaa79
 

Viewers also liked (20)

лекц 6 мэдрэхүйн эрхтэн тогтолцоо
лекц 6 мэдрэхүйн эрхтэн тогтолцоолекц 6 мэдрэхүйн эрхтэн тогтолцоо
лекц 6 мэдрэхүйн эрхтэн тогтолцоо
 
Nudnii uvchnii asargaa suvilgaa
Nudnii uvchnii asargaa suvilgaaNudnii uvchnii asargaa suvilgaa
Nudnii uvchnii asargaa suvilgaa
 
Блефарит
БлефаритБлефарит
Блефарит
 
нулимсны эрхтний өвчин
нулимсны эрхтний өвчиннулимсны эрхтний өвчин
нулимсны эрхтний өвчин
 
Nud
NudNud
Nud
 
лекц 5 мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоо
лекц 5 мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоолекц 5 мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоо
лекц 5 мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоо
 
бшдз ын онцлог
бшдз ын онцлогбшдз ын онцлог
бшдз ын онцлог
 
мэдрэхүй
мэдрэхүймэдрэхүй
мэдрэхүй
 
нүдний дотоод-шингэний-үүсэлтийг-бууруулах-эмүүд
нүдний дотоод-шингэний-үүсэлтийг-бууруулах-эмүүднүдний дотоод-шингэний-үүсэлтийг-бууруулах-эмүүд
нүдний дотоод-шингэний-үүсэлтийг-бууруулах-эмүүд
 
Arterin hypertension lects 1a
Arterin  hypertension  lects 1aArterin  hypertension  lects 1a
Arterin hypertension lects 1a
 
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
 
нярайн гипотерми
нярайн гипотерминярайн гипотерми
нярайн гипотерми
 
диатез, рахит, тураал, цу с багадалт 2013 д.м
диатез, рахит, тураал, цу  с багадалт 2013 д.мдиатез, рахит, тураал, цу  с багадалт 2013 д.м
диатез, рахит, тураал, цу с багадалт 2013 д.м
 
Lekts 4
Lekts 4Lekts 4
Lekts 4
 
Nyarai huuhded uzleh hiih
Nyarai huuhded uzleh hiihNyarai huuhded uzleh hiih
Nyarai huuhded uzleh hiih
 
Neurophysiology мэдрэлийн физиологи
Neurophysiology  мэдрэлийн физиологиNeurophysiology  мэдрэлийн физиологи
Neurophysiology мэдрэлийн физиологи
 
Tseku 5
Tseku 5 Tseku 5
Tseku 5
 
Tulguur erhten uugantuya
Tulguur erhten uugantuyaTulguur erhten uugantuya
Tulguur erhten uugantuya
 
хялар өвчин
хялар өвчинхялар өвчин
хялар өвчин
 
Tsahim test urnaa
Tsahim test urnaaTsahim test urnaa
Tsahim test urnaa
 

Similar to Haraanii erhten togtoltsoo2 2

лекц 3
лекц  3лекц  3
лекц 3azora14
 
PTON111-Хичээл-7
PTON111-Хичээл-7PTON111-Хичээл-7
PTON111-Хичээл-7
E-Gazarchin Online University
 
үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3otgooPhh
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4azora14
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4azora14
 
эрүү нүүрний физиологи 201
эрүү нүүрний физиологи 201эрүү нүүрний физиологи 201
эрүү нүүрний физиологи 201
Г. Хишгээ
 
PТОN111-Хичээл 1/2
PТОN111-Хичээл 1/2PТОN111-Хичээл 1/2
PТОN111-Хичээл 1/2
E-Gazarchin Online University
 
ECON303-Хичээл 6 /20190218/
ECON303-Хичээл 6 /20190218/ ECON303-Хичээл 6 /20190218/
ECON303-Хичээл 6 /20190218/
E-Gazarchin Online University
 
ECON303-Хичээл 7 /20190225/
ECON303-Хичээл 7 /20190225/ECON303-Хичээл 7 /20190225/
ECON303-Хичээл 7 /20190225/
E-Gazarchin Online University
 
PTON111-Хичээл-4
PTON111-Хичээл-4PTON111-Хичээл-4
PTON111-Хичээл-4
E-Gazarchin Online University
 
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
Otgoo Lxam
 
PTON111-Хичээл-8
PTON111-Хичээл-8PTON111-Хичээл-8
PTON111-Хичээл-8
E-Gazarchin Online University
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4azora14
 
Biology 7
Biology 7Biology 7
Biology 7undar79
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4azora14
 
Сэрэлийн физиологи үндэс
Сэрэлийн физиологи үндэсСэрэлийн физиологи үндэс
Сэрэлийн физиологи үндэс
БААСАННЯМ Доржпаламын
 
онтогенез-нэгэн биеийн хөгжил
онтогенез-нэгэн биеийн хөгжилонтогенез-нэгэн биеийн хөгжил
онтогенез-нэгэн биеийн хөгжил
Мандухай Г.
 

Similar to Haraanii erhten togtoltsoo2 2 (20)

лекц 3
лекц  3лекц  3
лекц 3
 
Leg6
Leg6Leg6
Leg6
 
PTON111-Хичээл-7
PTON111-Хичээл-7PTON111-Хичээл-7
PTON111-Хичээл-7
 
үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3үржлийн биологи сэдэв 3
үржлийн биологи сэдэв 3
 
Larynx. first class
Larynx. first classLarynx. first class
Larynx. first class
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4
 
эрүү нүүрний физиологи 201
эрүү нүүрний физиологи 201эрүү нүүрний физиологи 201
эрүү нүүрний физиологи 201
 
PТОN111-Хичээл 1/2
PТОN111-Хичээл 1/2PТОN111-Хичээл 1/2
PТОN111-Хичээл 1/2
 
ECON303-Хичээл 6 /20190218/
ECON303-Хичээл 6 /20190218/ ECON303-Хичээл 6 /20190218/
ECON303-Хичээл 6 /20190218/
 
ECON303-Хичээл 7 /20190225/
ECON303-Хичээл 7 /20190225/ECON303-Хичээл 7 /20190225/
ECON303-Хичээл 7 /20190225/
 
PTON111-Хичээл-4
PTON111-Хичээл-4PTON111-Хичээл-4
PTON111-Хичээл-4
 
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
 
PTON111-Хичээл-8
PTON111-Хичээл-8PTON111-Хичээл-8
PTON111-Хичээл-8
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4
 
Biology 7
Biology 7Biology 7
Biology 7
 
Biology 7
Biology 7Biology 7
Biology 7
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4
 
Сэрэлийн физиологи үндэс
Сэрэлийн физиологи үндэсСэрэлийн физиологи үндэс
Сэрэлийн физиологи үндэс
 
онтогенез-нэгэн биеийн хөгжил
онтогенез-нэгэн биеийн хөгжилонтогенез-нэгэн биеийн хөгжил
онтогенез-нэгэн биеийн хөгжил
 

More from otgonburenubuns

шээс ялгаруулах 2 6
шээс ялгаруулах  2 6шээс ялгаруулах  2 6
шээс ялгаруулах 2 6otgonburenubuns
 
2 5 дархлааны эрхтэн
2 5 дархлааны эрхтэн2 5 дархлааны эрхтэн
2 5 дархлааны эрхтэнotgonburenubuns
 
ялгаруулах тогтолцоо 2 1
ялгаруулах  тогтолцоо 2 1ялгаруулах  тогтолцоо 2 1
ялгаруулах тогтолцоо 2 1otgonburenubuns
 

More from otgonburenubuns (7)

шээс ялгаруулах 2 6
шээс ялгаруулах  2 6шээс ялгаруулах  2 6
шээс ялгаруулах 2 6
 
Vrjiliin erhten 2 7
Vrjiliin erhten  2 7Vrjiliin erhten  2 7
Vrjiliin erhten 2 7
 
Urgal medrel 2 8
Urgal medrel  2 8Urgal medrel  2 8
Urgal medrel 2 8
 
Tenzver 2 3
Tenzver 2 3Tenzver 2 3
Tenzver 2 3
 
Darhlaanii erhten 2 5
Darhlaanii erhten 2 5Darhlaanii erhten 2 5
Darhlaanii erhten 2 5
 
2 5 дархлааны эрхтэн
2 5 дархлааны эрхтэн2 5 дархлааны эрхтэн
2 5 дархлааны эрхтэн
 
ялгаруулах тогтолцоо 2 1
ялгаруулах  тогтолцоо 2 1ялгаруулах  тогтолцоо 2 1
ялгаруулах тогтолцоо 2 1
 

Haraanii erhten togtoltsoo2 2

  • 1.
  • 2.
  • 3.
  • 4. Түүхэн хөгжлийн явцад амьтанд хүрээлэн буй орчин болон биеийн дотоод орчноос сэрлийг хүлээж авах онцгой эрхтэнүүд үүсэн ялгаран хөгжиж ирсэн байна. Үүнд: хараа, сонортэнцвэр, амтлах, үнэрлэх, хүрэлцэхүйн болон газрын татах хүч, чичирхийллийг мэдрэх эрхтэнүүд орно. Мэдрэхүйн эрхтэн бүхэн 3 хэсэгтэй. 1. Хүлээн авагч – рецептор. Гаднын цочролыг мэдрэлийн импульс болгон хувиргана.
  • 5. Дамжуулагч – кондуктор, рецепторт үүссэн сэрлийг төврүү дамжуулах мэдрэлийн ширхэг юм. Төв, рецептороос ирсэн мэдрэлийн импульсыг сэрэл байдлаар хүлээн авч хариу шийдвэр гаргана. Мэдрэхүйн эрхтэнийг хүлээн авуураар нь 3 ангилдаг.
  • 7.  Биеийн гадаргууд хүлээн авуур нь байрладаг мэдрэхүй- экстероцептив. Үүнд:гадаад орчны мэдээллийг дамжуулдаг хүрэлцэх, амтлах, үнэрлэх зэрэг орно.
  • 8.  Биед рецептор нь байрладаг проприоцептив мэдрэхүй: үүнд үений уут, булчингийн шөрмөсөнд рецептор нь байрладаг биеийн хэсгүүдийн хөдөлгөөн байрлалын талаар мэдээллийг дамжуулдаг мэдрэхүй хамаарна.  Биеийн дотор эрхтэн судсанд байрладаг интероцептив мэдрэхүй.
  • 9.  Цочруул нь рецепторт хэрхэн үйлчилж байгаагаар нь: 1. хүрэлцэж мэдрэх эрхтэн: хүрэлцэх,үнэрлэх, амтлах орно.  2. Орон зайнаас мэдрэх эрхтэн: цочрол нь тодорхой зүйлээр дамжиж мэдрэгддэг- харах, сонсох зэрэг орно.  И.П.Павловын онолоор мэдрэхүйн эрхтэнийг 2 хэсэгт ангилдаг:
  • 10.  I дохионы систем үүнд бүх 6 мэдрэхүй хамаарагдана.  II дохионы систем үүнд хэл яриа, бичгийн хэл гэх мэт зөвхөн хүнд төрсний дараа тодорхой идэвхтэй үйлийн дүнд бий болдог мэдрэхүй хамаарагдана. Энэ мэдрэхүйн эрхтэнүүд рецептор, дамжуулах хэсэг гэж байхгүй зөвхөн төв хэсэгтэй мэдээллээ гаднаас 1р дохионы ижил төстэй мэдрэхүйгээрээ дамжуулан авдаг онцлогтой.
  • 11. Харах эрхтэний нэгэн биеийн хөгжил, насны онцлог, гаж хөгжил
  • 12.  Харах эрхтэн үр хөврөлийн хөгжлийн 4,5-р долоо хоногоос эхлэн ялгарч эхэлдэг. Үр хөврөлийн хөгжлийн 4-р долоо хоногоос хөврөлийн нурууг дагасан эктодермийн гуурсны тархи болж ялгарах дээд үзүүрийн урд хананаас хэсэг эс урган хос булдруу үүсгэдэг. Үүнийг нүдний цэврүү гэнэ. Энэ булдруу түрж ургасаар тархитай нарийхан хөлөөр холбоотой бөмбөлөг болдог. Энэ хөл нь яваандаа хараааны мэдрэл болж хөгждөг.
  • 13.
  • 14.
  • 15. Харах эрхтэний насны онцлог Нярайн нүдний алим харьцангуй том, жин нь 5 нас хүрэхэд 70%, 20-25 насанд 3 дахин өснө. Хөхүүл насанд нүдний болор хамгийн эрчимтэй өсдөг. Нярайн нүдний эвэрлэг харьцангуй зузаан солонгон бүрхүүл харьцангуй нимгэн нөсөө багатай. Өсөж томрохын хирээр эвэрлэг нимгэрч, солонгон бүрхүүл зузаарч нөсөөжнө. Хүүхэн хараа томорно. 40-50 насанд хүүхэн хараа ялихгүй багасдаг. Нярайн нүдний алим зовхины хөдөлгөөний эвсэл муу байдаг. Төрсний дараа 2 сараас нүдний хөдөлгөөний эвсэл тогтоно.
  • 16. Мөн энэ үеэс нулимсны аппарат бүрэн хэмжээгээр ажиллаж эхэлнэ. Нярайн нүдний завсар бага дотор булан нь мохоо байдаг. 14-15 насанд хүүхэд бие гүйцсэн хүнээс ч том нүдтэй юм шиг харагддаг.
  • 17. Харах эрхтний гаж хөгжил Нүдний эвэрлэгийн гадрын матирхай өөрчлөлттэй төрөхийг астигматизм гэдэг. Ийм хүүхэд юмыг хугалж гаж хардаг. Нүдний алимны голчийн харьцаа өөрчлөлттэй төрснөөс төрөлхийн ойрын юмуу холын хараа муутай төрдөг.
  • 18.
  • 19.
  • 20.
  • 21. Солонгон бүрхүүл нь цоорхой төрөхийг колобома гэдэг.
  • 22. Зарим хүүхэд шиллэг эдэндээ судастай төрдөг. Нүдний болор нь үүлтэй юмуу нүдний алимны урд хөндийн өнцөгт Шлеммын гуурс нь нүхгүй юмуу илт нарийн нүхтэй төрснөөс болж төрөлхийн нүдний даралт нь ихсэх явдал ажиглагддаг.
  • 23.
  • 24.
  • 25.
  • 26.