1
บทนำ
กำรบริหำรโครงกำร
2
ปัจจุบันการบริหารโครงการหนึ่งในหลายๆ สาขาทางด้านการบริหารที่มีการเติบโตเร็วที่สุด
เนื่องจากปัจจัยที่สาคัญหลายๆ ประการ เช่นแรงผลักดันทั้งในและนอกองค์กร ในการผลิตผลิตผลที่มี
คุณภาพภายใต้ความเสี่ยงของโครงการ และการบริหารโครงการเป็นพื้นฐานที่สาคัญ สาหรับการบริหาร
ระดับสูงขององค์กร ซึ่งจะเป็นตัวชี้นาความสาเร็จขององค์กรทั้งในภาครัฐ รัฐวิสาหกิจและเอกชน ซึ่ง
ความสาเร็จขององค์กรนี้ยังเป็นพื้นฐาน ที่สาคัญทางเศรษฐกิจ สังคมและการพัฒนาประเทศ นอกจากนี้
การบริหารโครงการในหลายๆ องค์กร เป็นเครื่องมือทางยุทธศาสตร์ในการแข่งขันทางการตลาด ซึ่ง
องค์กรต่างๆ สามารถนาการบริหารโครงการ ไปใช้ให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดแก่องค์กร และลูกค้าใน
หลายๆ สาขา ทั้งทางด้านการผลิตสินค้า ทางด้านการบริการ ทางด้านการเงินและการลงทุน ทางด้าน
การก่อสร้างและการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์และทางด้านอื่นๆ
บทนำ
3
โครงการแต่ละโครงการขององค์กร ในแต่ละสาขามีความแตกต่างกัน อาจจะเป็นความแตกต่าง
ทางด้านผลิตผลของแต่ละโครงการ บุคลากรที่เกี่ยวข้องในแต่ละโครงการ ทรัพยากรที่ใช้ในแต่ละ
โครงการ ความต้องการของลูกค้า และข้อจากัดอื่นๆ แต่ทว่าความสาเร็จในการบริหารโครงการทุก
โครงการ จะต้องมีผู้บริหารโครงการที่มีความรู้ความสามารถเข้ามาบริหาร และการบริหารโครงการให้
ประสบผลสาเร็จนั้น จะต้องมีการผลิตผลิตผลให้ตรงตามเวลา ภายใต้งบประมาณที่ตั้งไว้มีผลิตผลที่ได้
มาตรฐาน และที่สาคัญที่สุดคือเกิดความพึงพอใจ ของลูกค้า เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์เหล่านี้ ผู้บริหาร
ขององค์กรต่างๆ จะต้องได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ ทั้งทางด้านความรู้ เทคนิค และเทคโนโลยีในการ
บริหารโครงการ ดังนั้นจึงมีความจาเป็นที่จะต้องเรียนรู้และจะได้นาเทคโนโลยีที่ทันสมัยไปประยุกต์
ใช้ในการทางาน และในชีวิตประจาวัน
บทนำ
4
บทนำ
เทคโนโลยีสารสนเทศในปัจจุบันได้เจริญก้าวหน้าและพัฒนาไปอย่างไม่หยุดยั้งหน่วยงานหรือ
องค์กรทั้งภาครัฐและเอกชนต่างพัฒนาระบบงานและเทคโนโลยีที่จาเป็นต้องใช้ เพื่อให้ การดาเนินงาน
ขององค์กรเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพทุกหน่วยงานมักมีการจัดทาโครงการเพื่อเป็นแนวทางในการ
ดาเนินงานหรือเปลี่ยนแปลงลักษณะการดาเนินงานให้ดีขึ้น การดาเนินงานโครงการโดยทั่วไปประกอบด้วย
งานย่อยจานวนมากที่ต้องทาให้สาเร็จงานต่างๆเหล่านี้มีลักษณะความสัมพันธ์ที่สลับซับซ้อน มีข้อจากัด
ในการใช้ทรัพยากรและเวลาที่ต่างกัน จึงจาป็นต้องมีการนาเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาช่วยในการบริหาร
โครงการ
5
โครงกำรและกำรบริหำรโครงกำร
Project & Project Management
บทที่ 1
6
Overview
• ความหมายของโครงการ
• ลักษณะโครงการ
• ประเภทของโครงการ
• ความหมายของการบริหารโครงการ
• ความสาคัญของการบริหารโครงการ
• วัตถุประสงค์ของการบริหารโครงการ
• ประโยชน์ของการบริหารโครงการ
• อุปสรรคในการบริหารโครงการ
• กระบวนการบริหารโครงการ
7
ควำมหมำยของโครงกำร
• โครงการ (Project) หมายถึง กิจกรรมหรืองานที่เกี่ยวกับการการใช้ทรัพยากร
เพื่อหวังประโยชน์ตอบแทน ที่สามารถทาการวิเคราะห์ วางแผน และปฏิบัติ
มีลักษณะแจ้งชัดถึงจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด (ประสิทธิ์ ตรงยิ่งศิริ)
• โครงการ (Project) หมายถึง แผนงานที่จัดขึ้นอย่างมีระบบ ประกอบด้วยกิจกรรมย่อย
หลายกิจกรรมที่ต้องใช้ทรัพยากรในการดาเนินงานและคาดหวังผลตอบแทนอย่างคุ้มค่า
แผนงานต้องมีจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดในการดาเนินงาน มีจุดมุ่งหมายที่ชัดเจน
มีพื้นที่ดาเนินงาน มีบุคคลรับผิดชอบในการดาเนินงาน (ประชุม รอดประเสริฐ)
8
ควำมหมำยของโครงกำร
Project is a complex, non routine, one time effort limited by
time, budget, resources, and performance specifications
designed to meet customer needs. (Clifford F. Gray,2006)
9
ควำมหมำยของโครงกำร
โครงกำรเป็นกลุ่มกิจกรรม และงำนที่มีลักษณะดังนี้
• มีงานหรือกิจกรรมย่อยในโครงการ
• มีวัตถุประสงค์เฉพาะเจาะจงที่ต้องทาให้
เสร็จในเงื่อนไขที่กำหนด
• มีจุดเริ่มต้นและสิ้นสุดของเวลา
• มีขอบเขตด้านการเงิน
• มีการกาหนดทรัพยากรที่ต้องใช้
10
ลักษณะของโครงกำร
1. มีการกาหนดวัตถุประสงค์ (Objectives)
2. มีลักษณะพิเศษ (Unique)
3. มีจุดเริ่มต้นและสิ้นสุดของเวลา
4. มีกลุ่มของกิจกรรม (Group of Activities)
5. มีขอบเขตด้านเวลา งบประมาณ และ ความต้องการ
6. มีลักษณะชั่วคราว (Temporary)
7. มีลักษณะการดาเนินงานที่เป็นอิสระ (Individualism)หรือมีลักษณะแตกต่าง
8. มีลักษณะที่เกี่ยวข้องกับฝ่ายอื่นๆ (Interdependence)
9. มีผู้บริหารโครงการ
11
ลักษณะของโครงกำรที่ดี
• แก้ปัญหาองค์กรหรือหน่วยงานได้
• มีรายละเอียด วัตถุประสงค์และเป้าหมายที่ชัดเจน
• รายละเอียดของโครงการต้องเกี่ยวเนื่องและสัมพันธ์กัน
• ตอบสนองความต้องการของของสังคมของกลุ่มชนส่วนใหญ่
• รายละเอียดโครงการเข้าใจได้ง่าย และดาเนินตามโครงการได้
• นาไปปฏิบัติได้สอดคล้องกับแผนงานหลักในองค์กรและติดตามประเมินผลได้
• โครงการต้องกาหนดขึ้นจากข้อมูลที่มีความเป็นจริงและได้รับการวิเคราะห์แล้ว
• โครงการต้องได้รับการสนับสนุนด้านทรัพยากรอย่างเหมาะสม
• โครงการต้องมีระยะเวลาในการดาเนินงานชัดเจน
12
โปรแกรมระบบบาบัดน้าเสีย
โครงการ 1
รพ.มหาราช
โครงการ 2
รพ.กรุงเทพ
โครงการ 3
รพ.เซ็นต์แมรี
โครงการ ..
รพ......
ออกแบบ ก่อสร้าง ส่งมอบ
วางท่อ บ่อบาบัด เครื่องกล
เสาเข็ม ขุดดิน คอนกรีต
โปรแกรม
โครงการ
กลุ่มงานระดับ 1
งาน
กลุ่มงานระดับ 2
องค์ประกอบของโปรแกรมและโครงการ
13
ประเภทของโครงกำร
• โครงการพัฒนาการตลาด
• โครงการพัฒนาการปฏิบัติการหรือการผลิต
• โครงการวิจัยและการพัฒนา
• โครงการพัฒนาบุคลากร
• โครงการพัฒนาการบริหาร
• โครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์
• โครงการพัฒนางานการบัญชี
• โครงการพัฒนาการเงิน
• โครงการพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ
14
วงจรชีวิตของโครงกำร
ระยะ
กาหนด
โครงการ
ระยะ
วางแผน
ระยะปฏิบัติการ ระยะส่งมอบ
เวลา จุดสิ้นสุด
C.F. Gray & E. W. Larson, Project management : The Managerial Process
Defining
-Goal
-Specification
-Task
-Responsibilities
Planning
-Schedules
-Budgets
-Resources
-Risks
-Staffing
Executing
-Status Report
-Changes
-Quality
-Forecasts
Delivering
-Train customer
-Transfer document
-Release resource
-Lessons learned
15
ควำมเป็นมำของกำรบริหำรโครงกำร
• เทคนิคการบริหารโครงการ เริ่มในช่วง พ.ศ. 2503 โดยองค์การด้านอวกาศของ
สหรัฐอเมริกาเริ่มจัดทาหลักสูตรอบรมและแพร่สู่ภาคธุรกิจ อุตสาหกรรม โดยเรียก
ในชื่อต่างๆ เช่น การบริหารโปรแกรม การบริหารการผลิต การบริหารงานก่อสร้าง เป็นต้น
• ศาสตร์ด้านการบริหารโครงการทาให้การแก้ปัญหาใดๆ เปลี่ยนจากแต่ละบุคคลไปเป็น
แบบทีม เนื่องจากปัจจัยสนับสนุน เช่น การเกิดความรู้ใหม่ของมนุษย์ ความต้องการสินค้า
อุปโภค บริโภคมากขึ้น สินค้าใหม่ต้องพัฒนาให้ทันสมัยตรงตามความต้องการ
สภาพการแข่งขันมีมากขึ้น
16
ควำมหมำยของกำรบริหำรโครงกำร
การบริหารโครงการ หมายถึง การบูรณาการหลักการจัดการเพื่อกาหนดกิจกรรม
และใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจากัด ให้บรรลุวัตถุประสงค์ที่กาหนดไว้อย่างมี
ประสิทธิภาพและประสิทธิผล
ทรัพยากร -- บุคคลากรรวมถึงความเชี่ยวชาญและความสามารถที่มีอยู่ ความร่วมมือ
ของทีมงาน เครื่องมือ เครื่องใช้ และสิ่งอานวยความสะดวกต่างๆ ตลอดจนข้อมูล
ระบบงาน เทคนิค เงินทุน และเวลา
17
ควำมหมำยของกำรบริหำรโครงกำร
การบริหารโครงการจะเกี่ยวข้องกับ
1. การวางแผนโครงการ
2. การปฏิบัติตามโครงการ
3. การติดตามโครงการ
หน้าที่ความรับผิดชอบของการบริหารโครงการ
1. วางแผน
2. การประสานงาน
3. การปฏิบัติงานตามแผน
18
ควำมสำคัญของกำรบริหำรโครงกำร
• ทาให้ทราบวัตถุประสงค์และหน้าที่ต่างๆของการปฏิบัติงาน
• ทาให้เกิดการประสานงาน
• ทาให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ
• ทาให้เกิดผลลัพธ์หรือเกิดประสิทธิผลสูงสุด
19
วัตถุประสงค์ของกำรบริหำรโครงกำร
• ทาให้โครงการเสร็จทันเวลาที่กาหนด
• ใช้ต้นทุนตามที่กาหนด
• ระดับการทางาน การกาหนดวิธีปฏิบัติ และกระบวนการปฏิบัติ
รวมทั้งเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารโครงการ
• เทคโนโลยีที่ต้องการ
• การใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด
• ความพึงพอใจกับลูกค้า
ความสาเร็จขององค์กรขึ้นกับปัจจัยต่อไปนี้
20
ต้นทุน
คุณภาพเวลา
โครงการต้องดาเนินไปตามวัตถุประสงค์โดยได้ตามเป้าหมายทั้ง 3 ด้าน
ได้แก่ ต้นทุน เวลา และคุณภาพ
21
กำรบริหำรโครงกำร กำรบริหำรงำนในสำยงำนปกติ
ช่วงเวลา จากัด ต่อเนื่อง
การใช้ทรัพยากร ใช้ในช่วงเวลาเดียวกันแล้ว
ส่งคืน
ใช้อย่างต่อเนื่อง
ทีมงาน ปรับปรุงตลอดโครงการตาม
สถานการณ์
ค่อนข้างคงตัวในระยะกลางและ
ระยะยาว
ความชานาญของผู้ร่วมทีม ต้องการผู้ที่มีความชานาญอยู่
แล้ว
อาจฝึกอบรมสาหรับผู้ไม่ชานาญ
ความขัดแย้งในงานและการ
ต่อรอง
ค่อนข้างสูงเพราะเป็นงาน
ชั่วคราวและต้องพึ่งพา
ทรัพยากรจากสายงานปกติเป็น
เหตุให้ขัดแย้งต้องต่อรอง
ตลอดเวลา
ค่อนข้างน้อย เพราะทุกอย่างอยู่ใน
ลักษณะคงตัว
ความแตกต่างระหว่างการบริหารโครงการและการบริหารในสายงานปกติ
22
แรงกดดันที่ต้องมีกำรบริหำรโครงกำร
1. วงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์สั้นลง
2. การแข่งขันที่รุนแรงยิ่งขึ้น
3. ความก้าวหน้าทางวิทยาการเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว
4. การลดขนาดขององค์กรธุรกิจ
5. จุดเน้นความพอใจของลูกค้าสูงขึ้น
6. ชื่อเสียงขององค์กร
Product life cycle
•ขั้นนาผลิตภัณฑ์เข้าสู่ตลาด
•ขั้นเจริญเติบโต
•ขั้นอิ่มตัว
•ขั้นเสื่อมความนิยม
•ขั้นออกจากตลาด
23
ประโยชน์ของกำรบริหำรโครงกำร
• ระบุความรับผิดชอบตามหน้าที่ได้เพื่อให้เกิดความเชื่อมั่นว่าทุกกิจกรรมดาเนินไปด้วยดี
• ไม่ต้องมีการรายงานผลที่มากเกินไป
•ระบุขอบเขตด้านเวลาในตารางการทางานทาให้โครงการสาเร็จลุล่วง
• ระบุวิธีวิเคราะห์ทางเลือก ทาให้ทราบปัญหาและอุปสรรคของแต่ละทางเลือก
• กาหนดวิธีการวิเคราะห์ทางเลือกทาให้ลดความเสี่ยงในการเลือกโครงการ
• มีการวัดความสาเร็จของแผนทาให้ทราบว่าโครงการสาเร็จมากน้อยเพียงใด
• มีการระบุปัญหาเพื่อให้มีการแก้ไขการทางาน
• มีการปรับปรุงความสามารถสาหรับวางแผนในอนาคต
• ทราบทันทีเมื่อแผนไม่เป็นตามที่ตั้งไว้
24
อุปสรรคในกำรบริหำรโครงกำร
•ความสลับซับซ้อนของโครงการ ทาให้เกิดความยุ่งยากในการสื่อสาร ประสานงาน
•ความต้องการเฉพาะด้านสาหรับลูกค้า
•การปรับโครงสร้างขององค์กร ทาให้ขาดอานาจในการสั่งงานฝ่ายอื่น
•ความเสี่ยงจากโครงการ
•การเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีที่ใช้ในการบริหารโครงการ
•มีการวางแผนและการตั้งเวลา หากวางแผนผิดพลาดทาให้ไม่สามารถปฏิบัติตามแผนได้
25
กระบวนกำรบริหำรโครงกำร
1. การริเริ่มโครงการ (Project initiation)
2. การวางแผนโครงการ (Project planning)
3. การวิเคราะห์โครงการ (Project analysis) และศึกษาความเป็นไปได้
4. การปฏิบัติตามโครงการ (Project Implementation)
5. การควบคุมโครงการ (Project control)
6. การยุติโครงการ(Project termination)
26
กระบวนกำรบริหำรโครงกำร
1. การริเริ่มโครงการ
พิจารณาความจาเป็นด้านต่างๆ ว่ามีความต้องการด้านใด
พิจารณาประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ จัดทาร่างโครงการ (Project proposol)
นาเสนอผู้บริหารระดับสูง
27
กระบวนกำรบริหำรโครงกำร
2. การวางแผนโครงการ
เป็นการกาหนดลักษณะงานที่ต้องการ กาหนดปริมาณและคุณภาพของงาน
กาหนดทรัพยากรที่ต้องใช้
เมื่อโครงการผ่านการพิจารณาจะมีการวางแผน ตั้งทีมงาน ทาแผนโครงการ
มีการกาหนดกิจกรรมย่อย กาหนดเป้าหมายของกิจกรรมย่อย รวมทั้งค่าใช้จ่ายและ
ทรัพยากรอื่นๆ
มีการนาเทคนิคต่างๆที่ช่วยในการวางแผนบริหารโครงการมาใช้
28
กระบวนกำรบริหำรโครงกำร
3. การวิเคราะห์โครงการ และศึกษาความเป็นไปได้
ศึกษารายละเอียดด้านต่าง ๆ ของโครงการว่าเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
ในการนาไปใช้มากน้อยเพียงใด จะทาให้มองเห็นเป้าหมายและผลที่ได้รับ
ถ้าผลการวิเคราะห์มีความเป็นไปได้ จะทาให้การตัดสินใจดาเนินโครงการมี
ข้อผิดพลาดน้อย
29
กระบวนกำรบริหำรโครงกำร
4. การปฏิบัติตามโครงการ: การกาหนดโครงสร้างโครงการและ
หาทรัพยากรมนุษย์
เป็นการดาเนินงานตามแผนโดยผู้จัดการโครงการจะเป็นผู้รับผิดชอบ
สายงานหลัก และควบคุมดูแลหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
30
กระบวนกำรบริหำรโครงกำร
5. การควบคุมโครงการ
การควบคุมโครงการมีลักษณะดังนี้
• การติดตามโครงการ ตรวจสอบติดตามผลของโครงการ
•ประเมินโครงการ ประเมินความก้าวหน้าของแผนเปรียบเทียบกับการ
ปฏิบัติงานจริงกับผลที่คาดว่าจะได้รับจะทาให้ทราบว่าโครงการประสบผลสาเร็จไหม
หรือมีปัญหาจะได้ทาการปรับปรุง
31
กระบวนกำรบริหำรโครงกำร
6. การยุติโครงการ
เป็นขั้นที่การดาเนินงานเสร็จในระยะเวลาที่กาหนด ผู้จัดการโครงการต้อง
รายงานผลการปฏิบัติงานให้ผู้บริหารระดับสูงทราบ
• หน้าที่ผู้จัดการโครงการ
– ช่วงกาหนดและวางแผนโครงการ
• ทาแผนงบประมาณต้นทุนและกาหนดเวลาขั้นต้น
• กาหนดทีมงานบริหารโครงการ
• จัดเตรียมเครื่องมือที่ต้องใช้ในโครงการ
• ทารายละเอียดต่างๆที่จาเป็นเพื่อผลักดันให้โครงการดาเนินไปได้
– ช่วงปฏิบัติการโครงการและปิดโครงการ
• การเริ่มงาน
• ตรวจสอบ ดาเนินการแก้ปัญหาเพื่อให้ได้ตามเป้าที่วางไว้
• ดูรายละเอียดการบริหารโครการทั้งหมด
• ทบทวนประเมินโครงการช่วงปิดโครงการ
32
ผู้จัดกำรโครงกำร (Project manager)
• มีความรับผิดชอบ
• มีความรู้กว้าง ประสบการณ์มาก
• มีความเป็นผู้นาที่ดี
• เป็นนักเจรจาต่อรอง
• มีความสามารถในการสังเคราะห์ มากกว่าวิเคราะห์
• มีความเข้าใจในองค์กรและสภาพแวดล้อมของโครงการนั้น
33
คุณสมบัติของผู้จัดกำรโครงกำร
34
แบบฝึกหัด
1. ให้นักศึกษาทบทวนจากอดีตและปัจจุบันว่าท่านได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับกิจกรรมใด
ที่สามารถเรียกได้ว่าเป็นโครงการ ให้อธิบาย
- รายละเอียดโครงการ
- เป้าหมาย
- ผู้จัดการโครงการคือใคร มีคุณสมบัติเด่นอะไร
2. โครงการต้องมีคุณลักษณะอย่างไร
3. อธิบายความหมายของโปรแกรม โครงการ กลุ่มงาน และ งาน
พร้อมยกตัวอย่างประกอบ
4. การบริหารโครงการมีความแตกต่างจากการบริหารงานปกติอย่างไร
5. จงอธิบายวงจรชีวิตของโครงการ
6. จงอธิบายถึงความจาเป็นที่จะต้องมีการบริหารโครงการ
7. จงอธิบายความหมายของการบริหารโครงการ
8. ผู้จัดการโครงการควรมีคุณสมบัติอย่างไร
1. โครงการมีลักษณะการดาเนินงานแบบ ชั่วคราว
2. ข้อกาหนดด้านคุณภาพของผลที่ต้องการไม่เป็นเงื่อนไขสาคัญในการดาเนิน
โครงการ
3. โครงการสามารถแตกย่อยลงเป็นกลุ่มงานและหน่วยงานตามลาดับ
4. การบริหารโครงการเป็นศาสตร์แขนงหนึ่งเกิดขึ้นตามสภาพสังคมที่
แปรเปลี่ยนมาเป็นสภาพในปัจจุบัน
5. ผู้บริโภคปัจจุบันมีความต้องการสินค้าทันสมัยตรงตามความต้องการมากขึ้น
6. การบริหารโครงการคือการทาให้โครงการสาเร็จตามวัตถุประสงค์
7. ทรัพยากรที่ใช้ในการบริหารโครงการหมายถึงบุคลากร
35
ข้อใดถูก ข้อใดผิด
8. เป้าหมายที่สาคัญที่สุดในการบริหารโครงการคือ ต้นทุน
9. ผู้ร่วมทีมงานบริหารโครงการควรมีความสามารถเพียงพอที่จะทางานทันที
10. การบริหารโครงการคือการบริหารงานในสายงานปกติมีความขัดแย้งเกิดขึ้น
สูงพอกัน และต้องเจรจาต่อรองตลอดเวลาเช่นเดียวกัน
11. ช่วงกาหนดโครงการในวงจรชีวิตโครงการรวมถึงการคัดเลือกโครงการด้วย
12. ช่วงการวางแผนโครงการ หมายถึงการวางแผนทั้งด้านเวลา ต้นทุน และ
คุณภาพ
13. ช่วงที่มีปริมาณกิจกรรมสูงสุดในวงจรชีวิตโครงการคือช่วงปฏิบัติการ
โครงการ
14. การติดตามตรวจสอบและควบคุมการดาเนินงานจะทาในช่วงส่งมอบ
15. ผู้จัดการโครงการมีหน้าที่ความรับผิดชอบต่อโครงการตั้งแต่เริ่มกาหนดจน
ปิดโครงการ 36

1โครงการและการบริหารโครงการ