1. ΑΡΥΑΙΑ ΔΛΛΗΝΙΚΑ ΘΔΩΡΗΣΙΚΗ΢ ΚΑΣΔΤΘΤΝ΢Η΢
1ο ΓΙΑΓΩΝΙ΢ΜΑ - ΘΔΜΑΣΑ
Γιδαγμένο κείμενο: Πλάηωνος Πρωηαγόρας 321Β6-322Α
Ἅηε δὴ νὖ λ νὐ πάλπ ηη ζνθὸ ο ὢλ ὁ Ἐ πηκεζεὺ ο ἔ ιαζελ αὑ ηὸ λ θαηαλαιώζαο ηὰ ο δπλάκεηο εἰ ο ηὰ ἄ ινγα·
ινηπὸ λ δὴ ἀ θόζκεηνλ ἔ ηη αὐ ηῷ ἦ λ ηὸ ἀ λζξώπσλ γέλνο, θαὶ ἠ πόξεη ὅ ,ηη ρξήζαηην. Ἀ πνξνῦ ληη δὲ αὐ ηῷ
ἔ ξρεηαη Πξνκεζεὺ ο ἐ πηζθεςόκελνο ηὴ λ λνκὴ λ, θαὶ ὁ ξᾷ ηὰ κὲ λ ἄ ιια δῷα ἐ κκειῶο πάλησλ ἔ ρνληα, ηὸ λ
δὲ ἄ λζξσπνλ γπκλόλ ηε θαὶ ἀ λππόδεηνλ θαὶ ἄ ζηξσηνλ θαὶ ἄ νπινλ· ἤ δε δὲ θαὶ ἡ εἱ καξκέλε ἡ κέξα
παξῆ λ, ἐ λ ᾗ ἔ δεη θαὶ ἄ λζξσπνλ ἐ μηέλαη ἐ θ γῆ ο εἰ ο θῶο. Ἀ πνξίᾳ νὖ λ ζρόκελνο ὁ Πξνκεζεὺ ο ἥ ληηλα
ζσηεξίαλ ηῷ ἀ λζξώπῳ εὕ ξνη, θιέπηεη Ἡθαίζηνπ θαὶ Ἀ ζελᾶ ο ηὴ λ ἔ ληερλνλ ζνθίαλ ζὺ λ ππξί ―ἀ κήραλνλ
γὰ ξ ἦ λ ἄ λεπ ππξὸ ο αὐ ηὴ λ θηεηήλ ηῳ ἤ ρξεζίκελ γελέζζαη― θαὶ νὕ ησ δὴ δσξεῖ ηαη ἀ λζξώπῳ. Τὴ λ κὲ λ
νὖ λ πεξὶ ηὸ λ βίνλ ζνθίαλ ἄ λζξσπνο ηαύηῃ ἔ ζρελ, ηὴ λ δὲ πνιηηηθὴ λ νὐ θ εἶ ρελ· ἦ λ γὰ ξ παξὰ ηῷ Γηί. Τῷ
δὲ Πξνκεζεῖ εἰ ο κὲ λ ηὴ λ ἀ θξόπνιηλ ηὴ λ ηνῦ Γηὸ ο νἴ θεζηλ νὐ θέηη ἐ λερώξεη εἰ ζειζεῖ λ ―πξὸ ο δὲ
θαὶ αἱ Γηὸ ο θπιαθαὶ θνβεξαὶ ἦ ζαλ― εἰ ο δὲ ηὸ ηῆ ο Ἀ ζελᾶ ο θαὶ Ἡθαίζηνπ νἴ θεκα ηὸ θνηλόλ, ἐ λ ᾧ
ἐ θηινηερλείηελ, ιαζὼλ εἰ ζέξρεηαη, θαὶ θιέςαο ηήλ ηε ἔ κππξνλ ηέρλελ ηὴ λ ηνῦ Ἡθαίζηνπ θαὶ ηὴ λ ἄ ιιελ
ηὴ λ ηῆ ο Ἀ ζελᾶ ο δίδσζηλ ἀ λζξώπῳ, θαὶ ἐ θ ηνύηνπ εὐ πνξία κὲ λ ἀ λζξώπῳ ηνῦ βίνπ γίγλεηαη, Πξνκεζέα δὲ
δη’ Ἐ πηκεζέα ὕ ζηεξνλ, ᾗ πεξ ιέγεηαη, θινπῆ ο δίθε κεηῆ ιζελ.
Α1. Να κεηαθξάζεηε ην απόζπαζκα: «Ἀ πνξίᾳ νὖ λ …. δίδσζηλ ἀ λζξώπῳ» Μονάδες 10
Β. Να απαληήζεηε ζηηο αθόινπζεο εξσηήζεηο:
Β1. «Ἅηε δὴ νὖ λ νὐ πάλπ ηη ζνθὸ ο ὢλ ὁ Ἐ πηκεζεὺ ο ἔ ιαζελ αὑ ηὸ λ θαηαλαιώζαο ηὰ ο δπλάκεηο εἰ ο ηὰ
ἄ ινγα»: Αθνύ επηζεκάλεηε ζηελ πεξίνδν ην ζρήκα ιόγνπ (κνλάδεο 2) θαη πξνζδηνξίζεηε ηε ζεκαζία ηνπ
(κνλάδεο 3), λα απνθαλζείηε γηα ηελ νξζόηεηα ή κε ηνπ ραξαθηεξηζκνύ ηνπ Δπηκεζέα (κνλάδεο 5). Μονάδες 10
Β2. Σηνλ κύζν αλαθέξνληαη ανξίζησο ηα «δώξα» ηνπ Δπηκεζέα, πξηλ ηα κνηξάζεη ζηνπο δσηθνύο νξγαληζκνύο,
ελώ ε έληερλνο ζνθία, ην ππξ θαη ε πνιηηηθή ηέρλε ηνπνζεηνύληαη ζηελ θαηνηθία ησλ ζεώλ, ηεο Αζελάο, ηνπ
Ηθαίζηνπ θαη ηνπ Γία αληίζηνηρα. Να ζρνιηάζεηε ηε δηαθνξά απηή ζηνλ ηξόπν παξνπζίαζεο ησλ «δώξσλ» ηνπ
Δπηκεζέα θαη ηνπ Πξνκεζέα ζηνλ κύζν. Μονάδες 10
Β3. «Τὴ λ κὲ λ νὖ λ πεξὶ ηὸ λ βίνλ ζνθίαλ ἄ λζξωπνο ηαύηῃ ἔ ζρελ»:
Σύκθσλα κε ηνλ κύζν ηνπ Πξσηαγόξα, ην ζηάδην εμέιημεο, θαηά ην νπνίν δόζεθε από ηνλ Πξνκεζέα ε «πεξὶ
ηὸ λ βίνλ ζνθία», δελ ζπλδέεηαη κε ηελ θνηλσληθή νξγάλσζε ηνπ αλζξώπνπ, ν νπνίνο δεη ζε θαηάζηαζε
αθνηλσλεζίαο. Αλακθηζβήηεηα, όκσο, ε «πεξὶ ηὸ λ βίνλ ζνθία» ήηαλ κηα θαηάθηεζε ζεκειηώδεο γηα όια ηα
κεηέπεηηα ζηάδηα ηνπ αλζξώπηλνπ πνιηηηζκνύ. Μειεηώληαο ην παξαθάησ κεηαθξαζκέλν απόζπαζκα λα
δηεξεπλήζεηε πώο ε ζεκειηώδεο απηή θαηάθηεζε αληαλαθιάηαη ζηνλ δεκόζην βίν ησλ Αζελαίσλ πνιηηώλ
(μονάδες 5) θαη πνηα ζεκαζία έρεη γηα απηόλ (μονάδες 5).
«Καη βιέπω όηη, όπνηε ζπγθεληξωλόκαζηε ζηελ εθθιεζία ηνπ δήκνπ, όηαλ ε πόιε πξόθεηηαη λα εθηειέζεη θάπνην
έξγν νηθνδνκηθό, θαινύκε ηνπο νηθνδόκνπο ωο ζπκβνύινπο ζηελ νηθνδνκία, θη όηαλ πάιη πξόθεηηαη γηα λαππεγηθό
έξγν, θαινύκε ηνπο λαππεγνύο, θαη κε ηνλ ίδην ηξόπν πξάηηνπκε, όηαλ πξόθεηηαη γηα όια ηα αληίζηνηρα έξγα, γηα
όζα δειαδή ζεωξείηαη πωο είλαη δηδαθηά θαη κπνξεί θάπνηνο λα ηα κάζεη κε θαηάιιεια καζήκαηα. Εάλ επηρεηξήζεη
δε θάπνηνο άιινο λα δώζεη ηε ζπκβνπιή ηνπ ζηνλ δήκν, θάπνηνο πνπ νη άλζξωπνη δελ ηνλ ζεωξνύλ ηερλίηε ζρεηηθό,
ε ζπλέιεπζε δελ ηνλ απνδέρεηαη, αθόκα θη αλ είλαη θαη ωξαίνο θαη πινύζηνο θαη από κεγάιε νηθνγέλεηα. Αληίζεηα,
ηνλ θνξνϊδεύνπλ θαη ηνπ θωλάδνπλ, κέρξη απηόο πνπ ηόικεζε λα κηιήζεη λα θύγεη κόλνο ηνπ ηξνκνθξαηεκέλνο ή
κέρξη λα ηνλ ζύξνπλ νη ηνμόηεο θαη λα ηνλ βγάινπλ ζεθωηό, κε δηαηαγή ηωλ πξπηάλεωλ. Γηα ηα ζέκαηα ινηπόλ πνπ
ζεωξνύλ [νη Αζελαίνη] όηη εμαξηώληαη από θάπνηα ζπγθεθξηκέλε ηερλνγλωζία, έηζη ελεξγνύλ».

2. Πλάηωνος Πρωηαγόρας 319 Β-C (ΔΝΟΣΗΣΑ 1η, ζελ. 70-71) Μονάδες 10
Β4. Από πνύ δηαθαίλεηαη πσο ε κήλπζε θαηά ηνπ Σσθξάηε γηα αζέβεηα απνηέιεζε ην πξόζρεκα, πίζσ από ην
νπνίν θξύβνληαλ νη πνιηηηθνί ιόγνη ηεο δίσμήο ηνπ; Μονάδες 10
Β5. Λήζαξγνο, νδόο, επίζθνπνο, ηδέα, πνιηνύρνο, εηπκνινγία, ελδεήο, αγελήο, άηερλνο, αλέθδνηνο: Με πνηεο
ιέμεηο ηνπ δηδαγκέλνπ αξραίνπ θεηκέλνπ ζπγγελεύνπλ εηπκνινγηθά νη πξνεγνύκελεο ιέμεηο ηεο λενειιεληθήο;
Μονάδες 10